بنگلادش و « ابتکار چینی یک پهنه ، یک راه» (BRI)

جاده ابریشم قدیمی تجاری چین که بیش از 2000 سال قدمت دارد هنوز هم در جهان دارای شهرت است. جاده ابریشم به عنوان پلی بین چین و کشورهای اروپا ، آسیا و آفریقا برای تبادلات مادی و تمدنی شرق و غرب سهم مهمی‌بر عهده داشته است.بنگلادش از طریق کریدور اقتصادی BCIM به این طرح مرتبط می‌شود. کریدور مذکور 1.65 میلیون متر مربع و جمعیت 440 میلیون نفری را در بر می‌گیرد. این کریدور استان یوننان چین (Yunnan) ، بنگلادش، میانمار و کلکته هند را از طریق حمل و نقل جاده ای، ریلی، آبی و هوایی به یکدیگر متصل می‌سازد .

جاده ابریشم قدیمی تجاری چین که بیش از 2000 سال قدمت دارد هنوز هم در جهان دارای شهرت است. جاده ابریشم به عنوان پلی بین چین و کشورهای اروپا ، آسیا و آفریقا برای تبادلات مادی و تمدنی شرق و غرب سهم مهمی‌بر عهده داشته است.

در سالهای اخیر ایده جاده ابریشم دوباره احیا شده است و  پژوهشگران طرح هایی برای راه اندازی مجدد آن ارائه نموده اند که چین هم جزو این ارائه دهندگان است. طرح جدید دولت چین دو حوزه دریایی و خشکی را مدنظر دارد تا بتواند شرق آسیا را به آسیای مرکزی و آسیای مرکزی را به غرب آسیا و غرب آسیا را به مدیترانه و شرق اروپا پیوند دهد. همچنین طرح جاده ابریشم دریایی سعی دارد تا دریای جنوب چین را به دریای مدیترانه و سواحل قاره آفریقا وصل کند.

دولت چین ابتکار خود را تحت عنوان «جاده ابریشم دریایی قرن 21 » در اکتبر 2013 ارائه نمود. در سپتامبر همان سال رئیس جمهور چین طرح کمربند اقتصادی جاده ابریشم را با هدف ایجاد زیرساخت های لازم برای همکاری منطقه ای که از بخش شمال غربی چین تا دریای بالتیک را در بر می‌گیرد، مطرح ساخت . دولت چین اصطلاح «یک پهنه ( کمربند ) ، یک راه » را برای این طرح استفاده می‌کند. هدف از ایجاد جاده ابریشم جدید که دو حوزه خشکی و دریایی را در برمی‌گیرد - «ابتکار  کمربند و راه (BRI)» - ایجاد اتصال و ارتباطات و همکاری در شش حوزه مهم حمل و نقل است :

1. پل جدید اوراسیا
2. کریدور اقتصادی چین - مغولستان - روسیه
3. کریدور اقتصادی چین- آسیای مرکزی  - غرب آسیا
4. کریدور اقتصادی چین - هند
5. کریدور اقتصادی چین - پاکستان
6. کریدور اقتصادی چین - بنگلادش - هند - میانمار (BCIM)

تا پایان ژوئیه 2019 حدود 136 کشور و 30 سازمان بین المللی 194 سند همکاری در ارتباط با ابتکار یک پنه ، یک راه امضا کرده اند. قرار است بانک ها و موسسات مالی چینی سرمایه مورد نیاز این پروژه را تامین کنند.

بنگلادش از طریق کریدور اقتصادی BCIM به این طرح مرتبط می‌شود. کریدور مذکور 1.65 میلیون متر مربع و جمعیت 440 میلیون نفری را در بر می‌گیرد. این کریدور استان یوننان در منتهی الیه جنوب غربی چین (Yunnan) ، بنگلادش، میانمار و کلکته هند را از طریق حمل و نقل جاده ای، ریلی، آبی و هوایی به یکدیگر متصل می‌ سازد .

این کریدور این ظرفیت را فراهم می‌کند مناطق مذکور از منافع مادی بهره مند شوند. بنگلادش در این کریدور که بندر چیتاگونگ یکی از نقاط مهم اتصالی آن است؛  می‌تواند اقتصاد آبی و تجارت بین المللی دریایی را از طریق خلیج بنگال توسعه دهد.

در طول سفر رئیس جمهور چین به بنگلادش در اکتبر 2016 قراردادهای دوجانبه مختلفی میان دو کشور به امضا رسید. در مجموع چین متعهد شد تا 40میلیارد دلار در بنگلادش سرمایه گذاری کند که حدود 24 میلیارد دلار آن در پروژه‌های زیرساختی بنگلادش است.

در همین سال دو کشور 8 سند همکاری  بالغ بر سرمایه گذاری 10 میلیارد دلاری به امضا رساندند از جمله پروژه‌هایی که شامل این سرمایه گذاری می‌شدند عبارتند از : پل پادما (3.3 میلیارد دلار)، نیروگاه Payra به ارزش (1.1میلیارد دلار)، ارتباطات دیجیتال (1 میلیارد دلار)، پروژه تقویت شبکه برق (1.32 میلیارد دلار).

بنگلادش در دو بخش برق و انرژی و همچنین جاده‌ها نیاز به سرمایه گذاری قابل توجهی دارد که با توجه به روند اقتصادی رو به جلو خود می‌بایست همسو با این رشد نیازهای زیرساختی را برطرف کند بنابراین به سرمایه گذاری خارجی در این دو بخش بسیار  مورد نیاز  و توجه داکا قرار دارد.

نخستین پروژه جاده عوارضی بنگلادش در دسامبر 2018  به امضا رسید. دولت بنگلادش با کنسرسیوم چینی - بنگلادشی قرار دادی را امضا کرد تا 48 کیلومتر جاده کمربندی پایتخت موسوم به Dhaka-Bypass را ارتقاء دهد. هدف از این نوع پروژه‌ها و سرمایه گذاری‌ها ارتقا جاده‌های بخش شمال و شمال غربی بنگلادش و بندر چیتاگونگ است.

تخمین زده شده است که چین در بین سال های 2009 تا 2019 حدود 10 میلیارد دلار در پروژه‌های حمل و نقل بنگلادش سرمایه گذاری کرده است. همچنین در همین بازه زمانی در بخش برق و انرژی نیز حدود 11.5 میلیارد دلار سرمایه گذاری و یا تامین اعتبار ( فاینانس ) توسط شرکت های چینی انجام شده است . 

این را باید در نظر داشته باشیم که چین بزرگترین صادرکننده به بنگلادش و اولین شریک تجاری این کشور محسوب می‌شود و  هند نیز در رتبه دوم قرار دارد. این کریدور می‌تواند برای بنگلادش مزایای مختلفی به ویژه در بخش تجارت، سرمایه گذاری ، آموزش، گردشگری و اشتغال را به همراه داشته باشد. این کریدور می‌تواند علاوه بر کاهش هزینه حمل و نقل، باعث تسریع و تسهیل تجارت شود و در رشد اقتصادی بنگلادش نیز تاثیر مثبتی داشته باشد که البته لازمه آن تامین زیرساخت های مورد نیاز است که در این خصوص چین نقش پر رنگی ایفا می‌کند.

 

 منبع:

International Conference on Belt and Road Initiative – Center for Policy Dialogue (CPD)- Dhaka: 8 September 2019