قطب تولید لوازم الکترونیکی و لوازم خانگی الجزایر
صنعت الکترونیک و لوازم خانگی در الجزایر از مونتاژ صرف دستگاههای وارداتی یا عرضه برندهای محلی به بازار داخلی، همانطور که سالها پیش رایج بود، به یک صنعت تمامعیار تبدیل شده است. این بخش با ظهور شرکتهایی که خطوط تولید تخصصی دارند و بر افزایش نرخ ادغام محلی و توسعه قطعاتی که قبلاً وارداتی بودند تمرکز دارند، به طرز چشمگیری توسعه یافته است. علاوه بر این، برخی از برندهای الجزایری فراتر از رقابت در بازار داخلی حرکت کرده و تلاش میکنند تا در بازارهای آفریقایی، عربی و اروپایی حضور پیدا کنند.
صنعت الکترونیک و لوازم خانگی در الجزایر از مونتاژ صرف دستگاههای وارداتی یا عرضه برندهای محلی به بازار داخلی، همانطور که سالها پیش رایج بود، به یک صنعت تمامعیار تبدیل شده است. این بخش با ظهور شرکتهایی که خطوط تولید تخصصی دارند و بر افزایش نرخ ادغام محلی و توسعه قطعاتی که قبلاً وارداتی بودند تمرکز دارند، به طرز چشمگیری توسعه یافته است. علاوه بر این، برخی از برندهای الجزایری فراتر از رقابت در بازار داخلی حرکت کرده و تلاش میکنند تا در بازارهای آفریقایی، عربی و اروپایی حضور پیدا کنند.
نمایشگاه ملی لوازم الکترونیکی و خانگی که از ۲۴ تا ۲۶ سپتامبر در شهر «برج بوعریریج» با شعار «از الجزایر... ما ارزش ایجاد میکنیم و صادرات را تقویت میکنیم» برگزار میشود، این صنعت را در خط مقدم گفتمان اقتصادی ملی قرار خواهد داد. انتخاب برج بوعریریج برای میزبانی این رویداد تصادفی نبود؛ سی و چهارمین استان که نامش سالها با صنعت الکترونیک و لوازم خانگی گره خورده است، به یکی از مراکز پیشرو کشور در این بخش تبدیل شده است. در واقع، کامل رزیق، وزیر تجارت خارجی و توسعه صادرات، در ژوئیه ۲۰۲۵ اظهار داشت که این استان «پایتخت واقعی صنعت الکترونیک و لوازم خانگی» است و با موفقیت وارد یک حوزه حساس شده و محصولات را به بازار داخلی عرضه کرده و به بازارهای بینالمللی راه یافته است.
اما داستان این صنعت تنها به استان برج بوعریریج محدود نمیشود. تولید اکنون به شهرهای سطیف، سیدی بلعباس، البلیده، الجزیره، تیزیوزو و سایر مناطق گسترش یافته و شامل مؤسسات خصوصی و دولتی، برندهای الجزایری و مشارکت با شرکتهای بینالمللی میشود. در حالی که تولید محلی اکنون بخش قابل توجهی از نیازهای بازار را پوشش میدهد، چالش جدید افزایش ادغام محلی، توسعه قطعات، بهبود کیفیت، کاهش هزینههای تولید و حمل و نقل و در نهایت تبدیل الجزایر از یک بازار مصرفی به یک قطب صادراتی واقعی است.
از SKD و CKD تا تولید محلی
سالهای زیادی، بازار لوازم خانگی و الکترونیکی الجزایر تا حد زیادی به واردات وابسته بود. تلویزیون، یخچال، ماشین لباسشویی، کولر گازی، لوازم پخت و پز و لوازم الکترونیکی مصرفی از برندهای آسیایی، اروپایی و بینالمللی وارد بازار ملی میشدند، در زمانی که صنعت محلی از نظر اندازه، تنوع و اتکا به آنچه که به عنوان "SKD" و مونتاژ "CKD" شناخته میشود، محدود بود.
با این حال، با ظهور گروهی از شرکتهای خصوصی که در نصب و تولید سرمایهگذاری کردند و سپس شروع به افزایش نرخ ادغام محلی و گسترش خطوط تولید کردند، چشمانداز به تدریج تغییر کرد.
این ارقام، وسعت این تحول را آشکار میکنند. در فوریه ۲۰۲۴، بیانیههای رسمی تأیید کردند که تولید ملی لوازم خانگی اکنون نزدیک به ۸۳ درصد از نیازهای بازار محلی را پوشش میدهد و خاطرنشان کردند که توسعه ظرفیتهای تولید، برخی از شرکتها را قادر به صادرات به کشورهای آفریقایی و اروپایی کرده است و بخش خصوصی ۸۷ درصد از شرکتهای فعال در این بخش را تشکیل میدهد.
