پرداخت ۳.۲۳ میلیارد دلار بهره بدهی خارجی پاکستان در سال مالی ۲۰۲۶

بر اساس گزارش سالانه وزارت امور اقتصادی پاکستان درباره کمک‌های اقتصادی خارجی (Foreign Economic Assistance)، دولت این کشور در سال مالی ۲۰۲۶، در مجموع حدود ۱۴.۴۴ میلیارد دلار بابت بازپرداخت بدهی‌های عمومی خارجی خود پرداخت کرده است. از این میزان، ۱۱.۱۹۸ میلیارد دلار مربوط به بازپرداخت اصل بدهی و ۳.۲۳۸ میلیارد دلار مربوط به پرداخت بهره بوده است.

در پایان سال مالی ۲۰۲۶، یعنی ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶، مجموع بدهی عمومی خارجی پاکستان به حدود ۹۸.۰۷۵ میلیارد دلار رسیده که در مقایسه با رقم ۹۱.۷۹۵ میلیارد دلاری پایان سال مالی ۲۰۲۵، افزایشی معادل ۶.۲۸ میلیارد دلار یا حدود ۶.۸۴ درصد داشته است. Dawn

۲. مهم‌ترین آمار و ارقام

شاخص	رقم
کل بدهی عمومی خارجی در پایان FY26	۹۸.۰۷۵ میلیارد دلار
بدهی عمومی خارجی در پایان FY25	۹۱.۷۹۵ میلیارد دلار
افزایش بدهی طی یک سال	۶.۲۸ میلیارد دلار
کل پرداختی بابت خدمات بدهی خارجی	۱۴.۴۳۶ میلیارد دلار
بازپرداخت اصل بدهی	۱۱.۱۹۸ میلیارد دلار
پرداخت بهره بدهی	۳.۲۳۸ میلیارد دلار
کل منابع مالی دریافت‌شده در FY26	۱۶.۱۶ میلیارد دلار
تعهدات مالی جدید جذب‌شده	۸.۹۵۱ میلیارد دلار

نکته مهم آن است که رقم ۸.۹۵۱ میلیارد دلار، تعهدات مالی جدید است و نباید با رقم ۱۶.۱۶ میلیارد دلار منابع مالی پرداخت‌شده یا دریافت‌شده در همان سال اشتباه گرفته شود. Dawn

۳. ترکیب منابع مالی دریافتی پاکستان

از مجموع ۱۶.۱۶ میلیارد دلار منابع مالی دریافت‌شده در سال مالی ۲۰۲۶، بخش عمده به حمایت بودجه‌ای و تقویت تراز پرداخت‌ها اختصاص داشته است.

• ۹.۳۷۵ میلیارد دلار بابت حمایت بودجه‌ای و تراز پرداخت‌ها؛
• ۳.۴۳۵ میلیارد دلار بابت تأمین مالی پروژه‌ها؛
• ۱.۳۲۹ میلیارد دلار بابت تأمین مالی برنامه‌ای؛
• ۲.۰۱۹ میلیارد دلار بابت تأمین مالی کالاها.

در بخش حمایت بودجه‌ای و تراز پرداخت‌ها، منابع اصلی تأمین مالی عبارت بوده‌اند از:

منبع	مبلغ
گواهی‌های سرمایه‌گذاری پاکستان (Naya Pakistan Certificates)	۳.۰۵ میلیارد دلار
سپرده‌های مدت‌دار کشورهای دوست	۳ میلیارد دلار
بانک‌های تجاری خارجی و اوراق قرضه	حدود ۳۱ درصد
صندوق بین‌المللی پول (IMF)	حدود ۴ درصد

این ارقام نشان می‌دهد که پاکستان همچنان برای مدیریت کسری‌های مالی، تقویت ذخایر ارزی و تثبیت نرخ ارز به منابع خارجی و سپرده‌های کشورهای دوست وابستگی قابل‌توجهی دارد. Dawn

۴. نقش نهادهای مالی بین‌المللی و کشورهای همکار

بر اساس گزارش وزارت امور اقتصادی پاکستان، بانک جهانی، بانک توسعه آسیایی و بانک توسعه اسلامی از مهم‌ترین تأمین‌کنندگان منابع مالی چندجانبه در سال مالی ۲۰۲۶ بوده‌اند.

