تجارت خارجی آفریقای جنوبی در شش ماه ابتدایی سال 2026

عملکرد تجاری آفریقای جنوبی در شش‌ماهه اول ۲۰۲۶ (ژانویه تا ژوئن) در مقایسه با کل سال ۲۰۲۵ روند مثبتی را نشان می‌دهد. کل تجارت خارجی در این دوره به بیش از 2048 میلیارد راند (حدود 8/124 میلیارد دلار) رسید.تجارت خارجی آفریقای جنوبی در شش‌ماهه اول ۲۰۲۶ روند مثبت و پویایی را نشان داد. مازاد تجاری 6.6 میلیارد دلاری در این دوره نشانگر تداوم برتری صادراتی این کشور است. آسیا همچنان موتور محرک تجارت آفریقای جنوبی است؛ صادرات معدنی به چین، ژاپن و کره جنوبی پایه اصلی درآمد صادراتی را تشکیل می‌دهد. الگوی کالایی صادرات کماکان بر مواد معدنی و فلزات گرانبها متکی است. با این حال، رشد صادرات وسایل نقلیه نشان از توان صنعتی رو به گسترش آفریقای جنوبی دارد. توسعه روابط تجاری در چارچوب بریکس پلاس، با توجه به اقدام اخیر چین در صفر کردن تعرفه واردات از 53 کشور آفریقایی و نیز تجارت قابل توسعه با اعضای جدید این گروه، فرصت‌های جدیدی را برای تنوع‌بخشی به سبد صادراتی این کشور فراهم می‌آورد.

1- جمع کل تجارت خارجی

بر اساس آمار منتشر شده توسط اداره درآمدهای آفریقای جنوبی (SARS)، وضعیت کلی تجارت تا پایان ژوئن ۲۰۲۶ به شرح جدول ذیل است:

شاخص	ارزش (میلیارد راند)	ارزش (میلیارد دلار)
کل صادرات	1079	65.7
کل واردات	969.9	59.1
کل تجارت (صادرات+واردات)	2048.9	124.8
تراز تجاری (صادرات-واردات)	109.1	6.6+

نوسانات نرخ برابری راند آفریقای جنوبی در برابر دلار آمریکا در شش‌ماهه اول ۲۰۲۶ همچنان تأثیر قابل توجهی بر عملکرد تجاری داشته است. تقویت نسبی راند در برخی دوره‌ها از یک سو رقابت‌پذیری صادرکنندگان معدنی و کشاورزی را متأثر ساخته و از سوی دیگر هزینه واردات کالاهای سرمایه‌ای را تعدیل کرده است. مازاد تجاری 6.6 میلیارد دلاری در شش ماه اول نشانگر تداوم برتری صادراتی آفریقای جنوبی است.

2- آمار تجارت به تفکیک قاره/منطقه

این بخش صادرات، واردات، تراز و سهم هر قاره/ منطقه را در شش‌ماهه اول ۲۰۲۶ نشان می‌دهد.

قاره/منطقه	صادرات میلیون دلار	واردات میلیون دلار	تراز میلیون دلار	سهم از صادرات	سهم از واردات
آسیا	20.879	28.742	-7.864	31.8%	48.7%
اروپا	16.492	15.755	737	25.1%	26.7%
آفریقا	15.838	7.544	8.295	24.1%	12.8%
آمریکا	5.518	6.328	-810	8.4%	10.7%
سایر/طبقه‌بندی‌نشده	6.056	165	5.891	9.2%	0.3%
اقیانوسیه	579	541	38	0.9%	0.9
کشتی/هواپیما	356	—	356	0.5%	—

آسیا

آسیا با فاصله زیاد بزرگ‌ترین مقصد صادراتی و منبع وارداتی آفریقای جنوبی است. صادرات به این قاره 20.879 میلیون دلار و واردات از آن 28.742 میلیون دلار بوده است. کسری تراز با آسیا به بیش از 7.8 میلیارد دلار می‌رسد. چین با صادرات 124.5 میلیارد راند (7.58 میلیارد دلار) و واردات 213.6 میلیارد راند ( 13.01 میلیارد دلار) همچنان بزرگ‌ترین شریک تجاری منفرد آفریقای جنوبی است. بیشترین صادرات آفریقای جنوبی به کشورهای آسیایی پس از چین به ژاپن با 3.53 میلیارد دلار و هند با 2.52 میلیارد دلار می‌باشد.

اروپا

صادرات به اروپا با مجموع حدود 16.5 میلیارد دلار و واردات از اروپا به ارزش حدود 15.8 میلیارد دلار، متعادل‌ترین سبد تجاری آفریقای جنوبی را تشکیل می‌دهد. صادرات به  آلمان با رقمی قریب به 5.48 میلیارد دلار بیشترین صادرات آفریقای جنوبی به اروپا است. بریتانیا، هلند و بلژیک نیز مقاصد کلیدی صادرات کشاورزی و معدنی آفریقای جنوبی هستند.

 آفریقا

آفریقا تنها منطقه‌ای است که صادرات آفریقای جنوبی به آن عمدتاً شامل کالاهای نهایی و صنعتی است. صادرات به قاره آفریقا حدود 15.8 میلیارد دلار بوده که مازاد تجاری قریب به 8.3 میلیارد دلاری را رقم زده است. زیمبابوه، نامیبیا، زامبیا و موزامبیک از مقاصد اصلی صادراتی در این قاره هستند.

 ۳- شرکای عمده تجاری

۳-۱ فهرست ۱۵ مقصد برتر صادرات

در جدول صفحه بعد، ۱۵ شریک برتر در صادرات بر اساس ارزش نمایش داده شده است:

رتبه	کشور	قاره/ منطقه	صادرات (میلیارد دلار)	سهم %
1	چین	آسیا	7.58	11.5
2	آلمان	اروپا	5.48	8.3
3	ایالات متحده	آمریکا	4.76	7.3
4	ژاپن	آسیا	3.53	5.4
5	بریتانیا	اروپا	3.51	5.3
6	هند	آسیا	2.52	3.8
7	هلند	اروپا	2.4	3.6
8	زیمبابوه	آفریقا	2.3	3.5
9	نامیبیا	آفریقا	2.18	3.3
10	زامبیا	آفریقا	2	3
11	موزامبیک	آفریقا	1.9	2.9
12	بلژیک	اروپا	1.89	2.9
13	بوتسوانا	آفریقا	1.84	2.8
14	هنگ کنگ	آسیا	1.5	2.3
15	امارات متحده عربی	آسیا	1.38	2.1

3-2 فهرست ۱۵ مبدأ برتر واردات

در جدول زیر، ۱۵ شریک برتر آفریقای جنوبی در واردات بر اساس ارزش نمایش داده شده است:

رتبه	کشور	قاره/منطقه	واردات میلیارد دلار	سهم  %
1	چین	آسیا	13.01	22
2	هند	آسیا	4.94	8.4
3	ایالات متحده	آمریکا	4.25	7.2
4	آلمان	اروپا	3.8	6.4
5	نیجریه	آفریقا	2.33	3.9
6	عمان	آسیا	1.7	2.9
7	تایلند	آسیا	1.59	2.7
8	ایتالیا	اروپا	1.29	2.2
9	ژاپن	آسیا	1.27	2.2
10	فرانسه	اروپا	1.05	1.8
11	هلند	اروپا	1.02	1.7
12	اسپانیا	اروپا	1.01	1.7
13	بلژیک	اروپا	0.97	1.6
14	لهستان	اروپا	0.95	1.6
15	عربستان سعودی	آسیا	0.95	1.6

۳-۳ شرکای برتر در هر قاره

آفریقا – صادرات: ۵ مقصد برتر

رتبه	کشور	صادرات (میلیارد دلار)
1	زیمبابوه	2.3
2	نامیبیا	2.18
3	زامبیا	2
4	موزامبیک	1.9
5	بوتسوانا	1.84

آفریقا – واردات: ۵ مبدأ برتر

رتبه	کشور	واردات ( میلیارد دلار)
1	نیجریه	2.33
2	اسواتینی	0.85
3	نامیبیا	0.82
4	موزامبیک	0.55
5	توگو	0.41

