معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

مشاهده ۴۸۹
۱۳۹۸/۰۵/۲۱- ۰۹:۰۰

بررسی وضعیت صنعت نساجی ازبکستان

ازبکستان به دلیل برخورداری از آب و هوای قاره ای و ویژگی چهار فصل به مانند ایران از تنوع آب و هوایی برخوردار می‌باشد. کشاورزی از جمله ظرفیت های مهم و اصلی ازبکستان به شمار می رود و در این رابطه با توجه به شرایط خاک و زمین حاصل خیز ،پنبه ازجمله مهمترین محصولات کشاورزی این کشور می‌باشد و بر این اساس صنعت نساجی طی دو دهه اخیر در این کشور بعنوان مزیت اصلی صنعتی شناخته شده است.

وضعیت صنعت نساجی در ازبکستان

اگرچه منطقه آسیای مرکزی  از گذشته‌های دور به دلیل قرار داشتن در مسیر جاده ابریشم، حریر بافی و پارچه بافی در آن سابقه داشت ولی صنعت نساجی معاصر در ازبکستان را شاید بتوان میراث ایده توزیع صنایع و تقویت مزیت های منطقه ای دوران اتحاد جماهیر شوروی سابق دانست که ازبکستان در این راستا از جمله وظایف آن به همراه چند کشور دیگر همسایه مسئولیت تامین پنبه و رکورد جهانی تولید آن در اتحاد جماهیر شوروی سابق را بر عهده داشتند که مزارع بزرگ دولتی پنبه و کار اجباری در مزارع از جمله ویژگی‌های دیگر این دوران و سالهای بعداز استقلال بود. در این ارتباط اولین پایه نهادینه سازی این صنعت در ازبکستان با تاسیس موسسه نساجی و صنایع سبک تاشکند در سال ۱۹۳۲ آغاز شد.

ازبکستان در سال ۲۰۱۸ با تولید 3.4 میلیون تن پنبه خام و 1.1 میلیون تن الیاف پنبه جزء شش تولید کننده بزرگ پنبه در جهان بوده است . این کشور اگرچه تلاش می‌کند در جهت تضمین امنیت غذایی ملی و با توجه به مشکلات منابع آبی و ضرورت تنوع صادارتی خود از وضعیت تولید تک محصولی خارج شود ولی در عین حال واقف بر این است که تولید پنبه از جمله مزیت های مهم سنتی و کشاورزی این کشور است و لذا در این راستا در طی دو دهه اخیر تلاش نموده است ضمن حفظ جایگاه خود در بازار پنبه جهان ، زنجیره تولید مرتبط با این محصول را در کشور خود ایجاد نماید. ایجاد کارگاهها و صنایع نساجی مرتبط با ریسندگی و پوشاک در طی بیست سال و یا به طور مشخص تر در طی ده سال اخیر بیانگر این مهم می‌باشد.

جناب آقای میرضیایف رئیس جمهور ازبکستان از دسامبر ۲۰۱۶ که بر مسند قدرت رسید برنامه‌های اصلاحی متنوعی را پی ریزی نمود که مهمترین آن در برنامه توسعه صنعت نساجی برای سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ هدف گذاری شده است که مقصود غائی آن، کسب فرآوری کامل پنبه و ایجاد و توسعه چرخه کامل تولید این صنعت در داخل  تا سال ۲۰۲۱ می‌باشد.

در این راستا اقدامات ذیل نیز صورت گرفته است؛

۱ـ ایجاد مشوق های تولیدی و سرمایه گذاری تولیدی داخلی در حوزه نساجی چون اعطای معافیت گمرکی برای واردات نخ وارداتی، طبیعی و مصنوعی ، الیاف مصنوعی ، پشم و مواد اولیه و سایر مواد مورد نیاز برای تولیدات نساجی تا اول ژانویه ۲۰۲۱

۲ـ ایجاد ۱۱۲ واحد مدرن صنعتی  نساجی و ارتقای ۲۰ واحد موجود که این امر منجر به افزایش ظرفیت  صادراتی تا سقف 2.5 میلیارد دلار در سال و ایجاد ۲۵ هزار شغل می‌شود.

