اخبار اقتصادی بنگلادش- داکا

گزیده اخبار اقتصادی بنگلادش در هفته چهارم فروردین ماه 1405 مندرج در روزنامه‌ها و سایر رسانه‌های این کشور به شرح زیر ارائه می‌گردد:

افزایش قیمت سوخت در هماهنگی با بازار جهانی

دولت بنگلادش در تصمیمی جدید، قیمت انواع سوخت را با هدف هم‌راستا کردن با نرخ‌های بازار جهانی افزایش داد. بر اساس اعلام رسمی، قیمت گازوئیل و نفت سفید به ۱.۰۵ دلار (۱۱۵ تاکا) در هر لیتر رسیده است. همچنین قیمت بنزین اکتان به حدود ۱.۱۸ دلار (۱۳۰ تاکا) و بنزین معمولی (پترول) به حدود ۱.۱۴ دلار (۱۲۵ تاکا) در هر لیتر افزایش یافته است.  مسئولان اعلام کرده‌اند که این اقدام در راستای اجرای سیاست قیمت‌گذاری خودکار سوخت و کاهش فشار بر منابع مالی دولت انجام شده است. پیش از این، دولت برای مدت طولانی با پرداخت یارانه، قیمت سوخت را پایین‌تر از نرخ جهانی نگه داشته بود که باعث افزایش بار مالی بر بودجه شده بود. بر اساس این سیاست جدید، قیمت سوخت به‌صورت ماهانه و با توجه به نوسانات بازار جهانی نفت تنظیم خواهد شد. هدف از این رویکرد، ایجاد شفافیت بیشتر در بازار انرژی و جلوگیری از زیان‌های سنگین شرکت‌های دولتی عنوان شده است. کارشناسان معتقدند که این افزایش قیمت می‌تواند بر هزینه‌های حمل‌ونقل و در نتیجه قیمت کالاها تأثیر بگذارد، هرچند دولت تأکید کرده تلاش خواهد کرد اثرات آن بر زندگی مردم را مدیریت کند.

https://www.tbsnews.net/bangladesh/energy/fuel-prices-raised-line-global-market-diesel-tk115-litre-sunday-1414946

توقف واحد اصلی پالایشگاه ایسترن بنگلادش به‌دلیل کمبود نفت خام

در پی کمبود نفت خام، واحد اصلی پالایشگاه دولتی «ایسترن ریفاینری» در چیتاگونگ بنگلادش به‌طور کامل متوقف شده است؛ اتفاقی که نگرانی‌ها درباره تشدید بحران سوخت در کشور را افزایش داده است.بر اساس گزارش‌ها، واحد تقطیر نفت خام (CDU) این پالایشگاه فعالیت خود را متوقف کرده، این پالایشگاه تنها مرکز دولتی تصفیه نفت در بنگلادش محسوب می‌شود و توقف آن تأثیر مستقیم بر تأمین سوخت کشور دارد. طبق اطلاعات موجود، این پالایشگاه سالانه حدود ۱.۵ میلیون تن نفت خام را تصفیه می‌کند و عمدتاً نفت خام سبک عربستان و نفت «مربان» از امارات متحده عربی را فرآوری می‌کند. توقف این پالایشگاه نشان‌دهنده آسیب‌پذیری شدید بنگلادش در برابر اختلالات خارجی در تأمین انرژی است؛ به‌ویژه در شرایطی که وابستگی این کشور به واردات نفت خام بسیار بالاست.