رقم ۸۳ درصد یکی از مهمترین شاخصهای تحولی است که بازار ملی متحمل شده است. این بدان معناست که صنعت محلی در بخش لوازم خانگی اکنون قادر به تأمین تقریباً چهار پنجم تقاضای ملی است. این به معنای آن نیست که الجزایر کاملاً خودکفا شده است، و همچنین به این معنی نیست که تمام قطعات مورد استفاده در این لوازم خانگی به صورت محلی تولید میشوند، اما به این معنی است که محصول نهایی اکنون در مقیاس صنعتی وسیعی در داخل کشور موجود است.
اهمیت مرحله جدید در همین جا نهفته است، زیرا سوال اساسی دیگر این نیست که: آیا الجزایر میتواند تلویزیون، یخچال، ماشین لباسشویی یا کولر گازی تولید کند؟ بلکه سوال این شده است: چه مقدار از قطعات این دستگاهها را واقعاً تولید میکند؟ چه ارزشی در اقتصاد الجزایر باقی میماند؟ و آیا این محصولات میتوانند با همتایان خود در بازارهای خارجی رقابت کنند؟
بازاری بزرگ و صنعتی که از مرحله مونتاژ فراتر رفته است
تفاوت بین «مونتاژ» و «تولید» یکی از کلیدهای درک توسعهای است که این بخش شاهد آن بوده است. هرچه درصد ادغام محلی بیشتر باشد، موسسه بیشتر از مرحله رضایت از مونتاژ قطعات وارداتی به مرحله تولید قطعات و اجزا در داخل کشور حرکت میکند که این امر ارزش افزوده را افزایش میدهد، شبکه جابجایی صنعتی را گسترش میدهد و تقاضا برای آهن، پلاستیک، شیشه، مدارهای الکترونیکی، موتور، کمپرسور، ورق، کابل و سایر موارد را ایجاد میکند.
در همین زمینه، رئیس جمهور عبدالمجید تبون، در بازدید خود از غرفه کوندور در نمایشگاه بینالمللی الجزایر، خاطرنشان کرد که نرخ ادغام در محصولات این گروه، به ویژه تلفنهای هوشمند، بین ۴۰ تا ۸۰ درصد است. او همچنین پروژه تولید محلی کمپرسورهای یخچال را بررسی کرد. در همین مراسم، دادههایی به رئیس جمهور ارائه شد که نشان میداد تولید کمپرسورهای یخچال در این پروژه به ۴.۵ میلیون واحد رسیده است که تقریباً سه میلیون از آن برای صادرات در نظر گرفته شده است.
صنعت کمپرسور از اهمیت ویژهای برخوردار است زیرا کمپرسورها جزء کلیدی در یخچالها، فریزرها و دستگاههای تهویه مطبوع هستند. در حالی که الجزایر دستگاه نهایی را تولید میکند اما کمپرسور را وارد میکند، بخش قابل توجهی از ارزش آن خارج از اقتصاد ملی باقی میماند. تولید کمپرسورها به صورت محلی، دری را برای افزایش ادغام و کاهش وابستگی به قطعات وارداتی باز میکند.
آمار صنعت: رشد قوی اما ناپایدار
شاخصهای اداره آمار ملی این توسعه را منعکس میکنند، اگرچه آمارهای رسمی، این فعالیتها را در شاخههای وسیعتری از صنایع مکانیکی و الکتریکی طبقهبندی میکنند. در سال ۲۰۲۴، بخش تولید کالاهای مصرفی الکتریکی، پس از تجربه کاهش شدید ۴۲.۹ درصدی در سال ۲۰۲۳، افزایش ۲۶.۸ درصدی در شاخص تولید صنعتی خود را نسبت به سال قبل ثبت کرد.
در سه ماهه اول سال 2025، این شاخه همچنان به افزایش قابل توجه شاخص تولید خود ادامه داد و در مقایسه با مدت مشابه سال قبل به 386.8 درصد رسید، پیش از آنکه در سه ماهه دوم افزایش بیشتری به میزان 227.9 درصد ثبت کند. این ارقام بالا تا حدودی منعکس کننده ماهیت مقایسه با سطوح تولید پایینتر در دورههای مرجع است و بنابراین باید به عنوان شاخصهای بهبود فعالیت به جای افزایش مستقیم و متناسب در تعداد واحدهای تولید شده تفسیر شوند.
به گفته اساتید اقتصاد، این دادهها تأیید میکند که این صنعت در واقع در بافت صنعتی ملی وجود دارد، اما در عین حال، درجهای از نوسان در سطح تولید را نشان میدهد که باعث میشود تثبیت تقاضا، تأمین نهادهها، بهبود مدیریت و گسترش بازارهای خارجی عناصر ضروری برای تضمین تداوم کارخانهها در طول سال باشند.
روزنامه الخبر ـ 18 اوت 2026