اطلاعات عمومي كشور قزاقستان:

جمهوري قزاقستان با مساحتي معادل 2.727.300 کلیومتر مربع، بعد از كشور روسیه بزرگترین جمهوری در بين کشورهای مشترک المنافع از نظر وسعت می باشد.

خلاصه وضعیت اقتصادی و اجتماعی این کشور به شرح زیر می باشد:

·        درآمد سرانه: بر حسب برابري قدرت خريد 8141دلار

·        میزان جمعیت: 17.8میلیون نفر (شهری 57% و روستایی 43%) پیش بینی می‌شود که در سال 2017 به 18.1 ملیون نفر برسد.

·        رشد جمعیت: 1.4%

·        ترکیب جمعیت: 65.5% قزاقی، 21.5% روس، 1.1% آلمانی، 1.8% اوکراینی، 2% تاجيكی، 3% ازبکی، 2.6% تاتار و اویغور و 2.5% ساير.

·        ادیان در قزاقستان: 70.2% مسلمان (عموماً حنفی)، 26.3% ارتدوکس روسیه، 3.5% سایر.

·        زبان: زبان قزاقی زبان رسمی اداری مي باشد و زبان روسي نيز كاربرد دارد.

·        سطح سواد: 5/97%

·        رشد اقتصادی: 2.4% (پیش بینی سال 2017 )

·        تورم: 8%

·        ذخایر و داراییهای بانکی: بالغ بر 95 میلیارد دلار

·        نرخ بيكاري 5%

1.      وضعيت اقتصادي قزاقستان:

          قزاقستان بدليل همجواري با سواحل درياي خزر كه بزرگترين حوزه‌هاي شناخته‌ شده نفت و گاز در آن منطقه واقع است، داراي ذخاير عظيم نفت و گاز مي باشد. مجموع ذخائر هيدروكربني اثبات‌ شده این کشور تا 30 ميليارد بشكه برآورد شده‌ كه با برخي از كشورهاي عضو اوپك قابل مقايسه است. قزاقستان در نيمه اول سال 2017 حدود 6/1 ميليون بشكه نفت در روز توليد و حدود 200 هزار بشکه در روز به مصرف داخلی رسیده است که این به صادرات حدود 1.3 تا 1.4 میلیون ببشکه در روز است . دولت اميدوار است سطح توليد را تا سال 2020 به 5/3 ميليون بشكه در روز (شامل 2 ميليون بشكه از درياي خزر) افزايش دهد كه البته با تاخیر بوجود آمده در حوزه کاشاگان به عنوان بزرگترین طرح نفتی در حال اجراء، برنامه افزایش تولید نیز با تاخیر مواجه خواهد شد. حوزه كاشاگان قرار بود در سال2013 به بهره برداري برسد كه با مشكل نشتي در خط لوله انتقال روبرو شد و از اواخر اكتبر 2016 توليد مجدد آن آغاز شده است.

            قزاقستان از لحاظ معادن و منابع طبيعي، موقعیت ممتازی در جهان دارد. از مهمترين منابع معدني قزاقستان مي‌توان به اورانیوم، طلا، ذغال سنگ، مس، نقره، منگنز، سرب، قلع، نيكل، ‌فسفات و فلزات کمیاب اشاره كرد. که به این منظور می توان به جدول زیر که نشان دهنده جایگاه این کشور در ذخایر و تولید محصولات معدنی است توجه کرد؛

 

رتبه جهانی در تولید

 

2

1

7

8

10

13

8

12

17

13

7

10

رتبه جهانی در ذخیره

 

1

2

3

4

5

5

6

8

12

14

14

11

شرح

 

کروم

اورانیوم

سرب

روی

نقره

سنگ آهن

زغال سنگ

مولیبدن

نفت

طلا

هیدوراکسید آلومینیوم

مس

ردیف

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

 

 

 در این میان قزاقستان در سال  2016با صادرات بیش از 24.575 هزار تن اورانيوم، جایگاه اول دنیا در این زمینه را به دست آورد اما بر اساس گفته مقامات این میزان در سال 2017 به علت قیمت 10% کاهش خواهد یافت.

- اقلام عمده صادراتي قزاقستان عبارتند از:

1)     محصولات معدني: 9/74 درصد از كل صادرات

2)     فلزات و محصولات فلزي: 3/13 درصد از كل صادرات

3)     محصولات شيميايي و وابسته به صنايع مربوط به آن (از جمله كائوچو و پلاستيك): 1/5 درصد از كل صادرات

4)     محصولات با منشاء دامي يا گياهي، محصولات غذايي آماده: 4/3 درصد از كل صادرات

5)     ماشين آلات، تجهيزات، وسايط نقليه، دستگاههاي مركب: 8/0 درصد از كل صادرات

6)      ساير: 5/2 درصد از كل صادرات

 

به منظور دقت در جزئیات می توان به جدول زیر که اقلام عمده صادراتی این کشور را نشان می دهد توجه نمود:

جدول صادرات قزاقستان به جهان طی سال های 2012-2016 (میلیون دلار)

2016

2015

2014

2013

2012

شرح کالا

تعرفه

ردیف

19378

26164

53627

57250

56443

نفت خام

270900

1

1738

1744

2007

2236

2663

اورانیوم طبیعی و محصولات آن

284410

2

1283

1581

1884

1957

2193

گاز طبیعی

271121

3

1508

1562

1331

2674

3408

مس کاتد

740311

4

802

1342

2946

3136

3220

سایر (نفت و  فرآورد های نفتی)

