چالش آفریقا در انطباق با استانداردهای هوانوردی سبز اروپا
اتحادیه اروپا روی سوخت پایدار هوانوردی به عنوان اهرمیکلیدی برای کربنزدایی از حمل و نقل هوایی در کوتاهمدت و میانمدت حساب میکند، اما در آفریقا، این گذار چالشی سخت برای خطوط هوایی است.
در اواخر اکتبر، کنیا ایرویز از اتمام موفقیتآمیز اولین پرواز خود بین نایروبی و کیپ تاون با ۵۰ درصد سوخت ترکیبی پایدار (SAF) خبر داد. این یک نقطه عطف مهم برای این شرکت هواپیمایی است که در سال ۲۰۲۳ به اولین شرکت هواپیمایی آفریقایی تبدیل شد که یک پرواز طولانی (نایروبی-آمستردام) با سوخت ترکیبی پایدار انجام داد. در حالی که این ابتکار، هدف کنیا ایرویز را برای قرار دادن خود به عنوان یک پیشگام قارهای در استفاده از سوخت ترکیبی پایدار تأیید میکند، در عین حال در چارچوب تغییرات نظارتی اعمال شده توسط اتحادیه اروپا نیز قرار میگیرد.
از اول ژانویه ۲۰۲۵، مقررات هوانوردی RefuelEU، اپراتورهای هواپیمایی را که از فرودگاههای اروپایی خارج میشوند، ملزم به استفاده از سوخت حاوی حداقل ۲ درصد سوخت ترکیبی پایدار کرده است. این سوخت جایگزین، که از روغنهای پختوپز استفاده شده، ضایعات کشاورزی یا زیست توده تولید میشود، میتواند بدون نیاز به هیچ گونه تغییر فنی در موتورها، جایگزین نفت سفید معمولی شود. طبق اهداف اروپایی، این حداقل سهم باید به تدریج در سال ۲۰۳۰ به ۶ درصد، در سال ۲۰۳۵ به ۲۰ درصد و سپس در سال ۲۰۵۰ به ۷۰ درصد برسد.
یک معادله اقتصادی پیچیده
در حالی که هدف اروپا کاهش کربن در حمل و نقل هوایی است، چالشهای جدی برای خطوط هوایی آفریقایی ایجاد میکند که در حال حاضر با هزینههای عملیاتی بالایی روبرو هستند. در این قاره، هزینه نفت سفید به طور متوسط ۱۷ درصد بیشتر از سایر نقاط جهان است. طبق اعلام انجمن بینالمللی حمل و نقل هوایی (IATA)، هزینههای بیمه و نگهداری ۶ تا ۱۰ درصد بیشتر از میانگین جهانی و مالیات و عوارض ۱۲ تا ۱۵ درصد بیشتر است. در نتیجه، حاشیه سود در مقایسه با سایر نقاط جهان به طور قابل توجهی کاهش مییابد. در سال ۲۰۲۴، IATA تخمین زد که خطوط هوایی آفریقایی به طور متوسط تنها ۱ دلار سود خالص به ازای هر مسافر کسب خواهند کرد، در حالی که این رقم در خاورمیانه ۲۷ دلار و در سطح جهانی ۷.۲۰ دلار است. در این زمینه، استفاده از سوختهای فسیلی - دو تا پنج برابر گرانتر از نفت سفید فسیلی - یک دردسر مالی واقعی است، به خصوص برای شرکتهایی که به اروپا خدمات ارائه میدهند.
عبدالرحمن برته، دبیرکل انجمن خطوط هوایی آفریقا (AFRAA)، در آخرین مجمع عمومی یاتا که ژوئن گذشته در دهلی نو برگزار شد، به آژانس اکوفین گفت: حتی اگر از این اهداف اقلیمی حمایت کنیم، مهم است که به یاد داشته باشیم هزینه SAF بسیار بالاست. شرکتهای اروپایی و آمریکایی که سودآور هستند، میتوانند از پس این گذار برآیند. این در مورد شرکتهای آفریقایی صدق نمیکند، که اکثر آنها سودآور نیستند. آنها بدون حمایت مالی قوی قادر به پذیرش SAF نخواهند بود، هرچند تولید محلی گزینه مناسبی برای کاهش نهایی هزینههای واردات است، اما واقعیت فعلی همچنان محدود است. با وجود منابع فراوان زیست توده و پسماندهای کشاورزی، تنها پنج پروژه تولید SAF در این قاره شناسایی شده است. ظرفیت تولید پیشبینیشده تا سال ۲۰۳۰ به سختی به ۰.۶ میلیون تن میرسد که در مقایسه با ۱۲ میلیون تن در اروپا و ۳۰ میلیون تن در آمریکا، بسیار کم است
سازگاری تحت محدودیت
در مواجهه با لازمالاجرا شدن مقررات اروپایی، چندین شرکت هواپیمایی آفریقایی با وجود رعایت قابل توجه و محدودیتهای هزینه، در تلاش برای سازگاری با آن هستند. علاوه بر کنیا ایرویز، رویال ایر مراکش در فوریه ۲۰۲۵ با اولین پرواز مراکش-پاریس خود که با نیروی هوایی سلطنتی (SAF) و با همکاری ویوو انرژی انجام شد، پس از یک آزمایش اولیه بین کازابلانکا و داکار در سال ۲۰۲۳، به نقطه عطفی دست یافت. خطوط هوایی اتیوپی نیز در حال ادغام SAF در استراتژی توسعه خود است و در هواپیماهای سازگار سرمایهگذاری میکند. اخیراً، در ۲۴ اکتبر، ایر ساحل عاج اولین فروند از دو ایرباس A۳۳۰-۹۰۰neo خود را که قادر به کار با حداکثر ۵۰ درصد سوخت ترکیبی پایدار هستند، تحویل گرفت. فراتر از این اقدامات جداگانه، کنیا ایرویز و KLM Royal Dutch Airlines ماه گذشته اولین نقشه راه منطقهای آفریقا برای سوختهای پایدار هوافضا را راهاندازی کردند. این ابتکار با هدف تقویت تولید محلی، ادغام سوختهای کمکربن در عملیات پرواز و کاهش انتشار گازهای گلخانهای تا ۸۰ درصد در کل چرخه عمر هواپیماها انجام میشود.
حال باید دید که در آینده، آیا این حرکت منجر به ظهور یک اکوسیستم سوخت پایدار واقعی آفریقایی خواهد شد که نه تنها قادر به برآورده کردن الزامات اروپا باشد، بلکه بتواند خطوط هوایی منطقهای را در صنعتی که در حال تحول سریع انرژی است، سرپا نگه دارد یا خیر.
منبع:
https://www.latribune.fr/article/afrique/11395228275649/normes-de-l-europe-sur-les-carburants-verts-dans-l-aviation-le-casse-tete-africain