اخبار و تحولات اقتصادی ژاپن

برگزیده اخبار و تحولات اقتصادی ژاپن در هفته نخست تیرماه 1405 مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشور به شرح زیر ارایه می‌گردد:

ژاپن از ماه ژوئیه هزینه تأمین جایگزین نفت خام را در یارانه بنزین لحاظ می‌کند

وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن اعلام کرد از ماه ژوئیه هزینه‌های ناشی از تأمین جایگزین نفت خام را در محاسبه یارانه پرداختی به شرکت‌های پالایش و توزیع سوخت لحاظ خواهد کرد. بر این اساس، از 2 تا 29 ژوئیه مبلغ 4.9 ین به ازای هر لیتر به یارانه بنزین افزوده می‌شود و این رقم تقریباً هر ماه مورد بازنگری قرار خواهد گرفت. دولت ژاپن تاکنون با در نظر گرفتن قیمت نفت خام دبی، یارانه‌ای پرداخت می‌کرد تا قیمت بنزین معمولی در جایگاه‌ها در حدود 170 ین برای هر لیتر حفظ شود. میزان فعلی این یارانه 6 ین به ازای هر لیتر است و از ماه ژوئیه مبلغ جدید به آن اضافه خواهد شد.

در پی تحولات خاورمیانه، شرکت‌های نفتی ژاپن واردات نفت خام از مسیرهایی غیر از تنگه هرمز را افزایش داده‌اند. قیمت این محموله‌ها نسبت به شاخص بین‌المللی بالاتر است و واردات از تأمین‌کنندگان جایگزین، از جمله آمریکا، به دلیل طولانی‌تر بودن مسیر حمل، هزینه حمل‌ونقل بیشتری نیز به همراه دارد. وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت اعلام کرده است که پیش از این بخشی از این هزینه‌ها از طریق استفاده از ذخایر راهبردی نفت جبران می‌شد، اما با کاهش میزان برداشت از این ذخایر، انعکاس هزینه‌های تأمین جایگزین در قیمت سوخت می‌توانست قیمت بنزین را به طور موقت از 170 ین فراتر ببرد. به همین دلیل، سازوکار جدید یارانه با هدف حفظ ثبات قیمت بنزین در حدود 170 ین طراحی شده است و در صورتی که بدون پرداخت یارانه نیز قیمت بنزین کمتر از این سطح باشد، یارانه‌ای پرداخت نخواهد شد.

https://www.nikkei.com/article/DGXZQOUA293Y90Z20C26A6000000/

برآوردها نشان می‌دهد اثر کاهش مالیات مصرفی مواد غذایی در ژاپن ممکن است پس از حدود یک سال از بین برود

          در حالی که دولت و ائتلاف حاکم ژاپن در حال بررسی طرح کاهش نرخ مالیات مصرفی مواد غذایی از 8 درصد به یک درصد به مدت دو سال از آوریل 2027 هستند، برآوردهای اقتصادی نشان می‌دهد که اثر این کاهش مالیات ممکن است تنها حدود یک سال و سه ماه دوام داشته باشد. بر اساس محاسبات مؤسسه پژوهشی سرمایه‌گذاری دای‌ایچی لایف، کاهش نرخ مالیات به یک درصد می‌تواند در ابتدا قیمت مواد غذایی (به‌جز غذای رستوران‌ها) را حدود 7 درصد کاهش دهد، اما با ادامه روند افزایش قیمت مواد اولیه، هزینه‌های بسته‌بندی، حمل‌ونقل و کمبود نیروی کار، این اثر به تدریج از بین خواهد رفت. در سال 2025 بیش از 20 هزار قلم کالای غذایی با افزایش قیمت مواجه شدند و پیش‌بینی می‌شود این روند در سال 2026 نیز ادامه یابد. بر اساس آمار موجود، تا ماه اکتبر سال جاری افزایش قیمت بیش از 11 هزار قلم محصول غذایی برنامه‌ریزی شده که حدود 70 درصد آن به افزایش هزینه بسته‌بندی و مواد اولیه نسبت داده می‌شود.

همزمان، پیشنهاد کاهش مالیات مصرفی مواد غذایی همچنان در نشست‌های کارشناسی شورای ملی فرا‌حزبی ژاپن در حال بررسی است. بر اساس یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، علاوه بر کاهش مالیات به یک درصد، معادل یک درصد دیگر نیز از طریق پرداخت نقدی به خانوارها بازگردانده شود تا بار مالیاتی خرید مواد غذایی عملاً به صفر برسد. با این حال، برآورد می‌شود اجرای این طرح سالانه بیش از 4 تریلیون ین از درآمدهای مالیاتی دولت را کاهش دهد و برخی کارشناسان درباره میزان اثربخشی آن در کاهش فشار هزینه‌های زندگی دیدگاه‌های متفاوتی مطرح کرده‌اند.

https://www.nikkei.com/article/DGXZQOUA24BXU0U6A620C2000000/

ژاپن بررسی افزایش حداقل دستمزد در سال 2026 را آغاز کرد

وزارت بهداشت، کار و رفاه ژاپن بررسی میزان افزایش حداقل دستمزد برای سال مالی 2026 را آغاز کرده است. این مذاکرات در شورای مرکزی حداقل دستمزد با حضور نمایندگان کارگران، کارفرمایان و کارشناسان مستقل برگزار می‌شود و پس از تعیین شاخص ملی در اواخر ژوئیه یا اوایل اوت، شوراهای استانی میزان افزایش دستمزد در هر استان را مشخص خواهند کرد تا نرخ‌های جدید از اوایل اکتبر اجرا شوند. دولت ژاپن همچنین در نظر دارد هدف افزایش میانگین حداقل دستمزد سراسری به 1500 ین را تا اوایل دهه 2030 دنبال کند.