271019

5

558

1205

851

1028

1484

سایر به صورت دانه بجزگندم دامی

100199

6

1129

1129

1194

1297

2931

فرو کروم

720241

7

504

528

550

459

1022

روی

790111

8

504

486

562

580

607

آرد گندم

110100

9

584

483

463

644

956

نقره

710691

10

267

370

843

854

903

پروپان مایع

271112

11

291

345

366

-

-

محصولات مس تصفیه شده

740319

12

154

287

319

268

442

سلفور

250300

13

334

264

335

455

455

آلومینیوم

760110

14

445

246

825

587

818

سنگ وکنسانتره مس

260300

15

140

217

238

228

185

فسفر

280470

16

139

186

379

413

332

بوتان مایع

271113

17

220

185

205

158

322

سرب تصفیه شده

780110

18

92

112

125

79

177

تخم پنبه

120400

19

-

104

186

168

172

قطعات هواپیما

880240

20

109

103

143

60

76

جو

100390

21

89

102

90

106

217

تیتانیوم

810820

22

-

102

296

229

137

آهن یا فولاد گرم نورد شده

720839

23

202

101

375

443

680

زغالسنگ

270119

24

-

100

76

96

90

U235اورانیوم

284420

25

-

93

409/0

258/0

221/0

ورق تخت

722530

26

106

88

81

101

290

 

720249

27

110

77

100

93

79

سیگار و  تنباکو

240220

28

88

74

117

51

101

آهن یا فولاد سرد نورد شده

720917

29

-

71

262

312

274

رول تخت پرود

721049

30

-

68

186

156

189

بنزین  سایرفرآورده های نفتی

271119

31

98

68

183

135

284

قیر نفت

270112

32

-

64

67

70

81

آزبست

252490

33

-

64

173

133

268

سنگ و کنسانتره روی

260800

34

-

58

72

70

72

اکسید کروم

281990

35

109

55

125

84

389

ورق آهن نیمه ساخته

720720

36

32

54

-

-

-

ورق تخت از فولاد

722550

37

55

49

53

26

15

تخم آفتابگردان

120600

38

34

47

58

81

73

آندرود تیتانیوم

810320

39

43

42

19

-

24

جو اهر و زیور آلات

711319

40

39

42

66

53

35

ماهی منجمد

030489

41

37

41

114

132

75

انرژی برقی

211600

42

40

39

125

144

314

فرو سیلیکو کروم

720250

43

54

38

75

27

11

میلگرد

721420

44

71

37

80

116

85

پنبه

520100

45

-

37

72

58

70

گندم دورام

100119

46

-

34

23

25

30

تجهیزات تلفن و شبکه

851712

47

28

33

53

10

50

نیمه  ساخته

720711

48

-

31

36

32

27

باریم طبیعی

251110

49

53

30

67

95

104

ورق تخت

721012

50

31375

40382

72373

77409

82873

جمع اقلام فوق

 

 

5400

1469

7086

7289

9403

سایر

 

 

36775

41851

79459

84698

92281

جمع کل

 

 

 

 

- اقلام مهم وارداتي قزاقستان به طور متوسط عبارتند از:

1)     ماشين آلات، تجهيزات، وسايط نقليه، دستگاههاي مركب: 9/38 درصد از كل واردات

2)    محصولات و فرآورده هاي شيميايي و مرتبط با صنايع شيميايي (از جمله كائوچو و پلاستيك): 2/14 درصد از كل واردات

3)     محصولات معدني: 0/14 درصد از كل واردات

4)     فلزات و محصولات فلزي: 9/11 درصد از كل واردات

5)     محصولات با منشاء دامي و گياهي، مواد غذايي آماده: 1/10 درصد از كل واردات

ساير: 9/10 درصد از كل واردات

 

برای توجه در جزئیات جدول محصولات عمده وارداتی این کشور نیز در زیر قابل مشاهده است:

 

جدول واردات قزاقستان از جهان طی سال های 2012-2016 (میلیون دلار)

