طرح یکپارچه سازی نهادهای متولی کارآفرینی و اشتغال زایی در سنگال

سنگال طی دهه اخیر به دلیل وجود نیروی انسانی جوان و جویای کار همواره با معضل اشتغال جوانان و زنان مواجه بوده است. در این راستا دولت سنگال در سال 2015 برنامه کارآفرینی جوانان سنگال (PSEJ ) را در راستای اصلاحات ساختاری در عرصه آموزش عالی با توجه به نیازهای اقتصادی برنامه سنگال در حال ظهور (PSE) تدوین و به مورد اجرا گذاشت.

این یک برنامه توسعه اقتصادی ملی است که توسط دولت سنگال سازماندهی و تامین مالی می‌شود و ماموریت آن تسهیل ایجاد کسب و کار با ارائه خدمات آموزشی، پشتیبانی فنی و مالی، مشاوره و خدمات به کارآفرینان جوان است.

با توجه به وجود صندوقهای متعدد و عدم انسجام لازم بین نهادهای متولی تامین مالی در بخش اشتغال سنگال و به منظور یکپارچگی مدیریتی و ایجاد وحدت رویه برای ارتقای کارآفرینی در تاریخ 12 آوریل 2023 « مکی سال » رئیس جمهور سنگال در جلسه شورای وزیران از « آمادو با » نخست وزیر خواست که با همکاری وزرای ذیربط نسبت به ادغام صندوق های «نمایندگی عمومی‌ کارآفرینی سریع زنان و جوانان» (DER/FJ)، صندوق تامین مالی آموزش حرفه ای و فنی (3FPT)، آژانس ملی ارتقای اشتغال جوانان (ANPEJ)، آژانس ارتقاء و توسعه صنایع دستی (APDA)، صندوق تضمین سرمایه گذاری‌های اولویت دار ( FONGIP)، برنامه توسعه مالی خرد اسلامی در سنگال (PROMISE) و صندوق ملی مالی خرد اسلامی   (FONAMIF) و سایر صندوق های مربوط به کارآفرینی به ویژه کارآفرینی زنان تا پایان ماه می 2023 اقدام نماید. این ابتکار یکپارچه سازی سیستم های کارآفرینی با افزایش کارآمدی دولت در تامین مالی نهادهای کارآفرین صورت می‌گیرد. وی همچنین از نخست وزیر خواست تا با حضور کارآفرینان بخش های دولتی و خصوصی نشستی را در چارچوب تحقق محور شماره یک ( توسعه اشتغال ) طرح سنگال نوظهور (Pse) با حضور همه نهادهای ذیربط برگزار کند. همچنین رئیس جمهور از اقدام همه نهادهای عمومی درگیر در پیدایش فرهنگ ملی کارآفرینی استقبال کرد و از وزارتخانه‌ها و ساختارهای مربوطه خواست تا همکاری خود را در جهت کمک به دولت در زمینه آموزش و تامین مالی کارآفرینی افزایش دهند. در این راستا مکی سال از نخست وزیر خواست تا قبل از تاریخ مذکور روند یکسان سازی سیستم های اطلاعاتی ساختارهای عمومی حامی‌ کارآفرینی را انجام دهد. علاوه بر این رئیس جمهور سنگال بر نیاز به ادامه تلاش ها برای تدوین یک برنامه ملی جهت ارتقای کارآفرینی حول محور یکپارچه سازی اقدامات توسط دولت و مرجعیت سنگال در زمینه کارآفرینی تاکید نمود.

در این گزارش تلاش می‌شود نخست به تبیین برنامه کارآفرینی جوانان سنگال پرداخته شود و سپس به توضیح نهادهایی مبادرت گردد که وظیفه کارآفرینی و اشتغال زایی در سنگال را به عهده دارند و موضوع رویکرد ادغام دولت سنگال هستند.

مبحث نخست: برنامه سنگال برای کارآفرینی جوانان

الف) ماموریت ها

-آموزش حرفه‌های کارآفرین در حوزه‌های اولویت دار اقتصاد سنگال.

- حمایت از کارآفرینان جوان پروژه در ایجاد و توسعه مشاغل پایدار در سراسر قلمرو ملی.

- آموزش کارآفرینی حرفه ای برای جوانان.

- ایجاد یک پیوند بین شرکت ها و جوانان.

- معرفی نسل جدیدی از رهبران و کارآفرینان سنگالی.

- حمایت از فارغ التحصیلان منتخب در بخش های تولیدی اولویت دار برنامه سنگال نوظهور (کشاورزی، ماهیگیری، اصلاح نژاد، کشت و صنعت، فناوری اطلاعات و ارتباطات، معدن، مسکن، انرژی، حمل و نقل و تدارکات، صنایع فرهنگی و خلاق و غیره).

- ظرفیت سازی و پشتیبانی از استعدادها در بخش های خاص مانند اینترنت، هوش مصنوعی، روباتیک، چاپ سه بعدی، انرژی‌های تجدیدپذیر و غیره از طریق آزمایشگاه‌های تخصصی مجهز بر اساس استانداردهای بین المللی.

ب) استلزامات تحول ساختاری

برنامه سنگال برای کارآفرینی جوانان (PSEJ) مستلزم تغییرات ساختاری از جمله در موارد ذیل است:

- افزایش مشارکت بخش خصوصی در سیستم های آموزشی.

- تنوع و حرفه ای کردن دوره‌های آموزشی، دانشگاهی و آموزشی.

- تقویت برنامه‌های کاری و مطالعاتی، کارآموزی و مشارکت بهتر متخصصان در امر آموزش.

ذینفعان این برنامه دانش‌‌آموزان دبیرستانی و همچنین شرکت‌هایی در بخش‌های حرفه‌ای که در استراتژی توسعه جدید هدف قرار گرفته‌اند خواهند بود. این برنامه به‌ طور غیرمستقیم بر کل جمعیت سنگال تأثیر می‌گذارد به‌ویژه از طریق تأثیر بر شکل‌گیری پایدار سرمایه انسانی. همچنین در شرایط رشد اقتصادی ثابت، موقعیت‌های زیادی در بخش‌هایی مانند فرآوری کشاورزی، ساخت‌وساز و غیره وجود دارد که ایجاد ارتباط جدید بین شرکت‌ها و جوانان را ضروری می‌سازد که این امر راه‌های جدید برای رشد از طریق خوداشتغالی خواهد بود. به منظور عملیاتی کردن این برنامه اصلاحاتی حول برنامه عملیاتی به عمل آمده است که شامل برنامه اصلاح ارائه آموزش عالی ضمن خدمتPSE (PROFsup-PSE) می‌باشد و امکان همراستایی آموزش عالی با نیازهای اقتصادی و برآوردن اهداف خاص اصلاحات را فراهم می‌کند. از سوی دیگر برنامه کارآفرینی جوانان سنگال (PSEJ) برنامه ای متشکل از پیشنهادهای آموزشی است که با نیازهای خرد و کلان اقتصادی هماهنگ شده است تا جوانان سنگالی را به خود کارآفرین تبدیل کند. هدف برنامه راه اندازی آموزشهای فنی و حرفه ای برای فارغ التحصیلان جوان است. هدف آن آموزش مدیران کارآفرین جوان می‌باشد که قادر به ورود به بخش های مختلف بازار کار و تقویت و رشد بافت اقتصادی شرکتهای کوچک و متوسط باشند. در این برنامه طیف گسترده ای از مشارکت نهادهای دولتی و خصوصی وجود دارند که عبارتند از: وزارت آموزش عالی، تحقیقات و نوآوری ، وزارت مسئول طرح سنگال در حال ظهور، وزارتخانه‌های کشاورزی، دامپروری، جوانان و اشتغال، سازمان آموزش حرفه ای و صنایع دستی، موسسه تحقیقات کشاورزی، موسسه فناوری غذایی، آژانس ملی آبزی پروری، رصدخانه کیفیت خدمات مالی ، مرکز آموزش حرفه‌های امور بندری و لجستیکی.

 

در این رهگذر، ساختارهای ارتقای اشتغال و کارآفرینی، شامل: اتاق های بازرگانی و صنایع بهمراه تشکل های حرفه ای. بخش خصوصی، موسسات بین المللی و سازمان‌های غیر دولتی، صاحبان حرف و کسب و کار و شبکه‌های تخصصی کاریابی خارجی می‌شود.

بر اساس این برنامه، دوره‌های آموزشی بر اساس کیفیت پروژه، ارتباط پروژه با اهداف ESP، و ماهیت نوآورانه پروژه برای سال 2023 در عرصه‌های کشاورزی و دامپروری (کشاورزی، دامداری، ماهیگیری و آبزی پروری، فرآوری کشاورزی و غیره)، فناوری اطلاعات، انرژی بهداشت و سلامت، محیط زیست برنامه ریزی شده است. داوطلبان منتخب از آموزش رایگان در زمینه کارآفرینی و آموزش فنی و حرفه ای در بخش فعالیت خود بهره مند خواهند شد. این آموزش به دو صورت حضوری و از راه دور انجام می‌شود و توسط متخصصانی که در بخش های مورد نظر کار می‌کنند ارائه می‌گردد. علاوه بر این، برنامه همچنین پشتیبانی‌های خاصی را ارائه می دهد که عبارتند از : تدریس، راهنمایی، رسمی سازی اداری و قانونی و پشتیبانی مشاوره ای در مورد موضوعات مختلف از قبیل: ایجاد کسب و کار، مدیریت اداری و مالی، مالیات، دسترسی به بازارها و غیره.

مبحث دوم: نهادهای کارآفرینی و اشتغال زایی در سنگال

در سنگال نهادهای مختلفی برای کارآفرینی و ایجاد کسب و کار وجود دارند که از جمله آنها می‌توان به نهادهای ذیل اشاره نمود:

الف) نمایندگی عمومی‌ کارآفرینی سریع زنان و جوانان (DER/FJ) : ساختاری است وابسته به دبیرخانه عمومی ریاست جمهوری سنگال که به موجب فرمان شماره 2017-2135 مورخ 15 نوامبر 2017 ایجاد شد و دارای وظایف ذیل است :

• تعریف و اجرای راهبردهای ارتقای خوداشتغالی جوانان و زنان.
• بسیج منابع و تامین مالی پروژه‌های ایجاد کسب و کار و فعالیت های درآمدزا.
• تقویت ظرفیت های فنی و مدیریتی ذینفعان.
• نظارت و ارزیابی پروژه‌ها.

هدف این نهاد مداخله موثر در موضوعات تامین مالی کارآفرینی، ایجاد شغل و ثروت، شمول اقتصادی و مالی و همچنین برابری اجتماعی و سرزمینی است. در واقع تشکیل نهاد از آنجا ناشی می‌شود که کارآفرینی غیررسمی جایگاه برتری در اقتصاد سنگال دارد و رسمی‌شدن آن باعث می‌شود که زنان و جوانان درگیر موضوع اشتغال شوند. بنابراین هزینه بالای کسب اعتبارات لازم، ضمانت‌های الزام‌آور و دسترسی به مکانیسم‌های پشتیبانی مالی از دیگر موانعی است که نمایندگی قصد دارد آنها را برطرف کند. اهداف نمایندگی با جهت‌گیری‌های برنامه اقدام تعدیل‌شده و تسریع‌شده (PAP2A) در چارچوب دستورالعمل‌های جدید برای عملیاتی‌سازی طرح سنگال در حال ظهور (PSE) تا سال 2030 مطابقت دارد.

ب) صندوق توسعه آموزش فنی و حرفه ای ( FONDEF ) : این صندوق توسط فرمان شماره 2005-2004 مورخ 3 مارس 2005 ایجاد شد و ابزاری است که توسط دولت سنگال برای پشتیبانی فنی و تأمین مالی آموزش مداوم فنی و حرفه ای راه اندازی شده است. این نهاد در حمایت از شرکت ها در توسعه و اجرای پروژه‌های آموزش فنی و حرفه ای فعال می‌باشد. ارتقای آموزش مداوم و ادغام اجتماعی و حرفه ای جوانان دو هدف اصلی است که این نهاد در ماموریت خود برای توسعه آموزش های فنی و حرفه ای در سنگال تعیین کرده است.

ماموریتهای نهاد مذکور عبارتند از:

 - کمک به توسعه آموزش های فنی و حرفه ای بطور مستمر به منظور پاسخگویی به تقاضای بازار اشتغال.

- ترویج ساختار عرضه و تقاضا برای ادامه آموزش فنی و حرفه ای.

- تامین مالی پروژه‌های آموزش فنی و حرفه ای بطور مستمر.

- انجام تحقیق و توسعه در زمینه آموزشهای فنی و  حرفه ای بطور مداوم.

پ) آژانس ترویج و توسعه صنایع دستی: این نهاد توسط فرمان شماره 2002-934 در 10 اکتبر 2002 ایجاد شد و یک ساختار اداری مستقل است که تحت اختیار وزارت صنایع دستی قرار دارد. هدف کلی این نهاد افزایش سطح رقابت پذیری بخش صنایع دستی سنگال از طریق تامین مالی بخش صنایع دستی  و نیز توسعه و بهره برداری از سایت ها، زیرساخت ها و خدمات برای ارتقای هنر و صنایع دستی است.

