اخبار اقتصادی قزاقستان - آکتائو

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی قزاقستان در هفته چهارم دی ماه 1404مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشور به شرح زیر می‌باشد:

رتبه آخر منطقه آتیرائو از نظر ورود سرمایه‌گذاری خارجی

منطقه آتیرائو در آخرین رتبه از نظر ورود سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی قرار دارد. این منطقه که زمانی به لطف پروژه‌های بزرگ نفت و گاز، محرک ورود سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی به قزاقستان محسوب می‌شد در نه ماه اول سال 2025 با ارزش منفی (1.1 میلیارد دلار) در آخرین رتبه از نظر ورود ناخالص سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی قرار گرفت. در حال حاضر 11 پروژه سرمایه‌گذاری اصلی به ارزش مجموع 6.8 تریلیون تنگه(13میلیارد دلار) در این منطقه در حال اجرا است. این پروژه‌ها هنوز کاهش جریان سرمایه‌گذاری نفت و گاز را جبران نمی‌کنند. مقیاس و ساختار ابتکارات جدید هنوز با نحوه عملکرد پروژه‌های عظیم نفت و گاز قبلی قابل مقایسه نیست.

در واقع، این یک "شکست منطقه‌ای" نیست بلکه نشانه‌ای از تغییرات عمیق‌تر در مدل سرمایه‌گذاری کشور است. در حالی که پیش از این، سال‌ها "سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی موفق" در قزاقستان اغلب نتیجه چند پروژه عظیم مانند TCO، کاشاگان و کاراچاگاناک بود امروزه چنین پروژه‌هایی تقریباً در هیچ کجا دیده نمی‌شوند. پروژه‌های نفت و گاز از اوج مرحله سرمایه‌گذاری خود عبور کرده‌اند و اقتصاد در حال تغییر است: بهره‌برداری بیشتر، بازگشت سرمایه بیشتر، بهینه‌سازی بیشتر و سرمایه جدید کمتر "از ابتدا". بخش‌هایی چون تجارت، تولید، ارتباطات، امور مالی و لجستیک اکنون به محرک‌های جریان ورودی تبدیل می‌شوند. این بدان معناست که سرمایه در حال شروع به جریان یافتن به سمت مناطقی با چرخه‌های سریع‌تر، خطرات سیاسی و زیرساختی کمتر و انعطاف‌پذیری بیشتر است.

https://azh.kz/ru/news/view/123824

تقویت بخش شیلات قزاقستان در سال 2025

بخش شیلات قزاقستان از ژانویه تا نوامبر ۲۰۲۵ با 10 درصد افزایش نزدیک به ۵۹۴۰۰ تن ماهی فرآوری شده ثبت کرد که به حجم کل بازار ۷۶۸۰۰ تنی کمک می‌کند. صید ماهی به ۳۸۵۰۰ تن رسید در حالی که تولید آبزی‌پروری در مجموع ۲۰۹۰۰ تن بود که نشان‌دهنده رشد مداوم است. این کشور ۷۲ شرکت فرآوری ماهی از جمله ۲۰ شرکت مجاز به صادرات به اتحادیه اروپا دارد. محصولات ماهی قزاقستان به کشورهایی مانند آلمان، هلند، روسیه و چین ارسال می‌شود. اقدامات حمایتی دولت، از جمله کاهش مالیات بر ارزش افزوده و وام‌های کم‌بهره، تولید و فرآوری را افزایش می‌دهد. وزارت کشاورزی در ۸ ژانویه گزارش داد که در سال ۲۰۲۴، منطقه حفاظت‌شده طبیعی فک خزری به مساحت ۱۰۸۶۰۰ هکتار برای حفاظت از این گونه تأسیس شده و کارخانه ماهی خاویاری آتیرائو در حال نوسازی است تا تولید سالانه ماهی خاویاری جوان را از ۵ میلیون به ۷.۵ میلیون افزایش دهد. سرمایه‌گذاری در این بخش در ۱۱ ماه اول سال ۲۰۲۵ بالغ بر ۴.۶ میلیارد تنگه (۹ میلیون دلار آمریکا) بوده و تحت برنامه دولتی، نزدیک به ۲۲ میلیون بچه‌ماهی از گونه‌های ارزشمند تولید شده است. اقدامات رشد، نوسازی و پایداری این بخش، جایگاه قزاقستان را در بازارهای داخلی و صادراتی تقویت می‌کند.

https://astanatimes.com/2026/01/kazakhstan-strengthens-fishery-sector-with-record-production-rising-exports/

