معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

مشاهده ۹۱
۱۳۹۸/۰۹/۱۱- ۰۸:۰۰

معرفی ظرفیت منابع انرژی فسیلی و تولید برق حرارتی در ازبکستان

ازبکستان یکی از کشورهای منطقه آسیای مرکزی است که از منابع معدنی نسبتاً غنی برخوردار می‌باشد که در این میان معادن فسیلی ازبکستان حائز اهمیت بیشتری می‌باشند و بیشتر شامل منابع گازی ، نفتی و یا زغال سنگ می‌شوند. این منابع از یک سو منبع درآمد دولت در صادرات انرژی هستند و از طرف دیگر پایه رشد و توسعه ساختاری کشور و تامین کننده انرژی در صنایع مختلف به شمار می روند. در این مجال به طور خلاصه به ظرفیت های مهم و اصلی ازبکستان در این حوزه چه از نظر ذخایر و چه از نظر تولید انرژی پرداخته شود و همزمان نیز تصویری کلی از زمینه‌های همکاری در حوزه خدمات فنی و مهندسی بین شرکت های ایرانی و شرکای ازبکی ترسیم گردد.

ظرفیت منابع انرژی فسیلی ازبکستان

مهمترین منابع انرژی فسیلی ازبکستان، منابع گاز ، نفت و زغال سنگ می‌باشند. اگر چه اکتشافات اخیر نشان می دهد منابع جدیدی دیگری نیز در قالب منابع نفت شیل در این کشور و بیشتر در منطقه نوایی وجود دارد که در حال اکتشاف و بررسی حجم ذخایر قرار دارد.
ازبکستان طبق برآوردهای انجام شده حدود 1.8 تریلیون متر مکعب دخایر ثابت شده گاز دارد که پیش بینی می‌شود تا 25 الی 30 سال آینده نیاز این کشور را تامین نماید. بعد از گاز، منبع دوم انرژی ازبکستان حدود 590 میلیون بشکه ذخایر نفت برآورد شده است که بخشی از نیاز پالایشگاه‌های این کشور را تامین می‌کند. منابع ذغال سنگ نیز با ذخایری بالغ بر 3 میلیارد تن ، سومین منبع اصلی انرژی فسیلی در ازبکستان است .
بیشتر منابع گاز و نفت ازبکستان در مناطق بخارا و خیوه و منطقه اشتورت در قراقالپاقستان، منطقه بایسون در سرخان دریا و برخی مناطق قشقه دریا واقع شده است. اما گفته می‌شود بیش از 60 الی 70 درصد نفت و گاز ازبکستان در منطقه بخارا و خیوه قرار دارد. در سال 2018 حدود 59.84 میلیارد متر مکعب گاز در ازبکستان تولید شده که حدود 39 میلیارد متر مکعب آن مصرف داخلی و بیش از 16 میلیارد متر مکعب آن به کشورهای دیگر از جمله چین (10 میلیارد متر مکعب ) ، روسیه (6 میلیارد متر مکعب ) ، تاجیکستان 54 میلیون متر مکعب و مقادیر کمتری نیز به جنوب قزاقستان صادر شده است.
در خصوص نفت نیز در سال 2018 این کشور بیش از 764 هزار تن نفت تولید کرده که نسبت به 806 هزار تن نفت تولیدی در سال 2017 کاهش نشان می دهد. تولید روزانه این کشور در سال 2018 بیش از 52 هزار بشکه در روز و میزان مصرف آن نیز حدود 70 هزار بشکه در روز می‌باشد که بالطبع کسری نفت مصرفی معمولا از کشورهای قزاقستان و روسیه تامین می‌شود.  گفته می‌شود در نتیجه عدم نوسازی صنعت گاز و نفت ازبکستان ، بیش از یک پنجم تولیدات این صنعت در طول مرحله استخراج و یا حمل و نقل از بین می رود.

