پروژه‌های نئوم، العلا و دریای سرخ با مشارکت و همکاری عربستان سعودی و ایتالیا

صنعت گردشگری در عربستان سعودی در سال‌های اخیر شاهد رشد چشمگیری بوده است که بخشی از آن به‌دلیل ابتکار پروژه‌های نوآورانه ای مانند نئوم، العلا و دریای سرخ و در مسیر تحقق اهداف چشم‌انداز 2030 قرار دارد. این ابتکار بر توسعه گردشگری پایدار و کاهش وابستگی به منابع نفتی تأکید دارد و به جذب گردشگران، ایجاد فرصت‌های شغلی و تقویت زیرساخت‌ها کمک می‌کند. همچنین، عربستان با استفاده از فناوری‌های نوین و تمرکز بر پایداری محیط‌زیست، قصد دارد به مقصدی پیشرو و جهانی در صنعت گردشگری تبدیل شود.

صنعت گردشگری در سال‌های اخیر به یکی از ارکان کلیدی توسعه اقتصادی  درکشورهای مختلف تبدیل شده است؛ به‌ویژه در کشورهایی که به دنبال تنوع‌بخشی به منابع درآمدی خود هستند. این صنعت نه تنها به ایجاد فرصت‌های شغلی کمک می‌کند بلکه موجب تقویت زیرساخت‌ها و رونق اقتصادی   نیز می‌شود. در این راستا، عربستان سعودی در تلاش است تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های صنعت گردشگری به اهداف بلندمدت خود در چارچوب چشم‌انداز 2030 دست یابد.

وزیر گردشگری عربستان سعودی، احمد الخطیب، در مصاحبه‌ای با عرب نیوز به تحولات و آینده صنعت گردشگری اشاره کرده و اظهار داشت: «در دهه‌های 1950 و 1960، شهرها برای ساکنان ساخته می‌شدند اما امروزه در کشورهایی مانند یونان، تعداد بازدیدکنندگان سه برابر ساکنان است. شهرهای آینده باید برای بازدیدکنندگان طراحی شوند  و این همان کاری است که ما در عربستان سعودی انجام می‌دهیم». این نگرش نوین در طراحی مقاصد گردشگری که در آن پایداری و توجه به نیازهای گردشگران به‌طور همزمان مدنظر قرار می‌گیرد، اساس بسیاری از پروژه‌های جدید عربستان را تشکیل می‌دهد.

عربستان سعودی در چند سال اخیر با سرمایه‌گذاری‌های کلان در بخش گردشگری، این صنعت را به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی خود معرفی کرده است. با توجه به چشم‌انداز 2030 این کشور که بر تنوع اقتصادی و کاهش وابستگی به منابع نفتی تأکید دارد، گردشگری به یکی از بخش‌های کلیدی تبدیل شده است که می‌تواند در تحقق این اهداف نقش بسزایی ایفا کند. این گزارش به تحلیل وضعیت کنونی صنعت گردشگری عربستان سعودی، ابتکار "فراتر از گردشگری" و تأثیرات آن بر اقتصاد و جامعه پرداخته و اهداف بلندمدت این کشور در زمینه توسعه پایدار را مورد بررسی قرار خواهد داد.

رشد قابل توجه صنعت گردشگری

در سال‌های اخیر، عربستان سعودی شاهد رشد چشمگیر در بخش گردشگری بوده است. در سه‌ماهه اول 2025، تعداد گردشگران بین‌المللی ورودی به این کشور بیش از 102 درصد نسبت به سال 2019 افزایش یافته و هزینه‌های گردشگران به 49.4 میلیارد ریال سعودی (13.2 میلیارد دلار) رسیده است. این رشد چشمگیر، فراتر از میانگین جهانی (3 درصد) و میانگین منطقه‌ای (44 درصد) است و به‌طور مستقیم با اهداف چشم‌انداز 2030 عربستان، که گردشگری را به‌عنوان یکی از ارکان تنوع اقتصادی و توسعه پایدار معرفی می‌کند، هم‌راستا است.

