پایگاه اطلاع رسانی معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران- بررسی وضعیت انرژی در قبرس

۱۴۰۵/۰۸/۱۳- ۰۸:۰۰

بررسی وضعیت انرژی در قبرس

قبرس در حال حاضر یکی از وابسته‌ترین کشورهای اروپایی به واردات انرژی به شمار می‌رود و تقریباً تمامی نیاز خود به سوخت‌های فسیلی را از خارج تأمین می‌کند. این کشور فاقد تولید داخلی نفت خام و پالایشگاه نفت است و بنزین، گازوئیل، سوخت هواپیما، نفت کوره، گاز مایع و سایر فرآورده‌های نفتی مورد نیاز آن از طریق واردات تأمین می‌شود. با این حال، وضعیت قبرس در حوزۀ انرژی در سال‌های اخیر به دلیل کشف منابع قابل توجه گاز طبیعی در منطقه اقتصادی انحصاری این کشور تغییر کرده است. میدان‌هایی همچون آفرودیت، کرونوس، گلوکوس و پگاسوس در محدوده منطقه اقتصادی انحصاری جمهوری قبرس در شرق مدیترانه شناسایی شده‌اند و در صورت پیشرفت برنامه‌های توسعه، می‌توانند این کشور را در فاصله چند سال از یک واردکننده تقریباً کامل انرژی به صادرکننده گاز در شرق مدیترانه تبدیل کنند.

قبرس نفت خام تولید نمی‌کند و فاقد پالایشگاه نفت است؛ بنابراین، بنزین، گازوئیل، گاز مایع و سایر فرآورده‌های نفتی را وارد می‌کند. برآوردها مجموع منابع گازی کشف‌شده در منطقه اقتصادی انحصاری قبرس را حدود ۱۷ تا ۱۸ تریلیون فوت مکعب نشان می‌دهند. میدان‌های آفرودیت، کرونوس، گلوکوس و پگاسوس از مهم‌ترین پروژه‌های این منطقه‌اند، اما بخش قابل‌توجهی از منابع هنوز به تولید تجاری نرسیده است. در صورت اجرای برنامه، تولید می‌تواند در اواخر ۲۰۳۰ یا سال ۲۰۳۱ آغاز شود. صادرات احتمالی از طریق خط لوله زیردریایی به مصر انجام خواهد شد.

واردات و صادرات و ذخیره سازی سوخت: طبق داده‌های تجارت خارجی قبرس و داده‌های اتحادیه اروپا در ۲۲ مه ۲۰۲۶، واردات سوخت‌های معدنی و محصولات مرتبط در سال ۲۰۲۵ حدود ۳٫۶ میلیارد یورو و صادرات این گروه حدود ۲٫۳ میلیارد یورو بود. منطقه انرژی واسیلکوس مرکز اصلی لجستیک سوخت است. پایانه VTT Vasiliko دارای ۲۸ مخزن با ظرفیت مجموع حدود ۵۴۵ هزار مترمکعب و پایانه پترولینا دارای ۱۸ مخزن با ظرفیت حدود ۱۱۳ هزار مترمکعب است. سوخت با تانکرهای جاده‌ای به جایگاه‌ها، نیروگاه‌ها، فرودگاه‌ها، صنایع و بخش کشتیرانی منتقل می‌شود. پترولینا، EKO، کورال و گروه‌های مرتبط با هلنیک پترولیوم و اکسون‌موبیل از بازیگران مهم این بازارند. پالایشگاه حیفا در اسرائیل و آسپروپیرگوس در یونان از منابع اصلی تأمین سوخت این کشور هستند.

مصرف و قیمت سوخت: فرآورده‌های نفتی در سال ۲۰۲۴ حدود ۸۵٫۲ درصد مصرف ناخالص داخلی انرژی قبرس را تشکیل دادند. مصرف روزانه بنزین حدود ۷٫۹ هزار بشکه و مصرف گازوئیل و نفت گرمایشی حدود ۱۵٫۳۹ هزار بشکه برآورد شده است. طبق داده‌های ارائه‌شده، در اکتبر ۲۰۲۶ مالیات سوخت گرمایشی از ۷٫۴ به ۲٫۱ سنت در لیتر کاهش یافت و مالیات مصرف سوخت موقتاً ۸٫۳۳ سنت در لیتر تعیین شد. در ماه اخیرً قیمت گازوئیل در لیماسول به ۲٫۱۲۶ یورو در لیتر رسید؛ ارزان‌ترین قیمت ۱٫۹۳۹ یورو در پیرگا و میانگین کشوری ۲٫۰۲۴ یورو بود. قیمت بنزین حدود ۱٫۶۶۹ تا ۱٫۸۱۹ یورو گزارش شد.

ریسک‌های ژئوپلیتیکی و چشم‌انداز صادرات: اختلافات دریایی قبرس و ترکیه درباره مرزها و حقوق اکتشاف، ریسک سرمایه‌گذاری در میادین گازی را افزایش می‌دهد. همکاری با مصر، یونان و اسرائیل و مشارکت در مجمع گاز شرق مدیترانه به تقویت جایگاه منطقه‌ای قبرس کمک می‌کند؛ مصر به دلیل نزدیکی جغرافیایی و برخورداری از زیرساخت‌های فرآوری و LNG، مسیر اصلی صادرات احتمالی گاز قبرس است؛ در مجموع، قبرس در کوتاه‌مدت همچنان به واردات سوخت وابسته خواهد بود، اما در صورت تأمین مالی و اجرای موفق پروژه‌های گازی، امکان آغاز تولید و صادرات از اواخر دهه ۲۰۲۰ تا اوایل دهه ۲۰۳۰ وجود دارد. تحقق این چشم‌انداز به پیشرفت فنی پروژه‌ها، تصمیم‌های سرمایه‌گذاری، زیرساخت‌های مصر و تحولات ژئوپلیتیکی منطقه بستگی دارد.

قبرس از وابستگی به واردات سوخت تا تلاش برای صادرات گاز در شرق مدیترانه

قبرس در حال حاضر یکی از وابسته‌ترین کشورهای اروپایی به واردات انرژی به شمار می‌رود و تقریباً تمامی نیاز خود به سوخت‌های فسیلی را از خارج تأمین می‌کند. این کشور فاقد تولید داخلی نفت خام و پالایشگاه نفت است و بنزین، گازوئیل، سوخت هواپیما، نفت کوره، گاز مایع و سایر فرآورده‌های نفتی مورد نیاز آن از طریق واردات تأمین می‌شود. این فرآورده‌ها عمدتاً در پایانه‌های انرژی و مخازن ذخیره‌سازی در منطقه واسیلکوس و سایر مراکز ساحلی نگهداری شده و سپس از طریق شبکه‌ای محدود از شرکت‌های عمده نفتی و جایگاه‌های سوخت در سراسر جمهوری قبرس توزیع می‌شوند.

با این حال، وضعیت قبرس در حوزۀ انرژی در سال‌های اخیر به دلیل کشف منابع قابل توجه گاز طبیعی در منطقه اقتصادی انحصاری این کشور تغییر کرده است. میدان‌هایی همچون آفرودیت، کرونوس، گلوکوس و پگاسوس در محدوده منطقه اقتصادی انحصاری جمهوری قبرس در شرق مدیترانه شناسایی شده‌اند و در صورت پیشرفت برنامه‌های توسعه، می‌توانند این کشور را در فاصله چند سال از یک واردکننده تقریباً کامل انرژی به صادرکننده گاز در شرق مدیترانه تبدیل کنند. برآوردهای موجود، مجموع منابع گازی کشف‌شده در حوزه‌های مختلف قبرس را حدود ۱۷ تا ۱۸ تریلیون فوت مکعب اعلام می‌کنند، هرچند بخش مهمی از این منابع هنوز وارد مرحله تولید تجاری نشده است.

در شرایط فعلی، قبرس هیچ تولید داخلی نفت خام یا فرآورده‌های پالایش‌شده ندارد. تولید انرژی داخلی نیز عمدتاً بر پایه نیروگاه‌های حرارتی و سوخت‌های وارداتی انجام می‌شود. نیروگاه واسیلکوس، متعلق به اداره برق قبرس، یکی از مهم‌ترین مراکز تولید برق کشور است و عمدتاً از نفت کوره سنگین و گازوئیل استفاده می‌کند. در کنار این سوخت‌ها، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در سبد برق کشور در حال افزایش است، اما وابستگی به سوخت‌های فسیلی همچنان بسیار بالاست.

قبرس همچنین هنوز شبکه توزیع سراسری گاز طبیعی ندارد و گاز مورد استفاده برخی مصرف‌کنندگان تجاری و صنعتی عمدتاً به شکل گاز مایع تأمین می‌شود. به همین دلیل، توسعه میادین گازی فراساحلی نه‌تنها از منظر صادرات، بلکه از نظر کاهش هزینه تولید برق و کاهش وابستگی به سوخت‌های وارداتی برای دولت این کشور اهمیت راهبردی دارد.

میدان‌های انرژی در منطقۀ اقتصادی انحصاری قبرس

1-میدان گازی آفرودیت:

در بخش گاز طبیعی، میدان آفرودیت در بلوک ۱۲ یکی از مهم‌ترین پروژه‌های قبرس محسوب می‌شود. آفرودیت در بخش زمین‌شناسی مهمی از حوضه شام واقع شده و در فاصله حدود ۳۰ کیلومتری شمال‌غرب میدان لویاتان اسرائیل قرار دارد. این میدان در فاصله حدود ۱۶۰ تا ۱۷۰ کیلومتری جنوب لیماسول و در عمق تقریبی ۱۷۰۰ متری آب قرار دارد. آفرودیت در سال ۲۰۱۱ با حفر چاه اکتشافی A-1 کشف شد و در سال ۲۰۱۳ با حفر چاه A-2 مورد تأیید قرار گرفت.

برآورد منابع این میدان در طول سال‌های مختلف تغییر کرده است. یکی از ارقام مهم و رسمی مورد استفاده برای آفرودیت، حدود ۵.۶ تریلیون فوت مکعب گاز درجا است. این رقم را نباید با «ذخایر اثبات‌شده» یکسان دانست. برآوردهای مربوط به منابع قابل استحصال و منابع مشروط نیز بسته به محدوده توسعه و روش ارزیابی متفاوت است و در مرحله نخست توسعه، حدود ۲.۹ تریلیون فوت مکعب منابع مشروط ۲C مطرح شده است.آفرودیت در حال حاضر تحت مدیریت کنسرسیومی متشکل از شرکت شورون به‌عنوان اپراتور با سهم ۳۵ درصد، شرکت بی‌جی قبرس وابسته به شِل با سهم ۳۵ درصد و نیومد انرژی با سهم ۳۰ درصد قرار دارد. طرح توسعه و تولید این میدان در فوریه ۲۰۲۵ به تصویب رسید و مراحل مهندسی پایه و طراحی مقدماتی پروژه در ادامه پیش رفت. در سال ۲۰۲۶ نیز روند آماده‌سازی پروژه برای صادرات گاز به مصر وارد مرحله جدی‌تری شد.در همین سال، شِل توافقی را برای فروش شرکت بی‌جی قبرس، دارنده سهم ۳۵ درصدی آفرودیت، به گروه مول امضا کرد. این معامله تا اکتبر ۲۰۲۶ هنوز نهایی نشده و تکمیل آن منوط به دریافت مجوزهای لازم است؛ بنابراین تا زمان نهایی‌شدن معامله، شِل همچنان در ساختار مالکیت آفرودیت قرار دارد و پس از تکمیل معامله، مول جایگزین آن خواهد شد.

از نظر تجاری، یکی از مهم‌ترین تحولات آفرودیت در سال ۲۰۲۶ توافق با مصر برای چارچوب فروش گاز این میدان بود. میان شرکای آفرودیت و شرکت دولتی EGAS مصر یک تفاهم‌نامه و چارچوب تجاری برای فروش گاز شکل گرفته است که هدف آن، انتقال گاز آفرودیت به مصر برای مصرف داخلی و در صورت فراهم‌بودن شرایط اقتصادی و ظرفیت لازم، استفاده از زیرساخت‌های این کشور برای تبدیل گاز به گاز طبیعی مایع‌شده و صادرات مجدد آن است.بر اساس برنامه فعلی، تصمیم نهایی سرمایه‌گذاری برای آفرودیت در سال ۲۰۲۷ هدف‌گذاری شده است و در صورت تحقق این تصمیم و پیشرفت پروژه مطابق برنامه، تولیدات گاز می‌تواند در اواخر سال ۲۰۳۰ یا سال ۲۰۳۱ آغاز شود. مدل صادراتی مورد نظر نیز بر انتقال گاز از طریق خط لوله زیردریایی به سمت تأسیسات مصر استوار است.

