صادرات نفت خام نیجریه در سال ۲۰۲۵

داده‌های کمیسیون تنظیم مقررات نفت بالادستی نیجریه (NUPRC) نشان می‌دهد که نیجریه بین ژانویه و دسامبر ۲۰۲۵ در مجموع ۵۳۰.۴۱ میلیون بشکه نفت خام تولید کرده است.

تولید نفت خام نیجریه در طول سال به دلیل قطعی‌ها، اختلالات عملیاتی و بهبود تدریجی در برخی از میادین تولیدی، نوسان داشته است. رقم سال ۲۰۲۵ در مقایسه با ۵۰.۸۸ تریلیون نایرا (۳۵ میلیارد دلار) که در سال ۲۰۲۴ به دست آمده بود، بالاتر است. این کشور تولید نفت خام سال را با قدرت و با ۴۷.۷۰ میلیون بشکه در ژانویه آغاز کرد، اما در فوریه به ۴۱.۰۲ میلیون بشکه کاهش یافت. تولید در ماه مارس به طور متوسط به ۴۳.۴۲ میلیون بشکه افزایش یافت و در آوریل به ۴۴.۵۷ میلیون بشکه افزایش یافت. تولید در سه ماهه دوم نسبتاً ثابت ماند و در ماه مه به ۴۵.۰۴ میلیون بشکه و در ژوئن به ۴۵.۱۶ میلیون بشکه افزایش یافت.

در سه ماهه سوم، تولید نفت خام در ماه ژوئیه به ۴۶.۷۳ میلیون بشکه افزایش یافت، اما در ماه اوت دوباره به ۴۴.۴۷ میلیون بشکه کاهش یافت و در سپتامبر به ۴۱.۶۹ میلیون بشکه کاهش یافت که یکی از پایین‌ترین سطوح ثبت شده در طول سال است. طبق گزارش NUPRC، تولید در سه ماهه آخر دوباره افزایش یافت و در اکتبر به ۴۳.۴۴ میلیون بشکه، در نوامبر به ۴۳.۰۸ میلیون بشکه و در دسامبر به ۴۴.۰۸ میلیون بشکه رسید.

در حالی که تولید در بیشتر سال کمتر از سهمیه اوپک نیجریه باقی ماند، قیمت نفت خام به حمایت از درآمد کمک کرد. داده‌های بانک مرکزی نیجریه  CBN نشان می‌دهد که نفت سبک بانی، گرید نفت خام شاخص نیجریه، در اوایل سال در سطوح بالایی معامله می‌شد و سپس در سه ماهه دوم کاهش یافت. نفت سبک بانی در ژانویه ۲۰۲۵ به طور متوسط ۸۰.۷۶ دلار در هر بشکه فروخته شد، قبل از اینکه در فوریه به ۷۷.۰۸ دلار و در مارس به ۷۴.۴۴ دلار کاهش یابد. قیمت‌ها در آوریل بیشتر کاهش یافت و به ۶۹.۰۷ دلار رسید و در ماه مه به پایین‌ترین حد خود یعنی ۶۵.۹۰ دلار رسید که نشان دهنده شرایط نرم‌تر بازار جهانی نفت است. قیمت‌ها در ژوئن به ۷۳.۵۰ دلار افزایش یافت و در سه ماهه سوم تا حد زیادی ثابت ماند و به طور متوسط در ژوئیه ۷۳.۱۸ دلار، در اوت ۷۰.۵۵ دلار و در سپتامبر ۷۰.۲۰ دلار بود، قبل از اینکه در اکتبر، آخرین ماهی که داده‌های CBN برای آن در دسترس بود، دوباره به ۶۶.۱۵ دلار کاهش یابد.

با استفاده از میانگین ساده قیمت‌های ۱۰ ماهه بانی سبک توسط CBN منتشر شده است، قیمت نفت خام در دوره مورد بررسی به طور متوسط ۷۲.۰۸ دلار در هر بشکه بود. با اعمال این میانگین قیمت بر کل تولید نفت خام نیجریه که ۵۳۰.۴۱ میلیون بشکه است، درآمد ناخالص نفت خام تخمینی برای سال ۲۰۲۵ تقریباً ۳۸.۲۳ میلیارد دلار بود. با تبدیل نرخ ارز ۱۴۵۰ نایرا به دلار، این رقم به حدود ۵۵.۵ تریلیون نایرا درآمد نفت خام برای سال تبدیل می‌شود.

