چگونه سرمایه‌گذاران آفریقایی اولویت‌های خود را بازتعریف می‌کنند؟

مؤسسات مالی آفریقایی در حال تغییر تمرکز استراتژیک خود هستند و کارایی عملیاتی را بر گسترش جغرافیایی اولویت می‌دهند. ارزیابی‌های سال 2025 از Deloitte و AFIS نشان می‌دهد که امنیت سایبری و هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به اولویت اصلی سرمایه گذاران در آفریقا هستند، این در حالی که جاه‌طلبی‌های پان‌آفریقایی و زیست‌محیطی در حال محو شدن هستند. در همین راستا کشورهای آفریقایی با اولویت دادن به توسعه صنعتی و مدرن سازی شهرها از یک سو و افزایش رقابت قدرتهای بزرگ و بازیگران نوظهور در آفریقا جهت رود به بازار تولید و صادرات کالاهای صنعتی، تجاری و فراوری مواد نفتی و پالایشگاهی از سوی دیگر در پی رقابت جهت جذب سرمایه گذاران خارجی هستند و در این بین توجه به حفظ محیط زیست و اکوسیستم کشورهای آفریقا چندان مورد عنایت رهبران این قاره قرار نگرفته است. این عمل در میان مدت می‌تواند خسارات جبران ناپذیری در این حوزه برای کشورهای مزبور داشته باشد.

بخش مالی آفریقا در حال ورود به مرحله‌ای از تثبیت استراتژیک است. پس از چندین سال گسترش جغرافیایی و مالی که ناشی از خروج گروه‌های بانکی بزرگ غربی از هر دو بخش فرانسوی زبان و انگلیسی زبان آفریقا بود، این بخش در حال ورود به مرحله جدیدی از توسعه است. شاخص صنعت مالی سال ۲۰۲۵، که توسط Deloitte و اجلاس مالی آفریقا (AFIS) تهیه شده است، به وضوح این موضوع را نشان می‌دهد.

          بانک‌ها، شرکت‌های بیمه، شرکت‌های فین‌تک، فعالان بازار سرمایه و موسسات مالی خرد که به صورت آنلاین و در مصاحبه‌های انفرادی با رهبرانشان مورد بررسی قرار گرفته‌اند، به سمت استراتژی متمرکز بر سودآوری و کارایی عملیاتی تغییر جهت داده‌اند. سودآوری توسط یک محیط اقتصاد کلان پایدارتر تقویت می‌شود: تورم بین سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ از ۱۹٪ به ۱۴٪ کاهش یافت، در حالی که رشد پایدار همچنان در مسیر خود قرار دارد و نرخ مورد انتظار ۴.۸٪ در سال ۲۰۲۵ و ۴.۳٪ در سال ۲۰۲۶ است.

پنجمین پلتفرم از شاخص صنعت مالی آفریقا - "رشد ساده: سودآوری و امنیت سایبری در اولویت‌های اصلی قرار دارند." – پلتفرم اجلاس مالی آفریقا

          آمبرواز دپوئیلی، شریک مدیریتی دیلویت برای کشورهای فرانسوی زبان آفریقا، توضیح می‌دهد: «بخش مالی آفریقا وارد مرحله بلوغ شده است. اعتماد بالا است، اصول اولیه در حال تقویت هستند و ادغام قاره‌ای در حال تبدیل شدن به یک واقعیت است. ادغام مداوم، راه را برای رشد قوی‌تر، پایدارتر و قطعاً فراگیرتر هموار می‌کند.»

 

                         چشم انداز خوشبینانه نهادهای مالی در سال 2024

 

افزایش اعتماد به نفس علیرغم نابرابری‌ها

          در نتیجه وجود چشم انداز مثبت نهادهای مالی در سال ۲۰۲۴، اعتماد به نفس سرمایه گذاران و موسسات مالی در آفریقا  بهبود یافته و از میانگین امتیاز ۷.۲۸ به ۸ از ۱۰ رسیده است. فعالان حوزه‌های مالی خرد و بیمه که بازارهایشان نویدبخش‌ترین است، خوش‌بین‌ترین افراد هستند. به طور خاص، گروه‌های پان-آفریقایی و ملی در این مسیر پیشرو هستند، در حالی که شرکت‌های بین‌المللی و منطقه‌ای محتاط‌تر باقی مانده‌اند و اعتماد به نفسشان رو به کاهش است.

