اخبار اقتصادی چک
گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی جمهوری چک در هفته اول دی ماه 1404 مندرج در رسانههای این کشور به شرح زیر ارائه میگردد:
چرا اروپای مرکزی برای شرکتهای فناوری آمریکایی اهمیت دارد
اروپای مرکزی در سالهای اخیر رشد اقتصادی و فناوری سریعی را تجربه کرده است. این امر مجارستان، جمهوری چک، لهستان و اسلواکی را از مقاصد برونسپاری مقرونبهصرفه به رهبران نوآوری در اروپا ارتقا داده است. نکته قابل توجه این است که این منطقه دارای نیروی کار بسیار ماهری است و تقریباً 60 درصد از چکها حداقل مهارتهای دیجیتال پایه را دارند که از میانگین 56 درصد اتحادیه اروپا فراتر میرود. علاوه بر این، لهستان و مجارستان در بین بیست و پنج کشور برتر اتحادیه اروپا برای آموزش علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات(STEM) قرار دارند. علاوه بر این، اروپای مرکزی قطبی برای استارتآپها است. اکوسیستم پراگ در سال 2025 تقریباً 20درصد رشد کرد و میزبان بیش از 450 استارتآپ با بیش از 63 میلیون دلار بودجه ترکیبی بود که نشان دهنده قدرت آن به عنوان یک قطب نوآوری منطقهای است. نه تنها رشد اقتصادی و فناوری سریعی وجود دارد، بلکه شرکتهای فناوری چندملیتی آمریکایی، از جمله ای. بی.ام، مایکروسافت و گوگل، در حال حاضر در ابتکارات تحقیقاتی و مشارکتی در سراسر منطقه سرمایهگذاری کردهاند که نشاندهنده اهمیت روزافزون اروپای مرکزی در اقتصاد دیجیتال جهانی است
اکوسیستم فناوری رو به رشد اروپای مرکزی
اکوسیستم فناوری رو به رشد اروپای مرکزی با حفظ قوی ارزش استارتاپی، تنوع بخشی در حوزههای فینتک، هوش مصنوعی و سختافزار و زیرساخت پشتیبانی قوی متمایز است که نوآوری را پرورش داده و منطقه را به عنوان یک بازیگر کلیدی در چشمانداز فناوری اروپا قرار میدهد. وقتی صحبت از استارتاپها میشود، لهستان و جمهوری چک اکوسیستمهای قوی دارند و هر دو کشور تقریباً 90درصد از ارزش ترکیبی شرکتهای استارتاپی خود را به صورت محلی حفظ میکنند. اکوسیستم استارتاپی لهستان از سال 2020 بیش از 150درصد افزایش ارزش داشته است. در سال 2024، استارتاپهای لهستانی 1.8 میلیارد یورو سرمایه گذاری جذب کردند که نشان دهنده افزایش 25 درصدی در مقایسه با سال 2023 است
اروپای مرکزی منطقهای است که در آن استارتاپها قادر به رشد هستند، به ویژه در بخشهایی مانند هوش مصنوعی (AI) و فناوری سبز. در سال ۲۰۲۴، استارتاپهای هوش مصنوعی در این منطقه تقریباً ۵۹۳ میلیون یورو بودجه جذب کردند که نشاندهنده یک اکوسیستم نوآوری پررونق متمرکز بر توسعه، رشد و تحقیق است. لهستان در سرمایهگذاری هوش مصنوعی در اروپای مرکزی پیشرو است و مکانی بالقوه برای دفتر مرکزی اوپن ای آی (OpenAI) در اروپا محسوب میشود، با این حال، همه کشورهای اروپای مرکزی توسعه هوش مصنوعی را در اولویت قرار میدهند. برای شرکتهای فناوری و سیاستگذاران آمریکایی، این یک فرصت استراتژیک برای تعمیق تعامل، تقویت مشارکتهای فراآتلانتیکی و بهرهبرداری از اکوسیستمهای پویای منطقه برای رشد متقابل و رهبری فناوری است.
