بررسی وضعیت بازار صنعت خودرو در ازبکستان

صنعت خودروسازی ازبکستان که بیشتر بر مبنای مونتاژ با همکاری و سرمایه گذاری شرکت های اتومبیل سازی بزرگ خارجی از کشورهای آمریکا، کره جنوبی، آلمان، ژاپن، روسیه و فرانسه به نمایندگی شرکت های جنرال موتورز، دوو، هیوندا، پژو، کاماز(کامیون روسیه)، شرکت آلمانی مان و ایسوزو تشکیل شده است، قدمت آن به سال های بعد از استقلال این کشور یعنی سال 1993و تاسیس شرکت مشترک اتومبیل سازی " Uz -Dewoo-Auto" بر می‌گردد که به تدریج با سرمایه گذاری مشترک با سایر کشورها روند تولید خودرو و کامیون و اتوبوس در ازبکستان رو به رشد بوده است.

سنگ بنای اولیه کارخانه خودروسازی ازبکستان در جریان بازدید اسلام کریموف رئیس جمهور وقت ازبکستان در ماه ژوئن 1992 به کره جنوبی گذاشته شد که رئیس جمهور وقت ازبکستان با روسای شرکت دووی کره جنوبی  ملاقات نمود و قرار داد سرمایه گذاری مشترک بین دو کشور امضاء گردید و شرکت اتومبیل سازی " Uz -Dewoo-Auto" در سال 1993 تشکیل شد و در 19 جولای 1996 کارخانه تولید خودرو آساکا افتتاح گردید و خودروهایی چون  داماس، نکسیا ، تیکو و سپس خودروی ماتیز و خودروی نکسیا مدل (DOHC) و داماس جدید (Damas II) تولید گردید.

دومین پروژه خودرویی ازبکستان با همکاری شرکت آمریکایی جنرال موتورز  در سال 2008 آغاز گردید که شرکت " GM Uzbekistan " بر پایه شرکت قبلی خودروسازی آساکا تاسیس گردید. این شرکت کارخانه تولید موتور خود را در نزدیکی تاشکند و دور از کارخانه اصلی در آساکا ایجاد نمود. شرکت " GM Uzbekistan "خودروهای سواری  شورولت  مدل های (Epica , SUV " Captiva ") و خودروی لاسیتی و خودروی پرفروش شورولت اسپارک (Chevrolet - Spark)، مالیبو، اورلاندو و کوبالت را تولید نمود. این خودروها بیشتر به صورت (CKD and SKD) مونتاژ می‌شد ولی به تدریج شرکت تلاش نموده  بیش از 50 درصد تولید را در ازبکستان انجام دهد.

شرکت کامیون سازی " Man-Auto-Uzbekistan "  شرکت سرمایه گذاری مشترک بین شرکت آلمانی ( German Man Nutzfarzeuge AG ) و شرکت (Uzbek OJSC UzAvtosanoat) می‌باشد که در آگوست سال 2009 ایجاد شد. از جمله محصولات این شرکت  کامیون‌های مدل (Man TGA) و مدل (Man CLA) می‌باشد که مدل اول به صورت (CKD) از آلمان و مدل دوم نیز به صورت (CKD) ازشعبه هندی شرکت وارد می‌شد. علاوه بر این مدل هایی چون (Man F2000)، (MAN2000) و مدل  (MAN F8 ) نیز تولید می‌شود که علاوه بر بازار ازبکستان، بازارهای منطقه آسیای مرکزی را نیز هدف گذاری کرده است. مهم ترین مدل های کامیون نوع متوسط تولیدی این شرکت را می‌توان (MAN TGS 33.360)،( MAN TGS 41.400)،( MAN CLA26.280)،( MAN CLA 18.280)،( MAN CLA 16.220) نام برد.

شرکت " SamKochAuto " در اصل کارخانه اتومبیل سازی سمرقند می‌باشد. این شرکت به دنبال سرمایه گذاری مشترک ترکیه و ازبکستان با سرمایه گذاری اصلی شرکت ترکی (Koch Holding) در سال 1996 در سمرقند تشکیل گردید. این شرکت چهار مدل اتوبوس متوسط و 5 مدل کامیون‌های کوچک نیسان تولید می‌کند. این اتوبوس ها بر پایه شاسی‌های ژاپنی ایسوزو (Isuzu) و کامیون‌های ایسوزو تولید می‌شوند. از جمله مدل های اتوبوس این شرکت می‌توان به  (SAZ NP 37)،(Saz LE-60)، (SAZ NP 26)،(SAZ HD 50)،(SAZ HC 40) اشاره کرد. مدل های معروف کامیون‌های متوسط شرکت که کاربرد های مختلفی دارند نیز شامل (ISUZU FVR)، (ISUZU FTR)، (ISUZU NOR-71PL)،  ISUZU NOR)) می‌باشند.