از سوی دیگر ازبکستان قرار بود در سال 2018، حدود 500 هزار تن نفت و در سال 2019 حدود 1 میلیون تن نفت از روسیه خریداری کند که این خرید در صورت راه اندازی پالایشگاه جیزاخ در 2021 ، مقرر بود به 5 میلیون تن نفت نیز افزایش یابد که با توجه به تغییر برنامه دولت، موضوع فعلا از دستور کار این کشور خارج شده است.


طرحهای سرمایه گذاری در حوزه نفت و گاز ازبکستان

در طی یکسال اخیر، بخش صنعت نفت و گاز ازبکستان با اصلاحات متعدد ساختاری و ماهوی همراه بوده است که در حوزه ماهوی می توان به برنامه دولت برای خصوصی سازی برخی از شرکت ها از جمله شرکت نفت و گاز و برخی شرکت های زیرمجموعه و همچنین نیروگاههای این کشور اشاره کرد.

بیشترین سرمایه گذاری انجام شده در ازبکستان در طرح های صنایع نفت و گاز این کشور بوده است که تاکنون مهمترین شرکت های سرمایه گذار نیز شرکت لوک اویل و گاز پروم روسیه و شرکت ملی نفت چین بوده اند.
ـ بر اساس اعلام شرکت نفت و گاز ازبکستان بین سالهای 1991 تا 2016 حدود 30.7 میلیارد دلار سرمایه گذاری در این صنعت انجام شده است( شامل سرمایه گذاری مستقیم و وام های بانکی)
ـ ایجاد تسهیلات ذخیره گاز در منطقه گزلی با کمک یک شرکت روسی که بر اساس فاز اول آن ظرفیت ذخیره گاز را به میزان 6 میلیارد متر مکعب افزایش خواهد داد. این در حالی است که ظرفیت اصلی طراحی شده 10 میلیون متر مکعب می‌باشد.
ـ سرمایه گذاری بیش از 700 میلیون دلاری شرکت سرمایه گذاری مشترک (Natural gas Steam) ازبکستان و سوئیس در منطقه اوست یورت واقع در شمال غرب ازبکستان  .
ـ امضاء موافقتنامه ترانزیت گاز ازبکستان از طریق خاک قزاقستان بین شرکت اوزترانس گاز ازبکستان و گاز ترانس قزاقستان که طبق آن در فصل زمستان گاز از بخارا از طریق لوله گزلی ـ چیمکنت به شهر تاشکند منتقل خواهد شد.
ـ همکاری مشاوره ای ازبکستان در سال 2018 با شرکت های مشاوره ای آمریکایی مک کینزی و گروه مشاوره بوستون برای توسعه صنایع نفت و گاز .
ـ امضای قرارداد اکتشاف بین شرکت نفت آذربایجان وشرکت نفت و گاز ازبکستان در ماه می 2019 برای اکتشاف در منطقه دریاچه آرال و سام کاسبولاق و اوسیورت  .
ـ پروژه سرمایه گذاری ازبکستان برای استخراج نفت شیل (shale oil) در استان نوایی در منطقه (Sangruntau) به ارزش 600 میلیون دلار  .
ـ سرمایه گذاری شرکت نفت کره ای با شرکت نفت و گاز ازبکستان برای سرمایه گذاری به ارزش 4.5 میلیارد دلار با هدف تولید اولفین (olefin) از گاز طبیعی.
ـ اکتشاف ذخایر گازی به میزان 10 میلیون تن در منطقه قشقه دریا در نتیجه همکاری و سرمایه گذاری مشترک شرکت آمریکایی اپسیلون و شرکت نفت و گاز ازبکستان


