معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۸/۰۶/۲۱- ۰۷:۳۰

آثار و تبعات برگزیت بر اقتصاد یونان

فارغ از آنکه خروج انگلیس با توافق یا بدون توافق با اتحادیه اروپا صورت پذیرد، این اقدام تبعات گسترده ای را برای کشورهای عضو اتحادیه اروپا از جمله یونان در پی خواهد داشت. بررسی‌ها حاکی از آن است که مهم ترین آثار برگزیت بر اقتصاد یونان در بخش های تجارت، توریسم و کشتیرانی این کشور خواهد بود. افزایش سهم یونان در تامین بودجه اتحادیه اروپا در نتیجه برگزیت و همچنین کاهش قابل توجه اعتبارات سیاست مشترک کشاورزی اتحادیه اروپا از دیگر تبعات این رویداد بر اقتصاد یونان است. دولت یونان درصدد است تا تبعات و تاثیرات منفی برگزیت بر اقتصاد این کشور را به بهترین شکل ممکن مدیریت نماید. بدین منظور دولت جدید یونان تصمیم گرفته، پیگیری و اتخاذ تدابیر لازم در وزارت خارجه این کشور، به عنوان نهاد اصلی متمرکز گردد.

انتخاب بوریس جانسون، به عنوان نخست وزیر جدید انگلستان، فضای سیاسی جدیدی برای خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا ایجاد و احتمال وقوع برگزیت بدون توافق را افزایش داده است.

اگر چه خروج همراه با توافق بریتانیا از اتحادیه اروپا ، هدف راهبردی یونان به شمار می آید، اما این کشور در تلاش است خود را برای خروج انگلیس از اتحادیه اروپا (اعم از خروج با توافق یا بدون توافق) و مدیریت تبعات آن بر بخش های مختلف چون گردشگری، روابط تجاری، همکاری‌های امنیتی و سرنوشت یونانیان مقیم بریتانیا آماده سازد. یونان از ابتدا خواستار تعیین مهلت طولانی مدت برای بریتانیا بود تا این کشور بتواند بدون فشار زمان، با اتحادیه اروپا در مورد شرایط خروج به توافق رسیده یا به طور کلی برگزیت در چارچوب فرایندی از دستور کار خارج شود. 

یونان علاوه بر پیوندهای اقتصادی و تجاری قوی و با سابقه با بریتانیا، دارای روابط قابل توجه در بخش های گردشگری، دریانوردی، آموزش، سرمایه گذاری، خدمات مالی و ... با این کشور است. به نقل از سازمان آمار یونان، بریتانیا یازدهمین شریک تجاری یونان در بخش واردات و هشتمین شریک تجاری در بخش صادرات یونان در سال 2018 بوده است. 75 درصد واردات یونان از بریتانیا، کالاهای صنعتی ( از جمله دارو، خودرو، پتروشیمی)، 16.4 درصد فراورده‌های نفتی و 10 درصد مواد خوراکی و مشروبات است. از سوی دیگر 49 درصد صادرات یونان به انگلیس شامل کالاهای صنعتی ( از جمله آلومینیوم، لوله، دارو)، 31 درصد محصولات کشاورزی و 18 درصد فراورده‌های نفتی است.

براساس اطلاعات انجمن صادرکنندگان یونان[1]، ارزش کل صادرات یونان به انگلیس از ژانویه تا آگوست سال جاری نیز معادل 778.5 میلیون یورو بوده است. صادرات یونان به انگلیس 3.6 درصد از کل صادرات و 6.9 درصد از صادرات این کشور به اتحادیه اروپا را در بر می‌گیرد. انگلیس در هشت ماهه نخست سال 2019، هشتمین مقصد صادراتی یونان و پنجمین کشور در بین کشورهای عضو اتحادیه اروپا بوده است. میزان واردات یونان از انگلیس نیز 863.2 میلیون دلار بوده که نسبت به سال قبل 21.7 درصد افزایش داشته است.

بطور قطع برگزیت به ویژه برگزیت بدون توافق، مبادلات تجاری و مالی بریتانیا با کشورهای عضو اتحادیه اروپا از جمله یونان، رفت و آمد آزاد گردشگران، کیفیت داروهای ساخت شرکت های بریتانیایی در یونان را با مشکل مواجه ساخته و شهریه تحصیلی دانشجویان یونانی و هزینه بستری و درمان بیماران یونانی در بیمارستان‌های بریتانیایی را افزایش خواهد داد. 

در طول سال های گذشته، شرکت های بریتانیایی متعددی در بخش های تجارت، مخابرات، گردشگری و خدمات مالی یونان سرمایه گذاری کرده اند. اتباع یونانی دارنده شماره بیمه تامین اجتماعی بریتانیا به 115 هزار نفر   می رسند، تعداد مدیران یونانی در شرکت های بریتانیا به 38 هزار نفر می رسد و سالانه حدود 10 هزار نفر دانشجوی یونانی در دانشگاه‌های بریتانیا تحصیل می‌کنند.