2-میدان گازی کرونوس:

میدان کرونوس در بلوک ۶ منطقه اقتصادی انحصاری قبرس سریع‌ترین پروژه گازی این کشور از نظر رسیدن به مرحله توسعه تجاری بوده است. این میدان در حدود ۱۸۵ کیلومتری جنوب‌غرب قبرس و در آب‌های عمیق واقع شده است. کرونوس در سال ۲۰۲۲ کشف و در سال ۲۰۲۴ ارزیابی شد و عملیات ارزیابی وجود حجم تجاری گاز را تأیید کرد.حجم گاز درجا در ساختار کرونوس حدود ۳.۱ تریلیون فوت مکعب برآورد می‌شود، هرچند مرحله نخست توسعه تنها بخشی از این منابع را هدف قرار می‌دهد. برنامه توسعه برای تولید پایدار در حدود ۵۰۰ میلیون فوت مکعب گاز در روز طراحی شده است که معادل حدود ۲.۸ میلیون تن گاز طبیعی مایع‌شده در سال خواهد بود.کرونوس تحت مالکیت مشترک شرکت‌های انی و توتال‌انرژیز قرار دارد و هر یک از این دو شرکت ۵۰ درصد سهم دارند. انی اپراتور پروژه است. مهم‌ترین تحول این میدان در سال ۲۰۲۶، اتخاذ تصمیم نهایی سرمایه‌گذاری در ۲۸ ژوئیه بود. به این ترتیب، کرونوس نخستین پروژه گازی قبرس است که به مرحله تصمیم نهایی سرمایه‌گذاری و توسعه تجاری رسیده است.

مدل توسعه کرونوس بر استفاده از زیرساخت‌های موجود مصر استوار است. گاز تولیدشده قرار است از طریق اتصال زیردریایی حدود ۱۰۵ کیلومتری به تأسیسات مرتبط با میدان زُهر منتقل شود و پس از فرآوری، امکان انتقال آن به تأسیسات گاز طبیعی مایع‌شده دمیاط وجود داشته باشد. بازار اروپا یکی از بازارهای اصلی هدف برای گاز مایع‌شده کرونوس خواهد بود. بر اساس برنامه فعلی، عملیات ساخت پروژه از اواخر سال ۲۰۲۶ آغاز می‌شود و با توجه به زمان‌بندی اعلام‌شده، امکان رسیدن به تولید در حدود سال ۲۰۲۸ وجود دارد.

در همین بلوک، میدان کالپسو نیز کشف شده، اما هنوز در مرحله ارزیابی قرار دارد و تصمیم نهایی برای توسعه تجاری آن اتخاذ نشده است.

3-میدان‌های گلوکوس و پگاسوس :

در بلوک ۱۰ نیز شرکت اکسون‌موبیل با مشارکت قطرانرژی منابع قابل توجهی را در میدان‌های گلوکوس و پگاسوس شناسایی کرده است. این منابع در مقیاس چند تریلیون فوت مکعب ارزیابی می‌شوند و تجاری‌بودن آنها در سال ۲۰۲۶ مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، توسعه این پروژه‌ها نسبت به آفرودیت و به‌ویژه کرونوس فاصله زیادی با تولید دارد و تصمیم‌های مربوط به توسعه آنها در مراحل بعدی اتخاذ خواهد شد.

واردات و صادرات سوخت در قبرس

بر اساس داده‌های تجارت خارجی قبرس و اطلاعات مندرج در درگاه داده‌های اتحادیه اروپا در ۲۲ مه ۲۰۲۶، این کشور در سال ۲۰۲۵ حدود ۳٫۶ میلیارد یورو سوخت‌های معدنی و محصولات مرتبط وارد کرده که معادل حدود ۲۶ درصد کل واردات در این گروه کالایی است و ارزش صادرات این گروه کالایی به حدود ۲٫۳ میلیارد یورو رسیده که نزدیک به ۴۲ درصد کل صادرات کالایی قبرس را تشکیل می‌دهد. این ارقام نشان می‌دهد که سوخت‌های معدنی نقش مهمی در تجارت خارجی قبرس دارند. با این حال، واردات و صادرات هم‌زمان این محصولات به معنای تولید داخلی سوخت نیست؛ بخشی از واردات برای تأمین نیازهای انرژی داخلی و سوخت‌رسانی به کشتی‌ها انجام می‌شود و بخشی نیز به کشورهای دیگر صادر می‌شود. محموله‌های وارداتی این گروه، عمدتاً شامل بنزین، گازوئیل، سوخت هواپیما، نفت کوره سبک و سنگین، نفت سفید، گاز مایع و قیر است.

حجم مصرف فرآورده‌های نفتی

آمار رسمی قبرس نشان می‌دهد حجم مصرف فرآورده‌های نفتی در طول سال با توجه به فصل، وضعیت گردشگری، فعالیت بندری، حمل‌ونقل و نیازهای گرمایشی نوسان دارد. فروش کل فرآورده‌های نفتی در ژانویه ۲۰۲۵ به حدود ۱۰۶ هزار و ۵۵۲ تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲.۹ درصد کاهش داشت. در آوریل همان سال، فروش به ۱۲۴ هزار و ۶۴۷ تن افزایش یافت و رشد سالانه ۸.۴ درصدی را ثبت کرد. در نوامبر ۲۰۲۵ نیز فروش فرآورده‌های نفتی حدود ۱۱۹ هزار و ۹۵۳ تن بود که ۵.۶ درصد بیشتر از سال قبل محسوب می‌شد.

