اخبار اقتصادی ترکیه - ارزروم

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی منطقه شرق و جنوب شرق ترکیه در نیمه دوم فروردین ماه 1405 مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشور به شرح زیر می‌باشد:

آمار تجارت خارجی ترکیه در ماه مارس

عمر بولات، وزیر تجارت، که برای شرکت در چندین برنامه به وان سفر کرده بود، در نشست خبری خود آمار تجارت خارجی ماه مارس ۲۰۲۶ را اعلام کرد. عمر بولات در نشست برگزارشده در اتاق بازرگانی و صنایع وان اعلام کرد که صادرات ماه مارس نسبت به سال گذشته ۶.۴ درصد کاهش یافته و به ۲۱.۹ میلیارد دلار رسیده است. همچنین کسری تجارت خارجی ۱۱.۳ میلیارد دلار ثبت شده است. او گفت به دلیل اثرات تقویمی و تعطیلات عید رمضان حدود ۱.۳ میلیارد دلار زیان ایجاد شده است. وزیر تجارت در ادامه گفت: صادرات کالا در مارس ۲۰۲۶ برابر با ۲۱ میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار بوده که نسبت به سال گذشته حدود ۱.۵ میلیارد دلار کاهش داشته است (معادل ۶.۴ درصد). او افزود این کاهش هم تحت تأثیر شرایط جنگی  و هم تعطیلات طولانی عید بوده است. به گفته او، جنگ‌های منطقه‌ای و تنش‌ها باعث کاهش رشد تجارت جهانی شده و بر اقتصاد اثر منفی گذاشته است.

تأثیر جنگ‌ها بر اقتصاد جهانی

بولات توضیح داد:

درگیری‌های منطقه‌ای باعث کاهش رشد اقتصاد جهانی شده و عدم اطمینان در بازارها ایجاد کرده است. این وضعیت باعث کاهش سرمایه‌گذاری و کندی تولید شده است. او همچنین گفت بسته شدن یا محدود شدن تنگه هرمز اثرات جدی بر بازار انرژی داشته، زیرا: ۲۰٪ نفت جهان از آن عبور می‌کند

۲۰٪ گاز طبیعی جهان از آن عبور می‌کند حدود ۳۰٪ محصولات پتروشیمی و کودها از این مسیر منتقل می‌شوند به گفته او، این وضعیت باعث افزایش قیمت انرژی و تورم در سطح جهانی شده است.

تأثیر تعطیلات بر صادرات

وزیر توضیح داد که ساختار صادرات در ترکیه به گونه‌ای است که روزهای کاری هفته اهمیت زیادی دارند و تعطیلات طولانی باعث کاهش تولید و ارسال سفارش‌ها می‌شود. او گفت تعطیلات سال نو و عید رمضان باعث کاهش حدود ۲.۵ میلیارد دلاری شده و در ماه مارس نیز حدود ۱.۳ میلیارد دلار اثر منفی داشته است.

وضعیت صادرات و واردات

بولات اعلام کرد اگر این شرایط جنگی و اثرات تعطیلات نبود، صادرات می‌توانست در ماه مارس افزایش یابد. او افزود: در ژانویه کاهش صادرات داشتیم

در فوریه افزایش جزئی در مارس کاهش شدید اما پیش‌بینی کرد در آوریل این کاهش جبران خواهد شد.

افزایش واردات

وزیر گفت واردات در ماه مارس به ۳۳.۲ میلیارد دلار رسید، در حالی که سال گذشته ۳۰.۶ میلیارد دلار بود (افزایش ۲.۶ میلیارد دلار یا ۸.۴٪).

دلایل افزایش واردات: افزایش قیمت طلا و نقره افزایش قیمت انرژی و مواد اولیه به دلیل جنگ‌ها افزایش خریدهای زودهنگام و ذخیره‌سازی توسط تولیدکنندگان به دلیل نگرانی از افزایش قیمت آینده. او گفت:

بیشترین رشد صادرات:

صنایع دفاعی (+۵۰۰ میلیون دلار)

خودرو و قطعات (+۴۳۰ میلیون دلار)

ماشین‌آلات الکتریکی (+۲۷۴ میلیون دلار)

مس و محصولات مسی (+۲۵۷ میلیون دلار)

بیشترین کاهش صادرات:

طلا و جواهرات (-۱.۴ میلیارد دلار)

سوخت‌های معدنی (-۸۷۵ میلیون دلار)

صنایع هوافضا (-۲۴۴ میلیون دلار)

آهن و فولاد (-۲۰۳ میلیون دلار)

بیشترین کاهش واردات:

سوخت‌های معدنی (۲.۶ میلیارد دلار)

خودرو (۲۵۲ میلیون دلار)

کاکائو (۲۰۰ میلیون دلار)

دام زنده (۱۷۳ میلیون دلار)

بولات گفت بخش خدمات اهمیت زیادی دارد و شهر وان نیز در این حوزه قوی است.

او افزود:

ترکیه در سال ۲۰۲۴ در رتبه ۶ جهان در مازاد تجارت خدمات بوده در سال ۲۰۲۵ به رتبه ۵ رسیده است مازاد تجارت خدمات در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۳.۵ میلیارد دلار بوده است

همچنین: صادرات خدمات در ۲۰۲۵ حدود ۱۲۴.۵ میلیارد دلار برآورد شده، هدف ۱۲۸ میلیارد دلار بوده است. کسری حساب جاری با کمک این بخش در سطح قابل کنترل باقی مانده است.

وزیر تجارت تأکید کرد که به دلیل شرایط جنگی، بازار جهانی دچار نوسان شده و تجارت نیز ناپایدار است.

او گفت: اقتصاد جهانی با کاهش رشد مواجه است، قیمت انرژی و مواد اولیه افزایش یافته و تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران با احتیاط بیشتری عمل می‌کنند.

در پایان تأکید کرد که دولت تلاش می‌کند اثرات منفی این شرایط را کاهش دهد و امیدوار است با بهبود شرایط منطقه‌ای، تجارت خارجی دوباره رشد کند.

 برگزاری کارگاه برای افزایش ظرفیت کشاورزی و دامداری در آغری

در استان آغری، به منظور توسعه ظرفیت کشاورزی و دامداری، کارگاهی با عنوان «کارگاه توسعه کشاورزی آغری» برگزار شد. در این نشست اهداف جدید تعیین و اعلام شد که حمایت‌های دولتی از این بخش افزایش خواهد یافت.

هدف کارگاه

این کارگاه با حمایت استانداری و با همکاری دانشگاه آغری ابراهیم چچن، اداره استانی کشاورزی و جنگلداری، اداره توسعه منطقه‌ای DAP و سازمان SERKA برگزار شد.

هدف اصلی این برنامه شامل:

توسعه ظرفیت کشاورزی استان

افزایش بهره‌وری تولید

دستیابی به توسعه پایدار

در منطقه‌ای است که کشاورزی و دامداری از فعالیت‌های اصلی مردم به شمار می‌رود.

تعیین اهداف جدید

استاندار آغری، اؤندر بوزقورت، در سخنرانی خود اعلام کرد که برای استفاده بهتر از ظرفیت‌های استان در حوزه‌های مختلف در حال اجرای برنامه‌هایی هستند.

او گفت در چارچوب «برنامه اقدام توسعه کشاورزی آغری ۲۰۲۷–۲۰۲۶» اهداف مهمی تعیین شده است.

این برنامه شامل:

توسعه تولیدات گیاهی

بهبود مدیریت مراتع

اجرای پروژه‌های مختلف در بخش کشاورزی می‌شود.

افزایش حمایت‌های دولتی

استاندار به حمایت‌های دولت از کشاورزان اشاره کرد و گفت:

در سال ۲۰۰۲ مجموع پرداخت‌های حمایتی کشاورزی در آغری ۲۹.۴ میلیون لیر بوده است، اما این رقم در سال ۲۰۲۶ به ۱ میلیارد و ۳۰۸ میلیون لیر رسیده است.

اهمیت بخش کشاورزی در شرایط جهانی

او تأکید کرد که بحران‌ها و مشکلات جهانی اخیر اهمیت بخش کشاورزی را بیشتر نشان داده‌اند.

به گفته او، استان آغری دارای ظرفیت بالایی در کشاورزی و دامداری است و دولت و نهادهای مربوطه تلاش می‌کنند این ظرفیت‌ها را به حداکثر برسانند و توسعه منطقه‌ای را تقویت کنند.

صادرات زردآلوی خشک از مالاتیا در سه‌ماهه نخست سال به ۶۶ میلیون دلار رسید

با وجود سرمازدگی کشاورزی، صادرات زردآلوی خشک از مالاتیا در سه‌ماهه نخست سال به ۶۶ میلیون دلار رسید. در سه‌ماهه اول سال، از شهر مالاتیا ۷ هزار و ۲۵۰ تن زردآلوی خشک صادر شد و درآمدی معادل ۶۶ میلیون دلار به دست آمد. رمضان اوزجان، رئیس بورس بازرگانی مالاتیا، اعلام کرد که روند صادرات مطابق با انتظارات پیش می‌رود و ایالات متحده از مهم‌ترین خریداران است.

از محل صادرات زردآلوی مالاتیا که دارای نشان جغرافیایی ثبت‌شده در اتحادیه اروپا است، در سه‌ماهه نخست سال ۶۶ میلیون دلار درآمد حاصل شد.

با وجود سرمازدگی کشاورزی که در ۱۲ آوریل سال گذشته رخ داد و باعث بروز مشکلاتی در تولید شد، صادرات زردآلوی خشک همچنان به اقتصاد این شهر کمک کرده است.

در سه ماه نخست سال جاری، ۷ هزار و ۲۵۰ تن زردآلوی خشک از این شهر صادر شده و درآمدی معادل ۶۶ میلیون دلار حاصل شده است.

رمضان اوزجان، رئیس بورس بازرگانی مالاتیا، در گفت‌وگو با خبرگزاری آناتولی اظهار داشت که ۲۵ درصد از صادرات میوه خشک ترکیه از مالاتیا تأمین می‌شود.

او با اشاره به ادامه تأثیرات سرمازدگی سال گذشته گفت:

«در سه‌ماهه اول، صادرات مطابق با پیش‌بینی‌های ما پیش می‌رود. در این مدت ۷ هزار و ۲۵۰ تن صادرات انجام دادیم. ایالات متحده در صدر مهم‌ترین خریداران ما قرار دارد. در نتیجه، ۶۶ میلیون دلار درآمد کسب کردیم.»

اوزجان با اشاره به ورود به سه‌ماهه دوم افزود:

«قصد داریم با استفاده از محصول تولیدشده در سال ۲۰۲۴ و ذخایر موجود در انبارهای دارای مجوز، روند صادرات را ادامه دهیم. موجودی انبارهای ما دیگر چندان زیاد نیست. در سه ماه آینده نیز، مانند سه‌ماهه اول، هرچند محدود، با محصولات موجود در انبارها به صادرات ادامه خواهیم داد.»

وی همچنین بیان کرد که در صورت عادی بودن شرایط آب‌وهوایی، انتظار می‌رود امسال تولید قابل توجهی از زردآلو صورت گیرد و صادرات با استفاده از ذخایر موجود ادامه پیدا کند.

جایگاه نخست پسته آنتپ رقیب در صادرات آناتولی جنوب‌شرقی

در حالی که صادرات میوه‌های خشک منطقه آناتولی جنوب‌شرقی در سه‌ماهه نخست سال کاهش داشته، پسته آنتپ همچنان از نظر درآمد در جایگاه نخست قرار دارد. بر اساس این گزارش، صادرات منطقه نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۱ درصد کاهش یافته و به ۶۸.۹ میلیون دلار رسیده است. با این حال، پسته آنتپ با کسب درآمدی معادل ۲۵ میلیون و ۴۶۷ هزار دلار، بیشترین سهم را به خود اختصاص داده و جایگاه اول خود را حفظ کرده است. طبق داده‌های اتحادیه صادرکنندگان آناتولی جنوب‌شرقی GAİB، پس از پسته آنتپ، زردآلوی خشک با ۲۰ میلیون و ۷۷۵ هزار دلار در رتبه دوم قرار دارد. با وجود کاهش کلی صادرات، برتری پسته تغییری نکرده است. سرمازدگی و خشکسالی سال گذشته، به‌ویژه در محصولات با حجم تولید بالا، باعث کاهش تولید شد و این مسئله مستقیماً بر آمار صادرات تأثیر گذاشت.

