مروری بر بخش‌های اصلی اقتصاد آفریقای جنوبی

اقتصاد آفریقای جنوبی به لطف ثروت منابع معدنی و شرایط مطلوب کشاورزی و گردشگری و تغییرات ساختاری انجام شده در جهت تقویت مبانی تولید انرژی پاک، در حال حرکت به سمت جلو است.

از اوایل دهه 1990، رشد اقتصادی کره جنوبی بطور عمده مدیون بخش های تجارت خرد و کلان، معادن، گردشگری و ارتباطات بوده است ولی اکنون این کشور با تمرکز بیشتر بر فناوری، تجارت الکترونیکی، خدمات مالی و سایر خدمات، به سمت یک اقتصاد مبتنی بر دانش فنی در حال حرکت است.

از جمله بخش‌های کلیدی که به تولید ناخالص داخلی این کشور کمک می‌کنند و موتور اقتصادی آن را فعال نگه می‌دارند، تولید، تجارت عمده و خرده فروشی، خدمات مالی، حمل و نقل، معدن، کشاورزی، و گردشگری است. همچنین با حرکت کشور به سمت تولید انرژی پاک، اقتصاد سبز به طور فزاینده‌ای در حال برجسته شدن است.

در ذیل به تعدادی از این بخش‌ها اشاره می‌شود.

معدن و مواد معدنی

آفریقای جنوبی به برخورداری از معادن فراوان در جهان شهرت دارد و با در اختیار داشتن این منابع بخش قابل توجهی از تولید و ذخایر جهانی را با ارزش تخمینی 20.3 تریلیون رند به خود اختصاص داده است. برآورد می‌شود که این کشور پنجمین بخش بزرگ معدن در جهان از نظر ارزش تولید ناخالص داخلی را داشته باشد. این بخش در حدود 10 درصد به تولید ناخالص داخی کشور کمک می‌کند.

منابع معدنی مختلف نظیر فلزات گران بها و مواد معدنی، مواد معدنی سوختی، فلزات و مواد معدنی آهنی و غیر آهنی و مواد معدنی صنعتی در این کشور مورد بهره برداری قرار می‌گیرند. فقط دو منبع استراتژیک - نفت خام و بوکسیت - در این کشور در دسترس نیست.

از نقاط قوت آفریقای جنوبی می‌توان به سطح بالایی از تخصص فنی و تولیدی و فعالیت‌های تحقیق و توسعه جامع اشاره کرد. این کشور همچنین دارای امکانات اولیه پردازش درجه یک برای طلا، پلاتین، فولاد کربن، فولاد ضد زنگ و آلومینیوم در کلاس جهانی است. آفریقای جنوبی همچنین یک پیشرو جهانی در فناوری‌های جدید است، نظیر پردازش فوق العاده سنگ آهن بی کیفیت که آن را به آهن با کیفیت بالا تبدیل می‌کند.

استخراج معادن همچنان مهمترین درآمد ارزی محسوب می‌شود و بیش از یک سوم صادرات را طلا تشکیل می‌دهد. آفریقای جنوبی همچنین تولید کننده عمده زغال سنگ، منگنز، کروم، پلاتین و الماس است. آفریقای جنوبی بزرگترین تولید کننده پلاتین در جهان است و چهارمین صنعت بزرگ الماس در جهان را دارد. فقط کشورهای بوتسوانا، کانادا و روسیه الماس بیشتری از آفریقای جنوبی تولید می‌کنند.

صنعت معدن و صنایع وابسته به آن، برای توسعه اقتصادی آفریقای جنوبی بسیار مهم است زیرا به طور قابل توجهی به فعالیت اقتصادی، ایجاد شغل و درآمد ارزی آن کمک می‌کنند. این کشور در حالی که بزرگترین ذخایر فلزات و سنگ منگنز در گروه پلاتین را در اختیار دارد، پتانسیل قابل توجهی برای کشف سایر ذخایر کلاس جهانی در مناطقی دارد که هنوز به طور کامل بررسی نشده است.

آفریقای جنوبی نیز برای ورود به استخراج معادن کمیاب در منطقه ناموکولاند علاقه نشان داده است. در حال حاضر استخراج معادن کمیاب تحت کنترل چین است که حدود 90٪ از منابع موجود مواد معدنی کمیاب خاکی را کنترل می‌کند. مواد معدنی کمیاب خاکی از اهمیت استراتژیک برخوردارند زیرا ذرات جزئی مورد استفاده در تلفن‌های هوشمند، سلاح‌های پیشرفته، اتومبیل‌های برقی و موارد الکترونیکی دیگر هستند.

