هلند رکورددار شکاف درآمدی زنان و مردان در اتحادیه اروپا شد
هلند با وجود قرار گرفتن در رتبه پنجم اتحادیه اروپا از نظر شاخص کلی برابری جنسیتی، بیشترین شکاف درآمدی میان زنان و مردان را در میان ۲۷ کشور عضو این اتحادیه دارد. نتایج تازهترین پژوهش مؤسسه اروپایی برابری جنسیتی (EIGE) نشان میدهد تمرکز زنان در مشاغل کمدرآمد، اشتغال پارهوقت و تقسیم نابرابر مسئولیتهای خانوادگی از مهمترین عوامل این نابرابری است؛ وضعیتی که به گفته پژوهشگران میتواند استقلال اقتصادی زنان را تضعیف کرده و پیامدهای منفی برای سلامت روانی و جسمی آنان به همراه داشته باشد.
فرانسه در صدر برابری جنسیتی؛ هلند در رتبه پنجم
بر اساس پژوهش سالانه مؤسسه اروپایی برابری جنسیتی (EIGE)، فرانسه در رتبه نخست کشورهای اتحادیه اروپا از نظر برابری فرصتها میان زنان و مردان قرار گرفته است. هلند نیز با کسب امتیاز ۷۰٫۷ از ۱۰۰، جایگاه پنجم را به خود اختصاص داده است.
فرانسه با امتیاز ۷۴٫۸ در صدر این رتبهبندی قرار دارد و برای نخستین بار سوئد جایگاه نخست خود را از دست داده است. یکی از دلایل پیشرفت فرانسه، افزایش حضور زنان در موقعیتهای مدیریتی و ارشد، بهویژه در فدراسیونهای ملی ورزشی مرتبط با بازیهای المپیک عنوان شده است. به اعتقاد پژوهشگران، میزبانی پاریس از بازیهای المپیک و توجه بیشتر به حضور زنان در جایگاههای تصمیمگیری ورزشی در این تحول نقش داشته است.
با این حال، گزارش تأکید میکند که هیچیک از ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا هنوز نتوانستهاند فرصتهای برابر واقعی برای زنان و مردان در تمام حوزههای زندگی فراهم کنند. برآورد پژوهشگران نشان میدهد با سرعت فعلی پیشرفت، بیش از ۵۰ سال زمان لازم است تا برابری فرصتها در محیط کار و زندگی خانوادگی در اروپا محقق شود.
بزرگترین شکاف درآمدی اروپا در هلند
مهمترین بخش گزارش برای هلند، وضعیت نامناسب این کشور در حوزه درآمد و اشتغال است. طبق نتایج پژوهش EIGE، اختلاف میان درآمد سالانه زنان و مردان در هلند از تمام کشورهای دیگر اتحادیه اروپا بیشتر است. این شکاف تنها به دلیل اشتغال پارهوقت زنان نیست، بلکه نوع مشاغلی که زنان در آن فعالیت میکنند نیز نقش مهمی در ایجاد این وضعیت دارد.
زنان هلندی سهم بیشتری از مشاغل با دستمزد پایینتر را در اختیار دارند. بخشهایی مانند مراقبتهای درمانی، هتلداری و رستورانداری، خدمات عمومی و نظافت از جمله حوزههایی هستند که حضور زنان در آنها بیشتر است. در مقابل، در بسیاری از کشورهای اروپایی سهم مردان در این بخشهای شغلی بیشتر است.
ماروشا گورتنار، پژوهشگر ارشد مؤسسه EIGE، معتقد است تداوم این وضعیت نشان میدهد کلیشههای جنسیتی همچنان بر انتخابهای شغلی و تقسیم مسئولیتهای خانوادگی تأثیرگذار هستند. او با اشاره به اینکه زنان اغلب مسئولیت اصلی مراقبت از فرزندان را بر عهده میگیرند و در نتیجه ساعات کاری کمتری دارند، این پرسش را مطرح میکند که آیا چنین وضعیتی را میتوان نشانه عبور جامعه از کلیشههای جنسیتی دانست؟ پاسخ او به این پرسش منفی است.
مسئولیت مراقبت از خانواده همچنان بر دوش زنان
یکی از عوامل اصلی نابرابری درآمدی در هلند، تقسیم نامتوازن مسئولیتهای خانوادگی میان زنان و مردان است. مارا یرکس، استاد سیاستگذاری اجتماعی دانشگاه اوترخت، معتقد است در جامعه هلند همچنان این تصور وجود دارد که زنان نسبت به مردان توانایی و مسئولیت بیشتری در زمینه مراقبت از کودکان و اعضای خانواده دارند.