۳ـ  ایجاد دپارتمان حمل و نقل در اتحادیه دولتی صنعت نساجی ازبکستان و دو شرکت پشتیبانی و حمل و نقل داخلی با ضرفیت ناوگانی اولیه ۳۰۰۰ دستگاه برای تسهیل صادرات به کشورهای منطقه

۴ـ ایجاد شرکت صادرات محصولات نساجی (اوز توقیماچیلیک اکسپورت) برای توسعه صادرات صنایع سبک و نساجی و ارتقای تکنولوژی این صنعت

۵ـ ایجاد بیش از ۴۰ خانه تجارت در خارج از کشور برای توسعه صادراتی ملی و نساجی

۶ـ تکمیل تدریجی فرآیند چرخه کامل تولید صنعت نساجی در داخل کشور

۷ـ ایجاد تدابیر و اصلاحات مرتبط باممنوعیت کار اجباری در مزارع پنبه جهت رفع تحریم تولیدات نساجی ازبکستان توسط نهادهای حقوق بشری، آمریکا(ائتلاف جهانی پنبه) وسازمان بین المللی کار

۸ـ اجرای طرحهای عمرانی و تولیدی کوچک نساجی در قالب برنامه روستای آباد (آباد قشلاق) در محیط های حاشیه شهری و روستایی

دولت ازبکستان همچنین در دو سال اخیر ، کارخانه‌های تولید نخ در این کشور را موظف نموده است که بنا به نیاز مصرفی خود مقدار لازم زمین برای کشت پنبه از دولت خریداری کنند و همزمان موضوع توسعه و تولید پارچه را نیز در برنامه کاری خود قرار دهند . براین اساس دولت در نظر دارد برای توسعه زنجیره پنبه صدها واحد زنجیره پنبه و نساجی را در کشور در طول برنامه 5 ساله صنعت نساجی ایجاد نماید. علاوه بر این دولت در سه سال گذشته توانست ازبکستان را با واگذاری زمین‌های دولتی به بخش های خصوصی برای تولید پنیه ، وضع قانون منع کار اجباری کودکان و کار اجباری در مزارع پنبه، و تقویت روابط سیاسی و اقتصادی با آمریکا ، در صدد است تحریم پنبه و محصولات نساجی خود را که از سوی آمریکا و برخی از کشورهای غربی اعمال می‌شود ، لغو نماید.

در حال حاضر ازبکستان ، در قالب ارتقای تولیدات نساجی خود بویژه افزایش کیفی الیاف پنبه ، طبقه بندی بذر پنبه و تولیدات آن با همکاری شرکت صنایع سبک ازبکستان (اوز انگیل صناعت)  و مرکز استاندارد کیفی ـ ازبکی "صی فت " (Sifat) که عضو اتحادیه پنبه بریمن (Bremen)می‌باشد، توانسته  با استفاده از سیستم مدرن تجهیزات (HVI) مطابق با استانداردهای بین المللی ، گواهی نامه‌های کیفیت الیاف پنبه را صادر نماید. در همین رابطه از سال ۲۰۱۶ نیز با هدف تسهیل و رفع موانع فنی صادرات صنایع نساجی ، آزمایشگاه (SGS) ازبکستان با برخورداری از تجهیزات (Uster Tester 5)  توانست گواهی نامه ۱۷۰۲۵ را کسب کند.

ازبکستان جزء کشورهای با سریع ترین رشد در ریسندگی در سطح جهان هست که آمارها حکایت از رشد 30 درصدی سالانه دارد. در سال 2018 استقبال خوبی برای خرید تجهیزات شرکت سوئیسی لوفه نیز شده است و الان شرکت (L.t. International) که یکی از بزرگترین شرکت های ریسندگی ازبکستان به شمار می رود  68 دستگاه از ماشین‌های پیچی شرکت اشلافهورست (Schlafhorst) با تجهیزات کنترل لوفه (LoepfeZenit+)  استفاده می‌کند.

