معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

بازگشت جنگ تعرفه‌ای ترامپ: ارزیابی تأثیر سیاست‌های اخیر آمریکا بر آسیای مرکزی با تمرکز بر ازبکستان

در روزهای ابتدایی ژوئیه 2025 ، دونالد ترامپ در قامت رئیس‌جمهور آمریکا، موج تازه‌ای از سیاست‌های حمایت‌گرایانه را با صدور دستورالعمل‌هایی برای اعمال تعرفه‌های سنگین بر واردات از 14 کشور آغاز کرد. در این میان، قزاقستان به‌عنوان نخستین کشور آسیای مرکزی که با تعرفه 25 درصدی روبرو شد، به نمادی از سیاست جدید تقابلی آمریکا در برابر رقبا و حتی شرکای تجاری بدل شد. هرچند ازبکستان به‌طور رسمی در فهرست اعلامی قرار نگرفته، اما به‌دلیل موقعیت ژئو‌اقتصادی‌اش در منطقه، عضویت در گروه بریکس و همگرایی با چین، به‌شدت در معرض تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم این سیاست قرار دارد.لذا بررسی و تحلیل پیامدهای این تحولات بر اقتصاد آسیای مرکزی به‌ویژه ازبکستان و ترسیم روندهای آینده‌پژوهانه‌ترضروری بنظر می رسد.

اقتصاد فوق‌العاده بزرگ چین: موتور محرک پایداری جهانی، همکاری در راستای توسعه قزاقستان

خلاصه مدیریتی : در دستورالعمل‌های توسعه اقتصادی-اجتماعی این کشور را در طول دوره پانزدهم برنامه پنج ساله تعیین کرد، یک رویداد سیاسی مهم نه تنها برای این کشور، بلکه برای کل جهان بود. این تصمیمات نشان دهنده قصد چین برای حفظ و تقویت نقش خود به عنوان محرک اصلی رشد جهانی، علیرغم وضعیت پیچیده بین‌المللی و فشارهای خارجی بود.از طرفی قزاقستان پس از استقلال، سیاست خارجی مبتنی بر توسعۀ اقتصادی و بهره‌گیری از منابع طبیعی غنی و موقعیت ژئوپلیتیکی خود را دنبال کرد. در این راستا، صادرات منابع انرژی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی نقش مهمی در رشد اقتصادی این کشور در سه دهۀ گذشته داشته است و مرحلۀ عطف این روند را نیز می‌توان، افزایش چشمگیر روابط اقتصادی با چین و تعریف جایگاهی ویژه برای قزاقستان در قالب ابتکار (یک کمربند - یک جاده) دانست در ابعاد گوناگون، نقش قابل توجهی در تحقق اهداف توسعۀ اقتصادی قزاقستان ایفا کرده و به سیر فزایندۀ ارتقاء مناسبات این دو همسایۀ آسیایی منجر شده است. همکاری بین اقتصادهای بزرگ و کوچک چین و قزاقستان باعث ایجاد هم‌افزایی می‌شود. قزاقستان یکی از بارزترین نمونه‌هایی است که نشان می‌دهد چگونه نزدیکی به یک اقتصاد بزرگ می‌تواند به جای یک خطر، به یک مزیت تبدیل شود. در دنیای امروز، هر اقتصاد کوچکی نمی‌تواند در بحبوحه شوک‌های جهانی سرپا بماند. اما همکاری آن با چین به قزاقستان کمک می‌کند تا نه تنها ثبات پیدا کند، بلکه سریع‌تر از بسیاری از کشورهای دیگر منطقه رشد کند.نفوذ فزایندۀ چین در اقتصاد و صنایع قزاقستان است که در سال‌های اخیر، موجب هرچه نزدیک‌تر شدن پکن و آستانه به یکدیگر شده است. با وجود این، هدف از روابط اقتصادی در سیاست خارجی قزاقستان، حفظ و توسعۀ منافع ملی و اقتصادی این کشور است. توسعۀ روابط اقتصادی، تجاری، صنعتی و سرمایه‌گذاری با چین نیز، تا آنجا که در خدمت این هدف قرار گیرد، از سوی قزاقستان، مورد پذیرش و استقبال می‌باشد.

بحران آب و تأثیرات ژئوپلیتیکی آنها بر ازبکستان

منطقه آسیای مرکزی با وجود رودخانه‌های بزرگی مانند آمودریا و سیردریا، از جمله خشک‌ترین مناطق جهان محسوب می‌شود. این منطقه در حال حاضر با یکی از شدیدترین بحران‌های منابع آبی مواجه است که ناشی از عواملی مانند رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی، سیاست‌های ناکارآمد آب توسط همسایگان و در داخل کشور، و توسعه زیرساختی ناسازگار با ظرفیت‌های طبیعی می‌باشد. ازبکستان به عنوان پرجمعیت‌ترین کشور آسیای مرکزی و یکی از اصلی‌ترین مصرف‌کنندگان آب، در مرکز این بحران قرار دارد.

