نقش فزاینده مهاجران در بازار کار ایتالیا

دفتر مطالعات انجمن مشاغل و کارآفرینان کوچک ایتالیا (CGIA) در گزارشی به نقش فزاینده مهاجران در بازار کار این کشور پرداخته است. بر اساس این گزارش کارگران خارجی به رکنی جدایی‌ناپذیر و حیاتی در ساختار اقتصادی ایتالیا تبدیل شده‌اند. در سال ۲۰۲۵، حدود یک‌چهارم کل استخدام‌های جدید (تقریباً ۲۳ درصد) به مهاجران اختصاص یافته و تعداد این استخدام‌ها به بیش از ۱.۳ میلیون نفر برسد. این رقم نسبت به سال ۲۰۱۷ جهشی حدود ۱۴۰ درصدی را نشان می‌دهد و بیشترین تمرکز آن در بخش‌های کشاورزی، هتل‌داری (رستوران‌داری و گردشگری) و ساخت‌وساز مشاهده می‌شود که بدون نیروی کار خارجی با کمبود شدید نیروی بومی مواجه هستند.  داده‌های بررسی‌شده نشان می‌دهد که نیروی کار خارجی به عنصری ساختاری در اقتصاد ایتالیا تبدیل شده، با نقش کلیدی در رشد استخدامی، تعادل جمعیتی و پایداری مالی. پیش‌بینی‌های ۲۰۲۵ حاکی از وابستگی فزاینده بخش‌های کلیدی به این نیرو است، که این امر نیازمند سیاست‌های ادغام، آموزش و منظم‌سازی است. این گزارش بر پایه آمار موجود تأکید دارد که بدون این مشارکت، چالش‌های اقتصادی تشدید می‌شود، اما موفقیت نهایی به مدیریت مؤثر این روندها بستگی دارد.

اقتصاد ایتالیا در سال‌های اخیر شاهد تغییرات ساختاری قابل توجهی در بازار کار بوده است، که یکی از برجسته‌ترین آن‌ها افزایش حضور نیروی کار خارجی است. بر اساس گزارش‌های دفتر مطالعات CGIA (انجمن مشاغل و کارآفرینان کوچک) ، نیروی کار خارجی از یک عنصر حاشیه‌ای به یک رکن حیاتی در ساختار اقتصادی کشور تبدیل شده است. این گزارش، با تمرکز بر داده‌های سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵ و پیش‌بینی‌های مرتبط، به بررسی روندهای آماری، توزیع بخشی و جغرافیایی، ضرورت‌های اقتصادی و الگوهای سازگاری نیروی کار خارجی می‌پردازد.

این تحولات در زمینه چالش‌های جمعیتی ایتالیا، مانند کاهش نرخ زاد و ولد و پیری جمعیت، رخ می‌دهند که منجر به کمبود نیروی کار بومی در برخی بخش‌ها شده است. نیروی کار خارجی، که شامل اتباع غیراتحادیه اروپا و اتحادیه اروپا می‌شود (هرچند آمار اغلب بر غیراتحادیه تمرکز دارد)، نقش پرکننده این خلاءها را ایفا می‌کند. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۵، حدود ۱,۳۵۸,۸۹۰ استخدام خارجی صورت گرفته است، که معادل ۲۳.۴ درصد از کل استخدام‌های جدید است.

 

تحلیل آماری رشد استخدام نیروی کار خارجی

روند ورود نیروی کار خارجی به بازار کار ایتالیا طی هشت سال گذشته (۲۰۱۷-۲۰۲۵) صعودی بوده و نشان‌دهنده یک جهش قابل توجه است. تعداد استخدام‌های پیش‌بینی‌شده برای اتباع خارجی از ۵۶۷,۹۴۰ نفر در سال ۲۰۱۷ به ۱,۳۵۸,۸۹۰ نفر در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته، که این رقم رشد ۱۳۹.۳ درصدی را نشان می‌دهد. این رشد نسبت به سال ۲۰۱۹ (پیش از همه‌گیری کووید-۱۹) بیش از دو برابر شده است.

جدول زیر روند تغییرات را به طور خلاصه نشان می دهد.