میانگین موزون حداقل دستمزد در ژاپن در سال مالی 2025 به 1121 ین در ساعت رسید که نسبت به سال قبل 66 ین افزایش داشت و بزرگ‌ترین افزایش از زمان محاسبه ساعتی حداقل دستمزد در سال 2002 به شمار می‌رود. بر اساس آمار وزارت بهداشت، کار و رفاه، سهم کارکنانی که دستمزدی نزدیک به حداقل دستمزد دریافت می‌کنند در بنگاه‌های کوچک و متوسط به 27.7 درصد رسیده است، در حالی که این رقم 10 سال قبل 9 درصد بود. این نسبت در میان شرکت‌های دارای پنج نفر یا بیشتر نیز به 10.8 درصد افزایش یافته است.

https://www.nikkei.com/article/DGXZQOUA253KB0V20C26A6000000/

واردات نفتا از آمریکا و اروپا به‌عنوان منابع جایگزین در ژاپن سه برابر شد

بر اساس آمار اولیه تجارت خارجی ماه مه که از سوی وزارت دارایی ژاپن منتشر شده است، واردات نفتا این کشور در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته با 13.8 درصد کاهش به 1.52 میلیون کیلولیتر رسید. در مقابل، واردات از تأمین‌کنندگان خارج از خاورمیانه، عمدتاً از آمریکا و اروپا، به 1.39 میلیون کیلولیتر افزایش یافت که حدود سه برابر سال قبل است. واردات از آمریکا با رسیدن به 510 هزار کیلولیتر، شش برابر شد و این کشور را به بزرگ‌ترین تأمین‌کننده نفتای ژاپن تبدیل کرد. واردات از اتحادیه اروپا نیز با سه برابر افزایش به 250 هزار کیلولیتر رسید. در مقابل، واردات از خاورمیانه با کاهش 89.9 درصدی به 130 هزار کیلولیتر محدود شد که تمام آن از امارات متحده عربی تأمین شده است.

وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن پیش‌تر پیش‌بینی کرده بود که مجموع تولید داخلی و واردات جایگزین نفتا در ماه مه به حدود 85 درصد متوسط ماهانه سال 2024 برسد، اما آمارهای نهایی نشان داد این میزان به بیش از 90 درصد متوسط سال گذشته رسیده است. بر اساس این آمار، تولید داخلی حدود 1.1 میلیون کیلولیتر و واردات 1.52 میلیون کیلولیتر بوده است. اقتصاددانان معتقدند با تثبیت روند تأمین، وضعیت عرضه نفتا بهبود خواهد یافت، هرچند کاهش هزینه‌های تأمین به دلیل خرید محموله‌ها با قیمت‌های بالاتر، به تدریج در بازار نمایان خواهد شد.

https://www.nikkei.com/article/DGXZQOUA242950U6A620C2000000/

وزیر دارایی ژاپن: منابع مالی کاهش مالیات مصرفی از محل اوراق قرضه کسری بودجه تأمین نخواهد شد

ساتسوکی کاتایاما، وزیر دارایی ژاپن، در نشست خبری پس از جلسه هیئت دولت اعلام کرد که منابع مالی مورد نیاز برای اجرای طرح کاهش مالیات مصرفی باید از طریق بازنگری در درآمدها و هزینه‌های دولت تأمین شود و دولت قصد ندارد برای این منظور به انتشار اوراق قرضه ویژه تأمین کسری بودجه متوسل شود. وی تأکید کرد که حفظ اعتماد بازارهای مالی اهمیت دارد و در بررسی منابع مالی، گزینه‌هایی مانند بازنگری در یارانه‌ها و معافیت‌های مالیاتی مورد توجه قرار خواهد گرفت.