2016

2015

2014

2013

2012

شرح کالا

تعرفه

ردیف

504

675

855

1008

795

دارو

300490

1

472

439

370

490

375

گاز طبیعی

271121

2

451

741

188

1288

910

انواع خطوط لوله

730511

3

413

601

759

800

790

نفت سبک

271012

4

394

357

470

509

391

انواع بویلر ها

848180

5

389

422

593

506

340

تلفن و مخابراتی

851712

6

361

326

630

786

656

نفت نیمه سنگین  و فرآورده های نفتی

271019

7

262

696

1637

1547

893

انواع خودرو

870323

8

159

103

109

115

94

انواع پمپ و کمپرسور های گازی

841480

9

256

262

327

385

321

مصنوعات از آهن و فولاد

732690

10

221

177

198

100

99

سنگ سرب و کنسانتره

260700

11

217

398

306

276

269

اسکلت و قطعات از آهن و فولاد

730890

12

198

220

215

139

427

سنگ و کنساتره فلزات قیمتی

261690

13

168

194

182

165

187

تجهیزات الکترونیک و برقی

854449

14

156

184

205

158

165

تابلو های برق

853710

15

145

78

141

168

77

شکر خام

170114

17

142

141

119

144

112

سیگار و تنباکو

240220

18

127

146

161

197

254

کوک ذغال سنگ

270400

19

124

178

253

279

209

ماشین آلات  تبدیلی

851762

20

124

15

228

157

11

ریل لوکوموتیو

860110

21

121

72

65

23

8

سنگ و کنسانتره روی

260800

22

116

119

113

122

108

انواع محصولات خونی

300210

23

116

95

343

448

334

انوع خودرو مسافر کش

870334

24

115

32

38

20

9

هیلکوپتر

880212

25

113

114

166

211

202

پلی اتیلن

390120

26

111

123

146

171

180

مرغ منجمد

020714

27

107

165

189

134

115

خانه های پیش ساخته

940600

28

107

133

374

684

598

دستگاه های الکترونیکی محاسبات

847130

29

100

20

36

176

111

قطعات نورد شده .

860799

30

97

146

123

144

226

پمپ های گریز از مرکز

841370

31

95

102

129

155

139

انواع لوازم بهداشتی حوله و دستمال کاغذی و

961900

32

95

69

80

89

121

کمباین

843351

33

93

117

179

207

180

غذای آماده

210690

34

92

116

135

157

151

کاکائو و محصولات آن

180690

35

92

247

469

514

197

انواع هواپیما

880240

36

92

100

160

194

161

لاستیک پانماتیک نو

401110

37

88

98

144

161

149

مواد شوینده

340220

38

88

88

99

115

106

انواع چای سیاه

090240

39

87

114

326

501

319

تجهیزات از آهن و فولاد برای حفاری نفت و گاز

730429

40

84

105

170

146

228

تجهیزات رسیور تلویزیون و رادیو

852872

41

82

86

48

43

10

دستگاه  تولید برق

850239

42

82

98

129

162

175

لاستیک پاناماتیک نو برای کامیون و اتوبوس

401120

43

78

90

114

138

108

مصنوعات ساخته شده پلاستیکی

392690

44

77

72

87

85

63

واکسن انسانی

300220

45

77

78

82

68

60

تاسیسات  گرما

841950

46

77

62

52

89

85

ماشین آلات فیلترینگ و  تصفیه گاز

842139

47

76

120

135

167

105

انواع تراکتور

870190

48

75

79

123

135

93

ماشین آلات

847989

49

75

75

83

85

72

علف کش ها

380893

50

74

91

137

159

147

تجهیزات پزشکی

901890

51

73

69

64

105

111

کربنات دی سدیم

283620

52

72

87

140

129

125

انواع سرامیک

690890

53

71

121

270

73

73

ماشین آلات شنگ شکن

847420

54

71

82

83

81

75

انواع سه چرخه

950300

55

70

28

80

108

58

انواع لوله

730439

56

68

80

121

102

74

محصولات شیمیایی

382490

57

65

29

33

26

24

تجهیزات یخچال و فریزر و...

841869

58

64

73

103

109

77

قطعات و لوازم جانبی تراکتور

870899

59

63

52

116

106

86

دامپتر های آف برای بزرگراه ها

870410

60

63

64

113

81

72

انواع لوله نفت وگاز بدون درز

730419

61

62

96

107

90

36

ماشین آلات و تجهیزات برقی

841989

62

61

105

173

121

103

مبدل ها

850440

63

61

40

119

116

125

هواپیما

880230

64

61

90

140

156

151

مبل از چوب (به غیر ازدفتر ،آشپزخانه و منزل)