سال	تعداد استخدام پیش‌بینی‌شده	سهم از کل استخدام‌ها (درصد)
۲۰۱۷	۵۶۷,۹۴۰	۱۴%
۲۰۱۹	۶۲۷,۴۳۰	۱۴%
۲۰۲۱	۶۷۲,۵۶۰	۱۴%
۲۰۲۳	۱,۰۵۷,۶۲۰	۱۹%
۲۰۲۵	۱,۳۵۸,۸۹۰	۲۳%

 این آمار حاکی از آن است که نیروی کار خارجی دیگر محدود به نقش‌های فصلی نیست، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه‌ریزی استخدامی در سطح ملی شده است. این روند با سیاست‌های دولتی مانند افزایش سهمیه‌های ورود کارگران خارجی (مانند ۴۹۷,۵۵۰ مجوز ورود غیراتحادیه اروپا در سال‌های اخیر) همخوانی دارد، که هدف آن رفع کمبودهای نیروی کار است.

توزیع بخشی و حرفه‌ای نیروی کار خارجی

حضور نیروی کار خارجی در بخش‌های اقتصادی ایتالیا ناهمگون است و بیشترین تمرکز در صنایع نیازمند نیروی کار فیزیکی و فصلی مشاهده می‌شود. در سال ۲۰۲۵، بخش‌هایی مانند کشاورزی، نساجی و ساخت‌وساز بیشترین وابستگی را نشان می‌دهند:

 

• کشاورزی، جنگل‌داری و ماهیگیری: ۴۲.۹ درصد از کل استخدام‌ها.
• نساجی، پوشاک و کفش: ۴۱.۸ درصد از کل استخدام‌ها.
• ساخت‌وساز: ۳۳.۶ درصد از کل استخدام‌ها.
• خدمات پشتیبانی (نظافت، نگهبانی): ۲۶.۷ درصد از کل استخدام‌ها.
• حمل‌ونقل و لجستیک: ۲۶.۷ درصد از کل استخدام‌ها.
• خدمات توریستی و رستوران‌داری: ۲۴.۸ درصد از کل استخدام‌ها.

از نظر تعداد مطلق استخدام‌ها در حرفه‌های خاص، رتبه‌بندی به شرح زیر است:

• خدمات رستوران (آشپز، پیشخدمت): ۲۳۱,۳۸۰ نفر.
• خدمات نظافت: ۱۳۷,۳۳۰ نفر.
• کشاورزی و نگهداری فضای سبز: ۱۰۵,۵۴۰ نفر.
• پرسنل غیرماهر جابجایی کالا: ۸۵,۸۵۰ نفر.
• فروشندگی: ۷۵,۰۲۰ نفر.

 

 این توزیع نشان‌دهنده تمرکز بر مشاغلی است که اغلب با کمبود متقاضی بومی مواجه هستند و نیروی کار خارجی نقش مکمل را ایفا می‌کند. حدود ۸۰ درصد از تقاضای نیروی کار خارجی به ۲۰ عنوان شغلی محدود می‌شود، که این امر بر اهمیت برنامه‌ریزی بخشی تأکید دارد.

لیست این ۲۰ عنوان شغلی بر اساس رتبه‌بندی میزان تقاضا (از بیشترین به کمترین) به شرح زیر است:

کارکنان بخش رستوران و غذا (مانند آشپز، کمک‌آشپز، ظرف‌شوی و گارسون) ، پرسنل غیرماهر در خدمات نظافتی، پرسنل غیرماهر در کشاورزی و نگهداری فضای سبز، پرسنل غیرماهر در جابجایی و تحویل کالا (لجستیک)، فروشندگان و پرسنل بخش فروش، کارگران ماشین‌آلات فلزکاری، کارگران مونتاژ محصولات صنعتی آهنگران و سازندگان ابزار، رانندگان ماشین‌آلات خاک‌برداری و بالابر، کارکنان دفتری و امور عمومی، کارگران متخصص در صنعت نساجی و پوشاک، متصدیان پذیرش و اطلاعات، کارگران متخصص در نصب و نگهداری تجهیزات الکتریکی، تکنسین‌های روابط تجاری و بازار، کارگران ماشین‌آلات ثابت در صنایع غذایی، کارگران ماشین‌آلات در صنعت نساجی و تولید پوشاک، کارگران ماشین‌آلات بسته‌بندی محصولات صنعتی، جوشکاران و سازندگان سازه‌های فلزی، کارکنان خدمات مراقبت‌های زیبایی، متخصصان واجد شرایط در خدمات بهداشتی و اجتماعی.

