نفت: رقابت ساحل عاج و سنگال برای عضویت در اوپک
ابیجان و داکار که مشتاق پیوستن به کارتل کشورهای صادرکننده نفت اوپک هستند، به دنبال جذب شرکت‌های بزرگ و تأمین سرمایه‌گذاری برای افزایش تولید نفت و گاز خود می‌باشند.
آیا به زودی شاهد پیوستن کشورهای جدید آفریقایی به سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) خواهیم بود؟ در حالی که انسجام این کارتل نفتی، به‌ویژه پس از خروج امارات متحده عربی و آنگولا، هرگز تا این حد شکننده به نظر نرسیده است، سنگال که در سال ۲۰۲۴ به تولیدکننده نفت تبدیل شد و ساحل عاج که از دهه ۱۹۸۰ عضو این باشگاه بوده اما تولید آن اخیراً به طور قابل توجهی افزایش یافته است، هر دو برای عضویت در رقابت هستند. اوپک که به دنبال خون تازه‌ای است، از ورود دو عضو جدید استقبال می‌کند، مشروط بر اینکه متقاضیان معیارهای پذیرش را رعایت کنند.
این سازمان که در وین، اتریش مستقر است، در اساسنامه خود تصریح می‌کند که «هر کشوری که صادرات خالص قابل توجهی از نفت خام داشته باشد و منافع آن اساساً مشابه منافع کشورهای عضو باشد، می‌تواند به عضویت کامل این سازمان درآید.» در این چارچوب، داکار و ابیجان ابتدا باید تولید خود را افزایش دهند تا بتوانند امید پیوستن به اوپک را داشته باشند. جنبشی که اهداف اصلی آن ایجاد یک صنعت محلی و تأمین نیازهای انرژی داخلی آنها است.
دو استراتژی کاملاً متضاد
در حوزه تولید نفت و گاز، سنگال از ساحل عاج جلوتر است. دو میدان اصلی فراساحلی سنگال، GTA (مشترک با موریتانی) و Sangomar که به ترتیب توسط BP و Woodside اداره می‌شوند، تقریباً 2.3 میلیون تن گاز طبیعی مایع (LNG) در سال و 100000 بشکه نفت در روز تولید می‌کنند. Baleine، پروژه نفتی شاخص ساحل عاج که توسط شرکت ایتالیایی Eni توسعه یافته است، 60000 بشکه در روز و تقریباً 70 میلیون فوت مکعب گاز طبیعی تولید می‌کند.
این دو قدرت غرب آفریقا که آرزوی افزایش تولید خود را دارند، استراتژی‌های متضادی را دنبال می‌کنند. از زمان به قدرت رسیدن باسیرو دیومای فای در سال 2024، داکار برای اعمال حاکمیت خود بر منابع طبیعی، روی مذاکره مجدد در مورد قراردادهای استخراجی که در زمان رئیس‌جمهور سابق، امضا شده بود، حساب باز کرده است.
در مقابل، ابیجان، به جای مشارکت‌های جدید در مقیاس بزرگ، در حال انعقاد مجموعه‌ای از توافق‌نامه‌ها است. انی، پتروبراس برزیل و شرکت آمریکایی مورفی اویل از جمله اپراتورهای نفتی با سوابق متنوع هستند که مجوزهای جدید اکتشاف و تولید را در ساحل عاج به دست آورده‌اند. این کشور همچنین در حال آماده‌سازی برای راه‌اندازی فاز ۳ میدان بالئین است که تأیید نهایی سرمایه‌گذاری را دریافت کرده و انتظار می‌رود تولید را به ۱۵۰ هزار بشکه در روز افزایش دهد. دو اکتشاف دیگر در انتظار توسعه هستند: کالائو، توسط انی، و بوباله-۱ایکس، توسط مورفی اویل، که پتانسیل آنها هنوز تأیید نشده است. در نهایت، انتظار می‌رود پتروبراس اکتشاف فراساحلی را در سواحل سن پدرو آغاز کند.
با این حال، جذب چنین بازیگرانی نیاز به ترکیبی از عوامل دارد. سخنگوی این گروه ایتالیایی به Jeune Afrique گفت: «شرکت Eni که حضور پررنگی در ساحل عاج دارد، یک حوزه زمین‌شناسی امیدوارکننده در آنجا می‌بیند که هنوز پتانسیل اکتشاف قابل توجهی دارد و محیطی مساعد برای توسعه فعالیت‌های صنعتی بلندمدت است.»
