اقتصاد دیجیتالی در کشورهای جنوب آفریقا
یک شرکت مشاوره ای، ۱۹ کشور فرانسوی زبان در آفریقا را با استفاده از شش حوزه کلیدی: حکومتداری، سرمایه انسانی، تحقیق و توسعه، زیرساخت، تأمین مالی و چارچوب حقوقی بررسی و چهار سطح از ساختارهای نوآورانه در حوزه اقتصاد دیجیتالی را شناسایی نموده است.
بر اساس گزارش شرکت مشاوره EY، در حال حاضر، با وجود بیش از ۸۶۲ استارتاپ شناساییشده، کارآفرینان فناوری و قطبهای پویایی مانند داکار و ابیجان، چشمانداز فناوری در کشورهای فرانسویزبان جنوب صحرای آفریقا (SSA) پویا است. این نتیجهگیریای است که ارنست و یانگ (EY) در گزارشی درباره نوآوری در این منطقه جغرافیایی-زبانی که در ماه نوامبر منتشر شد، به آن دست یافته است؛ اما از سوی دیگر، با جذب تنها ۱۰ تا ۱۵ درصد از سرمایهگذاریهای فناوری در آفریقا تا سال ۲۰۲۴، کشورهای جنوب صحرای آفریقا (فرانسوی زبان) هنوز عقب ماندهاند. بدون حاکمیت قاطع، سرمایهگذاری و اصلاحات، شرکت مشاوره EY نگران است که اقتصاد دیجیتال در این منطقه جغرافیایی-زبانی برای مدت طولانی از همسایگان انگلیسی زبان و شمال آفریقایی خود بسیار عقب بماند.
کشورهای فرانسویزبان جنوب صحرای آفریقا در حال نوآوری هستند. این کشورها خود را ایجاد، متحول و سازماندهی میکنند. فراتر از ارقام، طبقهبندیها یا شبکههای ارزیابی استاندارد، یک واقعیت برجسته است: زنان و مردان هر روز در محلهها، آزمایشگاهها، استارتاپها و مؤسسات در حال ابداع راهحلهای فردا هستند. این گروه ۱۹ کشور را با استفاده از شش حوزه کلیدی: حکومتداری، سرمایه انسانی، تحقیق و توسعه، زیرساخت، تأمین مالی و چارچوب حقوقی تجزیه و تحلیل کرده است.
چهار سطح از ساختارهای نوآورانه شناسایی شدند. اکوسیستم پیشرفته شامل ساحل عاج، بنین، سنگال و جیبوتی است که کشورهای پیشرو در منطقهای محسوب میشوند. اکوسیستم تلفیقی شامل بورکینافاسو، کامرون، مالی، توگو و گابن است که پایههای خود را بنا نهادهاند اما هنوز بسیار ناهمگن هستند. گینه، جمهوری دموکراتیک کنگو، بوروندی، موریتانی و نیجر اکوسیستم در حال توسعهای را تشکیل میدهند که در آن تلاشها قابل مشاهده است، اما محیط نهادی همچنان شکننده است. در نهایت، اکوسیستم نوظهور شامل ماداگاسکار، جمهوری آفریقای مرکزی، کومور، چاد و جمهوری کنگو است که هنوز محیطهای فناوری در حال توسعهای دارند. بنابراین، اگرچه صندوق استارتاپ آفریقا (AFS) سهم فزایندهای از بودجه جمعآوریشده توسط استارتاپهای آفریقایی در سال ۲۰۲۴ را به خود اختصاص داده است، که ۱۰ تا ۱۵ درصد از ۳.۲ میلیارد دلار (۲.۷۵ میلیارد یورو) را تشکیل میدهد - بسیار کمتر از آفریقای انگلیسیزبان و آفریقای شمالی که به ترتیب بیش از ۵۵ درصد و بیش از ۲۵ درصد را به خود اختصاص دادهاند - EY از یک اکوسیستم شکننده و تکهتکه که از پتانسیل واقعی خود بسیار عقب مانده است، خبر میدهد
در تمام این اکوسیستمهای نوآورانه، این گزارش عمدتاً فقدان هماهنگی را شناسایی میکند که بر توانایی کشورهای فرانسویزبان جنوب صحرای آفریقا برای بهرهمندی از سود اقتصاد دیجیتال آفریقایی تأثیر میگذارد؛ اقتصادی که گوگل و شرکت مالی بینالمللی (IFC) آن را تا سال ۲۰۵۰ حدود ۶۱۳ میلیارد یورو تخمین میزنند.