خروج بریتانیا از اتحادیه بدون توافق که تحت عنوان «برگزیت سخت» از آن تعبیر می‌شود، می تواند به منزله یک کابوس مدیریتی برای تمامی‌شرکت های یونانی که دارای روابط تجاری با انگلیس می‌باشند، تلقی شود. بدون توافق در مورد روابط تجاری، مشکلات جدی در زنجیره تأمین کالا ایجاد خواهد شد که عواقب جدی اقتصادی در تجارت خواهد داشت.

تاثیر برگزیت بر ابعاد مختلف اقتصاد یونان:

طبق پیش بینی‌ها خروج انگلیس از اتحادیه اروپا می تواند حدود 0.2 درصد از تولید ناخالص داخلی یونان را تحت تأثیر قرار دهد که این رقم معادل 300 میلیون یورو در طول دو تا سه سال می‌باشد.

 جهانگردی، تجارت و حمل و نقل مهم ترین بخش های اقتصاد یونان است که بیشترین خسارت را از برگزیت متحمل می‌شود. در بحث گردشگری، در نتیجه کاهش تولید ناخالص داخلی انگلیس، درآمد واقعی خانوار در انگلیس کاهش می یابد که این روند همراه با افزایش تورم و کاهش ارزش نرخ استرلینگ در برابر یورو، منجر به کاهش گردشگران انگلیسی به یونان خواهد شد. لازم به ذکر است که سالانه بین 2.5 تا 3 میلیون گردشگر بریتانیایی از یونان بازدید می‌کنند.

بریتانیا مرکز دریانوردی جهان محسوب می‌شود و حضور شرکت های یونانی در این کشور بسیار پررنگ است. در حال حاضر حدود 60 شرکت دریانوردی یونانی در لندن دفتر داشته و از طریق دفاتر خود در بازار بریتانیا و بازار جهانی فعالیت می‌کنند. اختلال در تجارت میان دو کشور می تواند در بخش کشتیرانی یونان نیز تاثیر جدی بگذارد.

انتظار می رود برگزیت در بخش تجارت و به ویژه صادرات یونان به انگلیس (به عنوان مثال صادرات مواد غذایی و دارویی) تأثیر منفی بیشتری در مقایسه با بخش گردشگری داشته باشد.

علاوه بر این موارد، برگزیت اثرات منفی کلی بر اقتصاد یونان خواهد داشت. دلیل اصلی این امر نیز نه فقط کاهش صادرات کالا و خدمات یونان به انگلیس و نیز کاهش شمار گردشگران انگلیسی به یونان، بلکه این واقعیت است که با خروج انگلیس از اتحادیه، یونان نیز مانند دیگر اعضاء بایستی مشارکت خود را در درآمد بودجه اتحادیه اروپا افزایش دهد. این در حالی است که علی رغم افزایش مشارکت این کشور در تامین بودجه اتحادیه اروپا، با کاهش بودجه اتحادیه در نتیجه خروج انگلیس، سهم دریافتی این کشور از بودجه اتحادیه اروپا نیز به طور قابل ملاحظه ای کاهش خواهد یافت. بدین ترتیب دشواری یونان محدود به افزایش مشارکت در درآمد بودجه اتحادیه اروپا نیست. بلکه کاهش قابل توجه سهم این کشور از بودجه اتحادیه اروپا را نیز شامل می‌گردد.

اختلال احتمالی در بازارهای بین المللی مالی نیز ممکن است ریسک وام و نرخ بهره را بالا برده و اثرات منفی بر اوراق قرضه یونان بگذارد.

اقتصاد یونان، در حال حاضر دوران نقاهت را طی می‌کند و نسبت به تغییرات اقتصادی خارجی بسیار حساس است و در عین حال تا حد زیادی به نقل و انتقال وجوه اروپایی متکی است. براساس برآوردهای دولت، پیش بینی می‌شود کل هزینه برگزیت برای اقتصاد یونان برای یک دهه، بین 0.3 تا 1 درصد تولید ناخالص داخلی باشد. این هزینه ناشی از کاهش صادرات کالاها و خدمات یونان به انگلیس، کاهش سرمایه گذاری‌های انگلیس در یونان در نتیجه کاهش ارزش احتمالی پوند انگلیس در برابر یورو و همچنین افزایش مشارکت یونان در درآمد بودجه اتحادیه اروپا     می‌باشد.

