معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

سرویس:حوزه اوراسیاسرویس:ترکیه
تاریخ خبر : سه شنبه ۲۲ مرداد ۱۳۹۸- ۰۷:۳۰
نقش کشاورزی در اقتصاد ترکیه و همکاری ها با جمهوری اسلامی ایران
هرچند ترکیه از نظر گردشگری و صنایع سنگین و خودرو سازی (صنعت مونتاژ) در دوره حاکمیت حزب عدالت و توسعه رشد چشمگیری داشته است ولی توسعه بخش کشاورزی در ترکیه یکی از درآمد های اصلی این کشور به حساب می آید. ترکیه به دلیل دارا بودن خاک حاصلخیز و آب و هوای مناسب مکانی خوب برای کشاورزی است و البته برنامه ریزی و مدیریت صحیح از دلایل اصلی توسعه کشاورزی ترکیه است.
آخرین وضعیت کشاورزی  ترکیه : کشور ترکیه توانسته است به موازات پیشرفتهای صنعتی در زمینه کشاورزی نیز به پیشرفتهای قابل توجهی دست یابد. ترکیه جزء معدود کشورهایی است که در زمینه کشاورزی و به دنبال آن غذا به خودکفایی رسیده است و داشتن آب و هوای مطبوع، خاک حاصلخیز و به ویژه بارندگی‌ ها باعث شده تا بخش کشاورزی در این کشور رشد نماید. یکی از مهمترین بخش های اقتصادی ترکیه، بخش کشاورزی است. بر اساس گزارش بانک جهانی و OECD ترکیه از لحاظ تولید محصولات کشاورزی بین کشورهای جهان رتبه هفتم را دارا است. بنا بر اعلام منابع رسمی میزان تولید محصولات کشاورزی ترکیه بطور متوسط سالانه چیزی در حدود 90 میلیارد دلار و همچنین سهم کشاورزی در تولید ناخالص داخلی نیز 55 میلیارد دلار می‌باشد. 40 درصد خاک ترکیه را زمین‌های کشاورزی و 15 درصد را نیز جنگل ها تشکیل داده اند. از 24 میلیون هکتار زمین موجود کشاورزی در ترکیه تنها چیزی در حدود 20 درصد آن آبیاری می‌شوند. براساس اهداف برنامه اقتصادی 2023 ترکیه، این کشور باید تا سال 2023  بالغ بر 150 میلیارد دلار محصولات کشاورزی تولید و به 40 میلیارد دلار صادرات محصولات کشاورزی دست یابد که البته با توجه به موقعیت جغرافیایی ترکیه و قرار گرفتن این کشور در میان کشورهای آسیایی و اروپایی و وضعیت مناسب تولیدات کشاورزی دست یابی به این میزان صادرات دور از انتظار نیست. ترکیه چهارمین تولید کننده سبزیجات و ششمین تولید کننده میوه در جهان به شمار می آید. بر اساس گزارش وزارت کشاورزی ترکیه، این کشور در حال حاضر 1781 قلم محصول کشاورزی را به 190 کشور دنیا صادر می‌کند.  64 درصد فندق، 26.7 درصد انجیر، 23 درصد میوه به، 21.5 درصد گیلاس و 19 درصد زردآلوی دنیا در این کشور تولید می‌شود. ترکیه همچنین در تولید انجیر خشک، کشمش و زردآلوی خشک نیز بسیار پیشرو می‌باشد. این کشور، همچنین از تولیدکننده‌های معروف عسل در دنیا است.  با برنامه‌های حمایتی دولت ترکیه، بخش کشاورزی در این کشور از شیوه سنتی به سمت مدرن شدن در حال پیشروی است. وجود گلخانه‌های مدرن و افزایش روز افزون شرکت های  فعال در حوزه کشاورزی اثبات این مدعا است. میزان حمایتهای دولت از بخش کشاورزی در سال 2018 بالغ بر 14.5 میلیارد لیر اعلام شده است. میزان اشتغال در حوزه بخش کشاورزی ترکیه بالغ بر 6 میلیون نفر است و این بخش سهم 19 درصدی در میزان اشتغال را دارد.  متوسط صادرات بخش کشاورزی در حدود 16 تا 18 میلیارد دلار و میزان واردات نیز در حدود 11 تا 13 میلیارد دلار در سال است. براساس اعلام اتاق زراعت ترکیه، صادرات محصولات کشاورزی ترکیه در سال 2017 بالغ بر 16.9 میلیارد دلار و در سال 2018 بالغ بر 17.6 میلیارد دلار  می‌باشد. بیشترین محصولات صادراتی کشاورزی ترکیه  میوه و سبزیجات،  دانه‌های روغنی  و حبوبات و بیشترین محصولات وارداتی کشاورزی نیز  گندم، ذرت، حبوبات ، سویا و روغن حیوانی تشکیل می دهد. ترکیه بیشترین محصولات کشاورزی خود را به کشورهای عراق، روسیه و آلمان صادر و بیشترین محصولات را نیز از کشورهای آمریکا، اوکراین، برزیل انجام می دهد. ترکیه  از لحاظ رشد تولید محصولات شیلات و آبزیان رتبه سوم را در بین کشورهای جهان به خود اختصاص داده است. 80 درصد از محصولات شیلات ترکیه به مقصد اتحادیه اروپا صادر می‌شود. ترکیه در حال حاضر با 77 کشور دنیا موافقتنامه‌های همکاری کشاورزی دارد. این کشور همچنین علاوه بر تامین بخش عمده نیازهای غذائی جمعیت 80 میلیونی خود، مواد غذائی مورد نیاز 5 میلیون مهاجر سوری و 35 تا 40  میلیون گردشگر خارجی را نیز تامین  می‌کند.  