تاثیر کرونا بر واردات افغانستان طی 9 ماهه نخست 2020
به دنبال شیوع ویروس کرونا در تمام نقاط دنیا از جمله افغانستان و تبعات ناشی از آن از جمله انسداد برخی از مبادی ورودی و خروجی و اختلال در امر تجارت این کشور، بازارهای افغانستان در برخی از مقاطع با کمبود برخی اقلام خوراکی مواجه شده تا آنجا که دولت مجبور گردید بدلیل کاهش واردات گندم به این کشور از ذخایر استراتژیک دولتی جهت تنظیم بازار استفاده نماید. این امر در تجارت نیز تاثیر منفی قابل توجهی داشته است و داد و ستد این کشور را دستخوش تغییراتی نموده است.
افغانستان بعنوان کشوری که سالانه در حدود 7 میلیارد دلار کالا وارد می نماید، در 9 ماهه نخست سالجاری میلادی توانسته است 4 میلیارد و 550 میلیون دلار از کشورهای دیگر کالاهای مورد نظر خود را وارد نماید که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل در حدود 9.2% کاهش واردات را به ثبت رسانده است. میزان حجم واردات این کشور در 9 ماهه سال گذشته در حدود 5 میلیارد دلار بود. البته با نگاهی به آمار فصلی این کشور مشاهده میشود که بدلیل شیوع کرونا در ماههای ابتدایی سالجاری میلادی، این کشور در سه ماهه نخست سال صرفا توانسته است 1.5 میلیارد دلار کالا وارد نماید که 14.34% کمتر از مدت مشابه سال 2019 بوده است. با تشدید کرونا و اعمال محدودیت های کرونایی از سوی کشورهای صادر کننده از جمله انسداد مرزها و تردد تجار، در سه ماهه دوم این کاهش به طرز چشمگیری تشدید گردید تا آنجا که با 33% کاهش نسبت به مدت مشابه سال قبل فقط 1.1 میلیارد دلار از دیگر کشورها کالا وارد نموده است ( میزان واردات در 3 ماهه دوم 2019 بالغ بر 1.6 میلیارد دلار بود). اما با روند تثبیت اوضاع اقتصادی کشورها و کاهش موانع تجارت از جمله بازگشایی مجدد مرزها، افغانستان در 3 ماهه سوم 2020 با رشدی 21 درصدی نسبت به مدت مشابه 2019 و 76 درصدی نسبت به سه ماهه دوم سالجاری، جبران کاهش واردات در 6 ماهه نخست را نمود و 1.9 میلیارد دلار کالا وارد نمود (میزان واردات کالا در سه ماهه دوم سالجاری بالغ بر 1.1 میلیارد دلار بود).
10 شریک تجاری افغانستان در 9 ماهه نخست 2020
ایران در جایگاه نخست شرکای تجاری افغانستان در حوزه واردات در دوره مورد بررسی قرار گرفته است. علیرغم اینکه بدلیل کرونا در مقطعی صادرات ایران به این کشور دچار اختلال گردید، اما در 3 ماهه سوم این نقیصه برطرف گردید و ایران توانست همچنان بعنوان اولین شریک این کشور در امر تجارت قرار گیرد. بر اساس آمار موجود، این کشور در 9 ماهه نخست سالجاری به میزان 782,110,828 دلار کالا و اقلام مصرفی از ایران وارد نموده است و با این رقم، اگرچه نسبت به مدت مشابه سال قبل 16.5% کاهش واردات از ایران را به ثبت رسانده است اما ایران 17.2% از بازار واردات این کشور را بخود اختصاص داد (این سهم با صادراتی معادل 936,649,077 دلار در مدت مشابه سال قبل 18.7% بود). بدلیل تشدید شیوع کرونا در 3 ماهه دوم سالجاری میلادی، صادرات ایران نیز به میزان 14% نسبت به 3 ماهه نخست سالجاری کاهش داشته است اما با رشد 40.85% صادرات در 3 ماهه سوم مجددا ایران در مسیر افزایش صادرات به افغانستان قرار گرفت.
با بررسی جایگاه دیگر شرکای افغانستان در صادرات به این کشور نتایج ذیل قابل مشاهده است :
پس از ایران، دیگر شرکای تجاری افغانستان در شاخص صادرات به این کشور به ترتیب عبارتند از چین، پاکستان، قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، هند، مالزی، روسیه و ژاپن.
در سه ماهه دوم 2020، روسیه بدلیل تشدید کرونا توانسته است از فرصت بدست آمده و خروج برخی از رقبا در بازار افغانستان، حجم صادرات خود را با افزایش 80.31 درصدی از 30 میلیون دلار در سه ماهه نخست به 54 میلیون دلار در سه ماهه دوم افزایش دهد.
در سه ماهه دوم 2020، قزاقستان نیز همانند روسیه توانسته است حجم صادرات خود را با افزایش 45.14 درصدی نسبت به مدت مشابه سه ماهه اول به 192 میلیون دلار برساند.
بیشترین کاهش صادرات در سه ماهه دوم نسبت به مدت مشابه سه ماهه نخست سالجاری به ترتیب مربوط به کشورهای ژاپن (73.23% -)، پاکستان (64.61% -)، چین ( 54.12% -)، هند (40.63% -)، ترکمنستان (34.08% -) و ازبکستان (18.72% -) میباشد.
قزاقستان که در غیاب دیگر رقبا توانسته بود در سه ماهه دوم نسبت به سه ماهه اول رشد قابل توجهی در صادرات به این کشور را به ثبت برساند، با رفع موانع تجارت متاثر از کاهش شیوع کرونا مجددا بازار را به رقبا داده و تنها این کشور بود که در سه ماهه سوم نسبت به سه ماهه دوم 2020 با 17.91% کاهش صادرات به افغانستان مواجه گردید؛
بقیه کشورها در 3 ماهه سوم شاهد رشد صادرات به این کشور بودند و این افزایش صادرات به ترتیب مربوط به کشورهای پاکستان (256.6%)، ژاپن (202.5%)، مالزی (161.15%)، چین (134.1%)، هند (130.16%)، ازبکستان (52.61%)، روسیه (43.93%)، ایران ( 40.85%) و ترکمنستان (30%) بود؛
منبع :
مرکز ملی آمار و اطلاعات افغانستان