شوکت میرضیایف رئیس جمهور ازبکستان  طی مصوبه ای در سال 2017، برنامه تکمیل مدیریت و توسعه سریع صنایع خودرو سازی ازبکستان را برای سال های 2017 تا 2021 تصویب نمود. در این برنامه سرمایه گذاری 800 میلیون دلاری و مزایای مالیاتی از جمله کاهش نرخ مالیات آکسیز بر خودروهای ساخت داخل از 29 به 27 درصد و افزایش 3 برابری میزان تولید پیش بینی شده است.

بر اساس این برنامه پیش بینی می‌شود میزان تولید اتومبیل سواری در ازبکستان از 88 هزار دستگاه در سال 2016 به 240 هزار دستگاه در سال 2021 افزایش یابد. علاوه بر این قرار است در دوره مورد نظر، میزان تولید اتوبوس و کامیون در ازبکستان 1.6 برابر افزایش یافته و به 6.9 هزار دستگاه در سال برسد. گذشته از این ازبکستان در نظر دارد از سال 2019، تولید خودروی سواری تجاری را نیز آغاز نماید و میزان آن را از 3 هزار دستگاه در سال 2019 به 6.2 هزار دستگاه در سال 2021 برساند. در مجموع پیش بینی می‌شود اجرای این برنامه، میزان تولید صنایع اتومبیل سازی ازبکستان از 4 تریلیون و 220 میلیارد صوم در سال 2016 به 12 تریلیون و 840 میلیارد صوم در سال 2021 افزایش یابد.

در حال حاضر  بیش از 40 شرکت سرمایه گذاری مشترک در حوزه تولید خودرو، قطعات یدکی و تولید کامیون و اتوبوس با کشورهای آلمان، آمریکا، ژاپن، فرانسه، ترکیه، کره جنوبی و هند تشکیل شده است که در کنار شرکت های مادر و اصلی خودروسازی ازبکستان مبانی و ساختار اصلی صنعت خودروسازی این کشور را تشکیل می دهند.

قرارداد شرکت آوزآفتوصنعت با شرکت های کره ای برای تولید خودرو سواری "ترکر" که نوع مدرن شده "شورولت کوبالت" می‌باشد و همچنین قرارداد با شرکت کره ای هیوندای برای تولید محصولات این شرکت کره ای از جمله توافقات جدید شرکت اتومبیل سازی ازبکستان می‌باشد. علاوه بر این، قرارداد اخیر با شرکت پژو فرانسه برای تولید پژو در ازبکستان و تبدیل ازبکستان به یکی از مراکز صادرات پژو در منطقه از جمله توافقات جدید شرکت خودرو سازی ازبکستان با طرف فرانسوی می‌باشد.

شرکت آوزآفتوصنعت، شرکت اتومبیل سازی ازبکستان می‌باشد که مسئولیت اصلی تولید خودرو و صنایع مرتبط با آن را در این کشور عهده دار است.

در سال 2017 شرکت جنرال موتورز ازبکستان 135 هزار و 470 دستگاه خودروی سواری تولید کرده است که نسبت به سال 2016 حدود 58  درصد رشد نشان می دهد. مهم ترین مقاصد صادرات خودروی ازبکستان، کشورهای آسیای میانه چون تاجیکستان، قزاقستان، قرقیزستان و همچنین کشورهای ارمنستان و روسیه می‌باشد.

 با توجه به غلبه شرکت آمریکایی جنرال موتورز و همچنین شرکت های ژاپنی در تولید خودرو و کامیون و اتوبوس در ازبکستان ، امکان ایجاد شرکتهای با سرمایه گذاری مشترک با طرف های ازبکی بمنظور تولید قطعات یدکی چون دیسک و صفحه و برخی قطعات خاص با کیفیت مطلوب نیز در بازار خودرو این کشور وجود دارد .