https://www.jagonews24.com/economy/news/1110341

صنعت پوشاک بنگلادش درگیر بحران چهارگانه

صنعت پوشاک آماده بنگلادش در پی بحران‌های جهانی و منطقه‌ای با چالش‌های جدی روبه‌رو شده و از ابتدای سال مالی جاری (از ژوئیه) روند صادرات آن نزولی بوده است. جنگ در خاورمیانه نیز این وضعیت را تشدید کرده و به کاهش سفارش‌ها از سوی خریداران و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی و کانتینری انجامیده است. همزمان، افزایش هزینه‌های داخلی حمل‌ونقل و قطعی برق، فشار مضاعفی بر این صنعت وارد کرده است. بر اساس آمار انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان پوشاک بنگلادش، در ماه مارس صادرات پوشاک به ۲.۷۸ میلیارد دلار (حدود ۳۰۵.۸ میلیارد تاکا) رسیده، در حالی که این رقم در مارس سال گذشته ۳.۴۴ میلیارد دلار (حدود ۳۷۸.۴ میلیارد تاکا) بوده است؛ یعنی بیش از ۱۹ درصد کاهش. در فوریه نیز صادرات به ۲.۸۱ میلیارد دلار (حدود ۳۰۹.۱ میلیارد تاکا) رسید که نسبت به ۳.۲۴ میلیارد دلار (حدود ۳۵۶.۴ میلیارد تاکا) سال قبل، ۱۳.۲۱ درصد کاهش نشان می‌دهد. در مجموع ۹ ماه نخست سال مالی، صادرات از ۳۰.۲۴ میلیارد دلار (حدود ۳.۳۳ تریلیون تاکا) به ۲۸.۵۷ میلیارد دلار (حدود ۳.۱۴ تریلیون تاکا) کاهش یافته که بیانگر رشد منفی ۵.۵۱ درصدی است. فعالان این صنعت می‌گویند یکی از دلایل اصلی عقب‌ماندن بنگلادش از رقبایی مانند چین و ویتنام، وابستگی حدود ۴۰ درصدی به واردات مواد اولیه است که باعث افزایش هزینه و زمان تولید می‌شود. در نتیجه، این دو کشور اکنون در اولویت خریداران جهانی قرار دارند و بنگلادش به رتبه سوم سقوط کرده است. از سوی دیگر، هزینه حمل‌ونقل دریایی به‌شدت افزایش یافته است. کرایه یک کانتینر ۴۰ فوتی به مقصد اروپا که پیش‌تر بین ۱۶۰۰ تا ۱۷۰۰ دلار (حدود ۱۷۶ هزار تا ۱۸۷ هزار تاکا) بود، اکنون به ۲۰۰۰ تا ۲۴۰۰ دلار (حدود ۲۲۰ هزار تا ۲۶۴ هزار تاکا) رسیده است. همچنین هزینه ارسال به خاورمیانه از حدود ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ دلار (حدود ۱۱۰ هزار تا ۱۳۲ هزار تاکا) به ۴۵۰۰ تا ۵۰۰۰ دلار (حدود ۴۹۵ هزار تا ۵۵۰ هزار تاکا) افزایش یافته است. در داخل کشور نیز هزینه حمل‌ونقل تقریباً دو برابر شده است. کرایه یک کامیون سرپوشیده که پیش‌تر ۲۴ تا ۲۶ هزار تاکا (حدود ۲۱۸ تا ۲۳۶ دلار) بود، اکنون به ۴۰ تا ۴۲ هزار تاکا (حدود ۳۶۴ تا ۳۸۲ دلار) رسیده است. علاوه بر این، بحران انرژی و قطعی گسترده برق وضعیت تولید را بدتر کرده است. در نیمه نخست ماه جاری، قطعی برق در داکا و چیتاگونگ روزانه ۴ تا ۵ ساعت و در سایر مناطق تا ۸ تا ۹ ساعت گزارش شده است. کمبود سوخت برای ژنراتورها نیز باعث توقف فعالیت برخی کارخانه‌ها شده است. فعالان صنعت هشدار داده‌اند که ادامه این شرایط می‌تواند به تعطیلی گسترده کارخانه‌ها منجر شود. آن‌ها از دولت خواسته‌اند با ارائه وام‌های کم‌بهره و حمایت‌های سیاستی بیشتر، از این بخش حیاتی اقتصاد حمایت کند.

https://www.jagonews24.com/economy/news/1111586

تلاش‌های دیپلماتیک برای خروج کشتی «جویجاترا» از تنگه هرمز

مقامات بنگلادش اعلام کردند که تلاش‌های دیپلماتیک برای خارج کردن کشتی «جویجاترا» از تنگه هرمز در جریان است. این کشتی که تحت مالکیت بنگلادش قرار دارد، به‌دلیل تنش‌های منطقه‌ای و شرایط امنیتی در این آبراه مهم متوقف شده است. Banglar Joyjatra که یک نفتکش متعلق به بنگلادش است، در مسیر خود با محدودیت‌هایی مواجه شده و فعلاً امکان ادامه حرکت برای آن فراهم نشده است. وزیر کشتیرانی بنگلادش اعلام کرده که دولت از طریق کانال‌های دیپلماتیک با کشورهای مرتبط در حال مذاکره است تا عبور امن این کشتی تضمین شود. به گفته او، امنیت خدمه و محموله در اولویت قرار دارد و تمامی اقدامات لازم برای حل سریع این وضعیت در حال انجام است. تنگه هرمز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان، در شرایط تنش منطقه‌ای با اختلالاتی مواجه شده و همین موضوع باعث نگرانی برای بسیاری از کشورها از جمله بنگلادش شده است. مقامات همچنین تأکید کرده‌اند که وضعیت به‌طور مستمر در حال بررسی است و در صورت هرگونه پیشرفت، اطلاعات جدید اعلام خواهد شد.