940360

65

61

91

164

269

281

خود رو حمل کالا

    870423

66

58

68

92

36

85

آنگور تازه

080610

67

57

56

47

54

55

دانه و روغن آفتاب گردان

151211

68

57

40

53

70

69

تجهیزات و  ماشین آلات اتوماتیک محاسباتی

847149

69

57

104

107

72

79

شکر

170199

70

56

61

75

83

77

شکر شیرینی جات

170490

71

55

58

57

60

44

آسانسور  وبالابر ها

842810

72

55

67

133

155

158

ظروف شیشه ای فلاسک

701090

73

55

57

82

76

83

اورانیوم غنی شده

284420

74

54

62

85

97

94

لوازم بهداشتی و آرایشی

330499

75

52

59

103

96

62

تابلو برق کنترل و توزیع

853720

76

51

33

36

41

31

تجهیزات سنجش

902610

77

50

49

40

72

82

انواع کولر گازی

841510

78

50

78

71

90

72

دارو و آنتی بیوتیک

300420

79

50

110

98

98

112

فریزر و دستگا های فریز کننده

841810

80

50

52

67

74

66

انواع نان- کیک و بیسکویت

190590

81

49

49

126

112

116

قطعات  چوبی

441011

82

48

60

65

79

44

ماشین آلات فیلترینگ و تصفیه آب

842121

83

48

60

84

95

91

سوسیس و غیره

160100

84

47

5

10

11

12

نقاشی ،لاک و لعاب

321000

85

47

44

55

111

90

دستگاه ذخیره اطلاعات

847170

86

47

60

62

69

55

دستگاه های تشخیص آزمایشگاهی

382200

87

47

48

92

69

75

انواع شیر  و خامه

040210

88

47

59

31

32

45

انواع تانکر ار آهن و فولاد

730900

89

46

35

64

115

120

محور های برقی و قطعات ترامو و راه آهن و مترو

860719

90

46

49

71

66

57

اتصالات لوله از فولاد و آهن

730799

91

45

49

57

63

58

سس آماده

210390

92

45

55

88

123

108

محصولات آهنی تخت و فولادی

721070

93

45

62

87

95

100

پلی اتیلن تیری فتالد

390760

94

45

6

10

12

16

تجهیزات آزمایش ژنراتور و پمپ

903120

95

45

51

69

74

56

کاغد دیواری

481420

96

45

42

49

54

51

قطعات برای احتراق

840999

97

43

34

37

35

46

پیچ و مهره از آهن و فولاد

731815

98

43

45

50

72

61

لاستیک پانو ماتیک نو

401194

99

43

60

86

96

92

فولاد بدون آلیاژ

721650

100

10596

11074

16585

18949

15868

جمع اقلام فوق

 

 

14578

19493

24710

29855

28670

سایر

 

 

25174

30567

41295

48804

44538

جمع کل

 

 

 

 

1-2. توليد ناخالص داخلي قزاقستان:

-بررسي روند كاهش شاخص‌هاي اقتصادي طي سال‌هاي(16-2012):

1)    توليد ناخالص داخلي از 216 ميليارد دلار در سال 2012 به 184 ميليارد دلار در سال 2015 (15%)  و  148 میلیارد دلار در سال 2016 كاهش داشته است.

2)    ارزش پول ملي از 154 تنگه در برابر هر دلار در سال 2013 به 332 تنگه در اكتبر 2017(116%) كاهش يافته است.

3)    صادرات در سال 2012 از 92 ميليارد دلار به 42 ميليارد دلار(5/54%) در سال 2015 و 37 میلیارد دلار در سال  2016 كاهش يافته و پیش بینی می‌شود این میزان در سال انتهای سال 2017 با حدود 3 میلیارد دلار کاهش به 34 میلیارد دلار برسد.

4)    واردات در سال 2012 از 5/44 ميليارد دلار به 5/19 ميليارد دلار(2/56%) در سال 2015 و 25 میلیارد دلار در سال 2016 كاهش يافته است. پیش‌بینی می‌شود که در سال 2017 نیز در همین میزان 25 میلیارد دلاری باقی بماند.

5)    سرمايه گذاري از 30 ميليارد دلار در سال 2012 به 5/14 ميليارد دلار(7/51%) در سال 2015 كاهش يافته است و در سال 2016 نیز با کاهش مجدد به حدود 12 میلیارد دلار رسیده است.

 

1-3.  سهم GNP و GDP بخش‌هاي صنعتي، خدمات و كشاورزي از توليد ناخالص داخلي و درآمد سرانه:

- رشد توليد ناخالص ملي ظرف 6 ماه اول 2016 برابر با 1/0% بوده است. در اين مدت شاخص هاي ساخت و ساز 6/6% افزايش، در بخش حمل و نقل 3/4%، بخش كشاورزي 2/7% و در بخش صنعت نيز 5/0% را نشان مي دهد.

-شاخص هاي اقتصادي كوتاه مدت نيز در 6 ماهه نخست 2016 (3/99%) در مقايسه با مدت مشابه در سال 2015 (99%) رشد داشته است.

-حجم سرمايه گذاري هاي انجام شده در 6 ماه نخست 2016 (5/8%) افزايش داشته است. بخش صنعتي 8/12% و اموال منقول با 4/5% و بالاترين رشد سرمايه گذاري در بخش كشاورزي با 6/48% ثبت شده است.

-ذخاير خارجي قزاقستان تا اول جولاي 2016 به 2/96 ميليارد دلار رسيده است و از ابتداي سالجاري به ميزان 2/5% شامل افزايش 5/3درصدي حاصل از فعاليت هاي منابع مالي و ارز خارجي يعني تا مبلغ 7/65 ميليارد دلار افزايش داشته است. ارزش طلا و دارايي هاي مبادلات خارجي بانك مركزي به ميزان 4/9%بالغ بر 5/30ميليارد دلار بوده است.

 ميانگين ماهيانه حقوق از يك رشد 9/9% به ميزان 500/133 تنگه برخوردار بوده است.

 تورم از ابتداي سال 2016 حدود 8% ثبت شده است.

 

1-4.  نقش و جايگاه قزاقستان در اقتصاد جهاني:

جمهوري قزاقستان جزو پنج كشور اول جهان به لحاظ پويايي اقتصادي و در رديف 20 كشور برتر و جذاب دنيا براي سرمايه‌گذاري است. طبق اطلاعات سال 2015 ميلادي، قزاقستان از نظر جلب سرمايه گذاري در بين 189 كشور جهان، در رتبه دهم قرار دارد. 

حجم كل مبادلات تجاري قزاقستان با جهان طي سال 2015 ميلادي به 4/119 ميليارد دلار رسيد. ميزان صادرات 2/78 ميليارد دلار و واردات 2/41 ميليارد دلار بوده است.

- بدهی خارجی: در سال 2016 معادل 164 میلیارد دلار 

 -ذخاير بين‌المللي قزاقستان 2/96 ميليارد دلار(ذخيره ارزي 7/65 و دارايي‌هاي بانك ملي (مركزي) 5/30 ميليارد دلار مي باشد.