 اروپا – صادرات: ۵ مقصد برتر

رتبه	کشور	صادرات (میلیارد دلار)
1	آلمان	5.48
2	بریتانیا	3.51
3	هلند	2.4
4	بلژیک	1.89
5	اسپانیا	0.76

اروپا – واردات: ۵ مبدأ برتر

رتبه	کشور	واردات (میلیارد دلار)
1	آلمان	3.8
2	ایتالیا	1.29
3	فرانسه	1.05
4	هلند	1.02
5	اسپانیا	1.01

آسیا – صادرات: ۵ مقصد برتر

رتبه	کشور	صادرات (میلیارد دلار)
1	چین	7.58
2	ژاپن	3.53
3	هند	2.52
4	هنگ کنگ	1.5
5	امارات متحده عربی	1.38

آسیا – واردات: ۵ مبدأ برتر

رتبه	کشور	واردات (میلیارد دلار)
1	چین	13.01
2	هند	4.94
3	عمان	1.7
4	تایلند	1.59
5	ژاپن	1.27

در قاره آمریکا نیز ایالات متحده آمریکا با 4.77 میلیارد دلار واردات از آفریقای جنوبی و 4.25 میلیارد دلار صادرات به آفریقای جنوبی، مهمترین شریک تجاری این کشور محسوب می‌شود و کشورهای کانادا، برزیل و مکزیک نیز شرکای تجاری بعدی هستند که حجم صادرات آفریقای جنوبی به این کشورها در دوره شش ماهه نخست 2026 کمتر از 250 میلیون دلار بوده است. در اقیانوسیه نیز، استرالیا مهمترین شریک تجاری است که حجم کل تجارت آفریقای جنوبی با این کشور در شش ماهه نخست 2026 حدود 980 میلیون دلار بوده است.

۴- فهرست ۱۰ گروه کالایی/بخشی برتر در صادرات و واردات

۴-۱ فهرست ۱۰ گروه برتر صادرات

رتبه	گروه کالایی	ارزش (م.دلار)	سهم از کل صادرات (درصد)
1	فلزات گرانبها	16.64	25.3
2	محصولات معدنی	16.35	24.9
3	وسایل نقلیه، کشتی، هواپیما	7.5	11.4
4	مقاطع آهن و فولاد	5.02	7.6
5	ماشین‌آلات	4.35	6.6
6	سبزیجات و میوه	4.32	6.6
7	مواد شیمیایی	3.53	5.4
8	مواد غذایی آماده	2.55	3.9
9	پلاستیک و لاستیک	1.01	1.5
10	خمیر چوب و کاغذ	0.81	1.2

الگوی کالایی صادرات آفریقای جنوبی در شش‌ماهه اول ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که وابستگی این کشور به صادرات مواد معدنی، فلزات گرانبها و خودرو همچنان پابرجاست. فلزات گرانبها با 25.3 درصد در صدر قرار دارد و محصولات معدنی نیز 24.9 درصد سهم دارد. همچنین صادرات وسایل نقلیه 11.4 درصد از کل صادرات را تشکیل می‌دهد. در کنار این کالاها، صادرات سبزیجات و میوه با 6.6 درصد نشان از تنوع نسبی در سبد صادراتی دارد.

۴-۲ فهرست ۱۰ گروه برتر واردات

رتبه	گروه کالایی	ارزش (میلیارد دلار)	سهم از کل واردات (درصد)
1	محصولات معدنی	13.55	22.9
2	ماشین‌آلات	12.99	22
3	مواد شیمیایی	5.96	10.1
4	وسایل نقلیه، کشتی، هواپیما	5.85	9.9
5	اجزای تجهیزات	4.41	7.5
6	مقاطع آهن و فولاد	2.9	4.9
7	پلاستیک و لاستیک	2.2	3.7
8	نساجی	1.83	3.1
9	مواد غذایی آماده	1.73	2.9
10	تجهیزات عکاسی و پزشکی	1.42	2.4

در واردات، محصولات معدنی (عمدتاً نفت خام و فرآورده‌های نفتی) با 22.9 درصد در صدر قرار دارد. ماشین‌آلات با 22 درصد که نشان‌دهنده نیاز صنعتی فراوان آفریقای جنوبی است و مواد شیمیایی با 10.1 درصد از کل واردات در رتبه‌های بعدی قرار دارند. وسایل نقلیه با 9.9 درصد از کل واردات نشان‌دهنده حجم بالای واردات خودرو است.