میزان صادرات پسته از نظر وزنی ۶۰.۴٪ کاهش یافت صادرات زردآلوی خشک نیز ۷۱.۶٪ افت داشت در مقابل: صادرات گردو ۱۹۸.۹٪ افزایش یافت

صادرات انجیر خشک ۳۵.۲٪ رشد کرد با این حال، کاهش شدید در پسته و زردآلو باعث شد مجموع صادرات منطقه کاهش یابد. مراد باکر با اشاره به اثرات خشکسالی و سرما گفت: «سال گذشته دوره‌ای خشک بود و این موضوع مشکلات جدی در گروه میوه‌های خشک ایجاد کرد. زردآلو تقریباً به‌ندرت تولید شد و در پسته نیز برداشت ناقص داشتیم. این شرایط مستقیماً بر ارقام صادرات تأثیر گذاشت.» با وجود تغییرات در ارقام، برخی روندها ثابت مانده‌اند. در سال جاری نیز بازار اروپا در رتبه نخست صادرات قرار دارد.

در میان کشورهای اروپایی:

آلمان با ۱۴.۷۴۹ میلیون دلار در جایگاه اول

ایتالیا با ۹.۵۹۹ میلیون دلار در رتبه دوم

فرانسه با ۵.۰۳۷ میلیون دلار در رتبه بعدی قرار دارند

با وجود تأثیر منفی خشکسالی و سرما در سال گذشته، امسال میزان بارندگی در ترکیه و به‌ویژه در منطقه آناتولی جنوب‌شرقی افزایش یافته است. بالا رفتن سطح آب سدها نگرانی‌ها درباره خشکسالی را کاهش داده و افزایش دما نیز احتمال وقوع سرمازدگی را کمتر کرده است.

مراد باکر اعلام کرد که انتظار می‌رود امسال «دوره‌ای پربار» باشد و پیش‌بینی کرد تولید پسته آنتپ به بیش از یک میلیون تن برسد.

او افزود:

«این میزان تولید تأثیر مثبتی بر صادرات خواهد داشت و به دلیل ارزش بالای محصول، درآمدهای صادراتی نیز افزایش خواهد یافت.»

با وجود کاهش کلی صادرات میوه‌های خشک در منطقه، پسته آنتپ همچنان محصولی پیشتاز و استراتژیک باقی مانده است. در صورت بهبود شرایط اقلیمی، انتظار می‌رود این روند در سال جاری تقویت شده و صادرات دوباره رشد قابل‌توجهی را تجربه کند.

(2026/04/14، قاضی آنتپ

 

صادرات قابل توجه بخش غلات، حبوبات، دانه‌های روغنی در منطقه آناتولی جنوب‌شرقی  

در منطقه آناتولی جنوب‌شرقی، بخش غلات، حبوبات، دانه‌های روغنی و فرآورده‌های آن‌ها در سه‌ماهه نخست سال با ثبت عملکردی معادل ۸۷۱.۳ میلیون دلار، جایگاه خود را به‌عنوان بخش پیشرو حفظ کرد. این بخش با سهم ۳۱.۲ درصدی از کل صادرات منطقه، همچنان در رتبه نخست قرار دارد.

در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، صادرات غلات از نظر حجمی ۶.۸ درصد کاهش یافت، اما کاهش ارزش آن محدودتر و در سطح ۲.۹ درصد باقی ماند.

در این دوره سه‌ماهه:

حدود ۲۸۵.۸ هزار تن ماکارونی

۱۹۱.۸ هزار تن آرد گندم

۱۲۱ هزار تن روغن آفتابگردان صادر شده است.

درخشش روغن آفتابگردان و ماکارونی

بر اساس داده‌های اتحادیه صادرکنندگان آناتولی جنوب‌شرقی GAİB

روغن آفتابگردان با رشد ۳۱.۱ درصدی به ۱۹۵.۶ میلیون دلار رسید و بیشترین درآمد صادراتی را به خود اختصاص داد

ماکارونی با رشد ۹.۴ درصدی به ۱۵۶.۲ میلیون دلار رسید و در رتبه دوم قرار گرفت

همچنین میانگین قیمت واحد صادراتی در این دوره ۴.۲ درصد افزایش یافت.

تغییر جهت بازارها

در حالی که صادرات به خاورمیانه ۲۰.۸ درصد کاهش یافته و به ۳۴۰.۷ میلیون دلار رسیده، صادرات به آفریقا با رشد ۲۰.۹ درصدی به ۳۱۷.۲ میلیون دلار افزایش یافته است.