- در حال حاضر قزاقستان با ‌بیش از 130 كشور و سازمان بين‌المللي جهان رابطه دیپلماتیک دارد. اين كشور در سازمان‌هاي مهم ذیل نیز عضویت دارد: سازمان ملل متحد و زيرمجموعه‌هاي تخصصي آن، بانک جهانی، صندوق بين المللي پول، سازمان تجارت جهانی، آنکتاد، سازمان کنفرانس اسلامی، بانک توسعه آسیایی، اکو ، اتحادیه افتصادی اوراسیا و ....

 

1-5. نقش انرژی در اقتصاد قزاقستان:

قزاقستان از حیث دسترسی به منابع هیدروکربنی شرایط بسیار مناسبی دارد. بر اساس آخرین برآوردهای شرکت ملی این کشور (Kaz Munay Gas)ذخایر اثبات شده نفت این کشور بیش از 30 میلیارد بشکه است که البته برآوردهای بسیار امیدوار کننده‌ای نیز از منابع نفت این کشور در دریای خزر ارائه شده است. با این وجود و با در نظر گرفتن همین منابع نیز این کشور دوازدهمین کشور دارنده منابع نفتی به حساب می آید. در زمینه گاز نیز بر اساس برآوردهای سال 2016 میزان ذخایر این کشور حدود 5.2 تریلیون متر مکعب است. در مجموع در سال 2016، حدود 54% از صادرات این کشور را محصولات هیدروکربنی به شکل خام در برگرفته است و البته باید به این میزان محصولات پالایشگاهی را نیز اضافه کرد. بر همین اساس این کشور به شدت متکی به درآمدهای نفتی است و دلیل کاهش صادرات این کشور نیز چیزی جزء کاهش قیمت نفت نبوده است.

 

 

2.  نقش و جايگاه قزاقستان در اقتصاد آسياي مركزي:

2-1. اهميت قزاقستان: قزاقستان بزرگترین کشور آسیای مرکزی است و از ویژگی منحصر به فردی در ثبات، امنیت و توسعه نسبت به سایر کشورهای آسیای مرکزی برخوردار است. این ویژگی در کناب اقتصاد قدرتمند و رو به رشد در دهه‌های گذشته موجب شده که قزاقستان جایگاه ویژه ای در منطقه داشته باشد. تولید ناخالص داخلی این کشور در سال 2016 برابر 148 میلیارد دلاری بوده، که این بدان معنا است که حدود 60 درصد ار تولید ناخالص داخلی کشورهای پنجگانه منطقه آسیای مرکزی توسط قزاقستان تولید می‌شود.

از سوی دیگر این کشور علاوه بر واقع شدن در مسیر ترانزیت چین- اروپا، در کانون ارتباطات راه ابریشم نوین میان چین، روسیه و ایران قرار دارد و همین مسئله باعث شده است که قزاقستان برای چین در چارچوب تعاملات منطقه‌ای و سازمان همکاری شانگهای و برای روسیه در قالب سازمان کشورهای مستقل مشترک المنافع، سازمان همکاری اقتصادی و سازمان پیمان امنیت دسته جمعی از اهمیت بسیار ویژه ای برخوردار باشد. بر همین اساس برای جمهوری اسلامی ایران نیز به عنوان کشور همسایه منطقه که در دریای مازندران با این کشور مرزهای مشترک آبی وجود دارد، در چارچوب همکاری های دوجانبه و حتی منطقه ای از اهمیت بالایی برخوردار است.

 

4) همگرایی اورآسیایی:

 در نوامبر سال 2009 سه كشور بلاروس، روسيه و قزاقستان اسناد مربوط به آغاز روند اجراي اتحاديه گمرکی از ابتدای ژانويه سال 2010 را امضاء كردند و مراحل تدريجي اجراي اين توافقنامه از اول جولاي 2010 آغاز گرديد. بنا به گفته مقامات قزاقي، اجراي مقررات اتحاديه گمركي در قلمرو سه كشور با جمعيتي بالغ بر 175 ميليون نفر و درآمد ناخالص داخلي4/2 تریلیون دلار مي‌تواند تحولات مهم و مثبتي در زمينه مراودات تجاری و بازرگاني بين اين سه كشور و كشورهاي جهان بهمراه داشته باشد. گردش تجاري قزاقستان با اعضاي اتحاديه گمركي، پس از اجرايي شدن مقررات اتحاديه گمركي بيش از 44 درصد رشد داشته است. ميزان صادرات محصولات قزاقستان به كشورهاي اتحاديه گمركي نیز به ميزان 52.4 درصد افزايش يافته است. همچنين سه کشور مذکور در می 2014 در آستانه، معاهده تاسیس «اتحادیه اقتصادی اوراسیایی» را امضاء کردند که از ابتدای سال 2015 آغاز به کار کرد و كشورهاي ارمنستان و قرقيزستان نيز بعداً به آن پيوستند.

قزاقستان در کنار همگرایی اوراسیایی، تقویت مناسبات اقتصادی با چین، آمریکا و اتحادیه اروپا بویژه در حوزه انرژی را نیز در دستور کار دارد. با پیوستن قزاقستان به «سازمان تجارت جهانی» يكي از اهداف اصلی اقتصاد خارجی اين كشور محقق گرديد. آمريكا نيز در پيوستن این کشور به سازمان تجارت جهاني نقش مهمي داشته است.