به گفته او، بخشهایی مانند آموزش و مراقبتهای درمانی به دلیل امکان اشتغال پارهوقت و برخورداری از شرایط کاری انعطافپذیر، برای بسیاری از زنان جذابتر هستند. در نتیجه، وقتی زنان بهعنوان مسئول اصلی نگهداری از فرزندان شناخته میشوند، احتمال بیشتری دارد که در همین بخشها مشغول به کار شوند. این مسئله بهتدریج بر میزان درآمد، فرصتهای پیشرفت شغلی و استقلال مالی آنان تأثیر میگذارد.
گزارش همچنین نشان میدهد اگرچه هلند در زمینه مشارکت مردان در مراقبتهای غیررسمی از اعضای خانواده نسبت به بسیاری از کشورهای اروپایی وضعیت بهتری دارد، اما همچنان بخش عمده این مسئولیت بر عهده زنان است.
سیاستهای حمایتی دولت کافی نیست
پژوهشگران معتقدند دولت هلند طی سالهای اخیر اقداماتی برای کاهش نابرابری جنسیتی انجام داده است، اما این اقدامات هنوز نتوانستهاند تغییر اساسی در وضعیت موجود ایجاد کنند. یکی از نمونههای این سیاستها، پرداخت مرخصی والدین است. با این حال، از آنجا که این مرخصی فقط بخشی از حقوق کارکنان را پوشش میدهد، بسیاری از مردان ترجیح میدهند از آن استفاده نکنند یا مدت کوتاهی را به مرخصی اختصاص دهند.
به اعتقاد یرکس، تا زمانی که سیاستهای حمایتی به شکلی طراحی نشوند که مردان نیز انگیزه و امکان بیشتری برای مشارکت در مسئولیتهای خانوادگی داشته باشند، تقسیم نابرابر وظایف مراقبتی ادامه خواهد یافت. این مسئله بهطور مستقیم بر فرصتهای شغلی و درآمدی زنان تأثیر میگذارد.
آسیبپذیری اقتصادی و پیامدهای آن برای سلامت زنان
یکی دیگر از نگرانیهای مطرحشده در گزارش EIGE، ارتباط میان نابرابری اقتصادی و وضعیت سلامت زنان در هلند است. بر اساس یافتههای این پژوهش، زنان از نظر استقلال مالی در موقعیت آسیبپذیرتری قرار دارند. این وضعیت میتواند در شرایطی مانند طلاق یا جدایی، مشکلات اقتصادی و اجتماعی بیشتری برای آنان ایجاد کند.
گزارش همچنین به وضعیت نامناسب سلامت مادران مجرد در مقایسه با پدران مجرد اشاره میکند و میگوید اختلاف وضعیت سلامت این دو گروه در هلند از سایر کشورهای مورد بررسی بیشتر است. در ابتدای گزارش NOS نیز به افزایش مشکلات روانی و استرس در میان زنان جوان هلندی اشاره شده است؛ مسئلهای که پژوهشگران بخشی از آن را با شرایط اقتصادی و درآمد پایین بسیاری از مادران مرتبط میدانند.
گورتنار معتقد است با توجه به گستردگی شکاف اقتصادی میان زنان و مردان در هلند، باید توجه بیشتری به استقلال مالی زنان و افزایش آگاهی عمومی درباره پیامدهای این نابرابری شود.
نتایج پژوهش مؤسسه اروپایی برابری جنسیتی نشان میدهد جایگاه نسبتاً خوب هلند در شاخص کلی برابری جنسیتی، به معنای برخورداری زنان از فرصتهای برابر اقتصادی نیست. این کشور با وجود عملکرد مناسب در حوزه آموزش و دانش، همچنان با مشکلات جدی در زمینه اشتغال، درآمد و تقسیم مسئولیتهای خانوادگی روبهرو است. تمرکز زنان در مشاغل کمدرآمد، اشتغال پارهوقت و مسئولیت بیشتر در مراقبت از فرزندان، از جمله عواملی هستند که به تداوم این شکاف دامن میزنند.
از دیدگاه پژوهشگران، کاهش این نابرابری به سیاستهای حمایتی مؤثرتر، مشارکت بیشتر مردان در مسئولیتهای خانوادگی و افزایش آگاهی جامعه درباره اهمیت استقلال اقتصادی زنان نیاز دارد.
هلند، با وجود برخورداری از جایگاه نسبتاً مطلوب در شاخص کلی برابری جنسیتی اروپا، در یکی از مهمترین معیارهای عدالت اقتصادی یعنی درآمد زنان و مردان، در بدترین وضعیت میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا قرار گرفته است.
https://nos.nl/artikel/2639848-nederland-heeft-grootste-inkomenskloof-tussen-vrouwen-en-mannen-van-de-eu