جلال کاداوغلو با اشاره به تحولات منطقه‌ای گفت:

«تحولات خاورمیانه باعث تغییر در توازن انرژی و لجستیک شده است. راهبرد عراق برای استفاده بیشتر از مسیر ترکیه در صادرات نفت و پروژه‌هایی مانند پروژه راه توسعه، فرصت مهمی ایجاد می‌کند تا ترکیه نه‌تنها کشور ترانزیتی، بلکه به یکی از مراکز تجارت و انتقال انرژی در منطقه تبدیل شود.»

او تأکید کرد برای تبدیل این فرصت‌ها به مزیت رقابتی پایدار، باید زیرساخت‌های تجاری، سیستم‌های مالی، فرآیندهای پرداخت و عملکرد مرزها نیز تقویت شوند.

کاداوغلو افزود:

به دلیل شرایط جنگی، فشار بر صادرکنندگان در بازار جهانی کشاورزی ادامه خواهد داشت. با توجه به پیش‌بینی تولید بالا در حوزه دریای سیاه، رقابت قیمتی تشدید می‌شود. این وضعیت به‌ویژه در محصولاتی مانند آرد، ماکارونی و روغن آفتابگردان تعیین‌کننده خواهد بود. همچنین افزایش هزینه‌های انرژی، کود و لجستیک نه‌تنها قیمت صادرات، بلکه ساختار قراردادها، میزان ریسک‌پذیری و انتخاب بازارها را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی در پایان هشدار داد که تغییر مسیرهای لجستیکی و فعال شدن کریدورهای جدید تجاری، رقابت منطقه‌ای را شدیدتر خواهد کرد. به گفته او، با ورود این مسیرهای جایگزین، مزیت‌های فعلی ترکیه نیز با چالش‌های جدیدی مواجه خواهند شد.

با وجود کاهش در حجم صادرات، افزایش قیمت‌ها و عملکرد قوی برخی محصولات باعث شده ارزش صادرات تا حد زیادی حفظ شود. در عین حال، تحولات ژئوپلیتیکی و تغییر مسیرهای تجاری، آینده این بخش را وارد مرحله‌ای پیچیده‌تر و رقابتی‌تر کرده است.

2026/04/15

 

اختصاص ۵۳۱ میلیارد لیر برای ۱۵۱ پروژه در منطقه DAP

جودت ییلماز اعلام کرد: «ارزش واقعی سرمایه‌گذاری‌های عمومی انجام‌شده در دوره ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۶، یعنی با احتساب تورم تا امروز، در منطقه GAP از ۱.۹ تریلیون لیر و در منطقه DAP از ۱.۴ تریلیون لیر فراتر رفته است.»

ییلماز با اشاره به اینکه در شرق و جنوب‌شرق ترکیه با بهره‌گیری از مزیت‌های جغرافیایی، راهبرد تنوع‌بخشی در حوزه لجستیک و توسعه مسیرهای جایگزین را دنبال می‌کنند، گفت: «در این زمینه سه محور لجستیکی بسیار مهم پیش روی ما قرار دارد که هر سه به شرق و جنوب‌شرق مربوط می‌شوند.»

وی که برای شرکت در چند برنامه به شهر دیاربکر سفر کرده بود، در کارگاه «چشم‌انداز توسعه مبتنی بر کشاورزی، غذا و صنعت در شرق و جنوب‌شرق آناتولی» سخنرانی کرد. او تأکید کرد کاهش شکاف توسعه‌یافتگی میان مناطق، هم رفاه مناطق را افزایش می‌دهد و هم پایه‌ای مستحکم برای توسعه کلی کشور ایجاد می‌کند.

ییلماز افزود تحقق اهداف «قرن ترکیه» تنها با تکیه بر چند کلان‌شهر ممکن نیست و باید از ظرفیت تمام استان‌ها و مناطق استفاده شود. او همچنین به هدف «ترکیه عاری از تروریسم» اشاره کرد و گفت فضای رو به بهبود امنیت و ثبات در این مناطق، زمینه پیشرفت بیشتر در حوزه‌هایی مانند کشاورزی، صنعت، سرمایه‌گذاری و اشتغال را فراهم کرده است.