استارتآپها از حدود ۱۵۰ مرکز رشد و شتابدهنده که در سراسر اروپای مرکزی فعالیت میکنند، بهرهمند میشوند و بودجه اولیه، راهنمایی و دسترسی به بازار را برای استارتآپهای در مراحل اولیه فراهم میکنند. این مراکز، منابع حیاتی را برای رشد استارتآپها در منطقه ارائه می دهند. علاوه بر این، جمهوری چک از سال ۲۰۲۰ بیش از ۴۵ میلیون یورو در زیرساختهای تحقیق و توسعه از طریق صندوقهای انسجام اتحادیه اروپا سرمایهگذاری کرده است. سرمایهگذاری خطرپذیر در منطقه نیز به سرعت در حال گسترش است، به طوری که صندوقهای متمرکز بر فناوری در سال ۲۰۲۴ با ۳۵ درصد افزایش به مجموع ۲.۸ میلیارد یورو در سرمایهگذاریهای فعال رسیدهاند که نشان دهنده اعتماد روزافزون به پتانسیل نوآوری اروپای مرکزی است. این اکوسیستم پشتیبانی جامع، که ترکیبی از بودجه عمومی و سرمایهگذاری خصوصی است، برای قرار دادن اروپای مرکزی به عنوان یک قطب رقابتی و جذاب برای کارآفرینی فناوری و نوآوری، نقش اساسی دارد. پراگ نمونهای از نقاط قوت این اکوسیستم است. این شهر با بیش از ۴۵۰ استارتاپ و ۵۶ میلیون یورو بودجه در رتبه ۸۵ جهانی قرار دارد. این محیط قابل دسترس و انگلیسیزبان، این شهر را به دروازهای حیاتی برای کارآفرینان و سرمایهگذاران بینالمللی تبدیل میکند و جایگاه اروپای مرکزی را در چشمانداز نوآوری جهانی تقویت میکند.
چرا برای شرکتهای آمریکایی مهم است؟
افزایش تقاضای طبقه متوسط و پذیرش سریع فناوری دیجیتال، اروپای مرکزی را علاوه بر اکوسیستم استارتاپی پررونق آن، به بازاری امیدوارکننده تبدیل میکند. طبقه متوسط رو به رشد در این منطقه، تقاضا برای کالاها و خدمات دیجیتال را در سراسر صنعت فناوری افزایش میدهد. در نتیجه، شرکتهای چندملیتی که در اروپای مرکزی گسترش مییابند، از یک پایگاه مصرفکننده دیجیتالی که پذیرای فناوریهای جدید است، بهرهمند میشوند و محیطی را برای رشد استارتاپهای فناوری و افزایش مقیاس ایجاد میکنند. اروپای مرکزی همچنین سالانه تقریباً 70 هزار فارغالتحصیل علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) را تربیت میکند، و جمهوری چک و لهستان در میان پنج کشور برتر اتحادیه اروپا برای فارغالتحصیلان مهندسی و علوم کامپیوتر قرار دارند. این مجموعه رو به رشد فارغالتحصیلان و نیروی کار در حال گسترش فناوری پیشرفته، به شرکتهای فناوری آمریکایی امکان دسترسی به نیروی کار بسیار ماهر و رقابتی با هزینه مناسب را میدهد که برای نوآوری، توسعه محصول و گسترش منطقهای ضروری است. اروپای مرکزی این توانایی را دارد که به عنوان یک دروازه استراتژیک بین اروپای غربی، اروپای شرقی و آسیا عمل کند و ادغام زنجیره تأمین و دسترسی به بازار را افزایش دهد. این موقعیت، شرکتهای فناوری آمریکایی را قادر میسازد تا مراکز منطقهای را در اروپای مرکزی اداره کنند که نوآوری غربی را با فرصتهای رشد در سراسر اوراسیا متصل میکند.
چالشها و خطرات
اروپای مرکزی در زمینه استارتآپها و اکوسیستم فناوری جذابیتهای زیادی دارد، اما بدون چالش و خطر نیست. این چالشها شامل نحوه نظارت، خطرات ژئوپلیتیکی و رقابت از سوی مراکز فناوری اروپای غربی و آسیایی است. برای شرکتهای آمریکایی علاقهمند به اروپای مرکزی، مقررات عمومی حفاظت از دادهها و قانون در حال تکامل هوش مصنوعی اتحادیه اروپا همچنان چالشهای کلیدی در برآورده کردن الزامات انطباق، پیچیدگی عملیاتی و هزینه هستند.
