اخبار اقتصادی ترکیه - آنکارا
گزیده اخبار و تحولات اقتصادی ترکیه در هفته چهارم بهمن ماه 1404مندرج در روزنامهها و رسانههای این کشور به شرح زیر میباشد:
ظرفیت تولید ۱۶۰۰۰ مگاوات برق از طریق انرژی بادی درترکیه
ظرفیت انرژی بادی نصبشده ترکیه تا ژانویه 2026 به ۱۵۹۳۴ مگاوات رسید که رکورد افزایش ۲۱۴۱ مگاواتی در سال گذشته را نشان میدهد. طبق گزارش آمار انرژی بادی ترکیه که توسط انجمن انرژی بادی این کشور (TÜREB) تهیه شده است، بخش انرژی بادی با راهاندازی ظرفیتهای جدید در طول سالهای اخیر، رشد این بخش را به طور پایدار و مصمم ادامه داده است. در توزیع منطقهای تأسیسات انرژی بادی، منطقه مرمره با ۶۹۶۸ مگاوات در رتبه نخست، منطقه اژه با ۴۴۹۵ مگاوات در رتبه دوم و منطقه آناتولی مرکزی با ۱۷۳۳ مگاوات در رتبه سوم قرار دارند. شهری که بالاترین میزان نصب انرژی بادی را در ترکیه دارد، ازمیر با ۲۳۰۷ مگاوات میباشد. چاناک قلعه با ۱۵۵۶ مگاوات در رتبه دوم، بالیکسیر با ۱۵۵۲ مگاوات در رتبه سوم، استانبول با ۹۵۴ مگاوات در رتبه چهارم و مانیسا با ۷۸۰ مگاوات در رتبه پنجم قرار دارند. پس از ثبت رکورد ۲۱۴۱ مگاوات نصب انرژی بادی جدید در سال 2025، کل ظرفیت انرژی بادی نصب شده تا ژانویه 2026 به ۱۵۹۳۴ مگاوات رسید. در همین ارتباط، ابراهیم اردن، رئیس انجمن انرژی بادی ترکیه، اظهار داشت، سال ۲۰۲۵ نه تنها از نظر افزایش ظرفیت، بلکه از نظر مقرراتی که شرائط سرمایهگذاری را بهبود میبخشند، سال مهمیبرای این بخش بوده است. وی خاطرنشان کرد که این مقررات که به عنوان «مجوز ویژه» شناخته میشود، گامیبسیار ارزشمند و حیاتی در سادهسازی فرآیندهای مجوز است که مدتهاست در دستور کار این بخش قرار داشته است. وی افزود: در راستای چشمانداز ترسیمشده توسط وزارت انرژی، این رویکرد که هدف آن تخصیص ظرفیت در سطح ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ مگاوات سالانه تا سال ۲۰۳۵ است، اراده ترکیه را برای ادامه رشد خود در انرژی بادی نه از طریق جهشهای موقت، بلکه در یک چارچوب پایدار و برنامهریزیشده نشان میدهد. اردن همچنین خاطرنشان کرد که این مقیاس و تداوم، مشارکت بخش مالی در این فرآیند را با دیدگاهی نوآورانهتر، رقابتیتر و بلندمدتتر ضروری میسازد. اردن با بیان اینکه همه این تحولات نشان میدهد که ترکیه در راستای اهداف انرژی تجدیدپذیر خود در سال ۲۰۳۵، بر پایههای محکمتری در حال پیشرفت است، گفت: هدف افزایش کل ظرفیت نصبشده بادی و خورشیدی ما، که در حال حاضر بیش از ۴۰،۰۰۰ مگاوات است، به ۱۲۰،۰۰۰ مگاوات تا سال ۲۰۳۵ میباشد.
