ورود قطار سریع‌السیر ایتالیا به آلمان و اتریش (حمل و نقل اروپایی متصل و سازگار با محیط زیست)

گروه راه‌آهن دولتی ایتالیا (Ferrovie dello Stato / FS) و شرکت ترنیتالیا (Trenitalia) آزمایش قطارهای سریع‌السیر فرچیاروسا (Frecciarossa) را روی شبکه آلمان و اتریش آغاز کرده‌اند تا از تابستان ۲۰۲۷ خدمات مستقیم میلان ـ‌مونیخ و رم‌ـ‌مونیخ را، با همکاری دویچه بان (Deutsche Bahn / DB) و راه‌آهن فدرال اتریش (ÖBB)، راه‌اندازی کنند.

           در فاز نخست چهار مسیر روزانه: حدود ۶ ساعت و ۳۰ دقیقه از میلان تا مونیخ و حدود ۸ ساعت و ۳۰ دقیقه از رم تا مونیخ، از مسیر برنر (Brenner) و با توقف در شهرهای ایتالیا پیش‌بینی شده است.  از دسامبر ۲۰۲۸ هدف افزایش عرضه به ده مسیر و امتداد احتمالی به ناپل و برلین است. استدلال اصلی طرح، رقابت با هواپیما نه فقط در سرعت خط، بلکه در زمان واقعی درب‌به‌درب، هزینه قابل‌مقایسه با خطوط ارزان‌قیمت، انتشار کمتر کربن، تکرار سرویس، قابلیت اطمینان و اتصال به قطار شبکه منطقه‌ای است. این حرکت بخشی از راهبرد گسترده‌تر «متروی اروپا»  است که پس از حضور فرچیاروسا در فرانسه و اسپانیا، اکنون به اتریش و آلمان کشیده می‌شود.

 

• زمینه و اهمیت طرح:

          ایتالیا پس از تثبیت قطارهای پرسرعت داخلی و گسترش خدمات فرچیاروسا (Frecciarossa) به فرانسه و اسپانیا، اکنون کریدور ایتالیاـ‌اتریش‌ـ‌آلمان را هدف گرفته است. محور این طرح، گذر آلپ از مسیر برنر (Brenner) است؛ همان مسیری که امروز سفر ریلی میان شمال ایتالیا و بایرن را معمولاً با تعویض قطار و زمان بیشتر همراه می‌کند. منابع تخصصی گزارش داده‌اند که سرویس مستقیم میلان ـ ‌مونیخ می‌تواند حدود ۷۵ دقیقه و رم ‌ـ ‌مونیخ حدود ۴۵ دقیقه نسبت به ترکیب‌های فعلی صرفه‌جویی زمانی ایجاد کند. این صرفه‌جویی، به‌ویژه وقتی زمان رفت‌وآمد به فرودگاه، بازرسی امنیتی و تأخیرهای هوایی به حساب آید، هسته ادعای رقابت با پروازهای کوتاه و متوسط اروپایی است. آزمایش در مناطق آلپ، آلمان و اتریش فقط نقطه عطف ریلی نیست، بلکه گام ورود مستقیم قطار به بازار مسیرهایی است که تا امروز هواپیما در آن‌ها غالب بوده است.

 