تنشهای ژئوپلیتیکی در اروپای مرکزی خطر دیگری را برای شرکتهای آمریکایی ایجاد میکند. با تنشهای بین روسیه، چین و ناتو، نگرانیهای امنیتی خطرات عملیاتی ایجاد میکنند که شامل اختلالات احتمالی زنجیره تأمین، عدم قطعیت نظارتی و خطرات امنیت سایبری است. شرکتهای فناوری آمریکایی همچنین با رقابت از سوی مراکز فناوری اروپای غربی و آسیایی مانند آلمان و تایوان روبرو هستند.
در حالی که چالشها همچنان پابرجا هستند، اکوسیستم استارتاپی رو به رشد اروپای مرکزی، که با سرمایهگذاریهای فزاینده و تلاشهای منطقهای یکپارچه پشتیبانی میشود، فرصتهای قابل توجهی را برای شرکتهای فناوری آمریکایی که مایل به عبور از پیچیدگیهای آن هستند، ارائه میدهد.
https://www.politikaspolecnost.cz/en/analyzy/why-central-europe-matters-for-american-tech-companies/
چگونه آمریکا بر جمهوری چک تأثیر گذاشته است
ایالات متحده مقصد صادراتی قابل توجهی برای شرکتهای چک است. با وجود موج جدید حمایتگرایی آمریکا، صادرات امسال اندکی افزایش یافته است، اما شرکتها منتظر شرایط گمرکی شفافتر هستند و برخی از آنها به دلیل عدم اطمینان، سرمایهگذاریها را به تعویق میاندازند.
روابط تجاری بین جمهوری چک و ایالات متحده در دو سال گذشته به طور پیوسته رشد کرده است. شرکتهای آمریکایی عمدتاً در شرکتهای فناوری داخلی سرمایهگذاری کردهاند، در حالی که شرکتهای چک، اگرچه در مقیاس کوچکتر، به طور فزایندهای در حال تأسیس کارخانههای تولیدی در ایالات متحده یا سرمایهگذاری مستقیم در شرکتهای آنجا هستند. صادرات مستقیم و غیرمستقیم چک نیز به طور مشابه در حال رشد است.
با این حال، تأکید دولت دونالد ترامپ بر ترتیب جدیدی از روابط سیاسی و تجاری بین ایالات متحده و اتحادیه اروپا، سیاست گمرکی آن و فشار برای بازگشت تولید به ایالات متحده، نگرانیهایی را در مورد اینکه آیا این روابط در سالهای آینده حفظ خواهد شد یا خیر، ایجاد میکند.
طبق آمار دولت ایالات متحده، کالاهایی به ارزش تقریباً ۱۱۹ میلیارد کرون (5.773 میلیارد دلار) در سه فصل اول امسال از جمهوری چک به ایالات متحده صادر شده است که پنج میلیارد کرون بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است.
یکی از شرکتهایی که علیرغم تنش در روابط ایالات متحده و اروپا، موفق به افزایش صادرات خود به ایالات متحده شده است، شرکت مهندسی چکی (JCP2) است. این شرکت قطعات نیروگاههای گازی را به ایالات متحده صادر میکند. تقاضا برای آنها در بازار محلی به دلیل ساخت مراکز داده انرژیبر برای توسعه هوش مصنوعی در حال افزایش است.
در سالهای اخیر، تعدادی از شرکتهای چکی به طور قابل توجهی در ایالات متحده سرمایهگذاری کردهاند، از جمله دراسلوکا، گروه کلت سیزد، سیاسجی و گروه پیبیاس. یکی از دلایل اعمال تعرفههای واردات، تلاش برای حمایت از سرمایهگذاری در بومیسازی تولید در ایالات متحده بود. با این حال، سرعت سرمایهگذاری مستقیم چک در ایالات متحده در حال کاهش است.