مرکز اصلی زنجیره لجستیک سوخت قبرس، منطقه انرژی واسیلکوس است. پایانه VTT Vasiliko یکی از مهم‌ترین تأسیسات ذخیره‌سازی فرآورده‌های نفتی در این منطقه است و دارای ۲۸ مخزن با ظرفیت مجموع حدود ۵۴۵ هزار مترمکعب برای فرآورده‌هایی مانند گازوئیل، بنزین و سوخت جت است. این مجموعه به اسکله آب‌عمیق، امکانات بارگیری کامیون و خدمات انتقال سوخت میان کشتی‌ها مجهز است. نیروگاه واسیلکوس نیز از طریق سامانه شناور تک‌لنگر و خطوط لوله زیردریایی به تأسیسات سوخت‌رسانی متصل است. ظرفیت این نیروگاه حدود ۸۶۰ مگاوات برآورد می‌شود و سهم قابل توجهی در تأمین برق جزیره دارد. بنابراین، پایانه‌های واسیلکوس تنها برای سوخت خودروها اهمیت ندارند، بلکه بخش مهمی از امنیت برق، حمل‌ونقل دریایی، صنعت و هوانوردی قبرس به این منطقه وابسته است.

پترولیـنا نیز یکی دیگر از بازیگران مهم زیرساختی در واسیلکوس است. این شرکت دارای پایانه‌ای با ۱۸ مخزن و ظرفیت حدود ۱۱۳ هزار مترمکعب است که فعالیت‌های آن پس از انتقال تأسیسات از لارناکا در سال ۲۰۲۰ توسعه یافت. علاوه بر این، سازمان دولتی KODAP در واسیلکوس تأسیسات ذخیره ذخایر استراتژیک نفتی را ایجاد کرده است تا قبرس بتواند الزامات امنیت انرژی و ذخایر اجباری خود را بهتر مدیریت کند.

پس از ذخیره‌سازی، سوخت از طریق تانکرهای جاده‌ای به جایگاه‌های عرضه در نیکوزیا، لیماسول، لارناکا، پافوس و فاماگوستا، در بخش تحت کنترل جمهوری قبرس، منتقل می‌شود. علاوه بر حمل‌ونقل جاده‌ای، بخشی از سوخت مستقیماً به نیروگاه‌ها، فرودگاه‌های لارناکا و پافوس، بخش کشتیرانی، صنایع و بخش کشاورزی اختصاص می‌یابد.

بازار خرده‌فروشی سوخت قبرس نیز در اختیار تعداد محدودی از گروه‌های بزرگ قرار دارد. پترولیـنا یکی از مهم‌ترین شرکت‌های این بازار است و علاوه بر برند خود، شبکه‌هایی با نام‌های تجاری مختلف را مدیریت یا تأمین می‌کند. EKO نیز از بازیگران مهم بازار است و شبکه گسترده‌ای از جایگاه‌ها در سراسر جزیره دارد. در سال‌های اخیر، ساختار برندهای جایگاه‌های سوخت تغییراتی را تجربه کرده و بخشی از شبکه‌های قدیمی‌شِل نیز در چارچوب تحولات مالکیتی و تجاری به برندهای دیگری منتقل شده‌اند. در کنار این گروه‌ها، تعدادی شرکت مستقل و اپراتورهای محلی نیز جایگاه‌های کوچک‌تر را اداره می‌کنند.

قیمت سوخت در قبرس:

قیمت سوخت در قبرس تحت تأثیر قیمت جهانی نفت، هزینه حمل‌ونقل دریایی، مالیات و وضعیت بازار اروپا قرار دارد. مالیات بر ارزش افزوده استاندارد در این کشور ۱۹ درصد است و در کنار آن، مالیات‌های اختصاصی سوخت نیز بر قیمت نهایی اثر می‌گذارند. دولت قبرس در واکنش به افزایش هزینه‌های زندگی، در اکتبر ۲۰۲۶ مالیات سوخت گرمایشی را از ۷.۴ سنت به ۲.۱ سنت در هر لیتر کاهش داد و مالیات مصرف سوخت نیز به‌طور موقت ۸.۳۳ سنت در هر لیتر تعیین شده است. این اقدامات بخشی از بسته حمایتی دولت برای کاهش فشار افزایش قیمت انرژی بر خانوارهاست.با وجود این مداخلات، قیمت سوخت همچنان تحت تأثیر تحولات بازار جهانی نفت قرار دارد و کاهش قیمت نفت خام الزاماً بلافاصله به مصرف‌کننده منتقل نمی‌شود. طولانی‌بودن زنجیره تأمین و زمان لازم برای ورود محموله‌های جدید به بازار می‌تواند باعث شود کاهش قیمت جهانی نفت با تأخیر چند هفته‌ای در جایگاه‌های سوخت منعکس شود.

قیمت خرده‌فروشی سوخت در قبرس در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ در مقاطعی در میان سطوح نسبتاً بالای کشورهای اتحادیه اروپا قرار داشته است. قیمت بنزین در برخی دوره‌ها در محدوده حدود ۱.۷۰ تا ۱.۸۰ یورو برای هر لیتر بوده، در حالی که گازوئیل نیز در بسیاری از مقاطع در محدوده مشابه یا بالاتر معامله شده است. البته قیمت واقعی میان مناطق مختلف، برندهای مختلف و دوره‌های زمانی متفاوت است و تغییرات قیمت جهانی نفت می‌تواند به سرعت بر قیمت پمپ‌ها اثر بگذارد.

وابستگی شدید قبرس به نفت وارداتی در ساختار مصرف انرژی این کشور نیز بازتاب یافته است. در سال ۲۰۲۴ فرآورده‌های نفتی حدود ۸۵.۲ درصد از مصرف ناخالص داخلی انرژی قبرس را تشکیل دادند. بر اساس برآوردهای موجود، مصرف بنزین در سال ۲۰۲۴ حدود ۷.۹ هزار بشکه در روز و مصرف گازوئیل و نفت گرمایشی حدود ۱۵.۳۹ هزار بشکه در روز بوده است. ترکیب این ارقام نشان می‌دهد که حمل‌ونقل جاده‌ای، فعالیت‌های صنعتی، تولید برق و سایر بخش‌های اقتصادی همچنان به‌شدت به فرآورده‌های نفتی وابسته هستند.

اگر مصرف بنزین و گازوئیل را در مجموع در نظر بگیریم، میزان مصرف روزانه به حدود ۲۳.۳ هزار بشکه یا تقریباً ۳.۷ میلیون لیتر می‌رسد. با توجه به جمعیت حدود یک میلیون نفری جمهوری قبرس، این میزان معادل حدود ۴ تا ۴.۵ لیتر سوخت جاده‌ای به ازای هر نفر در روز است. البته این رقم میانگین کل جمعیت است و به دلیل آنکه کودکان و افراد فاقد خودرو نیز در محاسبه جمعیت قرار دارند، مصرف واقعی به ازای هر راننده به‌مراتب بیشتر خواهد بود.

اخیراً قیمت گازوئیل در قبرس به بالاترین رقم ثبت‌شده تاکنون رسیده است. طبق گزارش سرویس حمایت از مصرف‌کنندگان، قیمت هر لیتر گازوئیل در یک پمپ‌بنزین در لیماسول روز چهارشنبه هفته گذشته به ۲.۱۲۶ یورو رسید. در مقابل، ارزان‌ترین گازوئیل در جمهوری قبرس در روستای پیرگا در منطقه لارناکا با قیمت ۱.۹۳۹ یورو عرضه می‌شود و میانگین قیمت گازوئیل در سراسر کشور ۲.۰۲۴ یورو است. در مورد بنزین ۹۵ اکتان نیز گران‌ترین قیمت ۱.۸۱۹ یورو در هر لیتر در روستای تیمی در منطقه پافوس و ارزان‌ترین قیمت ۱.۶۶۹ یورو در پیرگا ثبت شده است.

شایان ذکر است در بخش ترک‌نشین قبرس، قیمت سوخت در مقطع مورد بررسی به‌طور محسوسی پایین‌تر از بخش تحت کنترل جمهوری قبرس گزارش شده است. این اختلاف تا حدی به تفاوت در ساختار مالیاتی و عوارض سوخت مربوط می‌شود؛ مقام‌های ترک‌نشین از ماه مارس برخی مالیات‌ها و هزینه‌های مرتبط با سوخت، از جمله مالیات بر ارزش افزوده و عوارض گمرکی، را حذف کرده‌اند.