 

 

 

5) ظرفيت قزاقستان به لحاظ نوآوري، دسترسي به منابع مالي، سيستم بوروكراسي و روند اداري و قوانين:

          قزاقستان از جمله كشورهاي در حال توسعه منطقه است كه بدليل برخورداري از درآمدهاي ارزي حاصل از فروش نفت و گاز، آهن‌آلات،‌ محصولات كشاورزي و منابع معدني و همچنين دريافت وام و اعتبار از سوي بانك‌ها و مؤسسات مالي و اعتباري بين‌المللي و در راستاي تحقق برنامه توسعه كشور تحت عنوان “قزاقستان 2030” و «راهبرد كلان 2050»، پروژه‌هاي فراواني در زمينه‌هاي مختلف اقتصادي، زيربنائي، عمراني، ساختمان‌سازي و نفت و گاز را در دست اجرا دارد. از اين منظر بازار مستعدي براي كالاها و خدمات فني و مهندسي مي‌تواند باشد. در اين رابطه شركت‌هاي ايراني تاكنون قريب به دو ميليارد دلار در زمينه‌هاي مختلف به قزاقستان خدمات فني و مهندسي صادر كرده‌اند، از جمله شركت دنا رهساز تاكنون نزديك به 800 ميليون دلار كار راه سازي انجام داده و دو پروژه به ارزش 110 ميليون دلار و 140 ميليون دلار نيز در دست اجرا دارد.

اما با این حال بروکراسی دست و پا گیر، نبود دموکراسی، فساد اقتصادی، ناکارآمدی سیستم بانکی و عدم شفافیت موانعی است که در این کشور و در مسیر توسعه اقتصادی وجود دارد، هر چند دولت تلاش دارد که در مسیر قزاقستان 2030 این موانع را به حداقل برساند.

 

6)شاخص رقابت پذيري صنعتي:

          قزاقستان از ابتداي استقلال براي سامان دادن به وضع اقتصادي خود با رجوع به سازمان ها و مراجع بين المللي مالي و بنابر توصيه آنها، برنامه اقتصاد آزاد را در پيش گرفت. هر چند وضعیت کنونی متشکل از اقتصاد دولتي و سرمایه داری خصوصی است. در اين میان موضوع جلب سرمايه گذاري خارجي بعنوان یکی از اصول اساسي و جزء لاينفك استراتژي گذار به اقتصاد آزاد در دستور كار قرار داشته و با اعمال اين راهبرد تا حد زيادي مشكلات اين كشور در تامين منابع، نيروي متخصص و عقب ماندگي علمي و تكنولوژيك جبران گرديده است. بطور كلي دولتمردان قزاقستان به منظور توسعه كشور در زمينه‌هاي مختلف از جمله توسعه اقتصادي و اجتماعي، برنامه‌های جامع و بلندمدتي مانند راهبرد «قزاقستان2050» و برنامه «نورلی ژول» رادر قالب برنامه های 5 ساله تدوين و در دست اجرا دارند. بر اساس اين برنامه ها، مرحله اول به فراهم آوردن زيربناها و زيرساخت‌هاي اقتصادي كشور اختصاص يافته ‌است از جمله اولويت‌هاي راهبرد مذكور، توليد و افزایش صادرات نفت و مواد هيدروكربني مي‌باشدبر این مبنا توسعه منطقه غرب قزاقستان (منطقه نفت خيز كشور) و همچنين متنوع سازی راه‌هاي انتقال و صدور نفت مورد توجه خاص قرار دارد. برنامه«قزاقستان2050» به عنوان راهبرد توسعه همه جانبه كشور در سال 2013 با دستور نظربايف تدوين و هم اكنون دردست اجرا ميباشد.

 

7)شرایط قزاقستان به لحاظ وضعیت اقتصادی:

وضعيت كشاورزي و دامپروري:  قزاقستان در توليد و صدور برخي محصولات كشاورزي مزيت دارد و حدود نيمي از زمين هاي كشاورزي به كشت گندم اختصاص دارد. اين كشور در سال 2011 بيش از 25 ميليون تن گندم توليد كرد، ولي در سال 2012 به دليل کاهش بارش، ميزان توليدات افت چشمگيري داشت (14 ميليون تن). در سال 2015 برداشت غلات حدود 18 ميليون تن و این میزان در سال 2016 برابر با 19.9 و در سال 2017 پیش بینی می شود با کاهش 4 درصدی به 19.07 میلیون تن برسد.

سرمایه گذاری خارجی در قزاقستانطبق آمار بانك مرکزی قزاقستان در دوره 2015-1993 بيش از 185 ميليارد دلار سرمايه خارجي در اقتصاد این کشور جذب شده استبر اساس گزارش بانك جهاني، قزاقستان در گروه 20 كشور اول جهان از نظر جذب سرمايه‌هاي خارجي قرار دارد و اين ميزان در واقع 80 درصد كل سرمايه گذاري خارجی در آسياي مركزي استآمريكا، اتحاديه اروپا و چين، مهمترين سرمايه گذاران خارجي در قزاقستان مي باشند. عمده این سرمایه‌گذاریها در بخش نفت قزاقستان بوده استقزاقستان جزو پنج كشور اول جهان به لحاظ پويايي اقتصادي و در رديف 20 كشور جذاب دنيا براي سرمايه گذاري است. هر چند این میزان در سال‌های گذشته با کاهش قیمت نفت روندی کاهشی داشته و در سال 2016 به عدد 12 میلیارد دلار رسیده است.