فرصت‌های سودآوری برای فرآوری پایین دستی و افزایش ارزش محلی برای آهن، فولاد کربن، فولاد ضد زنگ، آلومینیوم، فلزات گروه پلاتین و طلا وجود دارد. طیف گسترده‌ای از مواد برای جواهرات در دسترس است، از جمله طلا، پلاتین، الماس، چشم ببر و انواع دیگر سنگ‌های نیمه قیمتی.

بخش مالی

بخش خدمات مالی آفریقای جنوبی دارای ده‌ها موسسه داخلی و خارجی است که طیف گسترده‌ای از خدمات از جمله تجارت، خرده فروشی و تجارت بانکی، وام‌های رهنی، بیمه و سرمایه گذاری ارائه می‌دهند.

سیستم بانکی آفریقای جنوبی به خوبی توسعه یافته و به طور موثری تنظیم شده است، که شامل بانک مرکزی، چند بانک بزرگ قوی و مؤسسات سرمایه گذاری و تعدادی بانک کوچکتر است. سرمایه گذاری و بانکداری تجاری رقابتی است.

بخش بانکی کشور با بخش‌های صنعتی هماهنگی مطلوبی دارد. بسیاری از بانک‌ها و مؤسسات سرمایه گذاری خارجی طی دهه گذشته فعالیت خود را در آفریقای جنوبی آغاز کرده‌اند. تسهیلات بانکداری الکترونیکی گسترده است و شبکه سراسری خودپرداز و امکانات بانکداری اینترنتی در دسترس می‌باشد.

بخش تولید

آفریقای جنوبی یک پایگاه تولید متنوع ایجاد کرده است که پایداری و ظرفیت خود را برای رقابت در اقتصاد جهانی نشان داده است. بخش تولید فرصتی برای سرعت بخشیدن به رشد و توسعه کشور فراهم می‌کند.

این بخش بیش از 10 درصد از تولید ناخالص داخلی آفریقای جنوبی را تشکیل می‌دهد. به ازای هر یک رند سرمایه گذاری در تولید، 1.13 رند ارزش افزوده به اقتصاد آفریقای جنوبی وارد می‌شود.

در صنعت، صنایعی مانند خودرو، مواد شیمیایی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، الکترونیک، فلزات، منسوجات، پوشاک و کفش تحت سلطه تولید قرار دارند. صنعت خودروی آفریقای جنوبی یکی از بزرگترین بخش‌های تولیدی این کشور است و برای فرصت‌های سرمایه گذاری بسیار مناسب می‌باشد.

کشاورزی

کشاورزی برای اقتصاد از اهمیت حیاتی برخوردار است. تخمین زده می‌شود که حدود 8.5 میلیون سکنه آفریقای جنوبی برای اشتغال و درآمد خود به طور مستقیم یا غیرمستقیم به کشاورزی وابسته باشند. در مناطق دور افتاده روستایی آفریقای جنوبی هم کشاورزی تجاری بخوبی توسعه یافته و هم تولید معیشتی بیشتری دارد.

آفریقای جنوبی با مساحت تقریبی 1.2 میلیون کیلومتر مربع، دارای هفت منطقه آب و هوایی، از مدیترانه‌ای تا نیمه گرمسیری تا نیمه بیابانی است. این تنوع زیستی، همراه با یک خط ساحلی 3000 کیلومتری و هفت بندر تجاری، پرورش طیف گسترده‌ای از محصولات دریایی و کشاورزی، مرکبات و میوه‌های نیمه گرمسیری، تا غلات، پشم، دام و شکار را فراهم آورده است. فعالیت‌های کشاورزی از تولید محصولات فشرده و کشاورزی مختلط در باران‌های زمستانی و مناطق پر باران تابستانی تا دامداری در بوته زارها و مناطق خشک متنوع است.

ذرت بیشترین محصول کشاورزی تولیدی است و پس از آن گندم، جو دوسر، نیشکر و آفتابگردان قرار دارند. دولت در حال تدوین برنامه‌هایی برای ترویج کشاورزی در مقیاس کوچک و تقویت اشتغال زایی است. مرکبات و میوه‌های برگریز و گل‌های تولید داخل صادر می‌شود.

