معرفی بندر رویس قطر و ظرفیت های آن

بندر رویس ( Al-Ruwais Port) بعد از بندر حمد به عنوان دومین بندر بزرگ تجاری قطر، در 120 کیلومتری شهر دوحه و شمالی ترین بخش این کشور قرار دارد که از آن به "دروازه شمالی تجارت خارجی" قطر با کشورهای همسایه یاد می‌شود.

این بندر به دلیل واقع شدن در شمالی ترین نقطه خاک قطر در میان سایر بنادر قطر، نزدیکترین بندر این کشور به بنادر استان‌های جنوبی کشورمان به ویژه بندر دیر در استان بوشهر است که در فاصله 185 کیلومتر از یکدیگر قرار دارند.

بندر رویس که هم اکنون مراحل توسعه ای خود را طی می نماید به عنوان یکی از مهمترین گلوگاه‌های ورود کالاهای وارداتی  به قطر محسوب می‌شود و هدف از ایجاد آن نیز ارتقاء سطح مبادلات تجاری قطر با کشورهای همسایه بوده  است. به گفته مقامات قطری، تقویت و توسعه این بندر با محوریت تسهیل هرچه بیشتر ارتباطات شرکت ها و بخش های خصوصی با کشورهای همسایه یکی از موضوعات مهم در دستور کار دولتمردان  قطری می‌باشد.

از زمان آغاز بحران قطع روابط و مناسبات سیاسی و تحریم های اقتصادی و تجاری عربستان سعودی و همپیمانان منطقه ای آنبر علیه شیخ نشین قطر و محاصره زمینی، دریایی و هوایی این کشور (خرداد 1396) ، نقش و اهمیت بندر رویس بیش از پیش برای قطر نمایان گردید. ارزیابی‌های اجمالی از عملکرد این بندر که بر اساس داده‌ها، آمار و ارقام مربوطهصورت گرفته است نشان می دهد که بندر رویس توانسته است جهش بسیار بزرگی را به لحاظ حجم و ارزش مبادلات تجارت خارجی قطر تجربه و جایگاه خوبی را برای خود طی دوسال گذشته بدست آورد.

کسب چنین جایگاهی توسط بندر رویس مرهون حمایت های روزافزون دولت قطر از طریق اجرای پروژه‌ها و طرح های توسعه ای هستند که با نظارت وزارت حمل و نقل و ارتباطات قطر و با همکاری اداره بنادر این کشور به انجام رسیده و یا در حال انجام می‌باشد. ثبت رکورد به لحاظ تعداد تردد کشتی، لنج و لندینگ کرافت و همچنین روند رو به رشد صادرات و واردات از طریق بندر مزبور حکایت از این حقیقت دارد که این وزارتخانه نقش بسیار مهمی در آماده سازی زیرساخت های لازم برای بندر فوق و همگام شدن با برنامه‌های اقتصادی دولت قطر ایفاء کرده است. موقعیت جغرافیایی قطر و بندر رویس (تصاویر ذیل)

 

 

طرح توسعه بندر رویس

اگر چه طرح توسعه بندر فوق از سال 2015 آغاز شده بود اما تحریم های کشورهای عربستان سعودی و کشورهای متحد منطقه ای آن علیه قطر در سال 2017 انگیزه مقامات قطری را برای طرح توسعه این بندر و سرعت بخشیدن به روند اجرای آن بیش از پیش برانگیخت. همانگونه که قبلا گفته شد طرح توسعه بندر رویس که از آن به "دروازه شمالی تجارت خارجی" قطر با کشورهای همسایه یاد می‌شود ، از 3 فاز و 6 مرحله جداگانه و متمایز تشکیل یافته است. مراحل سه گانه  توسعه بندر رویس بر اساس جدول زمانبندی از پیش تعیین شده به شرح ذیل می‌باشند:

فاز اول طرح توسعه : از ژانویه 2015 لغایت دسامبر 2018 میلادی

• از ژانویه 2015 رسما آغاز شد.
• ظرفیت سازی برای ارایه خدمات به 500 الی 1000 کانتینر در سال
• تقویت کانال ناوبری تا  عمق 5 متر
• ایجاد استخرهای (حوضچه‌ها) دریایی تا عمق 7 متر
• ایجاد شش سکو جهت پهلو گیری

فاز دوم طرح توسعه: از ژانویه 2019 لغایت دسامبر 2020  با هدف افزایش سه برابری حجم صادرات و واردات

• از دسامبر 2018 رسما آغاز شد.
• ظرفیت سازی برای ارایه خدمات به 20 هزار الی 60 هزار کانتینر در سال
• افزایش تعداد لنگرگاه برای کشتی‌های صیادی تا 300 لنگرگاه تا سال 2020
• احداث 156 هزار مترمربع انبار کالا
• احداث 6700 مترمربع مساحت بازار

