دیپلماسی مجازی؛ ویروس کرونا

انتشار ویروس کرونا در حال آزمایش و امتحان گیری از بشر درتمامی ابعاد زندگی است . جدای از آنکه در همین فضای ایجاد شده ؛ برخی کشورها هم دیگر را عامل انتشار ویروس می نامند و به اتهام زنی ازیک سو و انکار از سوئی دیگر مشغولند ؛ واقعیت این است که در این درهم و برهمی روزگار ؛ فضاهای عمومی خلوت تر شده؛ ترددها کاهش یافته و سفر های رسمی دیپلماتیک و توریستی نیز به حداقل رسیده است .  تردیدی نیست که جهان دیپلماسی نیز تحت تاثیر این جریان قرار گرفته و با جهانگیر شدن ویروس کرونا، کنفرانس ها ؛ نشست ها و ملاقات ها یکی بعد از دیگری لغو شده و یا از طریق مجازی برگزار می‌شوند .

آینده دیپلماسی چگونه خواهد بود؟

قدر مسلم آنکه ؛ دیپلماسی توقف پذیر نیست . بدون تردید در جهان امروز؛ همکاریهای بین المللی هم در شرایط عادی و هم در شرایط بحرانی امری ضروری تلقی میگردند. حرکت بسوی فعال نمودن و عملیاتی کردن اهداف دیپلماسی از طریق فضای مجازی در حال حاضر یگانه راه فرار روست که با سه چالش عمده روبرو میباشند:

1-تکنولوژی مرتبط با سیستم مجازی :

علی رغم پیشرفت های شگفت انگیز در این حوزه ؛ هنوز پایگاههای مجازی پاسخگوی انتقال سریع و امن ارتباطات  در نشست ها و ملاقات ها نمیباشند. معمولا در ارتباط از طریق مجازی همواره در کنفرانس ها و یا ملاقاتهای دو جانبه با تکرار مکرر جمله * آیا صدای من شنیده میشود؟ * روبرو میباشیم که اساسا تمرکز کار مذاکراتی را مخدوش میکند . علاوه بر این ؛ دسترسی به یک سیستم اینترنتی پایدار و قابل بهره برداری در بسیاری از کشورهای جهان سوم وجود ندارد و  متاسفانه امروز و در شرایط کرونائی ؛ این فقدان تکنولوژی؛  دیپلماسی سنتی در این کشورها را نیز به حاشیه رانده است .

بدیهی است علی رغم پیشرفت های تکنولوژی در این حوزه ؛ تلاش بیشتر برای دستیابی به پایگاههای مجازی هوشمندتر؛ یک ضرورت است . چنانچه فاصله کیفی سیستم های هوشمند در میان کشورهای پیشرفته و کشورهای جهان سوم ترمیم نگردد ؛ جدائی قابل ملاحظه ای  در اجرای دیپلماسی جهانی مشاهده خواهد شد.

2- محو ماهیت دینامیک تعامل بشری:

 ملاقات ها و کنفرانس های مجازی تولید کننده یک دینامیک اجتماعی جدید ؛ متفاوت با دینامیک سنتی را به همراه آورده است . مفهوم بنیادی بشر یعنی حضور طبیعی و فیزیکی در دیدارها ؛ مذاکرت چهره به چهره ؛ غایب همیشگی سیستم مجازی است که تاثیرات جدی میتواند در بهداشت روان انسانها ایجاد کند. با عدم توان بکارگیری زبان بدن *1* در مذاکره ؛ عملا قدرت تاثیر گذاری بر طرف مخاطب و یا مخاطبین  با مشکلاتی روبرو می‌گردد. بنا بر این چنانچه قرار باشد که از فضای مجازی برای اهداف دیپلماسی بهره برداری شود ؛ نیاز به ایجاد پایگاههای مجازی بیشتر با تکنیک های پیشرفته تر از آنچه که در حال حاضر وجود دارد؛ میباشد.

3- امور تشریفاتی و پروتکلی :

آنچه که در دیپلماسی امروز حائز اهمیت فراوانی است ؛ رعایت تشریفات و پروتکل های ذیربط در سفرهای رسمی ؛ کنفرانس ها و ملاقات ها میباشند. دیدارهای مجازی تمامی ضوابط تشریفاتی دردیپلماسی را که قرن‌ها؛ جاری و ساری بوده ؛ به چالش کشیده است . دیپلماسی مجازی ثابت کرده است که به این بخش از اصول آن ( اصول تشریفاتی و پروتکلی ) کم اهمیت میدهد و فضا به عبارتی دیگر دوستانه تر است .

نتیجه :

در حالی که چالش های کنونی دیپلماسی در دنیای تعامل با کرونا قدری با مشکلات روبرو شده است ؛ لیکن باید اذعان داشت که ممکن است راه بازگشتی نباشد. بنابر این نیاز است که دیپلماسی به نوعی خود را با شرایط تنظیم نموده و جهان سیاست و روابط بین الملل ؛  دیپلماسی جدید پیوندی *2*که ترکیبی از دیپلماسی سنتی و دیپلماسی مجازی است را بپذیرد.

البته ؛ امید است که کرونا از زندگی انسانها محو گردد لیکن همین حضور هم هشدار لازم را به بشر داده که میبایستی در تمامی ابعاد زندگی ایده‌های جدیدی را پرورش داده و ابداع کند . در دیپلماسی نیز جستجو برای بکار گیری پروتکل های ترکیبی *3* مرکب از دیپلماسی سنتی + مجازی که  نگاهی ترکیبی جدیدی را بوجود میآورد؛ حائز اهمیت است.

منبع :

Article: Diplomacy goes virtual as the Coronavirus goes viral

پاورقی‌ها :  

*1*Body Language

*2*Hybrid Diplomacy

*3*Traditional+ Virtual Diplomacy