تلاش اتیوپی برای ورود به مجموعه کشورهای صادر کننده گاز
در حالی که مدت زیادی از طرح اتیوپی برای صادرات گاز به چین از مسیر جیبوتی، نمیگذرد وزارت نفت این کشور از کشف مخازن جدید گاز توسط یک شرکت انگلیسی خبر داده است. آنچه از اظهارات مقامات اتیوپیایی برمیآید این است که آدیس آبابا برنامه ای برای وارد ساختن گاز به چرخه مصرف خانگی و صنعتی داخل ندارد. کسب درآمد ارزی و تامین نیازهای داخلی در حوزه محصولات نفتی، دو هدف اصلی دولت از سرمایه گذاری در این بخش خواهد بود. براساس برخی برآوردها، ذخایر اثبات شده گاز اتیوپی 24.92 میلیارد متر مکعب میباشد.
در حالی که هنوز مدت زیادی از اعلام طرح دولت اتیوپی مبنی بر صادرات گاز به چین نگذشته است، وزارت معادن و نفت کشور از کشف ذخایر جدید گاز در اوگان در منطقه سومالی به حجم 1.6 تریلیون متر مکعب خبر داد. این ذخایر توسط شرک انگلیسی New Age کشف شده و قرار است شرکت آمریکایی Greencom کار فرآوری آن را انجام دهد. براساس اطلاعات منتشر شده شرکت آمریکایی در طرح ارائه شده به وزارت معادن و نفت اتیوپی، پیشنهاد احداث کارخانه تبدیل گاز به محصولات نفتی را ارائه داده است. شرکت آمریکایی در نظر دارد با استفاده از فناوری GTL (تبدیل گاز به مایع)، گاز اکتشافی را به محصولات نفتی مایع مانند گازوئیل تبدیل نماید. هزینه اجرای این طرح 2 میلیارد دلار برآورد شده است. شرکت انگلیسی مورد اشاره، یک شرکت تازه وارد در بازار نفت و گاز آفریقا محسوب میشود. این شرکت دارای 13 پروژه در آفریقا ازجمله در آفریقای جنوبی است و از شرکتهای فعال در کردستان عراق نیز محسوب میشود.
مهمترین نکات مربوط به توافق بین دولت اتیوپی و شرکت آمریکایی به قرار ذیل میباشد:
- تامین فناوری و منابع مالی پروژه بر عهده شرکتهای آمریکایی است
- تامین زمین (برای احداث کارخانه) و ارائه ضمانت های لازم به سرمایه گذاران بر عهده دولت اتیوپی است
- پالایشگاه فرآوری در خاک اتیوپی احداث خواهد شد
- شرکتهای آمریکایی 85 درصد و دولت اتیوپی 15 درصد سهام را در اختیار خواهند داشت.
کشف مخازن گاز در اتیوپی، خبر جدیدی نیست. پیشتر شرکت چینی Poly DCL Petroleum با سرمایهگذاری در اوگادن موفق به کشف ذخایر گاز شده بود، ذخایری که قرار است پس از طی بیش از 760 کیلومتر در جیبوتی، تبدیل و سپس به چین صادر شوند. ذخایر گاز حوزه فعالیت شرکت چینی حدود 6 تا 8 تریلیون متر مکعب است که براساس توافق های اولیه صورت گرفته با مقامات اتیوپی، این شرکت تنها برداشت 4.7 تریلیون متر مکعب را انجام خواهد داد. قابل ذکر اینکه در برآوردهای اولیه، حجم ذخایر حوزه فعالیت شرکت چینی 4.7 تریلیون متر مکعب تخمین زده شده بود. انتظار می رود از سال 2021 کار صادرات گاز اتیوپی به مسیر جیبوتی و سپس چین آغاز شود.
پیشینه تلاش های اتیوپی برای کشف میادین نفت و گاز به قرن 19 بازمیگردد، تلاشی که در قرن بیستم نیز رها نشد اما همچنان ناکام ماند. اما اکنون دولت اتیوپی مصمم است با همکاری با شرکتهای بین المللی در قالب سرمایه گذاری خارجی و نیز کسب سهام در شرکتهای تاسیس شده، به هر نحو از امکان به نفت و گاز موجود در کشور را تجاری سازد. در راستای همین سیاست، دولت اتیوپی اکتشاف منابع نفتی و گازی در اوموی جنوبی را نیز با همکاری شرکت انگلیسی Tullow در دستورکار قرار داده است. ضعف بنیانهای اقتصادی کشور و در نتیجه آن کمبود ارز خارجی و وابستگی شدید اقتصاد کشاورزی اتیوپی، به انگیزه ای جدی برای رهبران رهبران اتیوپی برای طی این مسیر تبدیل شده است.
مهمترین کارکردهای تعریف شده برای منابع گازی اتیوپی عبارتند از:
1-تامین درآمدهای ارزی: واقعیت امر این است که مشکل کمبود ارز، مشکل جدی فراروی دولت اتیوپی است. از این رو بخش اعظم معادلات تجاری کشور، حول موضوع تامین ارز مورد نیاز اتیوپی تنظیم میشود. از همین رو در همان ابتدای کشف ذخایر گازی توسط شرکتهای چینی، دولت اعلام کرد قصد وارد ساختن گاز در چرخه مصرف داخلی را ندارد و به صورت مستقیم به خارج از کشور صادر خواهد شد. گاز صادراتی توسط یک شرکت چینی مجدداً در جیبوتی به گاز مایع تبدیل و سپس به چین صادر گرددشود.
2-تامین محصولات نفتی مورد نیاز بازار داخلی : اتیوپی نه تنها در تامین نفت، بلکه در تامین تمامی محصولات نفتی جامد و مایع به خارج وابسته است. تولید محصولات نفتی خصوصاً گازوئیل و کود های شیمیائی ضمن تامین نیازهای داخلی، از خروج ارز از کشور نیز جلوگیری میکند.
تفاوت قراردادهای جدید با گذشته:
به نظر نمی رسد در آینده دولتاتیوپی همچنان سیاست صادرات مستقیم گاز را دنبال کند. آنچه از فضای رسانه ای و نیز اظهارات پراکنده مقامات اتیوپی برمی آید این است که با توجه به پیشنهادهای دریافتی از سوی شرکتهای خارجی، تامین نیازهای داخلی از طریق تبدیل گاز و جلوگیری از خروج ارز در حال تبدیل شدن به یک الگوی برتر برای آدیس آبابا باشد. ضمن اینکه اجرای پروژههای تبدیلی، در کنار ایجاد اشتغال به صنعتی شدن اتیوپی نیز کمک شایانی خواهد کرد. ازجمله مهمترین این پروژهها که هم اینک در دست بررسی میباشد، پروژه تولید کود پتاس توسط یک شرکت مراکشی است که با جدیت توسط وزارت نفت و معادن و نیز اتاق بازرگانی اتیوپی دنبال میشود. اجرای این پروژه تامین نیازهای بخش کشاورزی اتیوپی را نیز به همراه خواهد داشت.