 

توزیع جغرافیایی و منطقه‌ای

توزیع نیروی کار خارجی در ایتالیا در سال ۲۰۲۵از الگویی منطقه‌ای با تمرکز بیشتر در شمال و مرکز کشور  پیروی می‌کند:

• بیشترین سهم در استخدام‌های جدید: ترنتینو-آلتو آدیجه (۳۱.۵ درصد)، امیلیا-رومانیا (۳۰.۶ درصد)، و لومباردی (۲۹.۲ درصد).
• بیشترین رشد (۲۰۱۷-۲۰۲۵): باسیلیکاتا با ۳۰۶.۱ درصد افزایش.
• سطح استانی: پراتو با ۵۵.۵ درصد (بیش از نیمی از استخدام‌ها)، گوریتزیا و پیاچنزا با ۳۹.۷ درصد.
• تعداد مطلق: میلان با ۱۴۱,۷۹۰ استخدام، رم با ۹۶,۶۶۰، و ورونا با ۴۲,۰۰۰.

 این الگوها با قطب‌های صنعتی و کشاورزی ایتالیا همخوانی دارند و نشان می‌دهند که مناطق شمالی مانند لومباردی (۱۶.۶ درصد حضور خارجی در کل نیروی کار) نقش پیشران را ایفا می‌کنند. رشد در مناطق جنوبی مانند باسیلیکاتا نیز حاکی از گسترش این پدیده به سراسر کشور  از جمله مناطق جنوبی است.

 

ضرورت‌های اقتصادی

نیروی کار خارجی در ایتالیا نه تنها خلاءهای شغلی را پر می‌کند، بلکه به تعادل جمعیتی و پایداری سیستم تأمین اجتماعی کمک می‌رساند. ایتالیا با پیری جمعیت (کاهش زاد و ولد به زیر ۳۵۰,۰۰۰ تولد در سال ۲۰۲۵) مواجه است، که منجر به افزایش نسبت بازنشستگان به شاغلان می‌شود. 3 نیروی کار خارجی، با میانگین سنی پایین‌تر، مالیات و حق بیمه بیشتری پرداخت می‌کند در حالی که کمتر از خدمات بازنشستگی و درمانی استفاده می‌نماید، و این امر تراز مثبت مالی ایجاد می‌کند.

علاوه بر این، حضور حدود ۲.۲ میلیون کارگر غیراتحادیه اروپا (بدون احتساب اتباع اتحادیه مانند رومانیایی‌ها) به حفظ زنجیره‌های تولید در بخش‌های کلیدی کمک می‌کند. کارآفرینی مهاجران نیز به احیای مناطق بحران‌زده منجر شده، و بدون این مشارکت، هزینه‌های تولید افزایش یافته و رقابت‌پذیری کاهش می‌یابد. سیاست‌های دولتی ایتالیا مانند افزایش ویزاهای کار (۱۶۵,۰۰۰ در ۲۰۲۵) این ضرورت را تأیید می‌کنند.

 

الگوهای سازگاری و شبکه‌های مهاجرتی

تمرکز ملیت‌های خاص در مشاغل معین اغلب به عوامل بازار و اجتماعی نسبت داده می‌شود، نه استعدادهای ذاتی:

• اروپای شرقی: خدمات خانگی و مراقبت.
• شمال آفریقا: ساخت‌وساز، کشاورزی و لجستیک.
• آسیای جنوبی (هند، پاکستان، بنگلادش): کشاورزی، دامپروری و خرده‌فروشی.
• چین: بازرگانی، نساجی و رستوران‌داری.
• فیلیپین: خدمات شخصی و خانگی.

این الگوها ناشی از شبکه‌های مهاجرتی (که ورود به مشاغل مشابه را تسهیل می‌کنند)، موانع زبانی، عدم شناسایی مدارک تحصیلی، و تقاضای محلی هستند. سیاست‌های نظم بخشی (مانند برنامه‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۳-۲۰۲۵) نیز بر این توزیع تأثیر گذاشته‌اند.

 مرجع

https://www.tgcom24.mediaset.it/economia/lavoro-cgia-mestre-neoassunti-stranieri_109248978-202602k.shtml

https://www.cgiamestre.com/wp-content/uploads/2026/02/Stranieri-22.02.2026.pdf

https://www.quotidiano.net/ECONOMIA/LAVORO-IN-ITALIA-UN-NEOASSUNTO-SU-QUATTRO-E-STRANIERO-DALLEDILIZIA-ALLAGRICOLTURA-I-DATI-E12ABBD7