تحلیلگران صنعت خاطرنشان کردند که این رقم نشان دهنده درآمد ناخالص است، نه دریافتی‌های واقعی دولت، زیرا هزینه‌های تولید، درخواست‌های نقدی سرمایه‌گذاری مشترک، بازیابی هزینه‌های قراردادهای مشارکت در تولید، سرقت نفت، تعهدات عرضه نفت خام داخلی یا برداشت‌های معوق را در نظر نمی‌گیرد. با این وجود، این تحلیل تصویر روشنی از مقیاس جریان‌های ورودی نفت خام ایجاد شده در طول سال، صرفاً بر اساس داده‌های رسمی‌تولید از NUPRC و معیارهای قیمت از CBN ارائه می‌دهد و بر اهمیت مداوم ثبات تولید و عملکرد قیمت برای اقتصاد وابسته به نفت نیجریه تأکید می‌کند. در سال ۲۰۲۴ نیز، مشخص شد که نیجریه ۴۰۸.۶۸ میلیون بشکه نفت خام تولید کرده است که تقریباً ۵۰.۸۸ تریلیون نایرا بوده است.

صادرات نفت خام در ازای اخذ وام

PUNCH گزارش می‌دهد که شرکت ملی نفت نیجریه، متعلق به دولت، بخشی از وام ۳ میلیارد دلاری فروش آتی خود از بانک صادرات و واردات آفریقا را با نفت خام به ارزش ۹۹۱ میلیارد نایرا در سال ۲۰۲۴ بازپرداخت کرده است. طبق گزارش صورت‌های مالی ۲۰۲۴، بازپرداخت به پروژه گازل، یک توافقنامه عرضه نفت خام گذشته که در سال ۲۰۲۳ امضا شده بود، وابسته بود. در ۱۷ آگوست ۲۰۲۳، PUNCH گزارش داد که NNPC اعلام کرده است که یک وام اضطراری ۳.۳ میلیارد دلاری برای بازپرداخت تعهدات نفت خام از بانک صادرات و واردات آفریقا Afreximbank دریافت کرده است. در این بیانیه توضیح داده شده بود که این وام توسط شرکت نفت برای حمایت از دولت فدرال در تثبیت نرخ ارز نیجریه استفاده خواهد شد.

طبق این قرارداد، شرکت ملی نفت نیجریه متعهد شد که روزانه ۹۰ هزار بشکه نفت خام از دارایی‌های قرارداد مشارکت در تولید را برای پشتیبانی از یک مرکز تأمین مالی تحویل دهد. طبق صورت مالی سال ۲۰۲۳، تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۳، حدود ۲.۲۵ میلیارد دلار از سرمایه این شرکت کسر شده بود و قرار بود بازپرداخت اصل سرمایه از ژوئن ۲۰۲۴ آغاز شود. این بودجه با نرخ بهره LIBOR سه ماهه به علاوه ۶.۵ درصد، با حاشیه سود ۶ درصد و حق بیمه نقدینگی ۰.۵ درصد ارائه شد. طبق صورت مالی، میزان کاهش موجودی این تسهیلات به ۴.۹ تریلیون نایرا از کل ۵.۱ تریلیون نایرا موجود رسیده است، در حالی که ۹۹۱ میلیارد نایرا نفت خام به عنوان بازپرداخت برداشت شده است و در پایان سال ۲۰۲۴، مانده بدهی ۳.۸ تریلیون نایرا باقی مانده است. هنوز مشخص نیست که شرکت ملی نفت نیجریه (NNPC) در کل سال ۲۰۲۵ چه مقدار نفت خام برای بازپرداخت وام معوق ۳.۸ تریلیون نایرا متعهد شده است.

