طرح های توسعه روستایی در اندونزی

با توجه به اینکه کشور اندونزی تا سال 2030 جز ده کشور برتر از نظر تولید ناخالص داخلی خواهد بود، توسعه روستاها به عنوان یک عنصر مهم در رشد اقتصادی اندونزی تلقی می‌شود. هرچند خدمات رسانی به مناطق روستایی به دلایل جغرافیایی و محل سکونت دشوار است و چالش هایی در مسیر توسعه روستاها از جمله: فقدان پتانسیل های اقتصادی (برخی مناطق فاقد منابع طبیعی هستند و یا منابع انسانی موجود نیاز به آموزش دارند) محدودیت زیرساخت ها، بلایای طبیعی، مسائل اجتماعی، بازارهای مالی کوچک و دسترسی محدود به بازار، فقدان حمایت قوی از صنعت و تولید وجود دارد، اما دولت اندونزی استراتژی‌های زیادی برای توسعه روستاها دارد.

اندونزی 74957 روستا دارد و طرحهای مختلفی با هدف توسعه روستایی و با تمرکز بر مناطق حاشیه­ ای تصویب و اجرا نموده است. هدف این طرح ها کاهش شکاف زیرساختی بین مناطق روستایی و شهری، دسترسی روستاییان به خدمات و افزایش رفاه اجتماعی است. همکاری بین فائو و اندونزی در بخش های کشاورزی و غذایی، شیلات و جنگلداری در طول سالهای اخیر تقویت شده است. بطوریکه بیش از 650 پروژه و برنامه توسط فائو در سراسر اندونزی با کمک بیش از 1600 کارشناس و مشاور (ملی و بین المللی) اجرا شده یا درحال اجرا است.

 بر اساس آمار و اطلاعات، وزارت روستاها و مناطق محروم، حدود 199 بخش و اداره را به مناطق روستایی اختصاص داده است.

از جمله وظایف وزارت روستاها و مناطق محروم عبارتست از:

• طراحی، تدوین و هماهنگ سازی سیاستها در ارتباط با مناطق توسعه نیافته؛
• توانمندسازی جوامع روستایی، تسریع در توسعه مناطق محروم، توسعه آموزش و پرورش و مدیریت اطلاعات در مناطق روستایی؛
• تسهیل امور مربوط به کشاورزان، تصمیم گیری در مورد تخصیص منابع و فناوری به بخش دولتی وخصوصی؛
• ارائه زیرساخت های لازم اجتماعی، سازمانی در جهت کمک به توسعه مناطق محروم؛
• کاهش فقر، بهبود درآمد و تامین امنیت غذایی در جوامع فقیر روستایی؛
• شناسایی و تعریف مناطق روستایی:

 بر اساس مقررات وزارت روستاها و مناطق محروم، استراتژی ملی معطوف به توسعه، بیشتر بر مناطقی متمرکز است که در ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، بودجه و زیرساخت ها نسبت به دیگر مناطق یا استان‌ها عقب مانده تر هستند. این مناطق دارای شرایطی خاص یا شرایط جغرافیایی ویژه هستند، به عنوان مثال، جزایر کوچک و مناطقی که با خطرات طبیعی روبرو می‌شوند یا مناطقی که دارای ارزش بالقوه در ابعاد اقتصادی هستند در اولویت برنامه‌ها قرار می‌گیرند. در دوران ریاست جمهوری جوکووی توسعه مناطق دور افتاده و حاشیه ای همواره مورد تاکید بوده است.

از این رو روستاها به سه دسته تقسیم شده اند:

1-روستاهای محروم

2-روستاهای در حال توسعه

3- روستاهای مستقل.

در کنار وزارت روستاها که مسئول اجرای برنامه‌ها و استراتژی‌های مربوط به توسعه است، وزارتخانه‌های دیگری نیز دست اندر کار  امور روستاها هستند که عبارتند از : وزارت برنامه ریزی و توسعه ملی، وزارت کشاورزی، وزارت صنعت، وزارت توانمند سازی زنان و کودکان، وزارت جنگلداری، وزارت امور دریایی و شیلات، وزارت امور انسانی. در کنار وزارتخانه‌های دولتی، موسسه‌های مالی روستایی نیز وجود دارد که توسط دولت های محلی اداره می‌شود و هدف آن کمک به حل مشکلات مالی و اقتصادی جوامع روستایی است.

بر اساس اطلاعات اداره مرکزی آمار، در سال 2018تعداد روستاهای توسعه نیافته از 19550 روستا در سال 2014 به 13232 روستا در سال 2018 کاهش یافته است. از سوی دیگر، تعداد روستاهای در حال توسعه نیز از 51026 روستا در سال 2014 به 54879 روستا در سال 2018 افزایش یافته است.  