وی با اشاره به هزینه‌های سنگین اقتصادی ناشی از تروریسم در بیش از ۴۰ سال گذشته گفت: «بر اساس برآوردها، حداقل ۲ تریلیون دلار خسارت اقتصادی متحمل شده‌ایم. اگر این منابع در مسیر توسعه به‌کار گرفته می‌شد، امروز ترکیه در موقعیت بسیار متفاوتی قرار داشت.»

ییلماز تأکید کرد که با تقویت امنیت، همه ترکیه منتفع خواهد شد اما بیشترین سود را مناطق شرق و جنوب‌شرق خواهند برد. او افزود: «نشانه‌های مثبت در میدان نشان می‌دهد با کاهش تهدیدات، تولید افزایش یافته، شهرها جان گرفته و امیدها تقویت شده است.»

بر اساس گفته‌های وی، در برنامه دوازدهم توسعه، هدف اصلی نزدیک‌سازی سطح توسعه مناطق و گسترش رفاه اجتماعی است. نسبت درآمد سرانه بالاترین و پایین‌ترین مناطق که در سال ۲۰۰۴ حدود ۴.۸۳ بود، در سال ۲۰۲۴ به ۳.۷۸ کاهش یافته است.

همچنین سهم مناطق GAP و DAP از درآمد ملی از ۹.۱ درصد در سال ۲۰۰۲ به ۱۰.۴ درصد در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. مجموع صادرات این دو منطقه نیز از ۸۳۴ میلیون دلار در سال ۲۰۰۲ به ۱۳.۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده است.

ییلماز گفت:

در چارچوب برنامه جدید، برای GAP تعداد ۱۹۸ پروژه با بودجه ۴۹۶ میلیارد لیر و برای DAP تعداد ۱۵۱ پروژه با بودجه ۵۳۱ میلیارد لیر در نظر گرفته شده است.

تا پایان سال ۲۰۲۵:

از پروژه‌های GAP، تعداد ۱۷ پروژه تکمیل شده و ۸۸.۷ میلیارد لیر هزینه شده (۱۷.۹٪ تحقق)

از پروژه‌های DAP نیز ۱۷ پروژه تکمیل و ۸۲.۲ میلیارد لیر هزینه شده (۱۵.۵٪ تحقق)

ییلماز اعلام کرد برای پروژه سیلوان در سال ۲۰۲۶، ۱۹.۴ میلیارد لیر بودجه اختصاص یافته است.

با تکمیل این پروژه:

۲۳۵ هزار هکتار زمین آبیاری خواهد شد

حدود ۳۰۰ هزار نفر صاحب شغل خواهند شد

او تأکید کرد که این پروژه فقط کشاورزی نیست، بلکه تأثیرات گسترده‌ای بر صنعت غذایی، تجارت و اقتصاد منطقه خواهد داشت.

۶۷۵ هزار هکتار در GAP و ۸۸۳ هزار هکتار در DAP به آبیاری مدرن مجهز شده‌اند

تولید محصولاتی مانند پنبه، ذرت و عدس افزایش یافته است

تولید خوراک دام تقویت و زیرساخت دامداری توسعه یافته است

همچنین:

در GAP حدود ۲.۶ میلیون هکتار و در DAP نزدیک به ۱ میلیون هکتار عملیات یکپارچه‌سازی اراضی انجام شده است.

ییلماز به انتقال صنایع از کلان‌شهرهایی مانند استانبول به آناتولی اشاره کرد و گفت این اقدام از نظر کاهش ریسک زلزله و هزینه‌ها اهمیت دارد.

او همچنین از ایجاد چهار کریدور صنعتی جدید خبر داد:

سامسون–مرسین

مرسین–شرناک

سیواس–اغدیر

ترابزون–شرناک

در حوزه لجستیک نیز سه مسیر کلیدی مطرح شد:

پروژه راه توسعه

کریدور زنگزور

احیای مسیر تاریخی راه‌آهن حجاز از طریق سوریه

در پایان اعلام شد نتایج این نشست به‌صورت گزارش تهیه و به مقامات عالی کشور ارائه خواهد شد. هدف از این گزارش، استفاده بهتر از ظرفیت‌های کشاورزی، غذایی و صنعتی منطقه، افزایش حجم تجارت و ایجاد نقشه راهی برای سرمایه‌گذاری‌های جدید است.