ازبکستان با 3.4 میلیون تن تولید پنبه خام و 1.1 میلیون تن الیاف پنبه یکی از ۶ تولید کننده بزرگ پنبه است، ظرفیت ریسندگی ازبکستان نیز بیش از 2.6 میلیون (Bale) نخ پنبه ای می‌باشد . در حال حاضر صادرات تولیدات نساجی این کشور بالغ بر 1.6 میلیارد دلار می‌شود که حدود ۶۰ درصد آن  نخ های پنبه ای( Ne 20-Ne 30 and Ne 20-Ne 40)  تشکیل می دهد وسپس الیاف پنبه و پارچه بعد از نخ پنبه،  جایگاه دوم و سوم را در صادرات نساجی دارند.از جمله خریداران مهم محصولات نساجی ازبکستان می توان به کشورهای  ترکیه، قیرقیزستان، ایران ، قزاقستان، لهستان ، چین ، روسیه ، هند، بنگلادش و پاکستان نام برد .

شرکت های مهم نساجی ازبکستان :

در ازبکستان گفته می‌شود بیش از ۳۰۰۰ واحد صنعتی کوچک و بزرگ در حوزه نساجی هستند که بالغ بر ۴۳۶ واحد آن زیر مجموعه شرکت صنایع سبک ازبکستان(ازبک انگیل صناعت) هستند.مهمترین شرکت نساجی ازبکستان شرکت نساجی ازبکستان (Uz Tex) می‌باشد که خودش ۳ شرکت در زیر مجموعه  دارد:

۱ـ شرکت (Uztex-Tashkent) در تولید نخ شانه شده فعال هست

۲ـ شرکت ((Uztex- Chirchik در تولید پارچه با کیفیت بالا

 ۳ـ شرکت (Euro Tex Tashkent) در زمینه پوشاک

علاوه بر این شرکت های دیگری چون :شرکت  (Bahmal Group)، شرکت نساجی ارک اکو(Arc Eco) ،شرکت (Bulut Tex)، شرکت (Orange textile)، شرکت (TuqimachilikSanoat)، شرکت سرمایه گذاری مشترک ازبک ـ اسکاتلند(Victory textile Ltd) فعال در زمینه لباس های حاضری کودکان و بزرگسالان و شرکت های دیگر به شرح ذیل می توان اشاره کرد،

ـ شرکت (Uzmarkazimpex) فعال در زمینه تولید نخ، جوراب و پارچه و پنبه

ـ شرکت (JV Tashkaya Textile)  سرمایه گذاری مشترک با ترکیه فعال در زمینه نخ پنبه ای ، مواد مرتبط با صنعت نساجی

ـ شرکت (Uztadbirkoreksport) شرکت بازرگانی دولتی برای صادرات حوزه نساجی است.

ـ شرکت (Dilshod) تولید نخ، پارچه، پوشاک

ـ شرکت ( IBS-Tashkent) فعال در زمینه پوشاک ، تولید نخ و جوراب های نخی

ـ شرکت ( Jamstar co ltd) پارچه و پوشاک

ـ شرکت (Global Media Inside) پوشاک و پنبه

ـ شرکت (Neo ) در زمینه پوشاک

 

سرمایه گذاری خارجی :

تاکنون بیش از 3 میلیارد دلار در بخش نساجی سرمایه گذاری خارجی از جانب کشورهایی چون کره جنوبی، ترکیه، هند، سوئیس، سنگاپور، انگلستان و آلمان در قالب  ۱۵۰ مجموعه تولیدی نساجی و پوشاک صورت گرفته  که ۵۰ فقره  آن با سرمایه گذاری ۱۰ میلیون دلار  به بالا  از معافیت های ذیل برخوردارند :

- معافیت ۱۰ ساله 

ـ معافیت مالیات بر صادرات کالا

ـ معافیت همه انواع مالیات برای تولید کننده‌های کالای‌های تمام شده به استثنای ارزش افزوده

ـ معافیت مالیات گمرکی برای تجهیزات و تکنولوژی مورد نیاز

ـ تسهیل قوانین گمرکی ، بطوری که  از اول جولای ۲۰۱۸  تولید کنندگان و سرمایه گذاران قادر خواهند بود کالاهای گمرکی خود را قبلا از رسیدن به ازبکستان ، به روش الکترونیکی بدون نیاز به ترخیص کار ، اظهار و ترخیص کنند.

