امکان سنجی رقابت ایران در بازار LNG ترکیه

سهم LNG نسبت به خط لوله در تامین گاز طبیعی ترکیه در حال افزایش است. ترکیه در ردیف هفتم واردکنندگان LNG جهان در سال 2018 قرار دارد و 8.5 میلیون تن واردات LNG ( معادل حدود 11.3 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی) داشته است. از سوی دیگر شرکت مایع سازی گاز طبیعی ایران قصد داد تا یک کارخانه تولید ال ان جی را در سواحل جنوب غربی ایران در منطقه تنبک احداث نماید. این کارخانه شامل دو ردیف عملیاتی تولید ال ان جی و به ظرفیت کل سالیانه 10.8 میلیون تن LNG ( حدود 14 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی در سال) می‌باشد . خوراک کارخانه ایران ال ان جی از میدان گازی پارس جنوبی تامین خواهد شد. با توجه به آنچه از ظرفیت سازی ایران در حوزه LNG گفته شد، علیرغم اینکه تحریم های ظالمانه علیه صنایع نفت و گاز مانع از تکمیل سریع این طرح مطابق با برنامه شده است، اما با اهتمام و نگاه ویژه به توان فنی داخل امکان تکمیل این طرح در آینده نزدیک فراهم خواهد شد. در چنین شرایطی بازار LNG ترکیه بعنوان یک بازار مستعد برای محصول LNG ایران می تواند مطرح باشد.

در صورتی که انتقال گاز از طریق خطوط لوله از منظر فنی و اقتصادی امکان پذیر و مقرون به صرفه نباشد، گاز طبیعی میتواند در قالب LNG خرید و فروش شود. اما این تنها دلیل رشد سهم LNG نسبت به خطوط لوله در تامین تقاضای گاز طبیعی نیست. تجربه کشورهای واردکننده گاز طبیعی مانند ترکیه ثابت کرده است که قراردادهای خطوط لوله، متاثر از :

1 - مناقشات سیاسی (تنش سیاسی روسیه و اوکراین در سال 2006 و کاهش واردات گاز طبیعی ترکیه از طریق خط لوله غرب

2- برخی از مشکلات ناشی از فصول سرد سال که تامین نیاز داخلی کشورهای صادرکننده گاز طبیعی را با مشکل مواجه میکند ( تجربه قطع واردات از ایران به دلیل مشکلاتی که در تامین گاز مصرف داخلی ایران در سالهای گذشته بوجود آمده بود)،

می‌توانند مشکلاتی در ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضای گاز طبیعی ترکیه بوجود آورند؛ بنابراین از منظر امنیت عرضه، قراردادهای خطوط لوله بتنهایی قابل اتکا نیستند. چالش هایی که ترکیه در سالهای گذشته از طریق واردات گاز طبیعی از طریق خطوط لوله با آنها روبرو بوده، منجر به ارائه راهکارهای قانونی از جمله تصویب قانون بازار برق در سال 2008 به شماره 5784 شد که مطابق با این قانون واردات LNG برای شرکت خطوط انتقال نفت ترکیه وسایر شرکت ها و بازیگران بازار آزاد شد.

شرکت خطوط انتقال نفت ترکیه جهت افزایش امنیت عرضه واردات LNG از الجزیره در سال 1994 و از نیجریه در سال  1999 شروع نمود. در کنار این قراردادها به موازات توسعه زیرساخت های حوزه LNG بازارهای نقدی تجارت LNG نیز در ترکیه شکل گرفت تا بازار گازطبیعی ترکیه بتواند از LNG بعنوان برگ برنده خود در ایجاد تعادل در میان عرضه و تقاضا بهره ببرد.

در پژوهش ضمیمه که از سوی موسسه مطالعات بین المللی انرژی وابسته به وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران انجام گرفته تلاش شده تا با شناخت ظرفیت های زیرساختی LNG ترکیه و همچنین اندازه بازار آن، نگاهی به رقبای فعال در حوزه LNG ترکیه داشته و با نگاهی دقیق به حقایق LNG در ایران ، دورنمایی از نحوه ورود ایران به رقابت در بازار LNG ترکیه ارائه گردد .