روابط اقتصادی و تجاری ازبکستان و چین

چین یکی از بزرگترین شرکای تجاری و سرمایه گذاری ازبکستان طی چند سال اخیر می‌باشد. میزان مبادلات تجاری بین دو کشور در سال 2018 بالغ بر 6.4 میلیارد دلار بود. میزان واردات ازبکستان از چین به میزان3 میلیارد و 600 میلیون دلار و میزان صادرات ازبکستان به چین 2 میلیارد و 870 میلیون دلار در سال 2018 بوده است. دو کشور نسبت به افزایش میزان مبادلات تجاری به 10 میلیارد دلار در سال های آیندة نزدیک ابراز امیدواری نموده اند. میزان کل سرمایه گذاری‌های چین در ازبکستان از 8 میلیارد دلار تجاوز کرده و دو کشور در حال حاضر پروژه‌های مشترک به ارزش کل 4.5 میلیارد دلار را در دست اجرا دارند .

چین استقلال ازبکستان‌ را در تاریخ 27 دسامبر سال 1991 میلادی به رسمیت شناخته و در تاریخ 2 ژانویه سال 1992 میلادی روابط دیپلماتیک برقرار کرده است. پایه‌های همکاری اقتصادی و سیاسی دو کشور در زمان اسلام کریم اف، رئیس جمهور سابق ازبکستان پی ریزی شده و در سال 2014 دو کشور سند همکاری استراتژیک را امضا نمودند. در دوران ریاست جمهوری آقای شوکت میرضیایف نیز این روابط تداوم پیدا کرده و چین به شریک اول اقتصادی ازبکستان تبدیل گردیده است. در سفر آقای میرضیایف به چین در سال 2017، 46 پروژه سرمایه گذاری به ارزش 6.86 میلیارد دلار بین دو کشور به امضا رسیده که از این میزان مبلغ 3 میلیارد و 110 میلیون به صورت سرمایه گذاری مستقیم بود.

جذب سرمایه گذاری مستقیم و دریافت وام جهت توسعه زیرساخت های اقتصادی، سیاست عدم مداخله چین در فرآیندهای سیاست های داخلی کشورهای منطقه آسیای مرکزی از جمله ازبکستان، توازان در روابط با قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای از جمله دلایل عمده توجه ازبکستان به چین و گسترش همکاری‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با این کشور طی سالیان اخیر به شمار می آید. از طرف دیگر چین نیز فاکتورهای مهمی‌برای افزایش همکاری‌های اقتصادی با ازبکستان دارد. حمل و نقل بعنوان یک عامل مهم و قابل ملاحظه در روابط دو کشور تلقی می‌گردد. عاملی که چین را به شرکای استراتژیک خود در اروپا و خلیج فارس متصل می‌کند. ازبکستان در استراتژی سیاست خارجی چین در چارچوب ابتکار یک کمربند – یک راه ، نقش برجسته ای دارد. در این پروژه چین سعی کرده است که ازبکستان را به تمام پروژه‌های حمل و نقلی خود متصل نماید. وابستگی چین به واردات انرژی و نقش مسیرهای عبوری و ترانزیت از قلمرو ازبکستان، زمینه افزایش توجه این کشور را به تاشکند فراهم نموده است.

 

حوزه‌های اصلی همکاری اقتصادی دو کشور:

• حوزه حمل و نقل
• احداث پروژه راه آهن « انگرم- پاپ»، این خط دره کامچیک را به دره فرغانه و دیگر نقاط ازبکستان متصل نماید. هزینه این پروژه یک میلیارد و 700 میلیون دلار است که توسط بانک صادرات و واردت ( اگزیم بانک ) چین تامین مالی شده است.
• راه اندازی کریدور حمل و نقل جاده ای تاشکند – اندیجان – اوش – کاشغر
• ایجاد کریدور اقتصادی چین – آسیای مرکزی – غرب آسیا
• پروژه‌های احداث راه آهن ازبکستان – قرقیزستان – چین
• آمادگی چین جهت مشارکت در احداث خط آهن مزار شریف – کابل – پیشاور
• برقراری تعرفه‌های مشترک برای حمل و نقل ریلی در مسیر بنادر دریای زرد – آسیای مرکزی – اروپا.
• ملحق شدن ازبکستان به کریدور راه آهن چین-قزاقستان-ترکمنستان-ایران.
• حوزه انرژی
• مشارکت فعالانه شرکت­های چینی در حوزه نفت و گاز ازبکستان در زمینه‌های اکتشاف، استخراج و توسعه میادین نفت و گاز  و پالایش گاز طبیعی
• احداث خط لوله انتقال گاز ازبکستان-چین
• همکاری شرکت ازبک نفت گاز با شرکت ملی نفت چین برای احداث 4 خط انتقال گاز در مسیر ازبکستان درچارچوب انتقال انرژی آسیای مرکزی به چین به ارزش 800 میلیون دلار با ظرفیت20 میلیارد متر مکعب در سال که روند احداث از سال 2017 آغاز شده است.
• احداث کارخانه تولید گاز مایع به ارزش 3.600 میلیارد دلار با مشارکت شرکت ها، موسسات مالی و بانکی 11 کشور از جمله جمله بانک توسعه دولتی چین با سهم یک میلیارد دلاری این بانک.
• احداث چند نیروگاه برق آبی کوچک و متوسط بر اساس توافقنامه دو کشور در خصوص احداث منابع انرژی جایگزین در سال 2010
• واردات اورانیوم و استخراج آن توسط شرکت های چینی یکی از موارد مهم همکاری‌های دو کشور در حوزه انرژی می‌باشد. چین بخشی از اورانیوم مورد نیاز را از منابع اورانیوم واقع در نوایی ازبکستان تامین می‌کند.
• فناوری ارتباطات و اطلاعات
• همکاری در حوزه فناوری ارتباطات و نوآوری، احداث پارکهای فناوری، و ... در این زمینه می‌توان به اجرای پروژه‌های متعدد زیرساختی توسط شرکت مخابراتی هواوی چین در ازبکستان اشاره کرد.
• کشاورزی
• چین از مهمترین واردکنندگان محصولات کشاورزی ازبکستان می‌باشد. در این حوزه چین پروژه‌های زیادی در زمینه­های پرورش ماهی، تولید گردو و خشکبار اجرا نموده است. در فرغانه 38 شرکت مشترک و 24 شرکت خارجی با سرمایه چین در حوزه کشاورزی فعال شده اند.
• مصالح ساختمانی

• احداث کارخانه سیمان 1.2 میلیون تنی در منطقه ظفر آباد استان جیزاح، احداث کارخانه سیمان 1.2میلیون تنی در اندیجان به ارزش 420 میلیون دلار، احداث دو کارخانه سیمان در منطقه آهنگران و احداث کارخانه 2.4 میلیون تنی در سمرقند.
• احداث کارخانه‌های تولید کاشی و سرامیک