حمل ۷.۶ میلیون مسافر توسط شرکت هواپیمایی ترکیش ایر در ژانویه 2026
شرکت هواپیمایی ترکیش ایر با انتشار گزارشی آمار ترافیک مسافر و بار این شرکت برای ژانویه 2026 را اعلام نمود. بر پایه این گزارش، شرکت هواپیمایی ترکیش ایر در این ماه در مجموع ۷.۶ میلیون مسافر را جابجا و به ضریب بار ۸۴ درصد رسید. طبق آمار منتشر شده، ضریب بار بینالمللی ترکیش ایر ۸۳.۷ درصد و ضریب بار داخلی آن ۸۷.۵ درصد بوده است. تعداد مسافران جابجا شده تزانزیتی ( ازیک مبداء خارجی به مقصد خارجی دیگر) با افزایش ۱۰.۸ درصدی از ۲.۸ میلیون نفر در ژانویه ۲۰۲۵ به ۳.۱ میلیون نفر در مدت مشابه سال ۲۰۲۶ رسید. تعداد هواپیماهای موجود در ناوگان به ۵۲۲ رسید. همچنین حجم بار حمل شده در ژانویه ۲۰۲۶ در مقایسه با سال ۲۰۲۵، ۱۸.۸ درصد افزایش یافت و به ۱۷۸.۳ هزار تن رسید.
دیدار وزیر انرژی ترکیه با رئیس آژانس بینالمللی انرژی (IEA)
آلپارسلان بایراکتار، وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه با فاتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، در مورد فرصتهای همکاری که میتواند در چارچوب سی و یکمین کنفرانس طرفین (COP31) کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغییرات اقلیمی (UNFCCC) که به میزبانی ترکیه برگزار خواهد شد، گفتگو کردند. وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه، در پستی در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی X خاطرنشان کرد که در این دیدار، روند تحول انرژی ترکیه، اقدامات انجام شده در این حوزه و نقشه راه مورد ارزیابی قرار گرفت. وی اظهار داشت که هدف آنها قرار دادن ترکیه به عنوان یکی از قویترین بازیگران در فرآیند تحول انرژی جهانی با هدف انتشار صفر خالص تا سال ۲۰۵۳ است. ما میزبان فاتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی، در وزارتخانه خود بودیم. ما در مورد فرآیند تحول انرژی ترکیه، گامهای برداشته شده در این زمینه و نقشه راه خود بحث کردیم. همچنین در مورد فرصتهای همکاری که میتوانیم با آژانس بینالمللی انرژی در چارچوب COP31 که امسال میزبان آن هستیم، گفتگو نمودیم. ما میخواهیم کشورمان را به عنوان یکی از قویترین بازیگران در فرآیند تحول انرژی جهانی با سرمایهگذاریهای انرژی با هدف انتشار صفر کربن تا سال ۲۰۵۳ قرار دهیم و برای این منظور، با همه ذینفعان خود برای آیندهای قوی در حوزه انرژی همکاری میکنیم.
سیاستهای انرژی: پیامهایی از داووس و ترکیه
سیاستهای انرژی دیگر مسئله تولید نیستند، بلکه مسئله آینده هستند. ما در برههای هستیم که بحران آب و هوا دیگر یک خطر انتزاعی نیست و مستقیماً تصمیمات اقتصادی، سیاسی و استراتژیک را شکل میدهد. بنابراین، سیاستهای انرژی نه تنها تحت عنوان محیط زیست، بلکه در محورهای امنیت، اقتصاد و حاکمیت نیز در حال بازنویسی هستند. این پیام اساسی مجمع جهانی اقتصاد داووس ۲۰۲۶ بود: بحث انرژی بیشتر در مورد انتخاب سیستم است تا انتخاب منبع. ایده مشترکی که از داووس پدیدار شد، واضح بود. تحول انرژی نه از طریق پروژههای فردی، بلکه از طریق سیستمهای انعطافپذیر، سازگار و شبکهای امکانپذیر است. معنای ضمنی این پیام که فراتر از آرزوهای متعارف بود، واضح است: زمان در حال اتمام است.