سال گذشته، حجم سرمایهگذاریها با دو میلیارد کرون کاهش به حدود ۱۴ میلیارد کرون (679 میلیون دلار) رسید. دادههای مربوط به امسال هنوز در دسترس نیست. تأثیر سیاست گمرکی که قرار بود از سرمایهگذاری شرکتهای خارجی در تولید در ایالات متحده حمایت کند، هنوز مشخص نیست. با این حال، برخی از سرمایهگذاران چک به دلیل شرایط ناپایدار در ایالات متحده و سیاست تقابلی ترامپ نسبت به اروپا، منصرف شدهاند.
https://www.seznamzpravy.cz/clanek/ekonomika-byznys-trendy-analyzy-trumpova-cla-michaji-kartami-cesti-investori-vahaji-zda-poslat-penize-jinam-293979
بررسی عمیق اروپایی دوکووانی: فشار فرانسه نیز ممکن است نقشی داشته باشد
کمیسیون اروپا (EC) تحقیقات عمیقی را برای ارزیابی اینکه آیا حمایت عمومیکه جمهوری چک قصد دارد برای ساخت و بهرهبرداری از دو واحد هستهای جدید در دوکووانی ارائه دهد، مطابق با قوانین کمکهای دولتی اتحادیه اروپا است یا خیر، آغاز کرده است. این کمیسیون در بیانیهای مطبوعاتی اعلام کرد که در این مورد تردید دارد. به گفته کارل هاولیچک، وزیر صنعت و تجارت، این یک فرآیند استاندارد است و انتظار میرود نتیجه در نیمه اول سال 2027 مشخص شود.
ساخت واحدهای هستهای جدید در جمهوری چک باید بزرگترین قرارداد داخلی تاکنون باشد. هزینه ساخت دو راکتور در دوکووانی با قیمتهای فعلی ۴۰۷ میلیارد کرون (20 میلیارد دلار) است. این ساخت و ساز توسط یک شرکت کرهای (KHNP) که در مناقصه سال گذشته برنده شده بود، انجام خواهد شد.
کمیسیون پیش از این در آوریل سال گذشته کمک مالی برای ساخت و بهرهبرداری از یک راکتور هستهای جدید در دوکووانی را تصویب کرده بود. با این حال، دولت چک متعاقباً تصمیم گرفت سرمایهگذاری در ظرفیت هستهای را گسترش دهد تا کربنزدایی از بخش تولید برق را تسریع کند و همچنین شکاف شناسایی شده در تأمین برق را برطرف کند. در اکتبر امسال، جمهوری چک به کمیسیون از برنامه خود برای حمایت از ساخت و بهرهبرداری از دو واحد هستهای جدید در دوکووانی با ظرفیت تولید برق تا ۹۷۶ مگاوات خبر داد.
کمیسیون اظهار داشت که بر اساس ارزیابی اولیه خود، این پروژه را ضروری تشخیص داده است، اما در مورد اینکه آیا اقدامات برنامهریزی شده کاملاً با قوانین کمکهای دولتی اتحادیه اروپا مطابقت دارد یا خیر، تردید دارد. به همین دلیل، کمیسیون اروپا تصمیم به آغاز تحقیقات عمیقی گرفت.
https://www.echo24.cz/a/HuyWD/zpravy-ekonomika-statni-pomoc-dostavba-dukovan-zpozdeni-havlicek-cez-vlcek-mpo
یافتن کارگران مناسب؟ یک متخصص منابع انسانی میگوید در جمهوری چک سالها و در آسیا چند هفته طول میکشد.
اگرچه بیش از ۹۰۰ هزار خارجی در اینجا کار میکنند، اما هنوز کافی نیست. کمبود نیروی کار فیزیکی بسیار بیشتر است و در آینده حتی بدتر هم خواهد شد. توماس سورکا، متخصص جابجایی نیروی کار جهانی از گروه پرسنلی اورینتا، در مصاحبهای با روزنامه (iDNES.cz) توضیح میدهد که چه گزینههایی در دسترس است و چگونه میتوان اطمینان حاصل کرد که چنین راهحلهایی سودمند هستند و نه خطر.