راهبرد کشت فر اسرزمینی ترکیه: یکی دیگر از موضوعاتی که  کشور ترکیه در حوزه کشاورزی به آن پرداخته است، کشت فر اسرزمینی است. براساس اعلام سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد، در طی ده سال آینده قیمت محصولات کشاورزی و مواد غذایی 40 درصد افزایش خواهد یافت و بدین ترتیب بحران مواد غذایی در دنیا شکل خواهد گرفت. همچنین با توجه به افزایش جمعیت جهان بعد از سال 2020 هزینه مواد غذایی برای هر فرد 30 درصد  افزایش خواهد یافت. با افزایش جمعیت جهان شاهد کاهش چشمگیر زمینهای کشاورزی خواهیم بود و این نیز بر بحران موادغذایی دامن خواهد زد. کشورهای پیشرفته و توسعه یافته که نمی خواهند از بحران کمبود زمین‌های کشاورزی و تولیدات محصولات کشاورزی ضرر ببینند چاره را در کرایه زمینهای کشاورزی در سایر کشورها یافته اند. در این راستا، کشور ترکیه به موضوع کشت فراسرزمینی اهمیت ویژه را قائل شده و اقداماتی را در دوران اخیر بویژه در دوران حزب عدالت و توسعه انجام داده است. برای اولین بار ترکیه موفق به کرایه 500 هزار هکتار زمین کشاورزی از سودان گردید. همچنین در آخرین سفر اردوغان رئیس جمهور ترکیه به سودان موضوع کشت فراسرزمینی مطرح شد و دولت سودان اعلام کرد آمادگی برای واگذاری 780 هزار و 500 هکتار زمین به ترکیه به مراحل پایانی خود رسیده است. ترکیه قصد دارد تا در زمینهای کشاورزی خود در سودان اقدام به کشت دانه‌های روغنی، میوه‌های استوایی و کشت پنبه نماید و  قسمت بزرگی از نیازهای ترکیه به این محصولات را از طریق این زمینها برطرف نماید. همچنین ترکیه قرار است تا سالانه 300 تا 350 کشاورز سودانی را آموزش دهد. در ارتباط با کشت فراسرزمینی بخش خصوصی ترکیه نیز اقداماتی را انجام داده است. از جمله این اقدامات، کرایه 50 هزار هکتار متر مربع زمین کشاورزی در کشور اتیوپی به مدت 25 سال توسط سه کارفرمای ترک برای کشت پنبه می‌باشد. همچنین بخش خصوصی ترکیه در نظر دارد تا در کشور برزیل نیز اقدام به کرایه زمین نماید. همکاریهای کشاورزی ایران و ترکیه: همکاریهای جمهوری اسلامی ایران و ترکیه در حوزه کشاورزی از نظر فنی و تخصصی در سطح خوبی می‌باشد و تاکنون هفت کمیته همکارهای کشاورزی میان دو کشور با حضور وزرای دو کشور برگزار شده است. ولی سهم بخش کشاورزی دو کشور از حجم روابط تجاری بسیار ناچیز بوده و در واقع تجارت چمدانی و پیله وری در این حوزه در جریان می‌باشد. وزیر کشاورزی و جنگلداری ترکیه در راس هیاتی بمنظور برگزاری هفتمین کمیته  راهبردی همکاریهای کشاورزی ایران و ترکیه در تاریخ 10 – 11 مهر 97 به تهران سفر کرد. در پایان این نشست صورتجلسه کمیته همکاریهای راهبردی کشاورزی میان دو کشور در حضور وزرای محترم به امضای معاونین دو وزیر رسید. همچنین در حاشیه این نشست، تفاهم نامه همکاریهای دو کشور در حوزه دامپزشکی و نیز تفاهم نامه همکاریهای زنبورداری به امضای روسای اتحادیه زنبورداران دو کشور رسید. شایان ذکر است ششمین کمیته همکاریهای راهبردی کشاورزی در 4 آبان 95 در آنکارا و پنجمین نیز در خرداد 92 در تهران برگزار گردیده است.  جمهوری اسلامی ایران بمنظور آگاهی یافتن و آشنایی با سیستم یکپارچه سازی اطلاعات کشاورزی با ترکیه ارتباط نزدیکی را برقرار کرده و  تاکنون در چند نوبت هیات هایی از دو کشور برای معرفی سیستم مزبور به آنکار و تهران سفرهایی داشته اند. دو کشور در زمینه امور دام، طیور، زنبورداری و دامپزشکی نیز همکاریهای نزدیکی دارند و تفاهم نامه همکاریهای دامیزشکی و همچنین سند همکاریهای زنبورداری میان اتحادیه‌های زنبورداری دو کشور به امضا رسیده است. ایران در سال 2018 بالغ بر 36 میلیون دلار محصولات کشاورزی به ترکیه صادر و در مقابل 239 میلیون دلار محصولات کشاورزی وارد کرده است. حجم مبادلات کشاورزی میان دو  کشور در سال 2018 بالغ بر 275 میلیون دلار بوده است. در سال 2017 صادرات محصولات کشاورزی ترکیه به ایران 221 میلیون دلار و واردات از ایران 76 میلیون دلار بوده است.    
© 2019 - economy@mfa.ir