https://www.tbsnews.net/bangladesh/diplomatic-efforts-underway-bring-joyjatra-out-hormuz-shipping-minister-1414736

بازگشت پیکر ۳۴ کارگر بنگلادشی از کویت، مالزی و لیبی

پیکر ۳۴ مهاجر بنگلادشی که در کشورهای مختلف جان خود را از دست داده‌اند، به کشور بازگردانده شد. این افراد در کویت، مالزی و لیبی فوت کرده بودند. به گفته مقامات، این افراد به دلایل مختلفی از جمله بیماری، حوادث کاری و شرایط دشوار زندگی در خارج از کشور جان باخته‌اند. بازگرداندن پیکرها با همکاری سفارتخانه‌های بنگلادش در این کشورها و هماهنگی نهادهای مربوطه انجام شده است. پس از ورود اجساد به بنگلادش، آن‌ها برای انجام مراسم تدفین به خانواده‌هایشان تحویل داده شدند. این روند بخشی از تلاش‌های دولت برای حمایت از شهروندان خود در خارج از کشور و رسیدگی به خانواده‌های آسیب‌دیده است. کارشناسان بار دیگر بر لزوم بهبود شرایط کاری و نظارت بیشتر بر اعزام نیروی کار به خارج تأکید کرده‌اند، چرا که بسیاری از مهاجران بنگلادشی در شرایط سخت و گاه ناایمن مشغول به کار هستند.

https://www.tbsnews.net/bangladesh/bodies-34-bangladeshi-migrants-arrive-kuwait-malaysia-libya-1414931

تلاش بنگلادش برای جذب ۲ میلیارد دلار کمک خارجی جهت مهار بحران انرژی

نخست‌وزیر بنگلادش اعلام کرده است که دولت این کشور برای مقابله با بحران شدید انرژی، به‌دنبال تأمین ۲ میلیارد دلار کمک مالی از شرکای توسعه‌ای بین‌المللی است. این اقدام با هدف تأمین نیازهای فوری انرژی و حفظ ثبات اقتصادی کشور انجام می‌شود.  به گفته وی، بحران جهانی انرژی که تا حد زیادی تحت تأثیر تنش‌های خاورمیانه شکل گرفته، اقتصاد بنگلادش را به‌شدت تحت فشار قرار داده و حتی دستاوردهای اقتصادی سال‌های اخیر را در معرض خطر قرار داده است.  دولت برای مدیریت این بحران مجموعه‌ای از اقدامات کوتاه‌مدت را اجرا کرده است؛ از جمله سهمیه‌بندی سوخت، کاهش ساعات کاری ادارات و بازارها، کنترل مصرف و افزایش واردات اضطراری انرژی از منابع مختلف.  نخست‌وزیر هشدار داده است که اگر این بحران ادامه یابد، ممکن است پیامدهایی مشابه شوک نفتی دهه ۱۹۷۰ داشته باشد که رشد اقتصادی بسیاری از کشورها را برای سال‌ها متوقف کرده بود. او همچنین تأکید کرد که هیچ کشوری به‌تنهایی قادر به مقابله با این بحران نیست و همکاری منطقه‌ای و بین‌المللی برای تقویت امنیت انرژی و حمایت از کشورهای آسیب‌پذیر ضروری است.  در همین حال، بنگلادش که وابستگی بالایی به واردات انرژی دارد، برای جلوگیری از تشدید بحران، به‌دنبال تنوع‌بخشی به منابع تأمین و افزایش همکاری با شرکای جهانی است.

https://www.tbsnews.net/bangladesh/pm-seeks-2b-external-support-tackle-energy-crisis-1412101