• بازیگران و همکاری نهادی

          مجریان طرح ترنیتالیا (Trenitalia) از گروه اف‌اس (FS)، دویچه بان آلمان (Deutsche Bahn) و او‌بی‌بی اتریش (ÖBB) هستند. قطار مورد استفاده فرچیاروسا ۱۰۰۰ (Frecciarossa 1000) است که برای عبور از سه شبکه باید با سامانه‌های متفاوت تغذیه الکتریکی، علائم و ایمنی سازگار شود. به همین دلیل برنامه آزمایش گسترده، آموزش لوکوموتیورانان آلمانی و اتریشی، اخذ مجوز در آلمان و اتریش و صدور مجدد مجوز در ایتالیا طراحی شده است. دویچه بان حدود ۳۰۰ روز آزمایش را در مجموع برنامه اعلام کرده است. آزمایش‌ها در آلمان روی محور برلین‌ـ‌مونیخ‌ـ‌کوفشتاین و در اتریش میان کوفشتاین و برنر و نیز زالتسبورگ و وین جریان دارد. یکی از قطارهای سازگارشده از اواسط ژوئن در آلمان و قطار دوم از اوت در اتریش آزمایش شده و در یک حرکت رسانه‌ای اوایل سپتامبر به حدود ۳۰۰ کیلومتر در ساعت رسیده است.

          جان‌پیرو استریسچولیو (Gianpiero Strisciuglio)، مدیرعامل گروه اف‌اس (FS)، آغاز آزمایش‌ها را گامی‌به‌سوی تبدیل قطار به وسیله مرجع جابه‌جایی اروپا و تحقق متروی پرسرعت اروپای توصیف کرده است؛ روایتی که با هدف اتصال قلمروها، افراد و اقتصادها همخوان است و فراتر از یک خط تجاری واحد می‌رود.  زمان‌بندی، مسیرها و توقف‌ها برنامه تجاری مشروط به پایان موفق اقدامات هماهنگ کننده  و سازگاری قطار با شبکه است. هدف اعلام‌شده، تابستان ۲۰۲۷ برای چهار ارتباط روی دو مسیر میلانوـ‌مونیخ و رم‌ـ‌مونیخ است.

• مسیر میلان ـ ‌مونیخ حدود ۶۰۰ کیلومتر و زمان سفر حدود ۶ ساعت و ۳۰ دقیقه برآورد شده است. توقف‌های اصلی: برشا (Brescia)، ورونا (Verona)، روورتو (Rovereto)، ترنتو (Trento)، بولتzano (Bolzano) و اینسبروک (Innsbruck) .
• مسیر رم ‌ـ‌ مونیخ حدود ۸۸۵ کیلومتر و زمان سفر حدود ۸ ساعت و ۳۰ دقیقه است. توقف‌های اصلی: فلورانس (Firenze)، بولونیا (Bologna)، ورونا (Verona)، روورتو (Rovereto)، ترنتو (Trento)، بولتzano (Bolzano) و اینسبروک (Innsbruck).

          از دسامبر ۲۰۲۸ عرضه کامل به ده ارتباط میان ایتالیا و آلمان افزایش می‌یابد و امتداد به ناپل (Napoli) در جنوب و برلین (Berlin) در شمال در دستور کار قرار گرفته است. گشایش تونل پایه برنر (Brenner Base Tunnel)، که برای سال‌های ابتدایی دهه ۲۰۳۰ انتظار می‌رود، زمان سفر را حدود یک ساعت دیگر کاهش می‌دهد و ظرفیت عبور آلپ را متحول می‌کند.

منطق رقابت با هواپیما:

مقایسه قطار و هواپیما در این پروژ با شش شاخص قابل ارزیابی است :  