از جمله سرمایه گذاری‌های مهم در حوزه نساجی ازبکستان می توان به حضور و فعالیت  شرکت ژاپنی (YKK) فعال در زمینه تولید لوازم نساجی ، تعهد بانک توسعه آسیایی برای توسعه صنعت نساجی ازبکستان برای سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ ، فعالیت موسسه کره ای تکنولوژی صنعتی (Kitech) برای توسعه سیستمی‌ برای تربیت و آموزش نیروهای ماهر در حوزه صنعت نساجی ازبکستان، راه اندازی شعبه ازبکستان شرکت سوئیسی ریتل برای تولید تجهیزات شانه‌های نساجی ، پروژه ۱۵ میلیون دلاری ساخت تکنو پارک نساجی با مشارکت کره جنوبی و فعالیت  شرکت نساجی آمودر در شهر ترمذ (Amudar Textile) با مشارکت انگلیس با سرمایه ای بالغ بر ۱۳ میلیون دلار اشاره کرد. کشورهای چین، ترکیه، سوئیس ، آلمان، کره جنوبی ، ژاپن، آمریکا و هند از جمله سرمایه گذاران خارجی  درحوزه نساجی ازبکستان به شمار می روند.

فرصت های همکاری دوجانبه :

جمهوری اسلامی ایران و ازبکستان در زمینه نساجی به دلیل نوع نیازهای اقتصادی متقابل به تعبیری، اقتصاد آنها تا حدی مکمل یکدیگر می‌باشد. چرا که از یک سو ازبکستان از جمله  کشورهای بزرگ تولید کننده پنبه ،  نخ پنبه و ابریشم در جهان می‌باشد و از سوی دیگر جمهوری اسلامی ایران از کشورهای بزرگ مصرف کننده پنبه ، نخ پنبه ، پارچه و الیاف ابریشم به شمار می رود.

ظرفیت تولید ایران در زمینه تولید الیاف پلی استر و اکریلیک می‌باشد به دلیل وجود مواد اولیه (پتروشیمی منابع گازی ) ، ارزان بودن حامل های انرژی، نیازهای روزافزون متقاضیان صنایع روبه رشد نساجی ازبکستان را می تواند تامین نماید. اگرچه کالاهای دیگر ایرانی چون نخ قالی، و روکش مبل و صندلی نیز از جمله اقلام دیگری است که در صورت بازاریابی هدفمند می تواند بازار خود را در ازبکستان و منطقه پیدا کند.

ازبکستان سالیانه حدود ۲۵ هزار تن پیله ابریشم تولید می‌کند که با توجه به عضویت مشترک دو کشور در کمیسیون بین المللی نوغانداری می تواند ضمن تامین نیاز ایران به الیاف ابریشم (با توجه به نیاز ۶۰۰ تنی ایران به الیاف ابریشم) ، زمینه همکاری مراکز تحقیقاتی دو کشور در حوزه نوغانداری و ابریشم نیز فراهم گردد.

 با توجه به سیاست جدید ازبکستان مبنی بر کاهش صادرات پنبه و همچنین کاهش تدریجی صادرات نخ پنبه ای تا سال ۲۰۲۰ (و سپس درمرحله دوم تا سال ۲۰۲۵)، مزیت نسبی این کشور در حوزه نساجی در آینده تغییر خواهد نمود. بر این اساس شاید بتوان گفت خرید پارچه‌های نخی و الیاف ابریشم از ازبکستان و صادرات محصولات الیاف مصنوعی ایران به این کشور و یا همکاری‌های علمی و تحقیقاتی دوجانبه برخی از جنبه‌های این همکاری در آینده باشد.

نکته دیگری که می توان در همکار یهای دوجانبه در حوزه نساجی به آن توجه نمود، ظرفیت همکاری‌های علمی و پژوهشی بین دو کشور با محوریت دانشگاه نساجی و صنایع سبک تاشکند و دانشکده‌های نساجی دانشگاههای صنعتی اصفهان و صنعتی امیرکبیر در قالب اجرای دوره‌های آموزشی مشترک و یا حتی تبادل دانشجو ، فناوری‌های نوین (نانو در صنعت نساجی) و یا ایجاد ارتباط بین موسسه کنترل کیفی صیفت(Sifat) ازبکستان و مراکز همتای ایرانی دانست که می تواند پل ارتباطی مناسبی بین صاحب نظران حوزه نساجی دو کشور را فراهم نماید.