سهمیه اوپک

گزارش شده است که تولید نفت خام نیجریه در دسامبر ۲۰۲۵، حدود ۱۴ هزار بشکه در روز کاهش یافته است که تلاش‌ها برای افزایش تولید را به چالش می‌کشد. طبق داده‌های NUPRC، تولید نفت خام نیجریه به جای افزایش برای رسیدن به سهمیه ۱.۵ میلیون بشکه در روز تعیین شده توسط سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، از ۱.۴۳۶ میلیون بشکه در روز در نوامبر به ۱.۴۲۲ میلیون بشکه در روز در دسامبر کاهش یافت که ۹۵ درصد از سهمیه اوپک را تشکیل می‌دهد. این داده‌ها نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۵، تولید نفت خام نیجریه در نه ماه از سال به کمتر از سهمیه اوپک کاهش یافته و تنها در ژانویه، ژوئن و ژوئیه به هدف رسیده یا کمی از آن فراتر رفته است. بررسی میانگین تولید روزانه نفت خام نشان می‌دهد که نیجریه سال را با توان خاص آغاز کرده و در ژانویه ۱.۵۴ میلیون بشکه در روز تولید کرده است که حدود ۳۸۷۰۰ بشکه در روز بالاتر از سهمیه اوپک است. با این حال، تولید در فوریه به ۱.۴۷ میلیون بشکه در روز پایین‌تر از سهمیه رسید و در مارس نیز با کاهش بیشتر، به ۱.۴۰ میلیون بشکه در روز رسید که یکی از بزرگترین کمبودهای سال را نشان می‌دهد.

اگرچه تولید در ماه آوریل (۱.۴۹ میلیون بشکه در روز) و ماه مه (۱.۴۵ میلیون بشکه در روز) به طور متوسط بهبود یافت، نیجریه تا ماه ژوئن زیر سقف تولید اوپک باقی ماند، زمانی که تولید نفت خام به ۱.۵۱ میلیون بشکه در روز رسید و اندکی از سهمیه فراتر رفت. نیجریه این روند را در ماه ژوئیه حفظ کرد و ۱.۵۱ میلیون بشکه در روز تولید کرد، اما در ماه‌های بعد دوباره به زیر آستانه تولید کاهش یافت. تولید به طور قابل توجهی در سه ماهه سوم کاهش یافت و در ماه اوت به طور متوسط ۱.۴۳ میلیون بشکه در روز و در ماه سپتامبر به پایین‌ترین حد سالانه ۱.۳۹ میلیون بشکه در روز رسید و کسری بیش از ۱۱۰ هزار بشکه در روز نسبت به هدف اوپک را به جا گذاشت. داده‌های NUPRC نشان می‌دهد که تولید در سه ماهه آخر همچنان پایین مانده است، به طوری که تولید روزانه نفت خام در ماه اکتبر ۱.۴۰ میلیون بشکه در روز، در ماه نوامبر ۱.۴۳۶ میلیون بشکه در روز و در ماه دسامبر ۱.۴۲۲ میلیون بشکه در روز بوده است.

هدف از دست رفته

در بودجه سال ۲۰۲۵، نیجریه قصد داشت حداقل ۲.۱ میلیون بشکه نفت (نفت خام و میعانات گازی) در روز تولید کند. اگر این رقم در ۳۶۵ روز سال ضرب شود، به ۷۶۶.۵ میلیون بشکه خواهد رسید. با این حال، در کل سال ۲۰۲۵، این کشور برای تولید ۵۹۹.۶۴ میلیون بشکه نفت - ۵۳۰.۴۱ میلیون بشکه نفت خام و ۶۹.۲۳ میلیون بشکه میعانات گازی - با مشکل مواجه شد. این بدان معناست که این کشور ۱۶۶.۸۶ میلیون بشکه کمتر از هدف تولید نفت خود در سال ۲۰۲۵ تولید کرده است. در نتیجه، معیارهای نفت برای سال ۲۰۲۶ عمداً محافظه‌کارانه در نظر گرفته شدند تا عدم قطعیت‌های موجود در بازار جهانی نفت و چالش‌های داخلی مداوم و محدودیت‌های زیرساختی مؤثر بر تولید نفت خام را در نظر بگیرند. به جای پیش‌بینی بلندپروازانه ۲.۱ میلیون بشکه برای سال ۲۰۲۵، تخمین درآمد ۲۰۲۶ بر اساس تولید روزانه ۱.۸۴ میلیون بشکه، قیمت پایه نفت خام ۶۴.۸۵ دلار در هر بشکه و میانگین نرخ ارز ۱۴۰۰ نایرا در برابر دلار است.