داوس ۲۰۲۶: پیامی سیستماتیک در انرژی
در داووس، به مسائل انرژی و آب و هوا با هشداری روشن در مورد واکنش «عقبنشینی» در جهانی با عدم قطعیت فزاینده پرداخته شد. بیانیه بورگه برند، رئیس مجمع جهانی اقتصاد، مبنی بر اینکه «لحظهای برای عقبنشینی نیست، بلکه لحظهای برای تعامل است»، فراخوان روشنی برای اقدام در زمینه سیاستهای انرژی بود. این فراخوان تأکید میکرد که کشورها به جای تلاش برای محافظت از خود با سرمایهگذاریهای بزرگ و بسته در زیرساختها، باید در سیستمهای انرژی مشارکتی، انعطافپذیر و سازگار مشارکت کنند. نکته دیگری که اغلب در این اجلاس مورد تأکید قرار میگرفت این بود که دیگر نمیتوان به انرژی صرفاً تحت عنوان سیاست زیستمحیطی پرداخت. با عبارت «ژئواکونومیک، ژئوپلتیک جدید است»، انرژی در حوزه امنیت ملی، رقابت و حاکمیت قرار گرفت. نیروگاهها، خطوط انتقال و شبکهها نه صرفاً عناصر فنی، بلکه داراییهای استراتژیک در نظر گرفته شدند. وابستگیهای بلندمدت فناوری نه تنها به عنوان خطرات اقتصادی، بلکه به عنوان خطرات ژئوپلتیکی نیز تعریف شدند.
یکی دیگر از مضامین کلیدی در چشمانداز انرژی داووس، تأکید بر عدم ارتباط بین نوآوری و زیرساخت بود. عبارت «نوآوری باید با ظرفیت تولید مطابقت داشته باشد» به ما یادآوری کرد که تحول انرژی را نمیتوان صرفاً از طریق سرمایهگذاری در فناوریهای جدید به دست آورد. به وضوح بیان شد که حتی پیشرفتهترین فناوریها بدون زیرساخت شبکه، منابع انسانی، نظارت مهندسی و ظرفیت نهادی، روی کاغذ باقی خواهند ماند.
این رویکرد در تحلیل مجمع جهانی اقتصاد از «سیستمهای انرژی آینده» که در طول داووس بر آن تاکید شد، بیشتر مشخص شده است. به گفته مجمع جهانی اقتصاد، بخش انرژی در حال ورود به «لحظه دیجیتالی شدن» است: تغییر از ساختارهای متمرکز، یکطرفه و سفت و سخت به سیستمهای دیجیتالی، دوطرفه، توزیعشده و انعطافپذیر. افزایش سریع منابع تجدیدپذیر، این تحول را ضروری میکند. با این حال، این افزایش تنها با شبکههای قوی و هوشمند میتواند به طور ایمن مدیریت شود. بنابراین، آینده انرژی کمتر در مورد سرمایهگذاری در نیروگاهها و بیشتر در مورد طراحی شبکه و مدیریت سیستم است.
انرژی هستهای: یک گزینه بحثبرانگیز
در این چارچوب، انرژی هستهای نیز در داووس مورد بحث قرار گرفت؛ با این حال این گزینه به عنوان راه حل اصلی برای بحران آب و هوا ارائه نشد. اگرچه انرژی هستهای به عنوان یکی از گزینههای کم کربن در تحلیلهای مجمع جهانی اقتصاد از سیستمهای انرژی ذکر شده ، اما عمده بحثها بیشتر بر فشار زمانی، انعطافپذیری سیستم و موضوعات فناوری متمرکز بود. مخالفت با انرژی هستهای ساختاری میباشد، نه ایدئولوژیک. استدلال شد که در دورهای که بحران آب و هوا در دهه آینده به آستانههای تعیینکنندهای خواهد رسید، سرمایهگذاریهای بلندمدت تأثیر تأخیری و سهم محدودی در کاهش کربن خواهند داشت. علاوه بر این، تأکید شد که پروژه های هستهای منابع عمومی را که میتوانند به حوزههایی مانند انرژی تجدیدپذیر، ذخیرهسازی و نوسازی شبکه اختصاص داده شوند، کاهش میدهند. بنابراین، در داووس، انرژی هستهای فقط به عنوان گزینهای در نظر گرفته شد که باید با دقت سنجیده شود و به شرایط خاص هر کشور محدود شود. بحث حول محور این سوال میچرخید که انرژی هستهای باشد یا نباشد؟
ترکیه در کجای این تصویر قرار میگیرد؟
بررسی سیاستهای انرژی ترکیه در این چارچوب جهانی، تنش قابل توجهی ایجاد میکند. ترکیه هنوز هم برای تولید برق به شدت به زغال سنگ و گاز طبیعی وابسته است. این ساختار با اهداف اقلیمی و امنیت انرژی در تضاد است. سوختهای فسیلی وارداتی، ترکیه را در برابر نوسانات قیمت جهانی آسیبپذیر میکند، در حالی که فشار زمانی ایجاد شده توسط بحران اقلیمی، این وابستگی را هر ساله پرهزینهتر میکند.نیروگاه هستهای آک کویو، که به این تصویر اضافه شده است، به عنوان یک آستانه حیاتی در انتخابهای انرژی ترکیه برجسته است.
