افزایش قیمت سوخت در ارمنستان: اثر تنش‌های منطقه‌ای یا سیاست داخلی

حتی اگر بازار جهانی نفت به ثبات برسد، در بازار ارمنستان باز هم حدود ۴ تا ۵ ماه زمان لازم است تا قیمت سوخت روند کاهشی پیدا کند. آغاسی تاوادیان با بیان این مطلب تأکید کرد که قیمت بنزین و گازوئیل در ارمنستان در حال حاضر بالاترین سطوح را در بین کشورهای منطقه دارد.

تا ۲۹ سپتامبر، قیمت هر لیتر بنزین معمولی (Regular) در جایگاه‌های سوخت ارمنستان ۶۰۰درام، بنزین پریمیوم ۶۲۰ درام و گازوئیل ۷۱۰ درام بوده است. این در حالی است که در اوایل سپتامبر، قیمت این سوخت‌ها به‌ترتیب ۵۵۰، ۵۸۰ و ۶۵۰ درام بود.

تاوادایان گفت: "بسیاری تصور می‌کنند در ارمنستان نوعی توافق الیگوپولی وجود دارد و فعالان داخلی بازار به‌طور هماهنگ تصمیم گرفته‌اند قیمت‌ها را افزایش دهند. اما چنین چیزی صحت ندارد. بازار ما نسبتاً رقابتی است و زمانی که قیمت‌های جهانی افزایش پیدا می‌کند، قیمت‌ها در بازار داخلی نیز با فاصله چند ماه افزایش می‌یابد. دلیلش این است که نفت ابتدا با قیمت مشخصی خریداری می‌شود و تا زمانی که فرآوری شده، به ارمنستان برسد، چند ماه زمان می‌برد. بنابراین حتی اگر شرایط در حال حاضر آرام شود و قیمت فرآورده‌های نفتی در جهان کاهش یابد، باز هم حدود ۴ تا ۵ ماه زمان لازم است تا قیمت‌های بالای کنونی در بازار داخلی فروکش کند."

به گفته این کارشناس، عامل اصلی افزایش قیمت سوخت، تغییر ساختار بازار واردات فرآورده‌های نفتی است. در حالی که پیش‌تر حدود ۹۰ درصد بنزین و ۵۶درصد گازوئیل وارداتی ارمنستان از روسیه تأمین می‌شد، روسیه دیگر تأمین‌کننده اصلی بازار ارمنستان نیست. در میان کشورهای مبدأ واردات، روسیه اکنون پس از بلغارستان در جایگاه دوم قرار دارد. بر اساس داده‌های نیمه نخست سال ۲۰۲۶، تنها ۲۰ درصد بنزین و ۳۲ درصد گازوئیل وارداتی ارمنستان از روسیه تأمین شده است.

آغاسی تاوادایان خاطرنشان کرد که از سال ۲۰۲۳سهم سوخت مایع وارداتی از روسیه در بازار ارمنستان هر سال کاهش یافته و جای آن را سوخت وارداتی از کشورهای حوزه دریای سیاه گرفته است.

عامل مهم دیگر این است که بر اساس توافقات اتحادیه اقتصادی اوراسیا، واردات سوخت از روسیه به ارمنستان بدون پرداخت عوارض گمرکی انجام می‌شود، در حالی که سوخت خریداری‌شده از کشورهای حوزه دریای سیاه با قیمت‌های بین‌المللی و در سطح قیمت‌های بازار اروپا تهیه می‌شود.

تاوادایان تأکید کرد: "این روند باعث خواهد شد قیمت بنزین و گازوئیل در بازار ارمنستان در آینده نیز افزایش بیشتری پیدا کند. این مسئله نگران‌کننده است، زیرا گازوئیل یکی از عوامل اصلی محرک اقتصاد است. اگر شهروندان عادی بتوانند خودروهای خود را، برای مثال، به گاز مایع تبدیل کنند، تراکتورها، ماشین‌آلات کشاورزی و ساختمانی و همچنین ناوگان حمل‌ونقل بار، همگی به‌طور کامل به گازوئیل وابسته‌اند. بنابراین افزایش قیمت گازوئیل می‌تواند به افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها در سایر بخش‌های اقتصاد نیز منجر شود."

در اوایل سال ۲۰۲۶، واردات بنزین و گازوئیل از جمهوری آذربایجان به ارمنستان نیز انجام شد. گئورگ پاپویان، وزیر اقتصاد ارمنستان، در ماه فوریه اعلام کرده بود که افزایش عرضه بنزین ارزان‌تر آذربایجان می‌تواند به تثبیت قیمت‌ها در بازار داخلی کمک کند.