اخبار اقتصادی زیمبابوه، بوتسوانا و زامبیا
گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی کشورهای زیمبابوه، بوتسوانا و زامبیا در هفتۀ اول اردیبهشت ماه 1405 مندرج در روزنامهها و رسانههای این کشورها به شرح زیر ارائه میگردد.
زیمبابوه
زیمبابوه استراتژی ملی هوش مصنوعی را برای تقویت تحول دیجیتال راهاندازی کرد
زیمبابوه رسماً استراتژی ملی هوش مصنوعی ۲۰۲۶–۲۰۳۰ خود را راهاندازی کرده است تا تحول دیجیتال و توسعه اقتصادی کشور را پیش ببرد. رئیسجمهور امرسون منانگاگوا تأکید کرد که این استراتژی اطمینان میدهد فناوریهای هوش مصنوعی به نفع تمام شهروندان، از مراکز شهری تا روستاهای دورافتاده، بوده و با انقلاب صنعتی چهارم (4IR) همسو باشد.
این استراتژی اولویتهایی برای ادغام هوش مصنوعی در بخشهای کلیدی از جمله کشاورزی، معدن، بهداشت و آموزش تعیین میکند تا بهرهوری، کارایی و ارائه خدمات بهبود یابد. همچنین، مشوقهایی برای کسبوکارها و نوآوران برای پذیرش راهکارهای هوش مصنوعی ارائه میدهد و رشد اقتصاد دیجیتال مبتنی بر دانش را حمایت میکند. تمرکز اصلی بر سیستمهای هوش مصنوعی اخلاقی و انسانمحور است که حقوق اساسی افراد را رعایت کرده و رشد فراگیر را ترویج میکند، همراه با تقویت چارچوبهای قانونی و نظارتی برای حفاظت از شهروندان، به ویژه کودکان. بهطور کلی، این ابتکار، زیمبابوه را در موقعیتی قرار میدهد تا پتانسیل تحولآفرین هوش مصنوعی را بهرهبرداری کرده و نقش خود را در عرصه جهانی هوش مصنوعی تقویت کند.
https://techafricanews.com/2026/03/16/zimbabwe-launches-national-artificial-intelligence-strategy-to-drive-digital-transformation/
رویآوردن آمریکا به آفریقا بهدلیل کاهش شدید ذخایر عناصر نادر خاکی
گزارشها حاکی است که ایالات متحده تنها حدود دو ماه ذخیره عناصر نادر خاکی در انبارهای دفاعی خود دارد و این موضوع فشار فوری برای تأمین منابع جدید را در پی دارد، بهویژه در شرایط افزایش تنشها با ایران. عناصر نادر خاکی برای فناوریهای پیشرفته نظامی از جمله سیستمهای هدایت موشک، هواپیماهای جنگنده، سکوی راداری و زیرساختهای ارتباطی امن حیاتی هستند. چین در حال حاضر در فرآوری و صادرات جهانی این مواد استراتژیک تسلط دارد و این امر قدرت قابل توجهی بر زنجیرههای تأمین دفاعی آمریکا و غرب ایجاد کرده است. محدودیتهای صادراتی بر مواد دوکاربرده (مواد با کاربرد هم نظامی و هم غیرنظامی) نگرانیها درباره توانایی تأمین مجدد تجهیزات نظامی آمریکا در طول عملیاتهای طولانی را افزایش داده است. فراتر از عناصر نادر خاکی، چین سهم بزرگی از سایر مواد حیاتی دفاعی مانند آنتیموان را نیز در اختیار دارد.
توجهها بهطور فزایندهای به آفریقا معطوف شده است، جایی که ذخایر عظیم و دستنخوردهای از مواد استراتژیک وجود دارد. کشورهای کلیدی شامل جمهوری دموکراتیک کنگو، زیمبابوه، نامیبیا، تانزانیا، آفریقای جنوبی و بوتسوانا هستند. کنگو در تولید کبالت پیشتاز است، زیمبابوه دارای ذخایر عظیم لیتیم است و بوتسوانا اخیراً از کشف یک ذخیره درجه یک عناصر نادر خاکی شامل تمامی ۱۵ عنصر خبر داده است که علاوه بر آن مس، کبالت، نیکل و وانادیم نیز دارد. ایالات متحده در حال افزایش تعامل با دولتهای آفریقایی برای تأمین منابع جایگزین مواد معدنی خارج از چین است. با شدت گرفتن تقاضای جهانی برای عناصر نادر خاکی، آفریقا بهعنوان یک منطقه کلیدی برای زنجیرههای تأمین صنعتی، فناوری و دفاعی در حال ظهور است.