ظرفیت تولید برق در نیروگاههای حرارتی و یا سیکل ترکیبی ازبکستان

در حال حاضر ظرفیت تولید برق ازبکستان حدود 14.100 مگاوات با تولید سالانه برق به میزان 70 میلیارد کیلو وات ساعت می‌باشد که ازبکستان با برنامه‌های توسعه ای در دست اقدام خود در نظر دارد آن را تا سال 2030 به 117 میلیارد کیلو وات ساعت افزایش دهد. در این میان حدود 90 درصد این برق تولیدی از طریق نیروگاه‌های حرارتی و سیکل ترکیبی تامین و تولید می‌شود.
در طی سالهای اخیر ازبکستان در راستای برنامه‌های مختلف توسعه صنعت گاز و نفت خود که از سال 2017 شروع شده است تلاش نموده است با نوسازی و بهینه نمودن صنعت نیروگاهی حرارتی بر توان و ظرفیت تولیدی خود بیافزاید. بر این اساس طرح های مختلف سرمایه گذاری در حوزه نیروگاهی حرارتی با جذب سرمایه گذاری کشورهای مختلف را در دست اقدام دارد که به برخی از مهمترین طرحهای مذکور به شرح ذیل اشاره می‌شود؛
ـ اجرای قرارداد بازسازی 6 واحد تولید برق نیروگاه حرارتی سیر دریا به ارزش 177.1 میلیون دلار توسط شرکت سیلویه ماشینی روسیه . ( شایان ذکر است نیروگاه سیردریا با ظرفیت 3.2 هزار مگاوات در سال 1981 به بهره برداری رسیده است و سالانه 13 میلیارد کیلو وات ساعت یا 32 درصد کلیه برق تولیدی ازبکستان را تولید می‌کند) .
ـ امضای قرارداد اجرای طرح احداث نیروگاه حرارتی سیکل ترکیبی 240 مگاواتی استان بخارا بین وزارت نیروی ازبکستان و شرکت ترکی (Cengiz Enerji) در سال 2019 .
ـ امضای سند اجرایی طرح احداث نیروگاه حرارتی سیکل ترکیبی 900 مگاواتی استان سرخان دریا بین وزارت نیرو ازبکستان و شرکت (Yildrim Enerji) در سال 2019 .
ـ سرمایه گذاری شرکت سرمایه گذاری مبادله امارات متحده عربی در نیروگاه حرارتی تالمیرجان ازبکستان .


فرصت های حضور شرکت های ایرانی در بازار صنعت نفت و گاز و انرژی حرارتی ازبکستان

مهمترین فرصت های حضور شرکت های ایرانی در بازار صنعت نفت و گاز ازبکستان در حوزه‌های صنایع پائین دستی و میانی این صنعت می‌باشد. این حضور می تواند در قالب ارائه خدمات فنی و مهندسی در زمینه‌های انتقال نفت و گاز و توزیع آن و تامین برخی تجهیزات مربوطه و یا اجرای طرحهای مرتبط با نیروگاه‌های حرارتی و یا سیکل ترکیبی باشد.
مهمترین رویداد اقتصادی ملی این کشور در حوزه نفت و گاز همان نمایشگاه بین المللی نفت و گاز ازبکستان می‌باشد که هر ساله در بهار برگزار می‌گردد و فرصتی برای رایزنی و معرفی ظرفیت های شرکت های خدمات فنی و مهندسی کشورمان در این حوزه کاری نیز فراهم می‌شود.
مناقصات پروژه‌های نفت و گاز ازبکستان معمولا در بخش مناقصات تارنمای شرکت نفت و گاز ازبکستان (ung.uz) و پروژه‌های برق حرارتی نیز بیشتر در تارنمای شرکت ازبک انرژی به نشانی (http://www.uzbekenergo.uz) قابل دسترسی است. علاوه بر این بیشتر مناقصات مهم ازبکستان در تارنمای کلی مناقصه‌های ازبکستان به نشانی(https://tenderweek.com ) اطلاع رسانی می‌گردد. البته باید توجه داشت که برخی مناقصه‌ها که توسط موسسات مالی بین المللی چون بانک جهانی، بانک توسعه اسلامی و یا بانک توسعه آسیایی  تامین مالی می‌شوند در تارنمای موسسات مذکور نیز قابل دستیابی هستند.

متن دیدگاه
نظرات کاربران
تاکنون نظری ثبت نشده است

امتیاز شما