بحران تراشه، صنعت را زیر فشار گذاشته است وابستگی شدید آلمان به چین

چین با اعمال محدودیت‌های صادراتی برای مواد خام و ریزتراشه‌ها، اتحادیه اروپا را دچار مشکل کرده است. درست پیش از سفر نخست یوهان واده فول به پکن، اکنون آشکار شده است که سیاست تغییر از طریق تجارت شکست خورده است.

چین با اعمال محدودیت‌های صادراتی برای مواد خام و ریزتراشه‌ها، اتحادیه اروپا را دچار مشکل کرده است. درست پیش از سفر نخست یوهان واده فول به پکن، اکنون آشکار شده است که سیاست «تغییر از طریق تجارت» شکست خورده است. کارشناسان خواستار اقدام علیه رقابت ناعادلانه‌اند، در حالی که جهت‌گیری سیاست چینِ آلمان هنوز نامشخص است.امروز، گرچه چین جنگی را آغاز نکرده، لیکن با وضع مقررات سختگیرانه صادراتی برای مواد خام حیاتی و توقف صادرات تراشه‌ها، رژیم کمونیستی این کشور، اروپا و به‌ویژه صنعت خودروسازی آلمان را به‌شدت زیر فشار گذاشته است.از ابتدای اکتبر، شرکت‌ها برای صادرات ماشین‌آلات و فناوری‌های استخراج و فرآوری مواد از چین، نیازمند مجوز دولتی‌اند. برای شرکت‌های خارجی نیز محدودیت‌های مضاعفی اعمال شده است: آنان حتی برای صادرات محصولاتی که حاوی عناصر کمیاب هستند، باید مجوز بگیرند.پکن اکنون از موقعیت جدید قدرت خود آگاه است و با کمبود مواد خام، شرکت‌های آلمانی را تحت فشار قرار داده است.

شرکت فولکس‌واگن هنوز امیدوار است از بروز کم‌کاری و توقف تولید در کارخانه‌هایش به دلیل کمبود تراشه جلوگیری کند. کریستیان فولمر، مدیر تولید برند فولکس‌واگن، به روزنامه هندلس‌بلات گفت: «ما تأمین‌کننده جایگزینی داریم که می‌تواند کمبود تراشه‌های شرکت نکسپریا[2] را جبران کند.» اما تردید وجود دارد که این راه‌حل پایدار باشد.

یوهان واده فول، وزیر خارجه آلمان اعلام کرده است که در سفر خود به چین خواستار کاهش محدودیت‌های تجاری بحث‌برانگیز پکن خواهد شد. او گفت: «محدودیت‌های صادراتی برای عناصر کمیاب و تراشه‌ها که به‌تازگی تشدید شده‌اند، باعث نگرانی شدید ما و شرکت‌هایمان است. این موضوع را در سفر پیشِ‌رو به چین صریحاً مطرح خواهم کرد».

نوربرت روتگن، نایب‌رئیس فراکسیون اتحادیه دموکرات‌مسیحی (CDU/CSU)، خودروسازان آلمانی را به شکست راهبردی متهم کرد و گفت: «اگر به‌زودی خطوط تولید خودروسازان آلمانی متوقف شود، این نتیجه مستقیم وابستگی غیرمسئولانه به چین است. این شرکت‌ها با چشم باز و با وجود هشدارهای مکرر، چنین وابستگی‌هایی را پذیرفتند.»

روتگن همچنین دولت ائتلافی را به عدم اجرای برنامه کاهش وابستگی از چین متهم کرد و افزود: «این وضعیت باید فوراً تغییر کند، زیرا وابستگی‌های خطرناک در حوزه‌هایی مانند تراشه می‌تواند پیامدهای فاجعه‌بار برای صنعت داخلی و زندگی مردم در این کشور داشته باشد. بحران کنونی تراشه باید زنگ هشداری برای همه شرکت‌ها باشد.»

در یک مطالعه تازه درباره راهبرد جدید پکن آمده است که چین مستقیماً قلب اقتصاد آلمان را هدف گرفته است. روتگن همچنین هشدار داد که وابستگی شرکت‌های مخابراتی آلمان به قطعات چینی در توسعه شبکه‌ها می‌تواند «پایان ناخوشایندی» داشته باشد. او خواستار شد دولت آلمان شرکت‌های کلیدی را موظف کند تا این وابستگی‌ها را کاهش دهند.