عربستان در شاخص‌های جهانی نیز عملکرد برجسته‌ای داشته است. طبق شاخص گردشگری سازمان ملل متحد[1] ، این کشور در رشد درآمدهای گردشگری بین‌المللی در سه‌ماهه اول 2025 نسبت به سه‌ماهه اول 2019، رتبه اول جهانی را کسب کرده است. همچنین، در رشد تعداد گردشگران بین‌المللی رتبه سوم جهانی و در منطقه خاورمیانه رتبه دوم را به دست آورده است. این افزایش در تعداد گردشگران و درآمد حاصل از صنعت گردشگری نه‌تنها در راستای اهداف اقتصادی عربستان قرار دارد بلکه به‌طور مستقیم به ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و تقویت بخش‌های مختلف مانند حمل‌ونقل، هتلداری، رستوران‌ها و سرگرمی‌ها منجر شده است. بنابراین، صنعت گردشگری در حال تبدیل شدن به یکی از منابع درآمدی مهم عربستان سعودی است که به‌طور مستقیم با برنامه‌های اقتصادی این کشور همسو می‌باشد.

ابتکار "فراتر از گردشگری"

ابتکار "فراتر از گردشگری[2]"  یک پروژه استراتژیک است که اخیراً توسط وزارت گردشگری عربستان سعودی و انجمن جهانی اقتصاد[3]  راه‌اندازی شده است. هدف این ابتکار، ایجاد تحول پایدار در صنعت گردشگری است که علاوه بر جذب گردشگران بیشتربه‌دنبال ایجاد یک اکوسیستم گردشگری پایدار، فراگیر و مقاوم در سطح جهانی است. این ابتکار در راستای تحقق اهداف چشم‌انداز 2030 عربستان سعودی طراحی شده است. در چارچوب این چشم‌انداز، گردشگری به‌عنوان یکی از المان‌های اصلی تنوع اقتصادی و کاهش وابستگی به منابع نفتی شناخته شده است. به‌طور خاص، ابتکار "فراتر از گردشگری" به‌دنبال تحقق پایداری در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی صنعت گردشگری است.

احمد الخطیب، وزیر گردشگری عربستان سعودی، بر اهمیت پایداری به‌عنوان یکی از اصول کلیدی این ابتکار تأکید کرد: «پایداری به عنصری غیرقابل مذاکره در تمام توسعه گردشگری در پادشاهی تبدیل شده است. آنچه امروز می‌سازیم، کاملاً سازگار با محیط زیست است و نه تنها پایداری زیست‌محیطی بلکه پایداری اجتماعی و اقتصادی را نیز تضمین می‌کند». این اظهارات بیانگر آن است که عربستان سعودی نه تنها در تلاش است تا تعداد گردشگران را افزایش دهد، بلکه در عین حال تلاش دارد تا اثرات منفی گردشگری بر محیط‌زیست و جوامع محلی را به‌طور چشمگیری کاهش دهد و از طریق توسعه پایدار، مزایای طولانی‌مدت برای کشور و ساکنان آن فراهم آورد.

این ابتکار، با در نظر گرفتن نیازهای جهانی و توجه به نگرانی‌های زیست‌محیطی و اجتماعی، الگویی جدید از گردشگری پایدار را به دنیا معرفی می‌کند که در آن تعاملات مثبت با جوامع محلی و حفظ منابع طبیعی در اولویت قرار دارند. در این راستا، پروژه‌های مختلفی همچون نئوم، العلا و دریای سرخ با هدف دستیابی به این اهداف طراحی و اجرا می‌شوند.

اهداف کلیدی ابتکار "فراتر از گردشگری"

هدف این ابتکار، ایجاد یک اکوسیستم گردشگری است که از نظر اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی پایدار باشد. به‌طور خاص، اهداف این ابتکار عبارتند از:

• ایجاد گردشگری پایدار: طراحی و توسعه گردشگری بر اساس اصول پایداری اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی، به‌گونه‌ای که منافع آن به تمامی ذینفعان از جمله جوامع محلی و گردشگران برسد.
• تقویت همکاری‌های بین‌المللی: گرد هم آوردن کشورهای مختلف و نهادهای بین‌المللی برای ارتقای تجربیات گردشگری و استفاده از دانش و فناوری‌های نوین در این حوزه.
• سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها: ارتقای زیرساخت‌های گردشگری به‌ویژه در زمینه‌هایی مانند حمل‌ونقل، هتل‌ها و خدمات مرتبط، به‌گونه‌ای که پاسخگوی نیازهای گردشگران باشد و همچنین به حفظ محیط‌زیست کمک کند.
• توانمندسازی جوامع محلی: ارتقای سطح معیشت جوامع محلی از طریق ایجاد فرصت‌های شغلی در صنعت گردشگری و حمایت از کسب‌وکارهای کوچک و متوسط در این حوزه.