فاز سوم طرح توسعه : از ژانویه 2021

• تاریخ پیش بینی شده برای آغاز فاز سوم توسعه ژانویه 2021 می‌باشد.
• ظرفیت سازی برای ارایه خدمات به 100 هزار کانتینر در سال
• توسعه استخرهای(حوضچه‌ها) داخلی تا عمق 10 متر: افزایش عمق آب اسکله بندر به میزان 10 متر به منظور تردد کشتی‌های با تناژ بالا (شناورهای کوچک و متوسط و کشتی‌های کروز)
• توسعه استخرهای(حوضچه‌ها) خارجی تا عمق 10 متر: افزایش عمق آب اسکله بندر به میزان 10 متر به منظور تردد کشتی‌های با تناژ بالا (شناورهای کوچک و متوسط و کشتی‌های کروز)
• توسعه امتداد سکوی پهلوگیری برای همه نوع کشتی اعم از شناورهای کوچک، ‌متوسط و بزرگ.

 

پس از تکمیل فاز نخست طرح توسعه و گسترش این بندر، بررسی حجم مبادلات تجاری انجام گرفته از طریق این بندر نشان می دهد که سال 2018 عملکرد مطلوبی داشته و بهترین سال برای بندر فوق به شمار می آید به طوری که رشدی به نسبت 100٪ در ورود انواع دام ، کالاهای سبک و سنگین از نظر حجم و  نیز تعداد کانتینرهای  مختلف داشته است. این درحالی است که حجم کالاهای عمومی در بندر طی سال 2018 در مقایسه با سال 2017 با رشد 30 درصدی به رقم 100 هزارتن رسید.

تردد شناورها اعم از کشتی، لنج و لندینگ کرافت در بندر رویس به نحوی است که شمار تردد شناورهای کوچک و متوسط در این بندر طی سال 2018 با رشد 35 درصد نسبت به سال 2017 از مرز 2850 شناور فراتر رفت و این بدان معناست که بندر در سال 2018 به طور متوسط ماهانه پذیرای 240 کشتی بوده است. این میزان حکایت از افزایشی به میزان 73٪ در میانگین استفاده از لنگرگاه نسبت به سال 2017 دارد. 

اعداد و ارقام ثبت شده در بندر طی دو سال گذشته نشان دهنده نقش کلیدی است که این بندر در پاسخ به تقاضاهای فزاینده بازار داخلی برای انواع مختلف محصولات تازه و منجمد و سایر کالاهای وارداتی در پرتو محاصره این کشور ایفاء کرده است. ضمن آنکه در پاسخگویی به رفع نیازهای پروژه‌های مختلف دولت در منطقه شمال کشور کمک شایانی نموده است به طوری که جایگاه خود را به عنوان دروازه ای نمونه برای فعال سازی مبادلات تجاری منطقه ای و محور مهمی در دستیابی به تنوع اقتصادی که یکی از اهداف مهم چشم انداز ملی 2030  قطر به شمار می رود، تقویت نموده است.

فاز دوم طرح توسعه و گسترش بندر رویس از ژانویه 2019 با حضور نخست وزیر و وزیرکشور قطر رسما کلید خورد که طی آن قرار است حدود 160 هزار مترمربع به مساحت انبارهای آن با هدف پشتیبانی از عملکرد رو به رشد این بندر، اضافه شود. ضمنا در این مرحله از فاز توسعه، علاوه بر احداث انبارهای جدید فوق حدود 6700 مترمربع نیز به مساحت بازارچه بندر افزوده و بدین طریق زیرساخت های لازم مربوط به بندر تکمیل خواهد شد. قطر اخیرا 6 جرثقیل 50 الی 120 تنی به طور شبانه روزی در بندر رویس مستقر کرده تا زمینه واردات به قطر تسریع شود. بندر رویس دارای یک هتل با گنجایش 60 نفر و با قیمت مناسب می‌باشد و هزینه آن برای هر نفر 10 ریال قطری است. در کنار اسکله بندر، آب و برق رایگان برای متقاضیان فراهم گردیده است.

پیش بینی می‌شود که فاز دوم عملیات توسعه، گسترش و تجهیز بندر رویس در سال 2020 به پایان برسد.

در بازدید میدانی که چندی پیش توسط نخست وزیر و وزیرکشور و وزیر حمل و نقل ارتباطات قطر از آغاز فاز دوم توسعه بندر بعمل آمد، رئیس سازمان بنادر و کشتیرانی قطر اعلام کرد که بندر رویس از لحاظ پذیرش تعداد کشتی‌ها و ایجاد تحرک اقتصادی در صنعت واردات و صادرات به یک نقطه ی عطف و افتخار تبدیل شده است . وی افزود در راستای حرکت رو به رشد اقتصادی که اخیرا کشور شاهد آن بوده ، این بندر پذیرای کشتی و کالاهای مختلف و در حال اجرای نقش جدی و محوری رشد اقتصادی در کشور می‌باشد.