نهاد	میزان پرداخت
بانک جهانی (World Bank)	۲.۰۲۵ میلیارد دلار
بانک توسعه آسیایی (ADB)	۱.۷۷۲ میلیارد دلار
بانک توسعه اسلامی (IsDB)	۱.۰۸۷ میلیارد دلار

در میان شرکای دوجانبه نیز عربستان سعودی با پرداخت ۱.۰۱۳ میلیارد دلار در جایگاه نخست قرار داشته و چین با پرداخت ۵۰۱ میلیون دلار در رتبه بعدی بوده است.

همچنین از مجموع ۹۸.۰۷۵ میلیارد دلار بدهی عمومی خارجی پاکستان، حدود ۵۹.۹۳۱ میلیارد دلار از منابع مالی نهادهای چندجانبه و شرکای دوجانبه تأمین شده است. Dawn

۵.  ارزیابی اقتصادی

الف) افزایش فشار بر منابع ارزی کشور

پرداخت بیش از ۱۴.۴ میلیارد دلار بابت خدمات بدهی خارجی، فشار قابل‌توجهی بر منابع ارزی پاکستان وارد می‌کند. این موضوع به‌ویژه از آن جهت اهمیت دارد که بخش قابل‌توجهی از منابع مالی دریافتی کشور نیز صرف بازپرداخت بدهی‌های گذشته و تأمین نیازهای بودجه‌ای و ارزی می‌شود. در نتیجه، فضای مالی دولت برای تخصیص منابع به توسعه زیرساخت‌ها و پروژه‌های مولد محدودتر خواهد شد.

ب) افزایش بدهی خارجی با وجود بازپرداخت قابل‌توجه

با وجود آنکه پاکستان در سال مالی ۲۰۲۶ حدود ۱۴.۴۴ میلیارد دلار از بدهی‌های خارجی خود را تسویه کرده، موجودی بدهی عمومی خارجی آن نسبت به سال قبل ۶.۸۴ درصد افزایش یافته است. این مسئله نشان می‌دهد که بازپرداخت بدهی به‌تنهایی برای کاهش موجودی بدهی کافی نبوده و ورود منابع مالی جدید همچنان نقش مهمی در ساختار تأمین مالی دولت دارد.

ج) تداوم وابستگی به تأمین مالی خارجی برای حمایت از بودجه

اختصاص ۹.۳۷۵ میلیارد دلار از منابع دریافتی به حمایت بودجه‌ای و تراز پرداخت‌ها، نشان‌دهنده اهمیت تأمین مالی خارجی در مدیریت کسری‌های مالی و حفظ ثبات اقتصادی پاکستان است. سهم بالای گواهی‌های سرمایه‌گذاری و سپرده‌های کشورهای دوست نیز بیانگر آن است که روابط مالی با شرکای خارجی همچنان یکی از ابزارهای مهم مدیریت نقدینگی ارزی دولت محسوب می‌شود.

د) اهمیت کیفیت و نوع استقراض

صرف بررسی حجم بدهی خارجی برای ارزیابی وضعیت مالی پاکستان کافی نیست. نرخ بهره، سررسید، شرایط بازپرداخت و نوع اعتباردهنده نیز اهمیت دارند. تأمین مالی پروژه‌های زیربنایی با شرایط بلندمدت و ترجیحی، از نظر اقتصادی با استقراض تجاری کوتاه‌مدت تفاوت اساسی دارد. بنابراین، ارزیابی پایداری بدهی پاکستان باید علاوه بر حجم بدهی، ترکیب و شرایط آن را نیز در نظر بگیرد.

منبع اصلی: گزارش روزنامه داون – ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