5- تجارت با کشورهای منتخب

در شش‌ماهه نخست سال 2026، ساختار تجارت خارجی آفریقای جنوبی با کشورهای منتخب آسیایی نشان‌دهنده تعمیق وابستگی این کشور به بازارهای آسیایی، به‌ویژه چین و هند، و افزایش نقش غرب آسیا در تأمین انرژی و تجارت مجدد بوده است. بررسی آمار صادرات و واردات آفریقای جنوبی حاکی از آن است که چین همچنان بزرگ‌ترین شریک تجاری این کشور باقی مانده و با اختلاف قابل‌توجهی بالاتر از سایر کشورها قرار دارد. صادرات آفریقای جنوبی به چین عمدتاً بر پایه مواد معدنی، فلزات گرانبها، فولاد و سایر مواد خام استوار بوده، در حالی که واردات از چین بیشتر شامل ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی، محصولات نساجی، پلاستیک و کالاهای مصرفی می‌شود. این الگو نشان می‌دهد اقتصاد آفریقای جنوبی همچنان در تجارت با چین بر مدل سنتی صادرات مواد خام و واردات کالاهای صنعتی متکی است.

هند نیز جایگاه برجسته‌ای در تجارت خارجی آفریقای جنوبی به دست آورده و پس از چین، دومین شریک مهم در میان کشورهای مورد بررسی محسوب می‌شود. برخلاف چین، تجارت میان آفریقای جنوبی و هند از تنوع بیشتری برخوردار است و طیف گسترده‌ای از کالاها از جمله مواد معدنی، محصولات شیمیایی، ماشین‌آلات، خودرو، فولاد، محصولات کشاورزی و کاغذ را در بر می‌گیرد. حجم قابل‌توجه مبادلات دوجانبه نیز نشان می‌دهد روابط اقتصادی پرتوریا و دهلی‌نو در حال حرکت به سمت همکاری‌های چندبخشی و پایدارتر است.

در میان کشورهای غرب آسیا، امارات متحده عربی نقش ویژه‌ای در تجارت آفریقای جنوبی ایفا می‌کند. تراز تجاری دو کشور به نفع آفریقای جنوبی بوده و امارات علاوه بر واردات فلزات گرانبها و مواد معدنی از آفریقای جنوبی، به‌عنوان‌ هاب منطقه‌ای تجارت مجدد و مرکز لجستیکی برای انتقال کالا میان آفریقا و آسیا عمل می‌کند. در مقابل، عربستان سعودی و عمان عمدتاً تأمین‌کنندگان انرژی و مواد معدنی برای آفریقای جنوبی هستند. به‌ویژه عمان که بخش عمده صادراتش به آفریقای جنوبی در حوزه مواد معدنی و مشتقات انرژی متمرکز بوده و تراز تجاری به‌طور محسوسی به نفع این کشور است.

آمارها همچنین نشان می‌دهد ترکیه به‌تدریج در حال تقویت حضور صنعتی و تجاری خود در بازار آفریقای جنوبی است. صادرات ترکیه به این کشور عمدتاً شامل ماشین‌آلات، فولاد، نساجی و تجهیزات صنعتی بوده و الگوی حضور آن مشابه سایر بازارهای آفریقایی، مبتنی بر عرضه کالاهای صنعتی با قیمت رقابتی است. پاکستان نیز اگرچه سهم کوچکتری در تجارت آفریقای جنوبی دارد، اما آفریقای جنوبی در تجارت با این کشور مازاد تجاری قابل‌توجهی ثبت کرده است.

منابع

• اداره درآمد آفریقای جنوبی (Sars)
• اداره آمار آفریقای جنوبی (StatSA)