بحران سوخت در داکا؛ صف‌های طولانی، اتلاف صدها ساعت کاری و فلج شدن زندگی شهری

بحران کمبود سوخت در پایتخت بنگلادش به‌شدت تشدید شده و زندگی روزمره شهروندان را با اختلال جدی مواجه کرده است. در مناطق مختلف داکا، مردم برای دریافت بنزین و گازوئیل ساعت‌ها در صف‌های طولانی منتظر می‌مانند، بدون اینکه تضمینی برای دریافت سوخت وجود داشته باشد. مشاهدات میدانی نشان می‌دهد که صف خودروها از شب تا صبح ادامه دارد و حتی برخی از رانندگان از سحر در صف می‌ایستند، اما تا ظهر نیز موفق به دریافت سوخت نمی‌شوند. این وضعیت باعث اتلاف گسترده زمان، کاهش بهره‌وری و کند شدن شدید فعالیت‌های اقتصادی و حمل‌ونقل شهری شده است. در واکنش به این بحران، دولت به‌صورت آزمایشی سیستم «Fuel Pass» را برای موتورسواران راه‌اندازی کرده تا با استفاده از کد QR بتوانند سهمیه محدودی سوخت دریافت کنند. با این حال، این اقدام نتوانسته مشکل کمبود را به‌طور اساسی حل کند و همچنان بسیاری از شهروندان با مشکل دسترسی به سوخت مواجه هستند. رانندگان، کارگران و حتی آمبولانس‌ها نیز تحت تأثیر این وضعیت قرار گرفته‌اند و در برخی موارد خدمات اضطراری نیز با مشکل مواجه شده است. کارشناسان هشدار می‌دهند که در صورت تداوم این بحران، تولید ملی کاهش یافته و قیمت کالاهای اساسی افزایش خواهد یافت.

https://www.jagonews24.com/national/news/1110572

هدف‌گذاری بنگلادش برای اقتصاد یک تریلیون دلاری تا ۲۰۳۴

دولت بنگلادش هدف‌گذاری کرده تا سال ۲۰۳۴ حجم اقتصاد این کشور را به یک تریلیون دلار برساند؛ هدفی بلندپروازانه که نیازمند رشد پایدار و اصلاحات گسترده اقتصادی است. در عین حال، افزایش بدهی‌های دولتی به یکی از نگرانی‌های اصلی تبدیل شده و نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی طی سال‌های اخیر روند صعودی داشته است. فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی نیز یکی دیگر از چالش‌های مهم است، زیرا بنگلادش از جمله کشورهای آسیب‌پذیر در برابر بلایای طبیعی محسوب می‌شود. کاهش منابع مالی برای مقابله با بحران‌های اقلیمی می‌تواند روند توسعه را با اختلال مواجه کند. از سوی دیگر، تنش‌های ژئوپلیتیکی و بی‌ثباتی در تجارت جهانی نیز ریسک‌های جدیدی برای اقتصاد این کشور ایجاد کرده است. برخی برآوردها نشان می‌دهد ادامه بحران‌های جهانی ممکن است باعث افزایش فقر در بنگلادش شود. دولت برای دستیابی به این هدف بر افزایش سرمایه‌گذاری، توسعه صادرات، ایجاد اشتغال و حفظ ثبات اقتصاد کلان تأکید دارد. با این حال، کارشناسان معتقدند بدون اصلاحات عمیق و مدیریت چالش‌های داخلی و خارجی، تحقق اقتصاد یک تریلیون دلاری با موانع جدی روبه‌رو خواهد بود.

https://thefinancialexpress.com.bd/economy/bangladesh-eyes-1-trillion-economy-by-2034