https://english.news.cn/africa//20260318/f47ffbb677994ae98edc5caa2a56c767/c.html
افزایش قیمت سوخت در زیمبابوه
تندای روبن مبوفانا، روزنامهنگار مطرح زیمبابوه در مقالهای از عملکرد دولت در افزایش ۳۹.۱ درصدی قیمت سوخت در مارس ۲۰۲۶ انتقاد کردهاست. در حالی که کشورهای همسایه مانند آفریقای جنوبی و زامبیا افزایشهای نسبتا کم (۲ تا ۶ درصد) تجربه کردهاند، قیمت بنزین در زیمبابوه به ۲.۱۷ دلار در هر لیتر رسیده است. تحلیل او نشان میدهد بخش عمده این افزایش (حدود ۸۶ سنت در هر لیتر) ناشی از مالیاتها و عوارض دولتی و سیاستهای غیرشفاف قیمتگذاری است. علاوه بر آن، انحصار تولید اتانول توسط شرکت Green Fuel Ltd باعث شده مردم مجبور شوند بخش بزرگی از هزینه سوخت را به جیب چند فرد ثروتمند بریزند. این ترکیب باعث شده سوخت گران شود، هزینه حمل و نقل و تولید افزایش یابد و تورم ایجاد شود.
مبوفانا خواستار اصلاحات فوری در سیاست سوخت زیمبابوه است: کاهش مالیاتها و عوارض، پایان دادن به انحصار اتانول، شفافیت در فرآیند خرید سوخت و بهرهگیری از ذخایر استراتژیک سوخت مانند کشورهای همسایه. او تأکید میکند بدون این تغییرات، وعده بهبود اقتصادی تنها یک شوخی باقی میماند و مردم زیمبابوه شایسته دولتی هستند که از بقا و رفاه آنان حمایت کند.
https://thezimbabwean.co/2026/03/zimbabwe-predatory-fuel-price-increases-are-nothing-short-of-daylight-robbery
بوتسوانا
کاهش نرخ تورم بوتسوانا به ۴ درصد در فوریه ۲۰۲۶
نرخ تورم سالانه در بوتسوانا در فوریه ۲۰۲۶ با کاهش اندکی به ۴ درصد رسید، در حالی که این رقم در ژانویه ۴.۱ درصد بود که بالاترین سطح از ژوئن ۲۰۲۳ محسوب میشد. این کاهش نشاندهنده کند شدن نسبی روند افزایش قیمت مصرفکننده است. فشارهای تورمی در چندین بخش اصلی شاخص قیمت مصرفکننده کاهش یافت. رشد قیمتها در بخش مواد غذایی، دخانیات، پوشاک و کفش، لوازم و تجهیزات خانگی و همچنین کالاها و خدمات متفرقه آهستهتر شد. در همین حال، قیمتها در بخش مسکن و خدمات شهری و نیز ارتباطات همچنان روند کاهشی داشت.
با این حال، هزینههای حملونقل با سرعت بیشتری افزایش یافت و در مقایسه با ۶ درصد در ژانویه، به ۶.۳ درصد رسید. در مقیاس ماهانه نیز قیمتهای مصرفکننده در فوریه ۰.۲ درصد افزایش یافت، در حالی که این افزایش در ماه قبل ۰.۶ درصد بود. بهطور کلی، این آمار نشاندهنده کاهش تدریجی فشارهای تورمی در اقتصاد کشور است.