برنامه‌های اجتماعی و سیاسی با هدف توسعه روستایی:

برنامه‌های مختلفی با هدف اصلاح و عدم تمرکز بر مناطق شهری و همچنین اجتناب از جدایی طلبی محلی و درگیری نژادی در خصوص توسعه روستاها اجرا شده که عبارتند از:

1- برنامه "توانمند سازی جامعه"[1]: این برنامه توسط سازمانهای غیر دولتی با هدف افزایش رشد اقتصادی، بهبود وضعیت تجارت، کاهش فقر و بیکاری، بهبود کیفیت زندگی، آموزش و سلامت محیط اجرا شد.

2- برنامه "چارچوب اولویتهای ملی"[2]در سال های 2010 تا 2011،  با همکاری سازمان فائو با اولویت بر پنج اصل که عبارتند از: تقویت امنیت غذایی و تغذیه، بهبود کیفیت تولیدات کشاورزی ، لزوم مدیریت وبهره برداری صحیح از منابع طبیعی پایدار، ارتقا توانایی دولت برای مقابله با تهدیدات غذایی، مقابله با تاثیر تغییرات اقلیمی‌بر امنیت غذایی و کشاورزی، اجرا شده است.بر اساس این برنامه چهار حوزه اولویت برای مشارکت و پشتیبانی فائو و دولت مشخص شده است:

-حوزه اول اولویت: کاهش ریسک بلایای طبیعی و افزایش مقاومت در برابر تغییرات اقلیمی

اندونزی مستعد وقوع بلایای طبیعی مانند زمین لرزه، سونامی، سیل، خشکسالی، رانش زمین و فوران آتشفشان است. علاوه بر این، جوامع روستایی در معرض خطرات مختلف دیگری هستند که بر معیشت کشاورزی تأثیر می‌گذارد؛مانند آلودگی به آفات (کشت و زرع- دام و طیور). همچنین بروز بلایای مرتبط با تغییرات اقلیمی همچون سیل، خشکسالی، همراه با برخی اقدامات مخرب انسانی مانند جنگل زدایی، آتش سوزی و تغییر کاربری زمین، مستقیما تاثیر مخربی بر محیط زیست و فرآیند کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری دارد. بنابراین، نقش وزارت کشور در ارتقای دانش مقامات ملی و محلی و نیز جوامع و سایر ذینفعان، برای مقابله با فجایع طبیعی و تهدیدات مربوط به آب و هوا اهمیت زیادی دارد. کمک به دولت ها برای جلوگیری از بلایای طبیعی، ارزیابی آسیب و کمک به بازسازی بخش کشاورزی، از جمله اولویتهای فائو است.

-حوزه دوم اولویت: مدیریت منابع طبیعی و محصولات کشاورزی، دامداری، جنگلداری و ماهیگیری:

 دولت اندونزی بخوبی بر اهمیت منابع طبیعی( شیلات، جنگل، خاک، آب) به عنوان پایه مهم اقتصاد ملی پایدار و توسعه اجتماعی آگاه است. در این مورد کمک های فائو متمرکز بر فناوری‌های پیشرفته، مدیریت زراعت، تکمیل طرحهای توسعه اقتصادی منطقه ای است که شامل موارد زیر می‌شود:

مدیریت زمین و جنگلداری:

- تقویت چارچوب نظارتی مربوط به منابع جنگل و حفاظت از افزایش تنوع زیستی در جهت حل بحران غذا، آب و انرژی؛

- حفاظت و بازسازی منابع جنگلی برای جلوگیری از بلایای طبیعی؛

- احیای بخش جنگلداری از طریق مشارکت جوامع در مدیریت و توسعه منابع جنگلی با هدف کاهش جنگل زدایی؛

- مبارزه با ثبت غیر قانونی جنگلها و مزارع از طریق بهبود سیاست های نظارتی، دستورالعمل­های اجرایی و سیستم نظارتی؛

توسعه شیلات:

- توانمند سازی بخش شیلات از طریق برنامه‌های زیست محیطی شیلات پایدار در مناطق ساحلی و جزایر کوچک؛

- اجرای راهکارهای کاهش و تعدیل اثرات تغییرات اقلیمی در بخش دریایی و شیلات؛

- بهبود سیستم کنترل و نظارت بر توسعه دریایی و شیلات و مقابله با اقدام به ماهیگیری غیرقانونی؛

-ارائه برخی تسهیلات در جهت حمایت از ارتقا مهارت منابع انسانی و برنامه­های آموزشی برای ماهیگیران؛