کاهش سرعت رشد اقتصاد بنگلادش؛ هشدار صندوق بین‌المللی پول درباره آینده

صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرده است که رشد اقتصادی بنگلادش در سال مالی ۲۰۲۶ به حدود ۴.۷ درصد خواهد رسید، اما این روند در سال مالی ۲۰۲۷ کندتر شده و به ۴.۳ درصد کاهش می‌یابد؛ موضوعی که نشان‌دهنده تداوم چالش‌های اقتصادی در این کشور است. بر اساس این گزارش، هرچند اقتصاد بنگلادش پس از دوره‌ای از رکود نسبی در حال بهبود است، اما این بهبود با سرعت پایین‌تری نسبت به انتظارات ادامه خواهد داشت. این نهاد بین‌المللی همچنین پیش‌بینی کرده که نرخ تورم در سال مالی ۲۰۲۶ به حدود ۹.۲ درصد افزایش یابد که بالاتر از برآوردهای قبلی است، اما انتظار می‌رود این رقم در سال مالی ۲۰۲۷ به حدود ۶ درصد کاهش پیدا کند. در مقابل، دولت بنگلادش هدف رشد اقتصادی ۶.۵ درصدی را برای سال آینده تعیین کرده و تلاش دارد مسیر بازگشت به رشد بالا و تبدیل شدن به یک اقتصاد تریلیون دلاری تا سال ۲۰۳۴ را حفظ کند. با این حال، سایر نهادهای بین‌المللی دیدگاه محتاطانه‌تری دارند. بانک جهانی رشد اقتصادی بنگلادش را کمتر از پیش‌بینی صندوق بین‌المللی پول اعلام کرده و به چالش‌هایی مانند افزایش فقر، تورم بالا، ضعف در بخش بانکی، کاهش سرمایه‌گذاری خصوصی و مشکلات درآمدی دولت اشاره کرده است. همچنین بانک توسعه آسیایی نیز رشد اقتصادی را در سطحی پایین‌تر پیش‌بینی کرده و تأکید دارد که اقتصاد بنگلادش همچنان تحت فشار عوامل خارجی مانند افزایش قیمت انرژی و اختلال در زنجیره تأمین جهانی قرار دارد. کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامه تنش‌ها در خاورمیانه می‌تواند چشم‌انداز اقتصادی را بدتر کند، زیرا این بحران‌ها باعث افزایش قیمت نفت، اختلال در حمل‌ونقل دریایی و فشار بیشتر بر تورم داخلی خواهد شد. در مجموع، اگرچه اقتصاد بنگلادش نشانه‌هایی از بهبود را نشان می‌دهد، اما تداوم تورم بالا، ضعف ساختاری و شوک‌های خارجی باعث شده چشم‌انداز رشد این کشور همچنان با عدم قطعیت و ریسک‌های جدی مواجه باشد.

https://www.tbsnews.net/economy/bangladeshs-economy-grow-47-fy26-slow-further-43-fy27-imf-1411496

حمل‌ونقل مستقیم؛ گام حیاتی برای افزایش رقابت‌پذیری تجارت بنگلادش

توسعه حمل‌ونقل مستقیم دریایی می‌تواند تحول بزرگی در تجارت بنگلادش ایجاد کرده و رقابت‌پذیری این کشور را در بازارهای جهانی به‌طور قابل توجهی افزایش دهد. در حال حاضر، بیشتر صادرات و واردات بنگلادش به‌صورت غیرمستقیم و از طریق بنادر واسطه‌ای مانند کلمبو، سنگاپور و پورت کلانگ انجام می‌شود. این وابستگی به ترانشیپمنت باعث افزایش زمان و هزینه حمل‌ونقل شده و کارایی زنجیره تأمین را کاهش داده است. بر اساس برآوردها، صادرات کالا از بنگلادش در حالت فعلی حدود ۴۰ تا ۴۵ روز زمان می‌برد، در حالی که با راه‌اندازی مسیرهای مستقیم دریایی، این زمان می‌تواند به حدود ۱۵ تا ۲۵ روز کاهش یابد. این اختلاف زمانی یکی از عوامل مهم در کاهش قدرت رقابت بنگلادش در برابر کشورهای رقیب است. علاوه بر زمان، هزینه‌های اضافی ناشی از تخلیه و بارگیری مجدد در بنادر واسطه‌ای، فشار مالی قابل توجهی بر صادرکنندگان وارد می‌کند. این موضوع به‌عنوان یکی از موانع ساختاری در توسعه تجارت این کشور شناخته می‌شود. با این حال، عملکرد بندر چیتاگونگ در سال‌های اخیر بهبود یافته و ظرفیت عملیاتی آن افزایش پیدا کرده است. ثبت رکورد جابه‌جایی میلیون‌ها کانتینر و کاهش زمان انتظار کشتی‌ها نشان می‌دهد که زیرساخت‌های لازم برای حرکت به سمت حمل‌ونقل مستقیم در حال شکل‌گیری است.  توسعه حمل‌ونقل مستقیم می‌تواند با کاهش هزینه و زمان، نقش مهمی در افزایش صادرات، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تقویت جایگاه بنگلادش در تجارت جهانی ایفا کند.