ابتکار "فراتر از گردشگری" بر 10 اصل راهنما تأکید دارد که هدف آن رشد گردشگری با ایجاد فرصت‌های اقتصادی، تقویت تاب‌آوری و تضمین سود پایدار برای جامعه و کسب‌وکارها است. این اصول به‌ویژه بر توسعه پایدار تأکید دارند و در نظر دارند که رشد گردشگری باید در راستای منافع بلندمدت ساکنان محلی و حفاظت از منابع طبیعی باشد.این اصول عبارتند از:

• هم‌راستایی فرصت‌های بازار با هویت فرهنگی و نقاط قوت محلی: گردشگری باید با توجه به ویژگی‌های فرهنگی و محلی هر منطقه طراحی شود.
• توانمندسازی کسب‌وکارهای کوچک و متوسط: ایجاد فرصت‌های اقتصادی برای کسب‌وکارهای محلی و کوچک به‌ویژه در جوامع میزبان.
• توسعه انتخاب‌های مسئولانه برای گردشگران: فراهم کردن گزینه‌هایی برای گردشگران که به حفاظت از محیط‌زیست و فرهنگ‌ها کمک کنند.
• سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها: سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های عمومی و گردشگری که منافع مشترک و پایداری برای همه به همراه داشته باشد.
• مدیریت تقاضای گردشگران: جلوگیری از ظرفیت بیش از حد و فشار به منابع طبیعی از طریق برنامه‌ریزی دقیق و مدیریت مؤثر.
• بازسازی و حفاظت از اکوسیستم‌های طبیعی: توجه به حفاظت و احیای اکوسیستم‌های طبیعی که تحت تأثیر گردشگری قرار می‌گیرند.
• حفاظت از میراث فرهنگی: حفظ و ارتقای میراث فرهنگی و تاریخی در برابر خطرات ناشی از گردشگری زیاد.
• تقویت تاب‌آوری بخش گردشگری: ایجاد ساختارهای انعطاف‌پذیر در صنعت گردشگری که در برابر بحران‌ها و چالش‌های جهانی مقاوم باشد.
• استفاده از داده‌ها و فناوری: استفاده از تکنولوژی و داده‌های هوشمند برای اتخاذ تصمیمات بهتر در بخش گردشگری و بهبود تجربه گردشگران.
• همکاری و تعهد جهانی: تأکید بر همکاری بین‌المللی برای بهبود گردشگری و ایجاد یک اکوسیستم جهانی پایدار و مسئولانه.

پروژه‌های کلیدی و تأثیرات آن‌ها

وزیر گردشگری عربستان سعودی همچنین به تحولات عمده‌ای که در صنعت گردشگری رخ داده اشاره کرد و اظهار داشت: «عادات سفر و منابع درآمد صنعت گردشگری در سال‌های اخیر به‌طور قابل توجهی تغییر کرده است. امروز، گردشگران به‌جای سفر در گروه‌های بزرگ، تمایل دارند در گروه‌های کوچک‌تر یا حتی به‌طور فردی سفر کنند. علاوه بر این، بیشتر درآمد هتل‌ها دیگر از اجاره اتاق‌ها حاصل نمی‌شود بلکه عمده درآمد آنها از خدمات مکمل مانند سالن‌های کنفرانس، رستوران‌ها و فضاهای رفاهی تأمین می‌شود». این تغییرات در الگوهای سفر و ترجیحات گردشگران نه تنها بر نوع خدمات ارائه شده در صنعت گردشگری تأثیر گذاشته بلکه به‌شدت در طراحی و اجرای پروژه‌های برجسته‌ای همچون نئوم، العلا و دریای سرخ تأثیرگذار بوده است. طراحی این پروژه‌ها به نحوی انجام شده که پاسخگوی نیازها و ترجیحات نسل‌های جدید گردشگران  به‌ویژه گرایش آن‌ها به سفرهایی با تجربیات شخصی‌سازی‌شده، منحصر به فرد و پایدار باشد.این پروژه‌ها به‌ویژه با تمرکز بر توسعه گردشگری مسئولانه، حفاظت از محیط‌زیست، استفاده از فناوری‌های نوین و طراحی مقاصدی جذاب و باکیفیت برای گردشگران، اهداف بلندمدت عربستان در راستای تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری پایدار و جهانی را محقق می‌سازند.