از داووس تا آکویو
دادههای آک کویو که اخیراً توسط دنیز یاووز ایلماز، معاون رهبر حزب جمهوری خلق CHP، به اطلاع عموم رسیده است، این بحث را مشخص میکند. براساس اعلام ایلماز، طبق گزارشهای حسابداران رسمی، اگرچه آک کویو برای عمر عملیاتی فنی تقریبی ۶۰ سال طراحی شده است، اما با مفاد قراردادی و تضمینهای درآمدی، منافع اقتصادی ایجاد میکند که تا ۶۹ سال امتداد مییابد. در حالی که سود خالص روساتم در این دوره تقریباً ۱۸۰ میلیارد دلار تخمین زده میشود، نزدیک به ۳ میلیارد دلار سود سالانه از ترکیه از طریق آک کویو به روسیه منتقل میشود، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی سیاستهای انرژی را برجسته میکند. نکته دیگری که یاووز ایلماز بر آن تأکید میکند این است که واگذاری سایت نیروگاه عملاً تحت کنترل یک شرکت دولتی خارجی برای مدت بسیار طولانی، مشکلی نه تنها با ابعاد اقتصادی، بلکه با ابعاد استراتژیک و امنیتی نیز ایجاد میکند.
خطر قرنطینه و منسوخ شدن فناوری
هشداری که در داووس مطرح شد، مبنی بر اینکه «قرنطینههای بلندمدت فناوری، خطرات جدیدی ایجاد میکنند»، در مثال آک کویو اهمیت بیشتری پیدا میکند. در حالی که بحثهای جهانی انرژی بر سیستمهای انعطافپذیر، توزیعشده و به روز تأکید دارند، مدل آک کویو ساختاری را ارائه میدهد که فناوری و شرایط قرارداد امروز را برای دهههای آینده تثبیت میکند. علاوه بر این، فناوریهای هستهای به سرعت در حال تغییر در درون خود هستند. در حالی که بحثهای شدیدی در مورد راکتورهای مدولار کوچک، سیستمهای هیبریدی سازگار با انرژیهای تجدیدپذیر و زمانهای راهاندازی کوتاهتر در حال انجام است، ترکیه با خطر محصور شدن در یک مدل متمرکز و انعطافناپذیر که خارج از این تحول باقی میماند، مواجه است.
آیا دور شدن از فسیلها یک وابستگی جدید است؟
در حال حاضر، مسئله، احساسات ضد هستهای نیست. سوال واقعی این است که کدام سرمایهگذاریهای انرژی در جهانی که بحران آب و هوا در حال شتاب گرفتن است، واقعاً موثر هستند. پیام اساسی داووس واضح است: آینده انرژی را میتوان نه با پروژههای منفرد و متمرکز، بلکه با سیستمهایی ساخت که در آنها انرژیهای تجدیدپذیر، ذخیرهسازی، مدیریت تقاضا، انعطافپذیری شبکه و حاکمیت شفاف با هم کار میکنند.
سوال واقعی برای ترکیه این است: آیا با حذف تدریجی سوختهای فسیلی، وابستگیهای جدید و بلندمدت ایجاد میکند، یا در صدد ساختن یک سیستم انرژی خودکفا خواهد بود؟
آینده انرژی امروز نوشته میشود. اینکه ترکیه کدام راه را برخواهد گزید، همچنان موضوع انتخاب است.