https://www.tbsnews.net/thoughts/why-direct-shipping-next-frontier-bangladeshs-trade-competitiveness-1410216

ثبات بازار ارز بنگلادش علی‌رغم تنش‌های جنگی جهانی

با وجود افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی و نگرانی‌ها درباره تأثیر جنگ بر اقتصاد جهانی، بازار ارز بنگلادش همچنان ثبات نسبی خود را حفظ کرده است؛ موضوعی که به‌عنوان یک نشانه مثبت برای اقتصاد کشور تلقی می‌شود. بر اساس داده‌های بانک مرکزی، وضعیت عرضه ارز خارجی در کشور همچنان قابل قبول است و ذخایر ارزی در سطحی قرار دارد که می‌تواند از تجارت خارجی و واردات کالاهای ضروری حمایت کند. این در حالی است که بسیاری از کشورهای در حال توسعه در شرایط مشابه با کاهش شدید ذخایر ارزی مواجه شده‌اند. همچنین میزان ارز نقدی در اختیار بانک‌ها افزایش یافته و این موضوع نشان‌دهنده بهبود نسبی در جریان ورودی ارز، به‌ویژه از محل صادرات و حواله‌های ارزی (remittance) است. این عوامل به تثبیت نرخ ارز و کاهش نوسانات شدید در بازار کمک کرده‌اند. هرچند بازار ارز بنگلادش فعلاً پایدار باقی مانده، اما تداوم این وضعیت به تحولات جهانی و سیاست‌گذاری‌های داخلی بستگی خواهد داشت.

https://www.jagonews24.com/economy/news/1109529

تأکید بنگلادش بر همکاری انرژی و آب در مسیر احیای روابط با هند

بنگلادش در راستای بازتنظیم روابط خود با هند، بر تقویت همکاری در حوزه‌های انرژی و منابع آبی به‌عنوان محورهای کلیدی این روابط تأکید کرده است. این رویکرد در شرایطی مطرح می‌شود که دو کشور پس از دوره‌ای از سردی روابط، به‌دنبال بهبود و گسترش همکاری‌های دوجانبه هستند. وزیر امور خارجه بنگلادش اعلام کرده که همکاری در بخش انرژی یکی از نشانه‌های مهم بهبود روابط است. او به حمایت هند در تأمین سوخت در دوره بحران جهانی انرژی اشاره کرده و گفته انتقال سوخت، از جمله صادرات دیزل و فعالیت خط لوله میان دو کشور، نقش مهمی در تأمین نیازهای انرژی بنگلادش داشته است. در کنار انرژی، موضوع مدیریت منابع آبی نیز جایگاه مهمی در روابط دو کشور دارد. بنگلادش با تأکید بر اهمیت تقسیم عادلانه آب، به‌ویژه در آستانه بازنگری توافق‌نامه آب رود گنگ، این مسئله را یک پیوند حیاتی و تاریخی میان دو کشور دانسته است. همچنین دو کشور با چالش‌های مشترکی مانند تغییرات اقلیمی و بحران‌های زیست‌محیطی روبه‌رو هستند. مقامات بنگلادشی خواستار ایجاد چارچوب همکاری مشترک برای مقابله با این چالش‌ها شده‌اند و معتقدند این همکاری‌ها می‌تواند پایه‌ای برای روابط پایدار و بلندمدت باشد. در حوزه سیاسی نیز بنگلادش بر رویکرد تدریجی برای عادی‌سازی روابط تأکید کرده و اعلام کرده که از طریق اعتمادسازی و گفت‌وگو به‌دنبال تقویت همکاری‌هاست. همچنین تأکید شده که روابط این کشور با سایر قدرت‌ها، از جمله چین، در تضاد با روابط با هند نیست. افزون بر این، توسعه ارتباطات مردمی، تسهیل صدور ویزا و استفاده از اشتراکات فرهنگی و جغرافیایی از دیگر عواملی است که می‌تواند به بهبود روابط دو کشور کمک کند. در مجموع، دو کشور در مسیر احیای تدریجی روابط حرکت می‌کنند و همکاری در حوزه‌های انرژی، آب و محیط زیست به‌عنوان ستون‌های اصلی این روند در نظر گرفته می‌شود.

https://www.tbsnews.net/bangladesh/bangladesh-highlights-energy-water-cooperation-india-ties-reset-1409131