عدیس احمدوویچ[3]، سخنگوی سیاست خارجی فراکسیون حزب سوسیال‌دموکرات (SPD)، از دولت خواست سیاست چین خود را به‌طور راهبردی بازنگری کند. او گفت: «ما نباید اجازه دهیم وابستگی در حوزه‌های حیاتی مانند تراشه، باتری یا عناصر کمیاب، به ابزار فشار سیاسی علیه ما بدل شود.» او خواستار ایجاد «معماری امنیتی روشن برای روابط اقتصادی»، از جمله تنوع‌بخشی به زنجیره‌های تأمین، حمایت از توسعه فناوری‌های کلیدی در اروپا و ایجاد «سامانه هشدار سریع اروپایی در برابر باج‌خواهی اقتصادی» شد.احمدوویچ افزود: دولت چارچوب درستی را با تدوین راهبرد چین پایه‌گذاری کرده است، اما باید آن را با قاطعیت اجرا کند. او گفت: «ما به حاکمیت و تنوع بیشتر اروپا و وابستگی کمتر نیاز داریم. پاسخ به فشار نباید عقب‌نشینی باشد، بلکه همبستگی است- در عرصه اقتصادی، سیاسی و فناوری.»در آستانه سفر واده فول به پکن، احمدوویچ تأکید کرد که آلمان باید سیاستی با شعار «گفت‌وگو، اما در سطح برابر» در پیش گیرد. «آلمان طرفدار همکاری است، نه وابستگی و از نظمی‌بین‌المللی حمایت می‌کند که بر قانون استوار است، نه بر زور و فشار.»

پیتر بوخولتس[4]، رئیس آژانس مواد خام آلمان (DERA)، درباره توقف صادرات مواد خام توسط چین گفت که این تصمیم برای مصارف نظامی، «چالشی است که ابعاد آن هنوز برای بسیاری روشن نشده است.»رودرایش کیزووتر[5]، سیاستمدار حزب دموکرات‌مسیحی، نیز خواستار تشکیل ذخایر استراتژیک دولتی برای مواد خام حیاتی شد و گفت: وزارت اقتصاد فدرال و آژانس DERA باید فوراً از زمین‌ها و انبارهای دولتی برای ایجاد ذخایر مواد خام استفاده کنند. او هشدار داد: «در غیر این صورت، در معرض باج‌گیری فزاینده چین قرار خواهیم گرفت.» او یادآور شد که در دوران جنگ سرد، در برلین غربی برای مواقع اضطراری ذخایری از مواد غذایی، باتری و کالاهای ضروری نگهداری می‌شد.

به گفته کیزووتر، راهبرد «امنیت از طریق تجارت» همان‌گونه که پیش‌بینی می‌شد، شکست خورده است. این انتقاد تنها متوجه سیاست چین دولت شولتس نیست که شعار «تجارت بیشتر با چین» را سرلوحه خود قرار داده بود، بلکه شامل سیاست‌های دوران آنگلا مرکل و وزیران خارجه‌اش، از جمله فرانک-والتر اشتاین‌مایر نیز می‌شود.

ثورستن بنر[6]، بنیان‌گذار اندیشکده Global Public Policy Institute، در روزنامه هندلس‌بلات نوشت: «نظام کنترلی پکن بسیار فراتر از واکنشی به محدودیت‌های صادراتی آمریکاست.» او اشاره کرد که واشنگتن تنها در برخی بخش‌های فناوری پیشرفته محدودیت‌هایی اعمال کرده که تأثیر محدودی بر تولید صنعتی دارد. اما «هدف پکن کنترل کامل بر تولید صنعتی است.» به گفته او، سیاست آلمان و اروپا تاکنون به تهدیدهای عظیمی‌که امنیت و رفاه را در خطر می‌اندازند، پاسخی شایسته نداده است.واده فول، وزیر خارجه آلمان پیش از سفر خود گفت: «من مطمئنم، همان‌طور که ما خواهان روابط تجاری پایدار و قابل اعتماد هستیم، چین نیز چنین تمایلی دارد.» با این حال، در پرتو رویدادهای اخیر، این سخن بیشتر شبیه سوت زدن در تاریکی به نظر می‌رسد.

نویسنده: دانیل فردریش استورم[1]، روزنامه تاگس اشپیگل 

https://www.tagesspiegel.de/politik/chip-alarm-unternehmen-mussen-unabhangiger-von-china-werden-14639738.html

پی نوشت ها:

[1] Daniel Friedrich Sturm

[2]  یک شرکت هلندی‌الاصل در حوزه نیمه‌رساناها (semiconductors) است که تا چند سال پیش زیرمجموعه شرکت NXP بود و بعدها به‌صورت مستقل فعالیت کرد. در سال‌های اخیر مالکیت آن در اختیار شرکت چینی Wingtech Technology   قرار گرفته است.

[3]  Adis Ahmetovic

[4] Peter Buchholz

[5] Roderich Kiesewetter

[6] Thorsten Benner