ت) برنامه توسعه مالی خرد اسلامی در سنگال (PROMISE) : ماموریت این برنامه فعالیت های مالی خرد اسلامی است که برای بهبود صنعت خدمات مالی اسلامی در سنگال فعالیت می‌کند و حوزه‌های مختلف آن عبارتند از:

- حمایت از ایجاد یک چارچوب قانونی برای تأمین مالی خرد اسلامی‌ با هدف ارتقاء دسترسی به تأمین مالی خرد اسلامی.

- ایجاد ظرفیت‌های مؤسسات مالی خرد مشارکت‌کننده و ذینفعان هدف.

- بهبود کیفیت عرضه خدمات مالی اسلامی و توسعه کانال های توزیع آن برای پاسخگویی به تقاضای ملی.

- تقویت ساختار تقاضا برای تامین مالی خرد اسلامی.

ث) صندوق اعتبارات خرد ملی ( FONAMIF ) : اهداف این نهاد عبارتند از:

- حمایت از تامین مالی خرد با ایجاد مکانیسم های تامین مالی و نظارت در جهت تسهیل دسترسی کارآفرینان خرد از پشتیبانی فنی.

- افزایش ظرفیت های فنی و مالی به نفع جوانان، زنان و به ویژه جمعیت های آسیب پذیر.

- اجرای طرح سنگال نوظهور در فرآیند تقویت اقتصاد از طریق تحقق اراده مقامات برای مشارکت در رشد اقتصادی با کاهش قابل توجه نابرابری‌های اجتماعی.

- دسترسی به منابع مالی بصورت پایدار با هزینه کمتر.

- ادغام منابع ساختارهای نظارتی و مالی عمومی.

ج) آژانس ملی ارتقای اشتغال جوانان (ANPEJ) : نهاد مذکور در تاریخ 9 ژانویه 2014 در جهت  اجرای سیاست های دولت در زمینه ساماندهی نهادهای متولی امر اشتغال و نیز ارتقای اشتغال جوانان ایجاد شد. این آژانس در راستای اجرای ماموریتهای محوله برای برآوردن بهتر انتظارات جویندگان کار جوان با حمایت قابل توجه شرکای خود بر ارائه بسته‌های خدمات مالی، غیر مالی و ظرفیت سازی  برای توانمندسازی جوانان از طریق خود اشتغالی تمرکز می‌کند. ماموریتهای آژانس عبارتند از:

- مشارکت در اجرای سیاست اشتغال جوانان.

- مداخله در بازار کار به منظور ارتقای اشتغال جوانان.

- کمک به جوانانی که به دنبال کار، آموزش یا مشاوره حرفه ای هستند.

- اطلاع رسانی و راهنمایی جوانان جویای کار.

- کمک به کارفرمایان در تلاش برای استخدام جوانان.

- ایجاد یک پایگاه داده شامل فهرست ایده‌ها برای ایجاد شغل و کسب و کار.

- کمک به جوانان در ایجاد فعالیت های مولد.

چ) صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری‌های اولویت‌دار( FONGIP): دولت سنگال طی حکمی در ماه می 2013 صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری‌های اولویت‌دار را به عنوان یک آژانس دولتی و یک صندوق تضمینی با اعتبار بیش از 500 میلیارد فرانک سیفا و به عنوان اهرمی‌ برای بسیج منابع مالی عمومی و خصوصی برای بنگاه‌های کوچک و متوسط و با هدف ایجاد آسایش بیشتر برای مؤسسات مالی و ارتقای توان رقابت پذیری اقتصاد سنگال ایجاد کرد. تشکیل این صندوق نوعی نوآوری و پاسخی مناسب محسوب می‌شد که موجب کاهش خطرات مرتبط با اعطای وام به شرکت های کوچک و متوسط، تکمیل سازوکار مداخله موسسات مالی به نفع شرکت های کوچک و متوسط و بهبود نرخ های بهره می‌شد که در حال حاضر توسط مؤسسات مالی اعمال می‌گردد. این صندوق به منظور بهبود شرایط تامین مالی برای فعالان اقتصادی شاغل در بخش های اولویت دار و با هدف افزایش پایدار بهره وری در بلندمدت ایجاد شد. در حال حاضر صندوق ضمانت سرمایه گذاری اولویت دار ضمن ارتقای رقابت پذیری طیف وسیع تری از فعالان اقتصادی، به تقویت بخش های مولد رشد کمک می‌کند.