ثبت بالاترین رکورد صادرات غلات قزاقستان در سال 2025

شرکت ملی حمل و نقل راه آهن قزاقستان(KTZ) در سال ۲۰۲۵، رکورد ۱۱ میلیون تن غلات را برای صادرات ثبت کرد که بالاترین میزان در دهه گذشته بود. کل حجم حمل و نقل  ریلی با ۳۱ درصد افزایش نسبت به سال  ۲۰۲۴به  ۱۴.۳ میلیون تن رسید. محموله‌های داخلی نیز با ۲۶ درصد رشد به بیش از ۳.۳ میلیون تن افزایش یافت. حمل و نقل به کشورهای آسیای مرکزی با ۳۰ درصد رشد به ۶.۳ میلیون تن رسید که شامل دو برابر شدن صادرات به جمهوری قرقیزستان، افزایش ۱۲ درصدی به تاجیکستان (۱.۴ میلیون تن) و افزایش ۳۲ درصدی به ازبکستان (۴.۵ میلیون تن) بود. صادرات به آذربایجان سه برابر شد در حالی که حمل و نقل به ایران و افغانستان به ترتیب ۶۹ درصد و ۶۳ درصد افزایش یافت.

در طول سال تجاری ۲۰۲۶-۲۰۲۵ (سپتامبر-دسامبر ۲۰۲۵)، حمل و نقل غلات در مجموع شش میلیون تن (+۱۹٪) بود که شامل ۴.۷ میلیون تن صادرات (+۱۸٪) می‌شد. بیشترین میزان جابجایی با ۱۴٪ بیشتر از سال گذشته در ماه دسامبر با ۱.۶ میلیون تن رخ داد. صادرات غلات به چین ۳۰٪ افزایش یافت و از ۴.۲ میلیون تن فراتر رفت که شامل ۰.۸ میلیون تن غلات خام بود. حمل و نقل کانتینری خوراک دام یک تغییر ساختاری را نشان داد و ۳.۵ برابر افزایش از ۰.۷ میلیون تن به ۳.۱ میلیون تن رسید.

https://astanatimes.com/2026/01/kazakhstan-sets-record-in-grain-exports-in-2025/?mc_cid=3de886118c&mc_eid=d6e1ece040#:~:text=ASTANA%20%E2%80%94%20In%202025%2C%20Kazakhstan%20Temir,%2C%20up%2031%25%20from%202024

 

10.4 میلیارد دلار حجم مبادلات تجاری قزاقستان با کشورهای ترک زبان

در سال ۲۰۲۶، قزاقستان ریاست اتحادیه اتاق‌های بازرگانی و صنایع کشورهای ترک زبان را از آذربایجان تحویل خواهد گرفت. تغییر ریاست در سومین مجمع عمومی TCCI که در ۸ ژانویه2026 در آستانه برگزار شد، انجام شد. این دوره همزمان با رشد مداوم تجارت قزاقستان با کشورهای عضو سازمان کشورهای ترک زبان می‌باشد. طبق گزارش مرکز توسعه سیاست تجاری QazTrade""در ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۵، گردش مالی تجارت بین قزاقستان و کشورهای عضو سازمان کشورهای ترک زبان به ۱۰.۴ میلیارد دلار آمریکا رسید. این رقم حدود ۱۱ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته بوده و سهم اصلی این رشد به صادرات اختصاص دارد. صادرات ۱۷ درصد افزایش یافت و به ۷.۶ میلیارد دلار رسید. واردات به ۲.۸ میلیارد دلار کاهش یافت. در نتیجه، تراز تجاری بهبود یافت و مازاد به ۴.۸ میلیارد دلار رسید. آیت‌محمد آلدازاروف، مدیر کل QazTrade، خاطرنشان کرد که این پویایی نشان‌دهنده تقاضای پایدار برای محصولات قزاقستان در بازارهای کشورهای ترک زبان است.

رشد صادرات با عرضه گندم، مس، نفت، روغن آفتابگردان، محصولات فلزی و همچنین محصولات مجتمع کشاورزی-صنعتی و صنایع غذایی تضمین شده و در عین حال بیشترین رشد برای محصولات فرآوری شده ثبت شده است. QazTrade کاهش عرضه مواد اولیه منفرد، مانند گاز طبیعی و برخی از محصولات نیمه تمام را نه به عنوان یک روند منفی، بلکه به عنوان بخشی از بازسازی ساختاری می‌داند. بخش اصلی تجارت با کشورهای عضو سازمان کشورهای ترک زبان متعلق به ترکیه، ازبکستان، قرقیزستان و آذربایجان می‌باشد. این مسیرها حدود ۹۶ درصد از کل گردش مالی تجارت را تشکیل می‌دهند.