https://tradingeconomics.com/botswana/inflation-cpi/news/533267
زامبیا
احتمال کاهش کمکهای HIV آمریکا به زامبیا در جریان مذاکرات دسترسی به معادن
گزارشها حاکی است که وزارت امور خارجه ایالات متحده در حال بررسی کاهش کمکهای حیاتی مربوط به HIV و سلامت به زامبیا است تا دولت این کشور را تحت فشار قرار دهد و موافقتنامهای را امضا کند که دسترسی آمریکا به منابع معدنی زامبیا را افزایش دهد. پیشنویس یادداشتی که برای وزیر امور خارجه مارکو روبیو تهیه شده نشان میدهد که کاهش کمکها ممکن است از ماه مه آغاز شود، در صورت عدم همکاری زامبیا. حدود ۱.۳ میلیون نفر در زامبیا به داروهای ضد رتروویروس که از طریق برنامه اضطراری رئیسجمهور آمریکا برای مقابله با ایدز (PEPFAR) تأمین میشود، و داروهای سل و مالاریا وابسته هستند که هر ساله جان دهها هزار نفر را نجات میدهند. زامبیا طی دو دهه گذشته بیش از ۶ میلیارد دلار از PEPFAR کمک دریافت کرده و کاهش ناگهانی بودجه میتواند پیامدهای فاجعهباری برای کسانی که به این داروها وابستهاند داشته باشد.
این توافق پیشنهادی شامل سه بخش است. اول، ایالات متحده طی پنج سال، ۱ میلیارد دلار بودجه سلامت ارائه میدهد در صورتی که زامبیا ۳۴۰ میلیون دلار از منابع داخلی خود را صرف سلامت کند؛ رقمی کمتر از نصف سطح کمکهای قبلی. دوم، زامبیا باید دسترسی شرکتهای آمریکایی به ذخایر مس، لیتیم و کبالت خود را فراهم کند تا نفوذ چین در این معادن محدود شود. سوم، قرارداد با سازمان Millennium Challenge Corporation باید بازنگری شود تا اصلاحات قانونی در بخش معدن و صنایع دیگر اجرا شود. زامبیا باید تا ماه مه به هر سه بخش توافق پایبند باشد تا بخشی از کمکهای فعلی سلامت خود را حفظ کند. شهروندان و فعالان حوزه سلامت نگرانی شدیدی ابراز کردهاند و هشدار دادهاند که کاهش ناگهانی بودجه میتواند جان میلیونها نفر را به خطر اندازد. جولیس کاچیدزا، یک فرد مبتلا به HIV در زامبیا، تأکید کرد که از دست رفتن داروهای تأمینشده توسط آمریکا برای خود او و دیگران وابسته به این داروهای حیاتی فاجعهآمیز خواهدبود.
https://www.newsnow.co.uk/h/World+News/Africa/Zimbabwe
بحران انرژی در زامبیا؛ تعادل بین اهداف تجدیدپذیر و گسترش نیروگاههای زغالسنگ
زامبیا با بحران شدید انرژی مواجه است که ناشی از خشکسالیهای طولانیمدت و تشدید شده توسط ال نینو است و باعث کاهش شدید سطح آب در مخازن برقآبی، به ویژه سد کاریبا، شده است. این وضعیت منجر به کمبود گسترده برق شده و بر خانهها، کسبوکارها و صنایع حیاتی مانند معدن که به تأمین برق پایدار وابستهاند، تأثیر گذاشته است. برای مقابله با این بحران، دولت و شرکت دولتی ZESCO Limited در حال تنوعبخشی به ترکیب انرژی کشور هستند و از جمله به بازگشت به تولید برق مبتنی بر زغالسنگ بهعنوان راهحل کوتاهمدت فکر میکنند. برنامهها شامل گسترش نیروگاه Maamba Collieries، بزرگترین نیروگاه زغالسنگی کشور است تا چند صد مگاوات برق اضافی تولید کند، شبکه برق را تثبیت کرده و از فعالیتهای اقتصادی، بهویژه در بخش معدن، حمایت کند.
اگرچه این بازگشت به زغالسنگ نگرانیهایی درباره تعهدات زامبیا به اهداف جهانی تغییرات اقلیمی و روابط با سرمایهگذاران بینالمللی ایجاد میکند، مقامات معتقدند این اقدام برای امنیت ملی و ثبات اقتصادی ضروری است. پروژههای انرژی تجدیدپذیر، مانند خورشیدی و بادی، همچنان در حال توسعه هستند اما هنوز قادر به تأمین برق پایدار و مقیاس بزرگ در شرایط شدید مانند خشکسالی نیستند. در مجموع، رویکرد زامبیا نشاندهنده تعادل عملی بین نیاز فوری به برق و اهداف بلندمدت انرژی پاک است.
https://www.miningweekly.com/article/kobold-metals-targets-early-2030s-copper-output-at-zambia-project-2026-03-19