- توسعه صلاحیت های فنی در حوزه آبزی پروری و ماهیگیری؛

-حوزه سوم اولویت: بهبود بهره وری کشاورزی:

کشاورزی به طور قابل توجهی به رشد اقتصادی اندونزی کمک می‌کند. مهم ترین دلایل رکود در بخش کشاورزی، محدود بودن دسترسی به زمین،کیفیت پایین زمین و به تبع آن کاهش سهم بخش کشاورزی در تهیه محصولات غذایی است. همچنین محدودیت های دیگر شامل زیرساخت های رو به وخامت، مدیریت ضعیف آب، عدم دانش کافی، خدمات آموزشی، ضعف مدیریت پس از برداشت، سیاست های غیرمتمرکز و ضعف حمایت از نهادهای روستایی است.

 بر این اساس برنامه توسعه در حوزه کشاورزی، به سه بخش تقسیم می‌شود:

الف) محصولات غذائی؛

ب) محصولات باغبانی؛ 

ج) دامداری؛

در حمایت از برنامه‌های دولت برای افزایش بهره وری بخش کشاورزی، سازمان فائو کمکهای خود را در قالب تقویت توانایی کشاورزان در به کارگیری شیوه‌های مدیریتی زراعت از جمله ارتقا ارتباطات و افزایش دسترسی به اطلاعات، بازاریابی و آموزش زنان، تقویت مهارت های کارآفرینی، تشکیل انجمنهای مطالعاتی و سرمایه گذاری در بخش های استراتژیک، ارائه خدمات به تولید کنندگان استفاده از فناوری‌های سبز و اقدامات زراعی متناسب با محیط زیست، بازسازی و نگهداری زیرساخت های زمین و آبیاری، بهبود روش ها و فناوری‌های برداشت، ذخیره سازی، حمل و نقل و توزیع محصولات کشاورزی، ارائه می دهد.

 

-حوزه چهارم اولویت: تقویت سیاست های حقوقی و قانونی برای بهبود معیشت، امنیت غذایی و تغذیه:

 با وجود رشد اقتصادی و حصول دستاوردهایی در زمینه کاهش فقر و رشد طبقه متوسط، اندونزی همچنان با مشکل امنیت غذایی و تغذیه مواجه است و حدود 15 درصد جمعیت هنوز زیر خط فقر زندگی می‌کنند. در این راستا فائو از برنامه‌های دولتی در زمینه امنیت غذایی حمایت می‌کند. از جمله: حمایت از گفتگو های متقابل بین بخش های مختلف برای دستیابی به توافق در خصوص بازنگری سیاستهای امنیت غذایی و تغذیه، برنامه کاهش ضایعات غذایی، ارائه آمار قابل اعتماد برای سیاست گذاری و تجزیه و تحلیل امنیت غذایی، افزایش کیفیت مواد غذایی و بهبود وضعیت تغذیه خانوار، افزایش امنیت غذایی بر اساس منابع غذایی متنوع محلی.

3- طرح ملی توسعه کوتاه مدت(2009-2004): این طرح با هدف افزایش توانمندی‌های کشاورزان، تقویت نهادهای حمایت کننده، تقویت امنیت غذایی، افزایش بهره وری، تولید و رقابت در محصولات کشاورزی و ماهیگیری، توسعه جنگل و شیلات، توسعه فعالیتهای دریایی برای تنوع بخشیدن به فعالیتهای اقتصادی، حمایت از تولید مواد غذایی، به کارگیری استراتژی‌های احیای کشاورزی و توجه به توسعه پایدار انجام شده است.

4- طرح توسعه بلند مدت:(2025-2005): این طرح در راستای کاهش فقر، دستیابی به توسعه عادلانه که شامل بخش قابل توجهی از مردم فقیر شود، افزایش امنیت غذایی، توسعه مناطق روستایی و زیرساختها، افزایش دسترسی به اطلاعات و بازارهای مالی در حال اجراست.

5- تصویب قانون 2014 الی 2016 :در ژانویه سال 2014، دولت اندونزی قانون 2014 تا 2016 در روستاها را تصویب کرد(به عنوان قانون روستا شناخته می‌شود)، در درجه اول هدف از آن تمرکززدایی و بهبود نظارت بر انتقال منابع به سطوح مختلف دولتی است. این طرح به دنبال مشارکت دادن جوامع روستایی در امر توسعه است. همچین تقویت جوامع روستایی و کاهش وابستگی به دولت و احترام به تنوع فرهنگی از دیگر اهداف این طرح است. به دنبال این طرح از سال 2015 نیز برنامه صندوق روستا در حال اجرا است که هدف اصلی آن توسعه زیر ساختها است. زیرساخت های توسعه شامل جاده‌های روستایی، پل ها، شبکه‌های آبیاری، حوضچه­های نگهداری، زهکشی می­باشد. افزایش بهره وری، بهبود کیفیت محصولات کشاورزی در اندونزی،کاهش هزینه‌های تولید و توزیع ، از دیگر اهداف این طرح است.