بانك هاي قزاقستان و رتبه اقتصادي قزاقستان: تعداد 35بانك دولتي و خصوصي در قزاقستان شاكله اصلي سيستم مالي و پولي اين كشور را تشكيل مي دهند كه 80 درصد سپرده هاي مالي در اختيار آنها است. 78 درصد فعاليت هاي بانكي تنها در انحصار 5 بانك عمده قزاقستان است كه 45 درصد سرمايه مالي آنان از منابع خارجي تامين شده استبر اساس رتبه بنديstandard&poors معادل BBB+ و بر اساس رتبه بندي Fitch Rating  معادل BBB مي باشد

 

 

8)رتبه جهاني فرهنگي و گردشگري:

دانشگاه‌ها: با توجه به اهتمام دولت به امر آموزش عمومی، تحصیل در اکثر دانشگاههای کشور، رایگان بوده و فرصت برای تحصیل جوانان بویژه از شهرها و مناطق کوچک مهیاست. دانشگاههای مهم و بزرگ کشور در شهر آلماتی و سپس آستانه مستقرند. دانشگاه ملی «الفارابی»آلماتی در رده بندیهای جهانی و منطقه ای، همواره جایگاه اول آسیای مرکزی را با اختلاف به خود اختصاص داده است. در این دانشگاه که در سال 1933 تاسیس شده، بیش از 20 هزار دانشجو مشغول به تحصیل هستند. دانشگاه ملی «اوراسیا»، دانشگاه فنی «ساتپایف» و دانشگاه فنی «قزاقستان-بریتانیا» در رده های بعدی قرار دارند.

در این میان دانشگاه «نظربایف» که در سال 2009 در آستانه تاسیس یافت، تلاش می کند از طریق همکاری با دانشگاه های مهم بین المللی و کسب استانداردهای جهانی، به عنوان نمایه تحصیلات عالی قزاقستان مطرح شود. 1500 دانشجو در این دانشگاه تحصیل می کنند که بورسیه می باشند. دولت همچنین در قالب برنامه بین المللی «بولاشاک»، هرساله حدود 400 دانشجو را به صورت بورسیه در رشته های مهم، عازم دانشگاههای کشورهای توسعه یافته (بویژه غربی) می‌کند.

 

9)مناسبات اقتصادي و تجاري جمهوري اسلامي ايران و جمهوري قزاقستان:

            قزاقستان از جمله كشورهاي در حال توسعه منطقه است كه بدليل برخورداري از درآمدهاي ارزي حاصل از فروش نفت، آهن‌آلات،‌ محصولات كشاورزي و منابع معدني و همچنين دريافت وام و اعتبار از سوي بانك‌ها و مؤسسات مالي و اعتباري بين المللي و در راستاي تحقق برنامه توسعه كشور تحت عنوان “قزاقستان 2030” و راهبرد كلان 2050، پروژه‌هاي فراواني در زمينه‌هاي مختلف اقتصادي، زيربنائي، عمراني، ساختمان‌سازي و نفت و گاز را در دست اجرا دارد. از اين منظر بازار مستعدي براي كالاها و خدمات فني و مهندسي ايران مي‌تواند باشد. شركت هاي ايراني تاكنون قريب به دو ميليارد دلار در قزاقستان در زمينه‌هاي مختلف به قزاقستان خدمات فني و مهندسي صادر كرده‌اند، از جمله شركت دنا رهساز تاكنون نزديك به 800 ميليون دلار كار راه سازي انجام داده و دو پروژه به ارزش 110 ميليون دلار و 140 ميليون دلار نيز در دست اجرا دارد.

 

 

 

 

 

 

تجارت خارجي ايران با قزاقستان از سال 1389 لغايت 1395

(بر اساس آمار گمرك جمهوري اسلامي ايران)

ارزش: ميليون دلار

سال

1389

1390

1391

1392

1393

1394

1395

صادرات

65

84

135

210

210

136

185

واردات

124

136

186

84

179

78

199

تراز تجاري

59-

52-

51-

126

31

49

14-

تجارت خارجي

189

220

321

294

389

223

384

 

 

ملاحظه: دليل اصلي تفاوت زياد در آمارهاي گمرك ايران و قزاقستان در خصوص ميزان مبادلات تجاري عبارتند از:

1)ساليانه در حدود يك ميليون تن فولاد به ارزش تقريبي450 ميليون دلار بصورت موقت وارد كشورمان مي‌شود كه در آمار گمرك قزاقستان به عنوان صادرات به ايران ثبت مي‌گردد.

2)بخشي از صادرات كشورمان به قزاقستان از جمله خشكبار (حدود 50 ميليون دلار) پس از ترخيص در گمركات قزاقستان به روسيه صادر مي شود كه در آمار گمرك قزاقستان به عنوان واردات از ايران ثبت نمي‌شود.

- مبادلات تجاري دو كشور در 5 ماهه اول سال 1396:

-واردات ایران از قزاقستان در پنج ماهه نخست 1396 برابر با 30.7 میلیون دلار بوده است.