بررسی وضعیت هوش مصنوعی در آسیای مرکزی: راهبردها، ابتکارات، چشم‌اندازها

توسعه هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به یکی از اولویت‌های کلیدی سیاست‌های دولتی در کشورهای آسیای مرکزی است. قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ترکمنستان رویکردی سیستماتیک را برای توسعه هوش مصنوعی نشان می‌دهند، زیرساخت‌های لازم را ایجاد می‌کنند، پرسنل را آموزش می‌دهند و شرایط مساعدی را برای نوآوری ایجاد می‌کنند. هر کشور حوزه‌ها و اهداف اولویت‌دار خود را در حوزه هوش مصنوعی مشخص کرده است که نشان دهنده اهمیت استراتژیک این حوزه برای توسعه منطقه است. در همین حال 5 کشور منطقه به صورت جداگانه راهبردهای ملی برای توسعه به اهداف مرتبط با هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال را تا سال 2030 در دستور کار دارند.

بحران آب و تأثیرات ژئوپلیتیکی آنها بر ازبکستان

منطقه آسیای مرکزی با وجود رودخانه‌های بزرگی مانند آمودریا و سیردریا، از جمله خشک‌ترین مناطق جهان محسوب می‌شود. این منطقه در حال حاضر با یکی از شدیدترین بحران‌های منابع آبی مواجه است که ناشی از عواملی مانند رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی، سیاست‌های ناکارآمد آب توسط همسایگان و در داخل کشور، و توسعه زیرساختی ناسازگار با ظرفیت‌های طبیعی می‌باشد. ازبکستان به عنوان پرجمعیت‌ترین کشور آسیای مرکزی و یکی از اصلی‌ترین مصرف‌کنندگان آب، در مرکز این بحران قرار دارد.

تقویت موقعیت ژئواقتصادی آسیای مرکزی در بازار جهانی مواد معدنی حیاتی

در دهه‌های اخیر، مواد معدنی حیاتی و عناصر کمیاب که تا پیش از این نقش چندان برجسته‌ای در معادلات ژئوپلیتیکی نداشتند، به کانون توجه بازیگران جهانی در عرصه‌های امنیتی، اقتصادی و فناورانه تبدیل شده‌اند. رشد انفجاری فناوری‌های نوین از جمله انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی، هوش مصنوعی، تجهیزات نظامی‌پیشرفته و زیرساخت‌های فناورمحور، همگی بر زنجیره‌ای از عناصر معدنی خاص متکی‌اند که توزیع نامتوازنی در جهان دارند. این اتکا باعث شده هرگونه اختلال در زنجیره تأمین، نه تنها پیامدهای اقتصادی بلکه تبعات امنیتی گسترده‌ای نیز در پی داشته باشد.

تولید ناخالص داخلی آسیای مرکزی در سه‌ماهه اول سال 2025

بانک جهانی اعلام داشت که آسیای مرکزی با رشد ۴.۷ درصدی در سال‌های 2026-2025، سریع‌ترین رشد را در بین زیرمنطقه‌ها خواهد داشت.

رشد سرمایه‌گذاری خطرپذیر در آسیای مرکزی

سرمایه گذاری خطر پذیر Venture Capital معمولاً توسط شرکت‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری یا سرمایه‌گذاران خصوصی برای راه اندازی استارت‌آپ‌ها و کسب‌وکارهای نوپا که ممکن است آینده روشن و پتانسیل رشد بالایی داشته باشند، انجام می شود اما ریسک زیادی نیز متوجه آن‌ها است.

تجارت الکترونیک در آسیای مرکزی

علیرغم چالش های جغرافیایی، تجارت موجبات رشد اقتصادی در آسیای مرکزی را فراهم آورده است. کالاهای آسیای مرکزی، بدون بنادر دریایی، باید مسیر بیشتری را طی کنند تا به مقصد برسند. هزینه‌های تجاری برای کشورهای در حال توسعۀ محصور در خشکی – معادل تعرفه 540 درصدی – مانع رقابت کارآفرینان منطقه می‌شود و رشد درآمد بالقوه را مهار می‌کند.تجارت الکترونیک می‌تواند به عنوان راه حلی برای کمک به معامله گران در منطقه با بازارهای جدید تلقی شود.

اخبار اقتصادی شمال افغانستان – مزار شریف

اهم اخبار و تحولات اقتصادی شمال افغانستان در هفته سوم بهمن ماه 1403 مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشور به شرح زیر می‌باشد: