بازار محصولات شیلاتی در افغانستان
بازار محصولات شیلات و آبزیان در افغانستان از رونق زیادی برخوردار نیست و در شهرهای این کشور کمتر به مراکز فروش این محصولات بر میخوریم. عدم رونق بازار این محصولات در بازارهای افغانستان، دلایل مختلفی دارد که از جمله میتوان به محصور در خشکی بودن این کشور اشاره نمود. نبود مراکز پرورش ماهی به حد کافی در افغانستان و مشکل بودن انتقال این محصولات، از دلایل دیگر عدم رونق بازار این دسته از محصولات در این کشور است. علاوه بر آنها، عدم فرهنگ استفاده از این محصولات میتواند دلیل دیگری برای استقبال مردم در این کشور باشد. تقاضا برای میگو در این کشور تقریبا صفر است و اکثر مردم شناخت کافی و تمایل به استفاده از آن را ندارند. گوشت ماهی نیز برای اکثر مردم جذابیت ندارد. در گذشته ماهی مورد نیاز افغانستان تنها از طریق رودخانهها تامین میگردید و در طی دهه گذشته مراکز پرورش ماهی در داخل نیز ایجاد شده است. گرچه در این مدت فعالیتهای زیادی در این بخش صورت گرفته است اما هنوز تولیدات داخلی نمیتواند بیشتر از 5 درصد ماهی مورد نیاز این کشور را تامین کند.
واردات گوشت ماهی
بر اساس آمار موجود 237 تن محصولات شیلاتی (انواع ماهی) طی سال 1395 از سایر کشورها به افغانستان وارد شده است. با وجود اینکه وزارت زراعت و مالداری افغانستان در زمینه ایجاد مراکز پرورش ماهی توجه ویژه نموده است، هنوز در این بخش پیشرفت چشمگیری صورت نگرفته است. گوشت ماهی در افغانستان بیشتر از کشورهای ازبکستان، ویتنام و پاکستان وارد میگردد و در جدول زیر به جزئیات آن اشاره میگردد.
|
نام کالا:
گوشت ماهی
|
کد کالا:
03038400
|
ارزش کل واردات (دلار):
363,104
|
مقدار کل واردات (کیلو):
237,384
|
|
ازبکستان
|
ویتنام
|
پاکستان
|
|
ارزش (دلار)
|
مقدار (کیلو)
|
ارزش (دلار)
|
مقدار (کیلو)
|
ارزش (دلار)
|
مقدار (کیلو)
|
|
278,753
|
182,238
|
61,961
|
40,508
|
22,390
|
14,638
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ماخذ : اداره مرکزی آمار افغانستان
مراکز پرورش ماهی در افغانستان
با توجه به اینکه ایجاد مراکز پرورش ماهی از اهمیت برخوردار است، دولت افغانستان بخشی از بودجه وزارت زراعت و مالداری را به این بخش اختصاص داده است. در طی سال ۱۳۹۵ مجموعا ۲۸ میلیون افغانی (400 هزار دلار) از بودجه دولت جهت ایجاد مراکز پرورش ماهی به مصرف رسیده است. دو فارم (مزرعه) دولتی در سطح افغانستان تاسیس شده که یکی از آنها در سد قرغه (کابل) و دیگری در استان کاپیسا است که تاکنون به طور کامل فعال نشده است. فارم سوم که دولت افغانستان جهت پرورش ماهی میخواهد ایجاد نمایند، در جوار سد سلما است. برای پرورش ماهی در سد سلما حدود ۵۰ هزار بچه ماهی در آن رها شده است.
از سال 1386 تا 1396 حدود 350 مرکز پرورش ماهی به صورت اساسی در افغانستان تاسیس شده است که 162 مرکز آن در قندهار میباشد. بر اساس گزارش به دست آمده مجموع تولید این مراکز به 1500 تن در سال میرسد. علاوه بر آن در این مدت به تعداد ۱۲۲۰ فارم کوچک ماهیان آب گرم بهشکل خصوصی در استانهای کنر، ننگرهار، لغمان، کابل، کاپیسا، بغلان، قندوز، بلخ، سمنگان، قندهار، هلمند و نیمروز از طریق اشخاص ایجاد شده است. همچنین سالانه حدود 150 تُن ماهی بهصورت آزاد از رودخانهها صید میگردد و به بازار عرضه میشود.
اخیراً نیز بر اساس گزارش مورخ 12 آذرماه سال جاری خبرگزاری ودصم که منتشر شد از آغاز امسال تاکنون، ٩٦ فارم پرورش ماهى با استفاده از حوضهایی که از چاههاى عمیق تامین مىشود، در استان فراه ساخته شده است. حمیدالله مسئول شرکت خراسان که در بخش تولید بچه ماهى و تهیه مواد خوراکی و سایر مواد مورد نیاز پرورش ماهى فعالیت دارد؛ در این مورد گفت: پیش از این در فراه فارمهاى ماهى وجود نداشت و در سال جاری مردم به آن رو آورده اند؛ زیرا هزینه آن کم و سود آن زیاد مى باشد. همچنین با توجه به افزایش علاقمندى مردم به گوشت ماهى، تقاضا براى این گوشت نیز افزایش یافته است. در هر استخر، بیش از سی هزار ماهی نوع (کپور، کراست و سیلور) را پرورش مىدهند؛ زیرا آب و هواى فراه، براى پرورش این نوع از ماهیان مساعد مى باشد. برنامههای مشابهی نیز در سطح برخی استانها در حال انجام است.
از سوی دیگر در چارچوب استراتژیک توسعه بخش زراعت (منتشره سال 1395 )، پرورش ماهی از مقاصد عمومیبرنامه ملی وزارت زراعت، آبیاری و مالداری عنوان گردیده که به توسعه منابع درآمدی کشاورزان و خانم ها در راستای مبارزه با فقر کمک می نماید.
تعرفه گمرکی واردات گوشت ماهی
گوشت ماهی به شکلهای مختلف ( تازه، خشک شده، تن ماهی و... ) به افغانستان وارد میشود. هزینه تعرفه گمرکی این محصول در مرز ورودی افغانستان که در جدول زیر بیان شده، 2.5 الی 5 درصد با توجه به انواع آن میباشد.
|
عنوان
|
کد سیستم همـــــاهنگ
|
شرح کالا
|
واحــد
|
درصد گمرکی
|
|
03.02
|
0302.1100
|
گوشت انواع ماهی تازه یا سرد شده
|
کیلو
|
2.5
|
|
03.03
|
0303.1100
|
انواع گوشت ماهی یخچالی
|
کیلو
|
2.5
|
|
03.05
|
0305.1100
|
انواع گوشت ماهی خشک شده و یا پخته شده و ماهی دودی
|
کیلو
|
5
|
فرصتها ، موانع و پیشنهادها
افغانستان کشوری است دارای بستر و فضای مناسب برای انواع فعالیتهای کشاورزی و دامداری به خصوص پرورش ماهی. این بستر نیازمند سرمایه گذاریهای بخش خصوصی و دولتی میباشد تا در راستای توسعه کشاورزی از این ظرفیتها استفاده بهینه صورت گیرد.
با توجه به منابع آبی موجود و اینکه ظرفیتهای خالی جهت سرمایه گذاری در این بخش وجود دارد، مشکلات جدی نیز در این راستا، فراروی سرمایه گذاران میباشد. فقدان زیر بنا و تکنولوژی در عرصه پرورش ماهی، نبود متخصص پرورش ماهی و همچنین در دسترس نبودن دامپزشک و عدم وجود مراکز تکثیر بچه ماهی در سطح کشور از مشکلات جدی است که سرمایه گذاران این بخش را مردد می سازد. مهم تر از همه، به سبب عدم تمایل مردم افغانستان به استفاده از محصولات شیلاتی، تقاضا برای این محصول نیز پائین است که لازم است فرهنگسازی لازم در این زمینه صورت گیرد.
از جمله پیشنهادها برای فعالان این حوزه میتوان به موارد زیر اشاره نمود.
- برنامه ریزی برای تامین تجهیزات مورد نیاز فعالیت های رو به توسعه این بخش
- هماهنگی با فعالان این حوزه برای تامین خوراک ماهی
- همکاری مشترک در تولید محصولات آبزی و فرآوری آنها و ایجاد برندهای جدید در سطح بازار
لیست برخی از واردکنندگان محصولات آبزی در افغانستان
|
ردیف
|
نام شرکت /تاجر
|
نام مسئول
|
شماره تماس
(+93)
|
آدرس دفتر
|
|
1
|
شرکت سید مصطفیهاشمی
|
سید مجتبی رفیع زاده
|
0799211338
|
کابل – منطقه پروان
|
|
2
|
شرکت اعظم همنوا
|
محمد اعظم نوری
|
0799402248
|
کابل – منطقه پروان
|
|
3
|
شرکت سجاد صیام
|
سید فاروق هاشمی
|
0700288229
|
کابل – منطقه پروان
|
|
4
|
شرکت فاروق فقیری
|
فاروق فقیری
|
0700276892
|
کابل – منطقه پروان
|