 

سایر موارد :

ازبکستان در نظر دارد طبق برنامه پنج ساله توسعه صنعت نساجی خود حجم صادرات را از 1.6 میلیارد دلار در سال ۲۰۱۸ به بیش از ۳ میلیارد دلار تا سال ۲۰۲۱ برساند. و در همین رابطه در نظر دارد میزان فرآوری پنبه را از ۴۰ درصد فعلی به تدریج تا ۱۰۰ درصد برساند. با همین نگاه از سال گذشته( ۲۰۱۸ ) صادرات پنبه به دستور رئیس جمهور این کشور محدود شده است و در نظر است بتدریج صادرات نخ پنبه ای نیز با هدف فرآوری کامل وایجاد ارزش افزوده در قالب برنامه "زنجیره نساجی و پنبه" کاهش یابد.

دانشگاه نساجی و صنایع سبک تاشکند با قدمتی نود ساله با چهار دانشکده نساجی و صنایع تکنولوژی پنبه، دانشکده تکنولوژی صنایع نساجی، دانشکده صنایع سبک و دانشکده صنایع چاپ و حدود ۴ هزار دانشجو در حقیقت موتور محرکه علمی نساجی ازبکستان به شمار می رود.

ازبکستان همکاری پیوسته و منظمی را با ائتلاف پنبه (The cotton Campaign) طی چند سال گذشته برای انجام اصلاحات بیشتر در صنعت نساجی و رفع کار اجباری آغاز نموده است. از جمله این اقدامات وضع قوانین سخت گیرانه و ممنوعیت کار اجباری و اخیراً تشکیل کمیسیون ملی مبارزه با قاچاق انسان و کار اجباری می‌باشد. (پیشتر ازبکستان حدود 2.5 میلیون نفر را جهت کار در مزارع پنبه به خدمت می‌گرفت که موجبات تحریم محصولات نساجی این کشور از سوی برخی کشورهای غربی شده است.) سازمان بین المللی کار، پروژه ای را برای نظارت و کنترل نیروی کار اجباری بویژه کار اجباری کودکان در مزارع پنبه این کشور (LLO TPM) اجرا نموده که گزارش اخیر این سازمان نشان می دهد کار اجباری و سیتماتیک کودکان در ازبکستان دیگر در سطح نگرانی جدی نمی‌باشد و دولت ازبکستان کار اجباری سیتماتیک اعمال نمی‌کند.

ازبکستان در نظر دارد با توجه به مزیت های نسبی چون امکان دسترسی آسان به مواد اولیه و الیاف پنبه با قبمت کمتر از نرم جهانی(۱۵ درصد کمتر) ، قیمت پائین حامل های انرژی و نیروی کار ارزان و برخی معافیت های دولتی دیگر، با برنامه ریزی هدفمند اقتصادی میان مدت ، از کشورهای پیشگام آسیایی چون بنگلادش در صنعت نساجی و پوشاک آماده پیشی گیرد به طوری که در آینده ازبکستان تبدیل به مرکز تولید پوشاک ارزان اروپا و آمریکا گردد.

مهمترین اتفاق ملی و بین المللی این کشور نمایشگاههای مرتبط با صنعت نساجی و پنبه می‌باشد که از سال ۲۰۰۵ برگزار می‌گردد. این نمایشگاه که در گذشته در دو نوبت برگزار می‌گردید، از سال ۲۰۱۸ در یک قالب با عنوان " اولین نمایشگاه بین المللی نساجی و صنعت مد" برگزار گردید که دومین نمایشگاه آن در محل شرکت نمایشگاهی (Uz Expo Center) در فاصله زمانی ۲۰ لغایت ۲۲ شهریور سالجاری ( ۱۱ تا ۱۳ سپتامبر۲۰۱۹) در شهر تاشکند برگزار می‌گردد. همزمان با برگزاری نمایشگاه،"روزهای جهانی نساجی" نیز در فاصله زمانی ۱۸ لغایت ۲۰ شهریور ( ۹ لغایت ۱۱ سبتامبر) و همچنین "کنفرانس بین المللی نساجی ازبکستان"  نیز در روز ۱۹ شهریور ( ۱۰ سبتامبر ) در تاشکند برگزار خواهد شد.

تعرفه گمرکی الیاف مصنوعی در ازبکستان در حال حاضر بر اساس آخرین جدول گمرکی سایت قوانین این کشور صفر می‌باشد.

متن دیدگاه
نظرات کاربران
تاکنون نظری ثبت نشده است

امتیاز شما

برچسب‌ها