طبق آخرین آمار وزارت کار و امور اجتماعی، تقریباً ۹۲۶ هزار خارجی در اینجا کار میکنند. اوکراینیها و اسلواکها غالب هستند و لهستانیها، رومانیاییها و بلغاریها نیز حضور پررنگی دارند.
تقریباً یک میلیون خارجی در جمهوری چک هستند و شما هنوز میگویید که کافی نیست. آیا واقعاً کافی نیست؟ چرا؟ آیا دیگر کسی نیست، یا چکیها دیگر مشاغل خاصی را دوست ندارند؟
این کافی نیست - و متأسفانه بدتر هم خواهد شد. اروپا در حال پیرشدن است و جمهوری چک نیز از این قاعده مستثنی نیست. بدون مهاجرت نیروی کار مدیریتشده، بازار کار ما به سادگی فرو خواهد ریخت. این نه تنها در مورد تولید، لجستیک، صنعت هتلداری یا ساخت و ساز صدق میکند، بلکه یک بمب ساعتی به معنای واقعی کلمه در مراقبت از سالمندان و مراقبتهای بهداشتی در حال نزدیک شدن است.
آیا فکر میکنید هجوم بیشتر خارجیها تنها راه ممکن است؟
بله. اساساً تنها راه حل مؤثر در کوتاهمدت تا میانمدت است. رشد دستمزد در برخی از حرفهها میتواند تا حدی به "سرازیر شدن" افراد از سایر زمینهها کمک کند. حتی اگر از سال آینده شروع به بچهدار شدن کنیم، حداقل تا بیست سال آینده بر بازار کار تأثیری نخواهد گذاشت.
مهاجرت نیروی کار مدیریتشده در عمل چگونه کار میکند؟
در جمهوری چک، ما عمدتاً از برنامه کارمندان واجد شرایط پیروی میکنیم. این مجموعهای از قوانین است که توسط دولت با هدف فراهم کردن امکان استخدام سریعتر کارگران از خارج از کشور به مکانهایی که کمبود نیروی کار وجود دارد، تعیین شده است.
خارجیها بیشتر در چه زمینهها و موقعیتهایی در کشور ما کار میکنند؟ و آیا مناطق نقشی دارند؟
این امر عمدتاً مربوط به تولید، تدارکات و ساخت و ساز است. بخش قابل توجهی از مشتریان ما شرکتهای صنعتی هستند و معمولاً در مناطقی در سراسر جمهوری چک واقع شدهاند. امروزه، اکثر کارگران خارجی مردانی هستند که برای تأمین مالی خانوادههای خود در کشورهایی که بیکاری بالا یا حقوق پایین دارند، به خارج از کشور میروند.
علاوه بر این، تقاضا در بخش خدمات رو به افزایش است. در آینده، این عمدتاً کارگرانی در زمینه مراقبت از سالمندان و مراقبتهای بهداشتی خواهند بود.
کارگران اغلب از کدام کشورها میآیند؟ و آیا آنها کشورهای «مناسب» هستند؟
شهروندان اتحادیه اروپا راحتترین ورود را دارند. به لطف حمایت موقت، اوکراینیها نیز از یک رژیم نسبتاً ساده برخوردارند. در بین کشورهای غیراروپایی، تعداد کارگران فیلیپینی سریعترین رشد را دارد. به لطف افزایش سهمیهها، سالانه تا 10 هزار فیلیپینی میتوانند تحت برنامهی کارگر ماهر وارد جمهوری چک شوند.
روی چه کشورهای مبدأ دیگری باید تمرکز کنیم؟
هنگام انتخاب کشورهای مناسب، باید چندین معیار ارزیابی شود. اول و مهمتر از همه، سازگاری فرهنگی و تمایل به ادغام است. سپس، زبان، در دسترس بودن کارگران در حرفههای مورد نیاز ما و همچنین علاقهی بلندمدت افراد از قلمرو مورد نظر به کار در جمهوری چک. و وقتی همه اینها را کنار هم قرار دهید، فیلیپین عالی به نظر میرسد.