نگاه جدید به اقتصاد دیجیتال
بر اساس نتایج مطالعۀ شرکت مشاوره EY، بیش از ۷۳ درصد از ذینفعان در اکوسیستم نوآوری در کشورهای فرانسوی زبان جنوب صحرای آفریقا از فرهنگ ضعیف همکاری و فقدان یک چشمانداز مشترک یاد میکنند که مانع ایجاد یک بازار نوآوری یکپارچه میشود. سرمایه انسانی یکی دیگر از مسائل حیاتی است. حتی در اکوسیستم پیشرفتهتر، تنها یک چهارم ذینفعان معتقدند که نیروی کار برای چالشهای این حوزه به خوبی آماده است. آنها اظهار داشتند که عدم تطابق مهارتها، فقدان فرهنگ کارآفرینی و مشارکت ضعیف دانشگاه و تجارت مانع رشد میشود.
در همین حال، توزیع نابرابر زیرساختهای فیزیکی و دیجیتال، نابرابریها را تشدید میکند. با توجه به اینکه تنها ۳۸.۲ درصد از جمعیت، به طور متوسط از اینترنت استفاده میکنند و دسترسی به برق به ۵۰.۴ درصد محدود شده است، پایههای دیجیتال همچنان متزلزل هستند. تنها چند قطب مانند جیبوتی و سنگال از قبل زیرساختهای سطح بالایی دارند. بدون بودجه، بهترین ایدهها نیز برای ظهور با مشکل مواجه میشوند. اکثریت قریب به اتفاق استارتآپها، دسترسی به تأمین مالی را ناکافی میدانند.
بخش بانکی به خوبی سازگار نیست، سرمایه خطرپذیر کمیاب است - تنها حدود ده صندوق فعال برای کل سرپرستی آفریقا (ASF) - و انگیزهای برای سرمایهگذاران محلی وجود ندارد. در نهایت، چارچوب قانونی و نهادی ضعیف است. مالیات نامطلوب، پیچیدگی اداری و امنیت قانونی محدود، کارآفرینان و سرمایهگذاران را دلسرد میکند. قوانین استارتآپها، این عقبماندگی نظارتی را نشان میدهد.
بنابراین، در حالی که کشورهای فرانسوی زبان جنوب صحرای آفریقا دارای نقاط قوت غیرقابل انکاری از جمله جوانان کارآفرین و موفقی هستند که به عنوان الگو عمل میکنند، EY خواستار پاسخ فوری به هر یک از چالشهای آن در اکوسیستم فناوری است. در سطح جهانی که فناوری دیجیتال در حال تغییر شکل پویایی قدرت اقتصادی است، منطقه باید فوراً برای بازسازی این اکوسیستم تلاش کند تا استعدادها و ایدههای آن در صحنه قارهای و بینالمللی رقابتی شوند.
شرکای توسعه، از جمله اتحادیه اروپا، در حال حاضر تخصص و بودجه لازم را برای کمک به دستیابی به این اهداف ارائه میدهند. با این حال، این به ۱۹ کشور فرانسوی زبان جنوب صحرای آفریقا بستگی دارد که از این فرصتها استفاده کنند، مسئولیت برنامههای دیجیتال خود را بر عهده بگیرند و سیاستهای هماهنگ، قابل پیشبینی و بلندپروازانهای را تدوین نمایند. در غیر این صورت، اکوسیستم فناوری آنها در حاشیه انقلاب دیجیتال جهانی، باقی خواهد ماند.
منبع:
https://www.latribune.fr/article/afrique/5445866406132114/afrique-subsaharienne-francophone-lecosysteme-tech-doit-passer-un-cap-en-matiere-de-cooperation-et-financement