یکی دیگر از تأثیرات منفی برگزیت بر اقتصاد یونان، از کاهش اعتبارات اتحادیه اروپا در بخش سیاست مشترک کشاورزی[2] در نتیجه برگزیت ناشی می‌شود. سیاست مشترک کشاورزی اتحادیه اروپا، دربرگیرنده ی راهبردی جامع برای هماهنگ سازی توسعه کشاورزی در سطح کشورهای عضو است. این سیاست اتحادیه اروپا مبتنی بر حفاظت و پشتیبانی از تولید کشاورزی با تنظیم قیمت ها، حفظ قیمت ها در بالای سطوح بازار از طریق خریداری مازاد تولید، بستن عوارض گمرکی بر واردات و پرداخت یارانه به صادرات اجرا می‌گردد.

کمیسیون اروپا اعلام کرده است که به دنبال برگزیت، اعتبارات این بخش با کاهش 10 تا 15 درصدی روبرو خواهد شد. این کاهش ها به دلیل کاهش بودجه اتحادیه به دنبال خروج انگلیس و تصمیم کمیسیون برای تعیین اولویت های جدید مانند اقتصاد دیجیتالی، مهاجرت، مدیریت مرزها و دفاع، در محدوده بودجه اتحادیه اروپا برای سال های 2021-2027 است.

اولویت های دولت یونان برای کاهش آثار برگزیت:

دولت یونان در آستانه خروج بدون توافق بریتانیا از اتحادیه اروپا، اولویت های ذیل را به منظور مدیریت آثار و تبعات این رویداد در نظر گرفته است:

  1. تشدید تدارکات یونان جهت تضمین منافع کشور و به حداقل رساندن تبعات منفی برگزیت برای شهروندان، اقتصاد و امنیت یونان.
  2. تقویت روابط دوجانبه با بریتانیا در تمامی‌بخش ها با امضاء توافقنامه‌های دوجانبه به منظور خنثی کردن تبعات خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا و حفظ بریتانیای بعد از برگزیت به عنوان شریک و متحد راهبردی یونان.

بدیهی است مورد 1 تا پیش از 31 اکتبر (تاریخ نهایی برگزیت) و مورد 2 بعد از این تاریخ به اجرا گذاشته خواهد شد. لازم به ذکر است که یونان و بریتانیا قصد دارند توافقنامه تجاری جدیدی به منظور تضمین دسترسی کالا و خدمات دو کشور به بازار یکدیگر به امضاء برسانند. چرا که در غیر این صورت یونان از دسترسی به کالاهای صنعتی و درآمدهای ناشی از گردشگری محروم خواهد شد. 

برگزیت، تهدید یا فرصت؟

گروهی از تحلیلگران معتقدند با وجود تبعات منفی برگزیت بر ابعاد مختلف اقتصاد یونان، می توان خروج انگلیس از اتحادیه اروپا را به منزله فرصتی برای این کشور به منظور بازیابی و ارتقاء جایگاه خود در اتحادیه اروپا پس از پشت سرگذاشتن بحران مالی دانست.

این گروه ضمن اشاره به تقویت نقش بندر پیرآس به عنوان یک مرکز حمل و نقل بین المللی و چشم انداز فرصت های سرمایه گذاری یونان در صنعت دفاعی اتحادیه اروپا درغیاب انگلیس، معتقدند برگزیت می تواند به ارتقاء و بهبود جایگاه یونان در اتحادیه اروپا منجر گردد.  البته این نظر، به ویژه با در نظر داشتن رقابت شدید بین پاریس، آمستردام، فرانکفورت، برلین و لوکزامبورگ بر سر آنچه «ارثیه به جا مانده از لندن» نامیده می‌شود، چندان درست به نظر نمی رسد.

البته نمی توان این موضوع را انکار کرد که خروج انگلیس از اتحادیه اروپا جدا از تاثیرات نامطلوب آن، در بعضی موارد به سود برخی کشورهای اتحادیه اروپا و موجب نقش آفرینی روزافزون آن‌ها در سطح اتحادیه خواهد شد. برای مثال انتظار می رود با خروج انگلیس از اتحادیه، کشورهایی چون آلمان، فرانسه و ایتالیا شاهد رشد صادرات درون اتحادیه ای خود باشند. زیرا پس از ترک اتحادیه اروپا و اتحادیه گمرکی توسط انگلیس، دسترسی این کشور به بازار اتحادیه اروپا به شدت تحت تاثیر قرار خواهد گرفت و در نتیجه شرایط برای رقبای دیگر مهیا می‌گردد. اما در مورد اینکه آیا در این شرایط، برای یونان با اقتصادی که در دوران نقاهت به سر می‌برد و تنها یک سال است از بسته‌های نجات مالی فاصله گرفته است، امکان رقابت با قدرت های بزرگ اروپایی وجود دارد یا خیر، جای تردید وجود دارد.

[1] .Pan-Hellenic Exporter’s Association

[2] .Common Agricultural policy (CAP)

متن دیدگاه
نظرات کاربران
تاکنون نظری ثبت نشده است

امتیاز شما