وزیر حمل و نقل و ارتباطات نیز در جریان این بازدید اظهار داشت بازارچه رویس نقش مهمی را در تجارت با کشورهای همسایه بازی می نماید و با اجرای پروژه‌های توسعه ای، این بندر توانست در سال  2017 به 2324 فروند انواع کشتی کوچک و متوسط حامل بیش از 14 هزار کانتینر خدمات بندری ارایه دهد که شامل محموله‌هایی همچون 582.9 هزار تن سنگ های تزیینی  و مصالح ساختمانی و 251 هزار راس دام و 92.5 تن از کالاهای عمومی‌بود. این طرح با ظرفیت 500 تا 1000 کانتینر شروع شده و در حال حاضر تا 20 هزار کانتینر توسعه پیدا کرده است. وی تایید کرد که در فاز دوم توسعه بندر، مساحت 156 هزار مترمربع جهت انبار محصولات خشک، یخچالی و منجمد در سطح گسترده اختصاص داده شده است و پیش بینی می‌شود تا 18 ماه آینده به بهره برداری برسد. به گفته وی در طولانی مدت حجم کلی صادرات و واردات از این بندر تا 3 برابر افزایش خواهد یافت. ضمنا بر اساس برنامه توسعه ای بندر رویس مقرر شده است که 300 لنگرگاه برای کشتی‌های صیادی تا سال 2020 ایجاد شود.

در جریان اجرای فاز سوم و آخر عملیات توسعه بندر، عمق حوضچه‌های داخلی و خارجی بندر به 10 متر افزایش خواهد یافت که در خلال آن لنگرگاه کشتی‌ها گسترش یافته و بندر بر اساس استانداردهای جهانی مورد نیاز برای لنگرانداختن انواع کشتی‌های کوچک ، متوسط و بزرگ آماده خواهد شد.

سازمان بنادر قطر اخیرا طی اطلاعیه ای از ارایه تسهیلات حمایتی بیشتر به تجار در بندر رویس خبر داد. بر اساس اطلاعیه فوق این سازمان با هدف رونق بخشیدن به تجارت، صادرات و واردات و استفاده از ظرفیت های بخش دریایی بندر رویس مشوق هایی ( از قبل افزایش ایام ارائه خدمات انبارداری مجانی در بندر  ) را در نظر گرفته است. هدف از اتخاذ این تصمیم، حمایت از بخش خصوصی و بر جسته نمودن نقش و جایگاه این بندر به عنوان دروازه مهم تامین نیازهای بازار به مواد غذایی، گوشت، مواد تازه و منجمد می‌باشد. طبق مصوبه فوق استفاده کنندگان از خدمات این بندر از این پس می‌توانند از دو برابر مدت مقرر برای حضور در  بندر رویس به صورت رایگان استفاده نمایند. بر همین اساس انبارداری رایگان برای کالاهای عمومی وارداتی از مدت 3 روز به 6 روز و همچنین برای کالاهای عمومی صادراتی از 5 روز به 10 روز افزایش داده شد. ضمنا برای کانتینر وارداتی، انبارداری رایگان از مدت 3 روز به مدت 5 روز افزایش یافته و برای کانتینرهای صادراتی از 5 روز به 7 روز ارتقاء یافت.

 

شرح	مدت زمان قدیم		مدت زمان جدید
	واردات	صادرات	واردات	صادرات
کانتینر	3 روز	5 روز	5 روز	7 روز
کالاهای عمومی	3 روز	5 روز	6 روز	10 روز

 

 عوارض گمرکی کشور قطر

ارزش کالا طبق مقررات تحت قانون گمرک و بندر محاسبه می‌شود. کالاهای ورودی به بندر رویس به طور معمول مشمول 5 درصد عوارض گمرکی بر اساس ارزش کالا (بر مبنای فاکتور و اسناد گواهی مبدا ) می‌باشند. در صورت نداشتن فاکتور،‌ ارزش کالا به صورت تخمینی توسط گمرک رویس تعیین می‌گردد. در مجموع عوارض گمرکی انواع کالاهای وارداتی به قطر به شرح ذیل می‌باشد:

- کالاهای عمومی:  5٪

- فولاد و آهن:  20٪

- اوره و آمونیاک: 30٪

- نوشیدنی‌های انرژی زا و مشروبات الکلی: 100٪

- کلیه دخانیات شامل انواع سیگار، تنباکو و مشتقات آن:  100٪

 

کالاهای ممنوع الورود به قطر

ورود کلیه کالاهای قابل اشتعال، مواد رادیواکتیو، مهمات و مواد منفجره، مواد مخدر، هرگونه کالا از کشورهای تحریم شده توسط دولت قطر، کالاهای ممنوعه و کالاهایی که نقض قوانین مربوط به حقوق مالکیت تجاری، صنعتی، هنری یا حقوق مالکیت معنوی هستند، به شدت ممنوع است.