اما برخی افراد احساس میکنند که خارجیها میتوانند منبع مشکلات باشند. چگونه میتوان مطمئن شد که آنها یک دارایی هستند و نه یک خطر؟
اساس، انتخاب صحیح کشور مبدا، بررسی دقیق متقاضیان و برنامههای ادغام با کیفیت است. همچنین مهم است که اقامت را به یک رابطه استخدامی مرتبط کنید - یعنی بیایید، کار کنید، مالیات بپردازید و پس از پایان رابطه استخدامیبه کشور خود بازگردید. مهاجرت به درستی مدیریت شده تأثیر مثبتی بر اقتصاد ما دارد.
چرا اینقدر روی فیلیپین تمرکز میکنید؟
اگرچه آنها در آن سوی جهان هستند، اما از نظر فرهنگی بسیار به ما نزدیک هستند. فیلیپین یک کشور مسیحی است که مدتهاست تحت تأثیر شدید اسپانیا بوده است. یکی از زبانهای رسمی آنجا انگلیسی است، به لطف تأثیر تاریخی ایالات متحده آمریکا، که یک مزیت بزرگ در استخدام و آموزش است.
کارگران خارجی از کشورهای ثالث در واقع چه ویزاهایی دریافت میکنند؟
استاندارد، کارت کارمندی به مدت دو سال است. این یک مجوز اقامت طولانی مدت در جمهوری چک است که به یک خارجی اجازه میدهد همزمان برای یک کارفرمای خاص کار کند. در صورت پایان قرارداد کار، کارفرما موظف است ظرف سه روز به مقامات اطلاع دهد. و اگر خارجی نوع دیگری از مجوز اقامت را دریافت نکند، باید جمهوری چک را ترک کند. در عمل، این سیستم کاملاً دقیق کار میکند، زیرا هر مرحله از نظر اداری تحت نظارت است.
https://www.idnes.cz/finance/prace-a-podnikani/prace-zamestnani-cizinci-filipinci-orienta.A251212_161445_podnikani_daja?zdroj=sph_hp
دولت پیمان مهاجرت و سهمیههای انتشار گازهای گلخانهای برای خانوارها و حمل و نقل را رد کرد
دولت آندره بابیش در اولین جلسه رسمی خود، پیمان مهاجرت و سهمیههای جدید انتشار گازهای گلخانهای (ETS 2) که برای انتشار گازهای گلخانهای ناشی از احتراق سوخت در ساختمانها و حمل و نقل جادهای اعمال میشود را رد کرد.
دولت از نمایندگان پارلمان اروپا خواهد خواست تا متحدانی برای رد سهمیههای انتشار گازهای گلخانهای پیدا کنند. او گفت: "ما به وضوح از گنجاندن آن در نظام حقوقی خود خودداری کردهایم." نخست وزیر افزود: "ما در اجلاس شورای اروپا در 12 فوریه، که باید در مورد رقابتپذیری اتحادیه اروپا بحث شود، راهحلهای بسیار مشخصی ارائه خواهیم داد."
https://www.echo24.cz/a/HvKC3/zpravy-domov-vlada-odmita-migracni-pakt-a-povlenky-ets-2
نیروگاههای هستهای در جمهوری چک امسال بیش از ۳۱.۰۲ تراوات ساعت برق تولید کردهاند که بیشترین میزان تاکنون است.
نیروگاههای هستهای تملین و دوکووانی از ابتدای امسال بیش از ۳۱.۰۲ تراوات ساعت (TWh) برق تولید کردهاند که بیشترین میزان در یک سال تاکنون است. افزایش تولید عمدتاً ناشی از تغییرات در چرخه سوخت و نوسازی نیروگاهها بوده است. سال گذشته، نیروگاههای هستهای در جمهوری چک ۲۹.۷ تراوات ساعت برق تولید کردند. ده روز قبل از پایان سال، نیروگاههای هستهای از رکورد تولید قبلی سال ۲۰۲۲ که بیش از ۳۱ تراوات ساعت بود، پیشی گرفتند. سال گذشته، این نیروگاهها برای اولین بار سهم خود را از تولید برق داخلی به بیش از ۴۰ درصد افزایش دادند.
https://www.tyden.cz/jaderne-elektrarny-v-cesku-letos-vyrobily-pres-3102-twh-elektriny-dosud-nejvic