پروژه نئوم:

پروژه نئوم یکی از بزرگ‌ترین و نوآورانه‌ترین پروژه‌های توسعه‌ای در عربستان سعودی است که هدف آن تبدیل شدن به یک منطقه اقتصادی و گردشگری جهانی است. این پروژه به‌ویژه در راستای اهداف چشم‌انداز 2030 عربستان سعودی طراحی شده و به‌عنوان یک شهر هوشمند و پایدار شناخته می‌شود. نئوم به‌عنوان یک مقصد گردشگری لوکس و آینده‌نگر با تمرکز بر فناوری‌های نوین و پایداری زیست‌محیطی در نظر گرفته شده است 

ویژگی‌های گردشگری نئوم

گردشگری لوکس و تجاری: نئوم قصد دارد مقصدی لوکس برای گردشگران با درآمد بالا ایجاد کند. در این منطقه، امکانات ویژه‌ای از جمله هتل‌های پنج ستاره، ویلاهای خصوصی و رستوران‌های بین‌المللی برای جذب گردشگران ثروتمند طراحی شده است. به‌علاوه، نئوم با امکانات ویژه برای گردشگری تجاری و تکنولوژی به‌عنوان مرکزی برای گردهمایی‌های تجاری، همایش‌ها و نمایشگاه‌های جهانی عمل خواهد کرد.

مدیریت هوشمند گردشگری: در این پروژه، تمامی زیرساخت‌ها و خدمات گردشگری با استفاده از فناوری‌های هوشمند مانند اینترنت اشیاء، هوش مصنوعی و داده‌های کلان مدیریت خواهند شد. این امر به‌ویژه برای رصد گردشگران، بهبود تجربه سفر و مدیریت منابع در این شهر هوشمند مؤثر خواهد بود.

شهر سبز و پایدار: نئوم با توجه به هدف خود برای حفظ محیط‌زیست از انرژی‌های تجدیدپذیر و طراحی‌های پایدار در ساختار شهری استفاده خواهد کرد. این پروژه به‌دنبال ایجاد فضایی برای گردشگری پایدار است که در آن کاهش اثرات منفی بر محیط‌زیست و منابع طبیعی در اولویت قرار دارد.

گردشگری فرهنگی و خلاق: در نئوم، علاوه بر جاذبه‌های طبیعی و لوکس، مراکز فرهنگی و هنری نیز برای برگزاری نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های بین‌المللی در نظر گرفته شده است. این مکان‌ها به‌عنوان بستری برای گردشگری فرهنگی و تبادل هنری شناخته خواهند شد.

پروژه نئوم نه‌تنها به‌عنوان یک مقصد گردشگری لوکس و پیشرفته در نظر گرفته می‌شود بلکه می‌تواند فرصت‌های شغلی زیادی در زمینه‌های فناوری، هتلداری و خدمات گردشگری فراهم کند. این پروژه به‌ویژه در افزایش سرمایه‌گذاری خارجی و تقویت اقتصاد غیرنفتی عربستان نقش خواهد داشت.

 

پروژه العلا:

العلا یکی از جاذبه‌های برجسته فرهنگی و تاریخی عربستان سعودی است که در شمال غربی کشور واقع شده است. این منطقه با دارا بودن آثار باستانی منحصر به فرد از جمله المدائن صالح و آثار نبطی‌ها[4]، به‌عنوان یک مقصد گردشگری فرهنگی و تاریخی در سطح جهانی شناخته می‌شود. پروژه العلا به‌ویژه در زمینه حفاظت از میراث فرهنگی و توسعه گردشگری پایدار با هدف حفظ و معرفی آثار تاریخی و جذب گردشگران فرهنگی طراحی شده است.

ویژگی‌های گردشگری العلا

• پروژه العلا با توجه به اهمیت میراث فرهنگی این منطقه، می‌تواند به رشد صنعت گردشگری و ارتقاء آموزش نیروی کار در زمینه‌هایی مانند میراث‌شناسی، راهنمایی گردشگری و حفاظت از آثار تاریخی کمک کند. همچنین این پروژه قادر است به تقویت اقتصاد محلی و ایجاد فرصت‌های شغلی برای جوامع محلی منجر شود.
• گردشگری فرهنگی و رویدادهای جهانی: در العلا، بسیاری از رویدادهای فرهنگی و هنری برگزار می‌شود. به‌عنوان مثال، جشنواره‌های موسیقی، نمایشگاه‌ها و جشن‌های فرهنگی برای جذب گردشگران علاقه‌مند به هنر و فرهنگ در این منطقه برگزار می‌شود.
• پروژه‌های زیرساختی گردشگری: پروژه‌های مختلفی در العلا در دست اجرا است که شامل هتل ، مراکز فرهنگی و موزه‌ها می‌شود. این پروژه‌ها به‌دنبال ایجاد فضایی مناسب برای پذیرایی از گردشگران و بهبود زیرساخت‌های گردشگری در این منطقه هستند.
• گردشگری اکوتوریسم: العلا علاوه بر جاذبه‌های تاریخی، دارای منظرهای طبیعی منحصر به فرد از جمله دشت‌ها، صخره‌ها و دره‌های تاریخی است که به‌ویژه برای علاقه‌مندان به اکوتوریسم و طبیعت‌گردی جذاب است.
• میراث جهانی یونسکو: یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های العلا، المدائن صالح است که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است. این منطقه شامل مقبره‌های نبطی و آثار باستانی دیگری است که گردشگران را از سراسر جهان به خود جذب می‌کند.

