کسری تجاری آفریقا با چین در ده ماه گذشته از ۱۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته است

طبق داده‌های منتشر شده در روز دوشنبه، 9 نوامبر، کسری تجاری آفریقا با چین در ده ماه اول سال 2026، در مقایسه با مدت مشابه در سال 2025، 27.73 درصد افزایش یافته و به 101.4 میلیارد دلار رسیده است. این کسری تقریباً مشابه کسری ثبت شده برای کل سال 2025 است که پیش از این در مقایسه با سال 2024، 64.5 درصد افزایش یافته و به 102.01 میلیارد دلار رسیده بود. افزایش کسری تجاری آفریقا با چین با استراتژی پکن برای افزایش صادرات جهانی خود همزمان شده است. چین که با تعرفه‌های اعمال شده توسط دونالد ترامپ بر کالاهای چینی در ایالات متحده مواجه است، به دنبال جبران ضررهای خود در بازار آمریکا است. داده‌های اخیر در مورد تجارت چین و آفریقا تأیید می‌کند که ابتکارات پکن تأثیر محدودی بر ایجاد تعادل در روابط تجاری دوجانبه داشته است، به ویژه از آنجا که رژیم‌های تعرفه‌ای خاصی برای مواد اولیه در حال حاضر وجود دارد. تعرفه‌های صفر ممکن است حجم کالاهای صادراتی را افزایش دهد، اما افزایش ارزش افزوده صادرات آفریقا را تضمین نمی‌کند.

کسری تجاری آفریقا با چین از آغاز دوره دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ به طور قابل توجهی افزایش یافته است. این شتاب در چارچوب تغییر جهت جریان صادرات توسط این غول آسیایی رخ می‌دهد که در مواجهه با محدودیت‌های تجاری ایالات متحده، به دنبال تنوع بخشیدن به بازارهای خود است.

طبق داده‌های منتشر شده در روز دوشنبه، 9 نوامبر، کسری تجاری آفریقا با چین در ده ماه اول سال 2026، در مقایسه با مدت مشابه در سال 2025، 27.73 درصد افزایش یافته و به 101.4 میلیارد دلار رسیده است. این کسری تقریباً مشابه کسری ثبت شده برای کل سال 2025 است که پیش از این در مقایسه با سال 2024، 64.5 درصد افزایش یافته و به 102.01 میلیارد دلار رسیده بود. صادرات از این غول آسیایی به کشورهای آفریقایی بین 1 ژانویه تا 31 اکتبر سال جاری 24 درصد افزایش یافته و به 224.14 میلیارد دلار رسیده است. در همین دوره، واردات چین از این قاره به ۱۲۲.۷۲ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با ده ماه اول سال ۲۰۲۵، افزایشی ۲۰.۳ درصدی را نشان می‌دهد.

 بنابراین، ارزش کل تجارت بین چین و این قاره در ده ماه اول سال ۲۰۲۶ به رکورد ۳۴۶.۸ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با دوره مشابه در سال ۲۰۲۵، افزایشی ۲۲.۷ درصدی را نشان می‌دهد.  افزایش کسری تجاری آفریقا با چین با استراتژی پکن برای افزایش صادرات جهانی خود همزمان شده است. چین که با تعرفه‌های اعمال شده توسط دونالد ترامپ بر کالاهای چینی در ایالات متحده مواجه است، به دنبال جبران ضررهای خود در بازار آمریکا است.

 با این حال، این تغییر به سمت بازارهای نوظهور، که با هدف محافظت از رشد چین در برابر حمایت‌گرایی آمریکا صورت گرفته است، به تنهایی برای توضیح این کسری تجاری رو به رشد کافی نیست. این امر همچنین از عدم تعادل‌های ساختاری بلندمدت ناشی می‌شود. صادرات آفریقا به چین اساساً به مواد اولیه‌ای مانند نفت، مس، سنگ آهن و لیتیوم محدود می‌شود، در حالی که واردات از «کارخانه جهان» برعکس، شامل کالاهای تولیدی با ارزش افزوده بالا، از جمله تجهیزات صنعتی، الکترونیک و فناوری‌های سبز است.

تأثیر محدود حذف تعرفه‌ها

 مقامات چینی در مواجهه با انتقادات مکرر در مورد عدم تعادل‌های مشخص‌کننده تجارت چین و آفریقا، حذف تدریجی تعرفه‌ها را با هدف افزایش صادرات این قاره به دومین کشور پرجمعیت جهان انتخاب کرده‌اند. از اوایل سال ۲۰۰۵، معافیت‌های کامل تعرفه‌ای به کشورهای کمتر توسعه‌یافته آفریقا (LDC) برای تقریباً ۱۰۰ دسته از کالاهای وارداتی اعطا شد. تا دسامبر ۲۰۲۴، رفتار صفر تعرفه‌ای برای ۱۰۰٪ واردات از LDCهایی که چین با آنها روابط دیپلماتیک دارد، از جمله ۳۳ کشور آفریقایی، اعمال شده بود. در ماه مه ۲۰۲۶، پکن با گسترش حذف کامل تعرفه‌ها به تمام شرکای تجاری آفریقایی خود، از جمله کشورهای با درآمد متوسط، به استثنای اسواتینی، آخرین متحد باقی‌مانده تایوان در این قاره، گام دیگری برداشت.

با این حال، داده‌های اخیر در مورد تجارت چین و آفریقا تأیید می‌کند که ابتکارات پکن تأثیر محدودی بر ایجاد تعادل در روابط تجاری دوجانبه داشته است، به ویژه از آنجا که رژیم‌های تعرفه‌ای خاصی برای مواد اولیه در حال حاضر وجود دارد. تعرفه‌های صفر ممکن است حجم کالاهای صادراتی را افزایش دهد، اما افزایش ارزش افزوده صادرات آفریقا را تضمین نمی‌کند.  بانک صادرات و واردات آفریقا (Afreximbank) در گزارشی اعلام کرده است که این قاره تنها با انجام اصلاحاتی با هدف رفع برخی موانع ساختاری و عملیاتی می‌تواند از رفتار تعرفه صفر ارائه شده توسط چین به طور کامل بهره‌مند شود. اولویت‌های اقدام شامل توسعه زنجیره‌های ارزش منطقه‌ای (کشاورزی، صنایع سبک، فرآوری مواد معدنی و غیره)، نوسازی زیرساخت‌های لجستیک، تطبیق محصولات با انتظارات بازار چین و تقویت سازوکارهای تأمین مالی تجاری، مانند بیمه اعتبار صادراتی و وام‌های تجاری به یوان چین است.

 منبع:

https://www.agenceecofin.com/actualites/1311-143390-le-deficit-commercial-de-l-afrique-avec-la-chine-depasse-la-barre-des-100-milliards-en-dix-mois

13 novembre 2026