این اظهارات در حالی مطرح شد که کارگروه شورای ملی تأمین اجتماعی و مالیات ژاپن در 24 ژوئن پیش‌نویس اولیه‌ای را ارائه کرده است که بر اساس آن، نرخ مالیات مصرفی مواد غذایی از آوریل 2027 به مدت دو سال به یک درصد کاهش یابد. این کارگروه اعلام کرده است که جزئیات مربوط به منابع مالی اجرای این طرح در نشست بعدی ارائه خواهد شد.

https://www.nikkei.com/article/DGXZQOUA261UD0W6A620C2000000/

دولت ژاپن برنامه سرمایه‌گذاری 370 تریلیون ینی در صنایع راهبردی را تصویب کرد

دو شورای دولتی ژاپن، شامل شورای سیاست‌های اقتصادی و مالی و شورای راهبرد رشد ژاپن، برنامه‌ای را برای سرمایه‌گذاری بیش از 370 تریلیون ین (حدود 2.3 تریلیون دلار) از محل منابع دولتی و خصوصی تا سال مالی 2040 در صنایع و فناوری‌های راهبردی تصویب کردند. این برنامه در نشست مشترک دو شورا با حضور سانائه تاکائیچی، نخست‌وزیر ژاپن، ارائه شد. بر اساس این طرح، سرمایه‌گذاری‌ها 62 محصول و فناوری را در 17 حوزه راهبردی از جمله هوش مصنوعی، نیمه‌رساناها، کشتی‌سازی و سلول‌های خورشیدی نسل جدید در بر خواهد گرفت. دولت اعلام کرده است که هدف از این برنامه، تقویت ظرفیت رشد اقتصادی و حمایت از ایجاد بازارهای جدید است.

یکی از فناوری‌های مورد حمایت در این برنامه، سلول‌های خورشیدی پروسکایتی است که توسط یک شرکت مستقر در کیوتو توسعه یافته و به دلیل ویژگی‌هایی مانند نازکی، انعطاف‌پذیری و وزن کم، قابلیت نصب بر روی دیوار ساختمان‌ها را دارد. بر اساس این طرح، حدود 25.5 میلیارد دلار برای توسعه این فناوری اختصاص خواهد یافت و دولت برآورد می‌کند اجرای آن بیش از 140 میلیارد دلار اثر اقتصادی ایجاد کند. نخست‌وزیر ژاپن همچنین اعلام کرد دولت در نظر دارد با تدوین برنامه‌های چندساله و بازنگری در شیوه تخصیص بودجه، چارچوبی جدید برای حمایت از سرمایه‌گذاری در صنایع راهبردی ایجاد کند.

https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260625_B2/

برخی اعضای بانک مرکزی ژاپن خواستار ادامه افزایش نرخ بهره شدند

خلاصه دیدگاه‌های نشست اخیر هیئت سیاست‌گذاری بانک مرکزی ژاپن نشان می‌دهد که نگرانی درباره افزایش قیمت‌ها از عوامل اصلی تصمیم این بانک برای افزایش نرخ بهره سیاستی از حدود 0.75 درصد به یک درصد در 16 ژوئن بوده است. این نخستین افزایش نرخ بهره از دسامبر سال گذشته و بالاترین سطح نرخ بهره در ژاپن طی 31 سال اخیر محسوب می‌شود. بر اساس این گزارش، برخی اعضای هیئت سیاست‌گذاری معتقدند نرخ بهره خنثی در حدود 2 درصد قرار دارد و پیشنهاد کرده‌اند که افزایش تدریجی نرخ بهره در ماه‌های آینده نیز مورد بررسی قرار گیرد.

در این نشست، اعضای هیئت سیاست‌گذاری همچنین به عوامل مؤثر بر روند تورم پرداختند. افزایش قیمت نفت خام در پی تحولات خاورمیانه و احتمال انتقال این افزایش قیمت به سایر کالاها از جمله موضوعات مطرح‌شده بود. همچنین برخی اعضا به رشد تقاضای جهانی مرتبط با هوش مصنوعی و تأثیر آن بر فعالیت‌های اقتصادی و سطح قیمت‌ها اشاره کردند.

https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260624_B3/

ارزش ین به پایین‌ترین سطح خود در برابر دلار در نزدیک به چهار دهه گذشته نزدیک شد

ارزش ین ژاپن در معاملات شبانه بازار نیویورک تا سطح 161.93 ین در برابر هر دلار آمریکا کاهش یافت و به محدوده‌ای رسید که آخرین بار در سال 2024 و در پایین‌ترین سطح ارزش ین طی نزدیک به 40 سال گذشته مشاهده شده بود. افزایش تقاضا برای دلار در برابر ین در شرایطی رخ داد که گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو آمریکا در سال جاری، با توجه به نگرانی‌ها از افزایش قیمت نفت و آثار آن بر تورم آمریکا، در بازارهای مالی مطرح شد. پس از انتشار خبر گفت‌وگوی ساتسوکی کاتایاما، وزیر دارایی ژاپن، با اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، ارزش ین بخشی از کاهش خود را جبران کرد.

در معاملات روز سه‌شنبه در بازار توکیو، نرخ برابری دلار در محدوده 161 ین باقی ماند. فعالان بازار اعلام کرده‌اند که در کنار ادامه خرید گسترده دلار، تحولات مربوط به بازار ارز ژاپن را نیز دنبال می‌کنند و همزمان با نزدیک شدن نرخ برابری ین به سطوح ثبت‌شده در دسامبر 1986، توجه بازار به اقدامات احتمالی مقامات پولی و مالی ژاپن افزایش یافته است.

https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260623_B1/