تعادل شکننده در سنگال
سنگال که به دنبال شرکای جدید برای توسعه میدان گازی بزرگ یاکار-ترانگا است، پس از خروج شرکت بریتانیایی BP و شرکت آمریکایی Kosmos Energy، با مشکلاتی در یافتن یک اپراتور از نظر فنی و مالی مواجه است. BP در حال حاضر در نظر ندارد که به فاز دوم GTA متعهد شود، که انتظار می‌رود تولید LNG را به 5 میلیون تن در سال افزایش دهد.
این گروه به رهبری مگ اونیل، در زمانی که داکار به دنبال بازسازی کامل مشارکت خود در بحبوحه اختلافات بر سر سهم تولید در نظر گرفته شده برای پوشش هزینه‌های متحمل شده توسط اپراتور نفتی (نفت هزینه‌ای) است، برای توافق فاز 1+ تلاش می‌کند. ابیجان در زمینه نفت هزینه‌ای از مزیت کمی‌برخوردار است. اولیویه بوستین، شریک پینسنت ماسونز، توضیح می‌دهد: «تعریف هزینه‌های نفت طبق قانون ساحل عاج انعطاف‌پذیرتر است، زیرا تعیین سقف آنها تحت آزادی قراردادی طرفین قرار می‌گیرد، در حالی که در سنگال، این هزینه‌ها توسط قانون تعیین می‌شوند.»
با این حال، تصویر برای کشور ترانگا کاملاً غم‌انگیز نیست. مدیرکل جدید شرکت ملی نفت سنگال (پتروسن)، تیرنو سیدو لی، توانست زمینه مشترکی با وودساید برای راه‌اندازی فاز 2 سنگمار در سال 2028 پیدا کند. ال حاجی عبدالرحمن دیوف، وزیر انرژی، نفت و معادن، به نوبه خود تفاهم نامه‌ای را با پنج پتانسیل آفیشور برای ارزیابی این بلوک امضا کرد. همچنین قصد دارد بیش از 100 بلوک را به سرمایه‌گذاران ارائه دهد.
یک "مشارکت قوی" با پتروسن
عدم اطمینان پیرامون مذاکره مجدد در مورد قراردادهای استخراجی می‌تواند بر درک ریسک کشور تأثیر بگذارد. با این حال، هیچ نگرانی از وودساید وجود ندارد: سخنگوی گروه نفت استرالیا به JA گفت: «با توجه به مقیاس سرمایه‌گذاری‌ها و مهلت‌های بلندمدت ذاتی پروژه‌ها، موفقیت به یک چارچوب قانونی قابل اعتماد، احترام به قراردادها و یک رژیم مالیاتی رقابتی متکی است. در سنگال، همه این عناصر گرد هم می‌آیند و با مشارکت قوی با پتروسن همراه می‌شوند.»
سخنگوی گروه فراآلپی توضیح می‌دهد که انی برای حمله اخیر خود به سنگال، رویکردی مترقی را با ارزیابی پتانسیل مناطق مربوطه انتخاب کرده است، "بدون این که در این مرحله، حضور عملیاتی در کشور وجود داشته باشد". تصمیم نهایی برای انجام سرمایه‌گذاری‌ها «چارچوب مقرراتی و قراردادی، در دسترس بودن مهارت‌ها و زیرساخت‌های محلی و همچنین شرایط لازم برای توسعه فعالیت‌های صنعتی در بلندمدت» را در نظر می‌گیرد.
سنگال، مانند ساحل عاج، بیش از همه به دنبال ایجاد درآمد عمومی جدید، پاسخ به رشد مستمر تقاضای انرژی محلی، حمایت از رشد اقتصادی و صنعتی، تقویت ظرفیت‌های پالایشی و پتروشیمی قهرمانان مربوطه خود، یا حتی توسعه زیرساخت‌ها برای ذخیر‌سازی و حمل و نقل فرآورده‌های نفتی است.
پاپا دائودا دین، اقتصاددان ارشد موسسه مدیریت منابع طبیعی، هشدار می دهد: «چالش هر دو کشور همچنین شامل مدیریت ریسک‌های مرتبط با وابستگی طولانی مدت به هیدروکربن‌ها است. این بر عهده ساحل عاج و سنگال است که اطمینان حاصل کنند که این منابع به یک ابزار توسعه واقعی تبدیل می‌شوند.
منبع:
https://www.jeuneafrique.com/1853242/economie-entreprises/petrole-qui-du-senegal-ou-de-la-cote-divoire-gagnera-la-course-aux-investissements/
26 octobre2026