پروژه دریای سرخ:

پروژه دریای سرخ یکی از مهم ترین پروژه‌های گردشگری در عربستان سعودی است که در سواحل زیبای دریای سرخ در غرب این کشور قرار دارد. هدف اصلی این پروژه ایجاد یک مقصد گردشگری لوکس و پایدار است که از منابع طبیعی منطقه به‌طور مؤثر بهره‌برداری کرده و در عین حال به حفظ محیط‌زیست و اکوسیستم‌های دریایی کمک می‌کند. این پروژه به‌ویژه در زمینه گردشگری ساحلی و تفریحات آبی طراحی شده و به دنبال جذب گردشگران با سلایق متفاوت است.

ویژگی‌های گردشگری دریای سرخ

• جزایر خصوصی و سواحل لوکس: پروژه دریای سرخ شامل چندین جزیره خصوصی است که به‌طور ویژه برای گردشگران لوکس طراحی شده‌اند. این جزایر شامل هتل‌ها، ویلاهای خصوصی و امکانات تفریحی مختلف از جمله  ورزش‌های آبی و مراکز خرید لوکس هستند.
• حفاظت از محیط‌زیست: پروژه دریای سرخ بر اساس اصول پایداری طراحی شده است. تمام زیرساخت‌ها و فعالیت‌های گردشگری در این منطقه با استفاده از فناوری‌های سبز و انرژی‌های تجدیدپذیر انجام می‌شود تا تأثیرات منفی بر محیط‌زیست به حداقل برسد. همچنین، تلاش‌های زیادی برای حفاظت از اکوسیستم‌های دریایی و گونه‌های دریایی در این پروژه در نظر گرفته شده است.
• تفریحات آبی و اکوتوریسم:  این پروژه با امکاناتی برای غواصی، شنا و ورزش‌های دریایی، به‌ویژه برای علاقه‌مندان به گردشگری آبی و اکوتوریسم جذاب خواهد بود. همچنین، سواحل بکر و زیبا این منطقه فرصتی مناسب برای طبیعت‌گردی و تجربه آرامش در دل طبیعت فراهم می‌کند.
• پروژه دریای سرخ با ایجاد فرصت‌های شغلی در صنعت گردشگری لوکس، حفاظت از محیط‌زیست و پایدار بودن زیرساخت‌ها، می‌تواند به تقویت اقتصاد عربستان کمک کند. این پروژه همچنین می‌تواند به توسعه منطقه‌ای و توانمندسازی جوامع محلی از طریق جذب گردشگران و تقویت بخش‌های مختلف خدماتی و اقتصادی منجر شود.

تأثیرات اقتصادی و اجتماعی

گسترش صنعت گردشگری در عربستان سعودی به‌ویژه در حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی تأثیرات مثبت زیادی به‌همراه داشته است. از جنبه اقتصادی، این صنعت به ایجاد فرصت‌های شغلی و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی کمک کرده است. افزایش تعداد گردشگران خارجی و هزینه‌های آنان موجب رشد درآمدهای ملی شده و به بخش‌های مختلف اقتصادی از جمله حمل‌ونقل، رستوران‌ها، هتلداری و خدمات گردشگری رونق بخشیده است.در بعد اجتماعی، توسعه گردشگری؛ توانمندسازی جوامع محلی را به دنبال داشته است. جوامع محلی از طریق مشارکت در فعالیت‌های گردشگری و راه اندازی کسب‌وکارهای کوچک، فرصت‌های اقتصادی جدیدی پیدا کرده اند. همچنین  گردشگری مسئولانه به حفظ و نگهداری بهتر میراث فرهنگی و طبیعی عربستان منجر شده است.