آفریقای جنوبی نه تنها در کلیه محصولات عمده کشاورزی خودکفاست بلکه یک صادر کننده خالص مواد غذایی نیز می‌باشد. این امر از این جهت حائز اهمیت است که کشاورزی برای اقتصاد و توسعه منطقه جنوب آفریقا از اهمیت حیاتی برخوردار می‌باشد.

دولت آفریقای جنوبی از برنامه‌هایی برای ترویج کشاورزی در مقیاس کوچک تجاری و همچنین از مالکان کوچک در زمین‌های حاصل از اصلاحات ارضی پشتیبانی می‌کند.

فرآوری محصولات کشاورزی یکی از صنایع کلیدی در این بخش است که شامل فرآوری آبزیان و ماهیان، گوشت‌، آجیل، گیاهان و میوه‌ها است. تولید و صادرات محصولات قنادی و فرآوری الیاف طبیعی پنبه، کنف، سیزال، و آناناس نیز صورت می‌گیرد.

صنایع غذایی و کشاورزی آفریقای جنوبی دارای مزایای رقابتی زیادی است که این کشور را به یک شریک تجاری مهم و یک مقصد مناسب برای سرمایه گذاری تبدیل کرده است. زیرساخت‌های کلاس جهانی، تقابل فصلی با اروپا، تنوع زیستی گسترده و منابع دریایی و هزینه‌های رقابتی ورودی، این کشور را به یک بازیگر اصلی در بازارهای جهانی تبدیل کرده است.

سفر و گردشگری

جهانگردی به عنوان یک موتور مدرن برای رشد شناخته می‌شود و یکی از بزرگترین صنایع در جهان است. گردشگری علاوه بر اینکه یک صنعت پر کار است، این ظرفیت را دارد که باعث افزایش درآمد صادرات در یک فضای تجاری شود که به طور کلی کمتر از صادرات کالا دچار تغییر می‌شود.

شورای جهانی سفر و جهانگردی (WTTC) اعلام کرده است که مسافرت و گردشگری در آفریقای جنوبی بطور مستقیم افراد بیشتری را به نسبت بخش‌های معدن، خدمات ارتباطی، تولید خودرو و تولید مواد شیمیایی استخدام می‌کند.

در سال‌های اخیر سه استان پر بازدید جهانگردان بین المللی، خاوتنگ با 4.3 میلیون بازدید کننده، کیپ غربی با 1.5 میلیون بازدید کننده و لیمپوپو با 1.4 میلیون تن بوده‌اند. در ارقام گردشگری داخلی، لیمپوپو با 8.3 میلیون بازدید کننده پیشتاز و پس از آن خاوتنگ با 4.4 میلیون و کوازولو-ناتال با 4.2 میلیون تن قرار دارند.

طبق آمار چند سال گذشته، این بخش از 702.824 شغل مستقیم و بیش از 1.5 میلیون شغل پشتیبانی می‌کند. پیش بینی می‌شود که تا سال 2026 تعداد مشاغل مستقیم ایجاد شده به 1 میلیون تن در مقابل بیش از 2.26 میلیون شغل کلانی که توسط این بخش پشتیبانی می‌شوند، برسد.

آفریقای جنوبی همچنان بر گردشگری تجاری به عنوان بخشی با پتانسیل رشد قابل توجه تمرکز دارد. این کشور در میان 15 مقصد برتر رویدادهای تجاری طولانی مدت در جهان قرار دارد و بهترین مقصد رویدادهای تجاری در آفریقا است.

زیرساخت‌های پیشرفته آفریقای جنوبی همراه با مناظر چشم نواز، تنوع زیستی غنی، آب و هوای آفتابی، تنوع فرهنگی و شهرت در ارائه تجارب ارزشمند پولی، این کشور را به یکی از سریعترین رشد مقاصد گردشگری جهان تبدیل کرده است.

تجارت عمده و خرده فروشی

تجارت خرده فروشی در زمینه‌های محصولات غذایی، نوشیدنی، دخانیات، دارویی و پزشکی، لوازم آرایشی و بهداشتی، فروشندگان عمومی، منسوجات، پوشاک، کفش، کالاهای چرمی، مبلمان خانگی، لوازم و تجهیزات، سخت افزار، رنگ و شیشه و همچنین فروشندگان مختلف دیگر در کالاهای متفرقه رواج دارد.

از جمله گروه‌های عمده خرده فروش می‌توان به Edcon، Massmart، Pick n Pay، Shoprite Checkers، Mr Price Group، Foschini Group و JD Group اشاره کرد.