- صادرات ایران به قزاقستان در پنج ماهه نخست 1396 برابر با 51.7 میلیون دلار بوده است

-كميسيون هاي مشترك اقتصادي

          تاكنون تعداد 14 اجلاس كميسيون مشترك اقتصادي در دو كشور برگزار گرديده است كه چهاردهمين اجلاس كميسيون مشترك اقتصادي در تاريخ 22-21 مهرماه 1394 در آستانه برگزار گرديد. پانزدهمين اجلاس كميسيون مشترك در بازه زماني 25 آذرماه لغايت 30 بهمن 1395 در تهران برگزار گردید. قرار است که شانزدهمین کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور تا انتهای سال 1396 در قزاقستان برگزار گردد.

-ارزيابي روابط اقتصادي دو كشور:

          وجود روابط سياسي خوب و متعادل، انعقاد موافقتنامه‌هاي پايه‌اي و مباني حقوقي فراهم شده براي توسعه روابط اقتصادي، زيرساختهاي حمل و نقل مناسب و نياز قزاقستان به مسير ترانزيتي كشورمان و متقابلاً امكان دسترسي به روسيه و چين با استفاده از ظرفيت‌هاي ترانزيتي قزاقستان، زمينه مناسبي براي توسعه مناسبات اقتصادي و بازرگاني بين دو كشور فراهم كرده است. با اين وجود موانع و مشكلاتي در اين زمينه وجود دارد.

كالاهاي مبادله شده بر اساس اولويت:

          عمده‌ترین محصولات صادراتی ایران شامل انواع خشکبار، پسته، خرما، سیمان، محصولات پتروشیمی، انواع مصالح ساختمانی، موادغذایی، میوه و صیفی جات، مواد شوینده، انواع رنگها و محصولات لاستیکی و پلاستیکی هستند. عمده ترین اقلام وارداتی ایران نیز گندم، جو، آهن آلات و فولاد، دانه های روغنی مانند آفتابگردان و کلزا و قراضه باتری و سایرمحصولات غیرفولادی است. ارزش پروژه های خدمات فنی و مهندسی که توسط شرکتهای ایرانی در این کشور در حال حاضر در دست اجرا میباشد، طی این مدت حدود 250 میلیون دلار میباشد.

مشكلات و موانعي كه در خصوص اجرايي شدن توافقات بين ايران به قزاقستان وجود دارد مي‌توان به تحريمهاي بين‌المللي از سوي شوراي امنيت سازمان ملل، فقدان همكاريهاي بانكي (تحريم بانكي) ميان دو كشور، محدويت‌هاي بانكي و مشكلات نقل و انتقال پول، بهره مندي قزاقستان در جلب مشاركت، سرمايه گذاري و بهره‌گيري از خدمات فني و مهندسي با تمامي كشورها و شركت‌هاي خارجي (گرايش كلان سيستم مديريتي اين كشور در انجام تعامل با كشورهاي رده اول) و وجود بازار رقابتي اشاره كرد.

-پيش بيني آينده مناسبات اقتصادي دو كشور و پيشنهاد براي تحكيم روابط:

قزاقستان از جمله كشورهاي در حال توسعه است كه بدليل برخورداري از درآمدهاي ارزي حاصل از فروش نفت و ديگر مواد خام و محصولات كشاورزي و نيز با دريافت وام و اعتبار از بانك‌ها و مؤسسات مالي و اعتباري بين المللي و در راستاي تحقق برنامه توسعه كشور از جمله راهبرد كلان «قزاقستان2050» و برنامه «نورلی ژول»، پروژه‌هاي متعددي در زمينه‌هاي مختلف اقتصادي، زيربنائي، عمراني و نفت و گاز را در دست اجرا دارد. شركت هاي ايراني تاكنون قريب به دو ميليارد دلار در حوزه هاي مختلف خدمات فني و مهندسي، صنعتي، معدني، كشاورزي و دامپروري سرمايه گذاري نموده و خدمات ارائه كرده اند. از جمله پروژه مخابراتي ديداس به ارزش 600 ميليون يورو و طرحهاي راهسازي توسط شركت «دنا رهساز» كه تاكنون نزديك به 800 ميليون دلار بوده و دو پروژه به ارزش 110 و 140 ميليون دلار را در سال 2014 در دست اجرا دارد.

 

 

در ادامه، اطلاعات حقوقی و مالی مربوط به سرمایه گذاری در کشور قزاقستان ملاحظه می شود:

 

 

 

   دانلود : 4_5936114590889804428.pdf           حجم فایل 32 KB
   دانلود : 4_5936114590889804430.pdf           حجم فایل 95 KB
   دانلود : 4_5936114590889804429.pdf           حجم فایل 32 KB
   دانلود : 4_5936114590889804427.pdf           حجم فایل 98 KB
   دانلود : 4_5936114590889804426.pdf           حجم فایل 82 KB
   دانلود : 4_5936114590889804424.pdf           حجم فایل 42 KB
   دانلود : 4_5936114590889804425.pdf           حجم فایل 82 KB
   دانلود : 4_5936114590889804423.docx           حجم فایل 224 KB
   دانلود : WriteBuffer1.pdf           حجم فایل 176 KB
   دانلود : WriteBuffer3.pdf           حجم فایل 3056 KB
   دانلود : WriteBuffer2.pdf           حجم فایل 998 KB
   دانلود : WriteBuffer.pdf           حجم فایل 3056 KB
   دانلود : ضميمه شش- كدهاي كالاهاي گمركي.[4-9-47-538].pdf           حجم فایل 1635 KB