سیاست دولت قبرس در حوزۀ انرژی

سیاست دولت قبرس در حوزۀ انرژی در سال‌های اخیر میان دو هدف اصلی در دستور کار بوده است: کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و استفاده اقتصادی از منابع گاز طبیعی کشف‌شده در آب‌های این کشور. برنامه ملی انرژی و اقلیم قبرس، مطابق تعهدات این کشور در چارچوب اتحادیه اروپا، افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر، ارتقای بهره‌وری انرژی و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای را دنبال می‌کند. هدف‌گذاری فعلی برای سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در مصرف نهایی انرژی تا سال ۲۰۳۰ دست‌کم ۲۳ درصد است.همزمان، قبرس در چارچوب سیاست‌های REPowerEU به دنبال افزایش امنیت انرژی، تنوع‌بخشی به منابع تأمین و کاهش آسیب‌پذیری ناشی از واردات سوخت است. توسعه ذخایر استراتژیک، تقویت زیرساخت‌های انرژی واسیلکوس و افزایش ظرفیت تولید برق از منابع تجدیدپذیر بخشی از این راهبرد محسوب می‌شود.

دولت قبرس همچنین در حال حرکت به سمت اصلاح مالیات‌های انرژی‌های پاک و افزایش تدریجی هزینه‌های مرتبط با انتشار کربن در بخش‌هایی مانند حمل‌ونقل جاده‌ای و گرمایش است. اجرای سازوکار ETS2 اتحادیه اروپا از اواخر دهه جاری می‌تواند در آینده بر هزینه سوخت‌های فسیلی برای مصرف‌کنندگان و شرکت‌ها تأثیر بگذارد. همزمان، سیاست‌های تشویقی جهت استفاده از خودروهای پاک، بهره‌وری انرژی و انرژی‌های تجدیدپذیر در حال گسترش است.در این میان، توسعه گاز طبیعی یک عنصر دوگانه در سیاست انرژی قبرس ایجاد کرده است. از یک سو، دولت امیدوار است درآمدهای گازی و استفاده داخلی از گاز بتواند هزینه تولید برق را کاهش داده و وابستگی به نفت وارداتی را کم کند. از سوی دیگر، منتقدان معتقدند ادامه سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید گازی با اهداف بلندمدت گذار به انرژی‌های پاک در تعارض قرار دارد.

عامل دیگری که آینده انرژی قبرس را تحت تأثیر قرار می‌دهد، موقعیت ژئوپلیتیکی این کشور در شرق مدیترانه است. ترکیه مرزهای دریایی و برخی توافق‌های مربوط به منطقه اقتصادی انحصاری جمهوری قبرس را به رسمیت نمی‌شناسد و در سال‌های گذشته فعالیت‌های حفاری و اکتشافی خود را در مناطقی که مورد اختلاف قرار دارند دنبال کرده است. این مسئله باعث افزایش ریسک سیاسی و امنیتی پیرامون سرمایه‌گذاری در میادین گازی قبرس شده است. اختلافات دریایی میان ترکیه و جمهوری قبرس می‌تواند بر زمان‌بندی پروژه‌های گازی، هزینه سرمایه‌گذاری و تصمیم شرکت‌های بین‌المللی تأثیر بگذارد.در چنین شرایطی، مصر به مهم‌ترین مسیر صادراتی پروژه‌های گازی قبرس تبدیل شده است. این انتخاب علاوه بر ملاحظات جغرافیایی و سیاسی، به دلیل وجود زیرساخت‌های فرآوری و گاز طبیعی مایع‌شده مصر اهمیت دارد. در مقابل، وابستگی آینده صنعت گاز قبرس به زیرساخت‌های مصر نوعی وابستگی جدید نیز ایجاد می‌کند. موفقیت پروژه‌های قبرس نه‌تنها به حجم منابع و توان مالی شرکت‌های بهره‌بردار، بلکه به ظرفیت خطوط لوله، تأسیسات فرآوری و کارخانه‌های گاز طبیعی مایع‌شده مصر و همچنین روابط سیاسی دو کشور وابسته خواهد بود.