نظرات کارشناسان

سگون آجیبولا، استاد اقتصاد گفت که حجم تولید نفت خام به عوامل متعددی بستگی دارد که بسیاری از آنها خارج از کنترل فوری دولت هستند. به گفته وی، دولت می‌تواند منابع را برای اکتشاف نفت اختصاص دهد، اما تأثیر کلی آن به همکاری فنی شرکا، سرمایه‌گذاری‌های مشترک، اتفاقات بازار جهانی نفت و شرایط محیطی و موارد دیگر بستگی دارد. آجیبولا اظهار داشت که نگرانی‌های ویژه‌ای از جمله مشکلات حل نشده در جوامع میزبان، تخریب مداوم خطوط لوله، فعالیت‌های سوخت‌رسانان با از دست دادن حدود ۳۰ درصد از تولید بالقوه سالانه، وضعیت ناامنی در کشور و موارد دیگر وجود دارد. آجیبولا اظهار داشت: «دولت می‌تواند در رسیدگی به مشکلاتی مستقیم، قاطع‌تر باشد تا سطح تولید را افزایش داده و به اهداف برنامه‌ریزی شده دست یابد.

مودا یوسف، مدیر اجرایی مرکز توسعه شرکت‌های خصوصی، در سخنانی اظهار داشت که تولید نفت از دو محدودیت یا چالش عمده رنج می‌برد - چالش‌های ناامنی و سیاست، و گفت که این دو عامل بر سرمایه‌گذاری در اکتشاف و بهره‌برداری نفت در بخش بالادستی تأثیر گذاشته‌اند. یوسف بر چالش سیاست‌گذاری تأکید کرد و افزود که مدت زیادی طول کشید تا کشور قانون صنعت نفت را تدوین کند و حتی خود این قانون هنوز نیاز به تنظیم دقیق دارد. بنابراین هنوز نیاز به بررسی شرایط مالی برای تشویق سرمایه‌گذاران بیشتر به ورود وجود دارد، زیرا جذب سرمایه به بخش نفت یک امر بسیار رقابتی است. ما با بسیاری از کشورهای تولیدکننده نفت دیگر رقابت می‌کنیم که مشوق‌های بسیار بهتری به سرمایه‌گذاران ارائه می‌دهند.

دایو آیواده، استاد انرژی، گفت که دولت می‌داند برای افزایش تولید نفت چه کاری باید انجام دهد. اگر می‌خواهید اهداف تولید را در صنعت نفت و گاز تعیین کنید، باید مطمئن شوید که در این بخش، مدیریت خوبی دارید. اعتماد به نفس را در بین سرمایه‌گذاران خود افزایش می‌دهید و سپس سرمایه‌گذاران را برای سرمایه‌گذاری در کشور ترغیب نمایید. این استاد دانشگاه معتقد است سرمایه‌گذاری‌های عظیم شرکت شل در بونگا بسیار سودآور خواهد بود. این امر تعداد میزان سرمایه را افزایش می‌دهد و به تولیدکنندگان بومی‌ کمک می‌کند تا میادین حاشیه‌ای را باز کنند و به سرعت به تولید برسند.

 

منابع :

 https://punchng.com/nigeria-earns-n55-5tn-from-crude-oil-sales-in-2025

https://www.thecable.ng/nepc-non-oil-exports-hit-6-1bn-in-2025-highest-ever

https://www.vanguardngr.com/2026/01/nigerias-us-crude-oil-imports-rise-to-42m-barrels-in-10-months