https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-turki-elderine-eksporty-7-6-mlrd-ka-zhetti

پروژه شهرک صنعتی ۱۵ میلیارد دلاری قزاقستان و چین

قزاقستان در حال بررسی ایجاد یک پارک صنعتی بزرگ به ارزش ۱۵ میلیارد دلار است. در این زمینه رومن اسکلار، معاون اول نخست وزیر، در ۸ ژانویه2026 با ژائو تینگیون، نایب رئیس هیئت مدیره گروه شینفا چین، برای بحث در مورد همکاری در سرمایه‌گذاری و جنبه‌های عملی اجرای پروژه دیدار کرد. مذاکرات بر برنامه‌هایی برای ساخت یک پارک صنعتی مدرن و با چرخه کامل در منطقه پاولودار با هدف فرآوری عمیق مواد اولیه و تولید کالاهای صنعتی با ارزش افزوده بالا متمرکز بود. طبق مفهوم پروژه، پارک صنعتی پیشنهادی بیش از ۳۰۰۰ هکتار را پوشش می‌دهد و بر فرآوری پیشرفته منابع طبیعی قزاقستان، از جمله زغال سنگ، بوکسیت، مس، فلوریت و سنگ آهک تمرکز خواهد داشت. برنامه‌ها شامل ساخت تأسیسات متالورژی برای تولید آلومینا، آلومینیوم و مس و همچنین توسعه زیرساخت‌های انرژی، از جمله منابع انرژی تجدیدپذیر است. این پروژه همچنین راه‌اندازی تأسیسات تولید خاکستر سودا، مواد کربنی و راه‌حل‌های ساختمانی سازگار با محیط زیست را پیش‌بینی می‌کند. در صورت اجرا، انتظار می‌رود این پارک صنعتی بیش از ۱۰۰۰۰ شغل ایجاد کند و پایه صنعتی قزاقستان را به طور قابل توجهی تقویت کند.

https://astanatimes.com/2026/01/kazakhstan-china-discuss-15-billion-industrial-park-project/

2 میلیون تن انتشار گازهای گلخانه‌ای صنعتی قزاقستان در سال 2024

بر اساس داده‌های منتشر شده توسط دفتر آمار ملی در 30 ژوئن2025، بیش از 232,800 منبع ثابت آلودگی در سال 2024 در سراسر کشور فعال بودند و 2.27 میلیون تن مواد مضر منتشر کردند که در مقایسه با سال 2023، افزایشی 0.6 درصدی را نشان می‌دهد. بیشترین حجم انتشار گازهای گلخانه‌ای در مناطق پاولودار و کاراگاندی ثبت شده گرچه هر دو همچنان کاهش تدریجی انتشار گازهای گلخانه‌ای را در طول زمان نشان می‌دهند.

 از کل انتشار گازهای گلخانه‌ای در سراسر کشور، 80.4 درصد آلاینده‌های گازی و مایع و 19.6 درصد ذرات جامد بوده‌اند. آلاینده‌های اصلی شامل دی‌اکسید گوگرد، اکسیدهای نیتروژن و کربن، ترکیبات آلی فرار، آمونیاک و سولفید هیدروژن بودند.این گزارش همچنین انتشار مواد خطرناک خاصی از جمله ۲۲۱.۴ تن سرب و ترکیبات آن، ۸۶ تن ترکیبات منگنز، ۱۱۰ تن اکسید مس، ۴۰۰ تن اسید سولفوریک، ۴۳ تن کلر و ۷۲۵ کیلوگرم جیوه را ثبت کرده است. مقامات خاطرنشان کردند که انتشار این مواد از حد مجاز تعیین شده تجاوز نکرده است. نظارت بر کیفیت هوا توسط هواشناسی کازهیدرومتر در ۷۰ منطقه در ۱۷۱ پست نظارتی انجام شد.سطح آلودگی بالا و بسیار بالا در مراکز اصلی شهری و صنعتی، از جمله آلماتی، آستانه، کاراگاندی، تمیرتائو، اوست-کامنوگورسک، شیمکنت، آکتوبه و چندین شهرک دیگر همچنان ادامه داشت.

لازم به ذکر است  وزارت محیط زیست و منابع طبیعی  جمهوری قزاقستان اعلام کرده قرار است یک اجلاس منطقه‌ای محیط زیست در ۲۲ تا ۲۴ آوریل در آستانه برگزار شود و کشورهای آسیای مرکزی را برای بحث در مورد چالش‌های مشترک زیست‌محیطی و راه‌حل‌های هماهنگ گرد هم آورد.

https://astanatimes.com/2026/01/kazakhstans-industrial-emissions-top-2-million-tons-in-2024/