در سطح منطقه‌ای، قبرس از طریق همکاری با مصر، یونان و اسرائیل تلاش کرده جایگاه خود را در ساختار انرژی شرق مدیترانه تقویت کند. عضویت در مجمع گاز شرق مدیترانه نیز بستری برای همکاری در زمینه توسعه منابع، زیرساخت‌های صادراتی و بازارهای منطقه‌ای فراهم کرده است. با این حال، این مجمع را نباید یک ائتلاف رسمی ضدترکیه دانست؛ همکاری‌های انرژی در شرق مدیترانه در محیطی شکل گرفته که اختلافات قبرس و ترکیه بر سر مرزهای دریایی، حقوق اکتشاف و بهره‌برداری از منابع انرژی همچنان یکی از مهم‌ترین ریسک‌های ژئوپلیتیکی منطقه محسوب می‌شود.همچنین نباید حمایت‌های مالی اتحادیه اروپا از زیرساخت‌های انرژی برق قبرس را با سرمایه‌گذاری مستقیم در میادین گازی این کشور یکسان دانست. برای نمونه، پروژه اتصال بزرگ دریایی، یک پروژه اتصال برق زیردریایی میان قبرس و شبکه‌های برق منطقه است و ارتباط مستقیمی‌با توسعه میادین آفرودیت و کرونوس به‌عنوان پروژه‌های گازی ندارد.

چشم‌انداز انرژی قبرس را می‌توان به سه دوره تقسیم کرد. در شرایط فعلی، این کشور همچنان به‌شدت به واردات فرآورده‌های نفتی وابسته است و هنوز تولید تجاری گاز طبیعی خود را آغاز نکرده است. در سال‌های منتهی به ۲۰۳۰، دولت تلاش خواهد کرد با توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، افزایش بهره‌وری، تقویت ذخایر استراتژیک و پیشبرد پروژه‌های گازی، ساختار انرژی کشور را تغییر دهد. در صورت اجرای موفق این پروژه‌ها و سایر اکتشافات، از اواخر دهه ۲۰۲۰ تا اوایل دهه ۲۰۳۰ امکان آغاز تولید و صادرات گاز فراهم خواهد شد. به این ترتیب، قبرس در آستانه یک تغییر مهم در جایگاه انرژی خود قرار دارد. کشوری که امروز تقریباً تمام سوخت فسیلی مورد نیاز خود را از خارج وارد می‌کند، ممکن است در کمتر از یک دهه به صادرکننده گاز در شرق مدیترانه تبدیل شود. با این حال، این گذار قطعی نیست و به مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، فنی و سیاسی وابسته است؛ از تصمیم نهایی سرمایه‌گذاری شرکت‌های بین‌المللی و تأمین مالی پروژه‌ها گرفته تا ثبات روابط قبرس و مصر، وضعیت زیرساخت‌های صادراتی مصر، وضعیت اختلافات دریایی این کشور با ترکیه و سرعت اجرای سیاست‌های اتحادیه اروپا برای کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی.

بنابراین، آینده انرژی قبرس در نقطه تلاقی سه روند اصلی شکل خواهد گرفت: ادامه وابستگی کوتاه‌مدت به واردات نفت، ظهور تدریجی صنعت گاز طبیعی در آب‌های فراساحلی و حرکت همزمان اروپا و قبرس به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر و اقتصاد کم‌کربن. موفقیت در مدیریت این سه روند تعیین خواهد کرد که آیا منابع گازی شرق مدیترانه صرفاً به یک منبع درآمد صادراتی تبدیل می‌شوند یا می‌توانند ساختار انرژی، هزینه برق و جایگاه ژئوپلیتیکی قبرس را به شکل پایدار تغییر دهند.

منابع:

https://data.europa.eu/en/publications/datastories/cyprus-focus

https://www.gov.cy/en/energy-commerce-and-industry/cyprus-at-the-forefront-of-the-energy-transition-minister-of-energy-presents-comprehensive-plan-for-a-sustainable-energy-future/

https://cyprus-mail.com/2026/10/05/petrol-station-owners-warn-of-more-price-hikes-this-wee

https://cyprus-mail.com/2026/10/07/diesel-hits-highest-price-ever#goog_rewarded

https://cyprus-mail.com/2026/10/07/cyprus-greece-and-egypt-seek-closer-energy-cooperation

https://www.gov.cy/en/energy-commerce-and-industry/joint-statement-by-chevron-and-the-ministry-of-energy-commerce-and-industry-on-the-approval-of-the-aphrodite-gas-field-development-and-production-plan/

https://www.chevron.com/worldwide/cyprus

https://www.energy.gov.cy/assets/modules/wnp/articles/202306/220/docs/repowereufinal.pdf

https://en.philenews.com/insider/cyprus-egypt-sign-landmark-gas-development-agreements/

https://library.cystat.gov.cy/NEW/Imports_Sales_Stocks_Petroleum_Products-Apr25-EN-270525.pdf

https://www.trade.gov/country-commercial-guides/cyprus-energy