رقابت جهانی و موقعیت عربستان سعودی

عربستان سعودی با استفاده از منابع مالی عظیم و پروژه‌های زیرساختی بزرگ، در حال رقابت با کشورهای پیشرفته‌ای همچون امارات متحده عربی، قطر و ترکیه است. توسعه گردشگری در این کشور می‌تواند آن را به یکی از مقاصد اصلی گردشگری در منطقه خاورمیانه و حتی در سطح جهانی تبدیل کند.

گسترش همکاری‌های بین‌المللی در جهت توسعه گردشگری پایدار

یکی از بخش های اصلی و محوری ابتکار "فراتر از گردشگری" در عربستان سعودی، همکاری‌های بین‌المللی در زمینه‌های میراث فرهنگی، حفاظت از آثار تاریخی و گردشگری پایدار است که در سال‌های اخیر به‌ویژه با کشورهایی نظیر ایتالیا گسترش یافته است. ایتالیا، با تجربه غنی در مرمت آثار تاریخی و گردشگری پایدار در پروژه‌های متعدد عربستان سعودی نقش فعالی داشته است.

در العلا، یکی از مهم‌ترین مناطق تاریخی عربستان، پروژه‌های مرمتی گسترده‌ای در حال اجرا است که به‌طور خاص با همکاری متخصصان ایتالیایی انجام می‌شود. این پروژه‌ها شامل حفاظت از آثار نبطی‌ها و دیگر آثار تاریخی ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو است که نقش کلیدی در جذب گردشگران فرهنگی و تقویت هویت فرهنگی عربستان ایفا می‌کنند. پروژه‌های نئوم و دریای سرخ که به دنبال ایجاد مقصدهای گردشگری سبز و پایدار هستند از تجربه و تخصص ایتالیا در معماری سبز، حفاظت از محیط‌زیست و توسعه گردشگری پایدار بهره‌مند می‌شوند. این همکاری‌ها شامل استفاده از فناوری‌های سبز و ساختارهای پایدار در طراحی این پروژه‌ها است.همچنین، تبادل دانش و همکاری‌های آموزشی یکی دیگر از ارکان این روابط است. دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی ایتالیایی در زمینه‌های گردشگری، هنر و مرمت آثار تاریخی با مؤسسات سعودی همکاری دارند و در برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های تخصصی در این زمینه‌ها نقش مهمی ایفا می‌کنند.

در نهایت، پروژه‌های مشترک مانند مرمت آثار تاریخی در العلا و پومپئی (هر دو در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده اند) نه‌تنها به حفظ و معرفی میراث فرهنگی کمک کرده‌اند بلکه به جذب گردشگران فرهنگی و تقویت روابط دوجانبه میان عربستان سعودی و ایتالیا منجر شده‌اند. این پروژه‌ها همچنین به توسعه اقتصادی و ایجاد فرصت‌های شغلی در بخش‌های گردشگری، هنر و فرهنگ کمک کرده و در عین حال به حفاظت از محیط‌زیست و توسعه پایدار توجه ویژه دارند. همکاری با ایتالیا و کشورهای پیشرفته دیگر در زمینه‌های میراث فرهنگی و گردشگری پایدار، تأثیر چشمگیری در گسترش گردشگری فرهنگی در عربستان سعودی داشته و جایگاه این کشور را در سطح جهانی تقویت کرده است.

منابع:

https://www.arabnews.com/node/2624529

https://www.arabnews.com/node/2624020/business-economy

https://www.arabnews.com/node/2623864/business-economy

https://www.arabnews.com/node/2623706

https://www.arabnews.com/node/2624529

https://www.arabnews.com/node/2624316/saudi-arabia

https://www.arabnews.com/node/2623896/saudi-arabia

https://www.arabnews.com/node/2622022/business-economy

https://arab.news/47kw9

https://arab.news/p622r

NEOM: Made to Change

Red Sea Global - Official site

https://www.experiencealula.com

[1] UN Tourism Barometer

[2] Beyond Tourism

[3] World Economic Forum

: پی نوشت

[4] مقبره‌های نبطی آرامگاه‌هایی هستند که در دوران نبطی‌ها (قرن چهارم قبل از میلاد تا قرن دوم میلادی) در دل صخره‌ها و کوه‌ها ساخته شده‌اند. این مقبره‌ها به‌ویژه در شهر پترا (اردن) مشهورند و نمایانگر معماری منحصر به فرد و باورهای مذهبی نبطی‌ها هستند. برخی از آن‌ها دارای کتیبه‌ها و نقش‌های زیبا به زبان نبطی هستند.