قانون2014 تا 2016 به مدت 4 سال اجرا شد. وزارت توسعه روستاها اعلام کرده است؛ این برنامه صرفا راه حل توسعه روستاها نبوده است، بلکه یک استراتژی طولانی مدت و مهم برای حفظ روستاها از رکود و عقبگرد و یک راهبرد برای اجرای توسعه روستاها به عنوان مرکز توزیع جمعیت است. از حدود 37 میلیون فقیر اندونزیایی 63.58 درصد، ساکنین روستا هستند و 70 درصد آن را کشاورزان تشکیل می دهند. بنابراین توسعه روستاها بیش از نیمی از مشکلات فقر در اندونزی را حل می‌کند. بودجه اختصاص یافته به توسعه روستاها 60 تریلیون روپیه در سال است و هر ساله یک کتاب مستند از توانمندسازی‌های روستاها منتشر می‌شود. بر اساس آمار آژانس توسعه ملی، جمعیت اندونزی در سال 2045 به 318میلیون نفر خواهد رسید که 50.36 درصد آنرا جمعیت روستاییان تشکیل خواهند داد و 40.64 درصد آنرا شهری‌ها. بنابراین  ساکنین روستا باید آمادگی رقابت جهانی را کسب نمایند.

 اولویتهای قانون 2014 تا 2016:

1-تمرکز بر تولیدات مهم و برجسته هر روستا

2- ساخت و یا بازسازی مخازن آب روستاها

3-تاسیس بنگاه‌ها یا صندوق های مشترک روستا

4- بازسازی امکانات ورزشی ، تفریحی و آموزشی روستاها

قانون 6/2014 در روستاها با ترکیبی از سیستم قدرتمند مدیریت مالی، ترتیبات سازمانی جدید و ساکنان توانمند در روستاها که هماهنگ با منافع جامعه کار میکنند، در پاسخگویی به نیازها به دولت کمک می‌کند.

توسعه روستاها به توسعه امکانات و زیرساختها محدود نمی‌شود و شامل موارد متعددی از جمله: توسعه منابع انسانی و ارائه آموزشهای لازم به فارغ التحصیلان برای کسب مهارتهای بیشتر در جهت تبدیل شدن به نیروی کار ماهر و تحصیل کرده نیز می‌شود. در برنامه توسعه روستا، بر اهمیت کتاب و کتابخوانی به عنوان ابزار یادگیری و آموزش و حمایت از فعالیت های آموزشی کودکان وگسترش کتابخانه‌های روستایی تاکید شده است. در راستای تحقق سواد آموزی  ساخت، توسعه و نگهداری امکانات آموزشی و فرهنگی مانند کتابخانه و تهیه محتوای آموزشی لازم و ضروری است.

 براساس برنامه توسعه روستاها، پرداخت وام های روستایی همیشه در قالب پول نقد نیست، بلکه در قالب برنامه‌های امیدواری خانواده (یک برنامه اجتماعی با هدف کاهش فقر در خانواده‌های روستایی است که دسترسی به امکانات مختلف بهداشتی و آموزشی و تغذیه، مراقبت از زنان باردار و حمایت از کودکان و سالمندان را فراهم می‌کند.) برنامه‌های اجتماعی شامل ارائه بسته­های غذایی (مثل کمک­های کالایی از جمله برنج)،کمک هزینه تحصیلی برای دانشجویان بی بضاعت، اختصاص کارت هوشمند  و کارت سلامت است.

در راستای تحقق توسعه روستایی، اندونزی برنامه‌های متعددی در دست اجرا دارد. تمرکز تمام طرحها بر بخش کشاورزی، جنگلداری و شیلات به عنوان بخشهای مهم برای افزایش کیفیت زندگی جوامع روستایی می‌باشد. توسعه زیرساختها، جاده‌ها و حمل و نقل به عنوان اولین قدم در توسعه روستاها، به طوری که مناطق روستایی با جوامع شهری مرتبط شوند، مورد توجه دولت اندونزی بوده است.

 

[1] Community Empowerment Program (CEP)

[2]   National Medium Term of Priority Framework or The Country Programming Framework (CPF) این سند در سی و یکمین و سی و دومین کنفرانس منطقه ای آسیا پاسفیک تصویب شد