        به لطف تنوع جغرافیایی، گروه‌های اول قادر به متعادل کردن ریسک‌های نرخ ارز هستند و در عین حال از رشد کلی بهره‌مند می‌شوند. اولیویه نوئل، دبیرکل AFIS و عضو هیئت مدیره چندین موسسه مالی، توضیح می‌دهد: «گروه‌های بین‌المللی نسبت به داده‌های اقتصاد کلان، مانند کاهش رتبه‌بندی حاکمیتی، بسیار حساس هستند. از سوی دیگر، فعالان محلی بازار خود را می‌شناسند. حتی در کشورهای چالش‌برانگیز که فشارهای نقدینگی زیاد است، آنها با توسعه بخش‌های فعال، حاشیه سود خود را برای فعالیت سودآور حفظ می‌کنند.»

 

 

حوزه دیجیتالی شدن در حال تبدیل شدن به یک اولویت استراتژیک است.

      محرک‌های اصلی رشد در آفریقا در حال تغییر هستند. در حالی که جذب مشتریان جدید و توسعه شبکه توزیع فیزیکی همچنان ضروری است، یک معیار کلیدی در حال تثبیت شدن است: دیجیتالی شدن. تحول دیجیتال در سه سال آینده بیش از ۱۱ امتیاز در اولویت‌های استراتژیک افزایش یافته است. دو حوزه کلیدی برای توضیح این افزایش پدیدار می‌شوند: امنیت و شخصی‌سازی مشتری.

          حملات سایبری علیه موسسات مالی این قاره در حال افزایش است، تا جایی که به مسائلی سیستمی تبدیل شده‌اند. هزینه‌های ناشی از حملات ده برابر بیشتر از سرمایه‌گذاری‌های پیشگیرانه است و فشار بودجه‌ای ایجاد می‌کند که منابع اختصاص داده شده به نوآوری را کاهش می‌دهد. اگرچه امنیت سایبری در شاخص ۲۰۲۴ وجود ندارد، اما در صدر فهرست (۹۷٪) از تحولاتی قرار دارد که اولویت‌های مقررات مالی تلقی می‌شوند.

 هوش مصنوعی

          در حالی که استفاده از آن هنوز در مراحل ابتدایی خود است، هوش مصنوعی به لطف توانایی‌اش در ایجاد بازگشت سریع سرمایه از طریق مدیریت بهبود یافته (تشخیص تقلب و امتیازدهی اعتباری) و توسعه کسب و کار (پروفایل مشتری و ربات‌های چت) به عنوان یک انقلاب واقعی تلقی می‌شود. در مقابل، اشتیاق برای ادغام اقتصادی قاره و نگرانی‌های زیست‌محیطی رو به کاهش است. تنها ۵٪ (نصف تعداد پاسخ‌دهندگان در سال ۲۰۲۴) بازار مشترک (AfCFTA) را «تغییردهنده بازی» می‌دانند. AELP، پروژه‌ای برای اتصال بورس‌های قاره‌ای، تنها کمی‌بهتر عمل می‌کند (۶٪) ، در حالی که سیستم پرداخت فوری فرامرزی عملکرد بسیار بهتری دارد (۲۲٪)، اما همچنان از اکثریت فاصله دارد. ذینفعان در مورد اراده سیاسی لازم برای هماهنگ‌سازی مقررات ملی تردید دارند.

 

تامین مالی سبز، بازنده بزرگ

          لفاظی‌های تجدیدنظرطلبانه دونالد ترامپ در مورد تغییرات اقلیمی و دستیابی به سودآوری، به شدت بر صدور محصولات مالی با تأثیر پایدار تأثیر گذاشته است. فعالیت‌های کوتاه‌مدت برنامه‌ریزی‌شده برای بهره‌وری انرژی (-۱۲٪)، محصولات سبز (-۶٪) و مسیر «صفر خالص» - متعادل کردن انتشار گازهای گلخانه‌ای و جبران کربن - (-۳٪) همگی در حال کاهش هستند.

          این گزارش توضیح می‌دهد: «هماهنگ‌سازی پان-آفریقایی و تأمین مالی پایدار به دلیل فقدان اجماع بین‌بخشی، راکد مانده است: گروه‌های بین‌المللی آن را اهرمی‌برای ثبات می‌دانند، بازیگران محلی از استانداردسازی نامناسب می‌ترسند و فین‌تک‌ها از عدخم انعظاف پذیری که آنها را از چابکی رقابتی محروم می‌کند، وحشت دارند.» با این حال، برای آمبرواز دپوئیلی، «چالش‌های باقی‌مانده، چالش‌های اکوسیستمی هستند که در حال ساخته شدن است، نه دفاع از آن.»

منبع:

3 février 2026

https://www.jeuneafrique.com/1761278/economie-entreprises/barometre-deloitte-afis-comment-les-financiers-africains-redefinissent-leurs-priorites/