• زمان واقعی سفر از درب منزل تا مقصد: قطار با حذف یا کاهش بازرسی فرودگاهی، انتقال به فرودگاه‌های حومه و بخشی از تأخیرهای هوایی، در مسیرهای کوتاه و متوسط میان آلمان، اتریش و ایتالیا می‌تواند زمان مؤثر را کم کند. این مزیت برای مسافر تجاری و گردشگری که مبدأ و مقصدش مرکزشهر است، مهم‌تر از سرعت اسمی هواپیماست.
• هزینه: انتظار می‌رود میانگین بلیت با نرخ خطوط ارزان‌قیمت قابل‌مقایسه شود. قیمت‌گذاری پویا و بلیت تخفیف‌دار ابزار جذب تقاضا از هواپیما به ریل است.
• انتشار گازهای گلخانه‌ای: انتشار دی‌اکسید کربن به ازای هر مسافر در ریل به‌مراتب کمتر از هواپیما است و این موضوع با اهداف اقلیمی اتحادیه اروپا (European Union) و روایت پایداری طرح گره خورده است.
• فراوانی خدمات: چند سفر روزانه بدون قربانی کردن دقت زمانی و کیفیت تجربه، شرط رقابت پایدار است؛ چهار ارتباط اولیه هنوز با پروازهای پرتکرار فاصله دارد، اما گسترش ۲۰۲۸ این شکاف را کم می‌کند.
• قابلیت اطمینان: برنامه‌ریزی دقیق و هماهنگی سه شبکه شرط حفظ زمان‌بندی در کریدور کوهستانی و مرزی است.
• اتصال شبکه‌ای: ادغام با قطارهای شبانه، خدمات منطقه‌ای و ارتباطات بین‌المللی باید مانع لجستیکی سفر هوایی، یعنی گسست میان فرودگاه و مقصد نهایی، را جبران کند.
• منطق زیست‌محیطی و سیاست اروپایی: طرح فقط یک محصول تجاری ترنیتالیا (Trenitalia) نیست. پس از فرانسه و اسپانیا، ورود به آلمان و اتریش بخشی از ساخت شبکه پرسرعت فرامرزی است و با برنامه‌های کمیسیون اروپا (European Commission) برای شتاب‌دادن به خدمات ریلی بین‌المللی هم‌راستا دانسته شده است. کاهش کربن در جابه‌جایی فرامرزی، فشار افکار عمومی‌بر پروازهای کوتاه، و اشباع نسبی ظرفیت فرودگاهی در برخی کریدورها، زمینه سیاسی این سرمایه‌گذاری را تقویت می‌کند.

 

• جایگاه طرح در راهبرد صنعتی راه‌آهن ایتالیا

          فرچیاروسا  برند صادرات خدمات، نه فقط ناوگان، شده است. ایتالیا می‌کوشد استاندارد عملیاتی، تجربه مسافر و مدل همکاری با راه‌آهن‌های ملی دیگر را به‌عنوان محصول عرضه کند. آموزش پرسنل خارجی، سازگارسازی ناوگان و حضور در قلب صنعتی اروپا  -بایرن-  این طرح را از یک خط گردشگری به ابزار نفوذ صنعتی و لجستیکی تبدیل می‌کند. اگر خدمات ۲۰۲۷ با نرخ اشغال مناسب و زمان‌بندی قابل‌اتکا پیش برود، گسترش ۲۰۲۸ به ناپل و برلین دیگر یک شعار شبکه‌ای نخواهد بود.

 

          این پروژه انتقال تدریجی رقابت حمل‌ونقل اروپایی از دوگانه جاده/هوا به سه‌گانه جاده/ریل پرسرعت/هوا در مسافت متوسط را در پی دارد. ایتالیا از مرحله صادرات قطار در پروژه‌های اینچنینی با ارائه ناوگان سازگار، پرسنل مشترک، مجوز چندکشوری و جدول زمانی چندساله به مرحله صادرات خدمات و کریدور وارد شده است. البته گلوگاه واقعی، فناوری قطار نیست؛ هماهنگی سه نظام ریلی و قیمت بلیت در برابر هواپیمای ارزان است. اگر ۲۰۲۷ فقط به چند قطار نمادین ختم شود، اثر نمایشی خواهد داشت. این طرح هم‌جهت با روند کلی اروپا در حوزه کربن‌زدایی حمل‌ونقل، سرمایه‌گذاری در ریل فرامرزی، و استفاده از برند ملی به‌عنوان ابزار سیاست صنعتی است.

 

منابع

https://italia-informa.com/frecciarossa-sfida-voli-europa-2027.aspx

https://www.ilsole24ore.com/art/il-frecciarossa-germania-primi-treni-dall-estate-2027-AJFfkp1