اقتصاددان تونسی: افزایش قیمت نفت تونس را با بحران مالی و گزینههای دردناکی مواجه می کند
آقای رضا شکندالی اقتصاددان تونسی معتقد است که جنگ کنونی در غرب آسیا در حال عبور از مواجهه نظامی به جنگ اقتصادی است و دو طرف درگیری تلاش خود را بر کنترل تنگه هرمز معطوف کرده اند. وی در برنامه ای رادیویی اظهار داشت که ایران به دنبال فرسایشی کردن این جنگ برای اعمال فشار بین المللی بر آمریکا و آمریکا به دنبال کاهش هزینههای جنگ و افزایش هزینههای رقبایش است. به گفته وی دولت تونس بودجه سال ۲۰۲۶ خود را بر اساس نفت ۶۴ دلاری بسته بود که اکنون شاهد اختلاف بیش از ۴۰ دلاری آن با قیمت بازار هستیم و در نتیجه تونس با تداوم این وضعیت با افزایش هزینهها، کاهش درآمدها و کاهش ارسال پول از سوی شهروندانش در خارج به شدت از لحاظ مالی تحت فشار قرار خواهد گرفت و گزینههای پیش روی دولت تونس برای مواجهه با این بحران مالی گزینههای سختی است.
رضا شکندالی استاد اقتصاد تونسی در گفتگو رادیو اکسپرس اف ام تونس پیامدهایهای تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان برای اقتصاد جهانی و تونس را تشریح کرد. اهم اظهارات وی در این برنامه رادیویی به شرح ذیل بود:
- تنگه هرمز امروز به محور درگیری راهبردی در جنگ جاری در غرب آسیا تبدیل شده است و تحولات میدانی نشاندهنده گذار تدریجی از مواجهه نظامی مستقیم به یک جنگ اقتصادی واقعی با ابعاد جهانی است.
- وضعیت کنونی شامل سه تحول برجسته است: هدف قرار گرفتن جزیره خارک از سوی آمریکا، فراخوان رئیسجمهور آمریکا برای تشکیل یک ائتلاف بینالمللی جهت حفاظت از تردد کشتیها در تنگه هرمز و تهدید به اشغال جزیره بهعنوان اهرم فشار علیه ایران برای تضمین عبور مداوم کشتیها.
- آمریکا تلاش دارد تنگه هرمز را باز نگه دارد تا از پیامدهای منفی بر بازار جهانی انرژی، درآمدهای متحدانش در خلیج فارس و اقتصاد آمریکا جلوگیری کند.
- واشنگتن ترجیح میدهد جنگی سریع و محدود و بدون هزینه اقتصادی زیاد داشته باشد و در مقابل از طریق تأثیرگذاری بر تأمین نفت، فشار اقتصادی بر رقبای بینالمللی، به ویژه چین وارد شود.
- تهران بر طولانی کردن مدت درگیری و تبدیل آن به یک جنگ فرسایشی حساب میکند تا به این ترتیب هزینه اقتصادی آمریکا و متحدانش را افزایش دهد و کشورهای خلیج فارس را به اعمال فشار برای کاهش تنش یا حتی بازنگری در حضور نظامی آمریکا در منطقه وادار میکند.
- هدف قرار دادن پایگاههای نظامی در جزیره خارک شامل زیرساختهای نفتی نشده است، که این امر اثر حملات بر قیمت جهانی نفت را محدود کرده و تنها باعث افزایش اندک حدود ۳ دلار شده است.
- حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از این جزیره عبور میکند، که کنترل آن را به عاملی حیاتی در توازن قوای منطقهای تبدیل میکند.
- عدم تعیین تکلیف کنترل این جزیره ممکن است ایران را به تشدید کنترل خود بر تنگه وادارد، که میتواند موجب اختلال شدید در تأمین و افزایش شدید قیمتهای جهانی شود، در حالی که هر اقدام آمریکایی برای کنترل کامل جزیره میتواند راه را برای تشدید درگیری و گسترش آن باز کند
- با توجه به شاخصهای میدانی که احتمال تشدید درگیری را نشان میدهد گسترش دامنه جنگ همچنان خطرناکترین سناریو است و آینده توازنهای ژئوپلیتیکی منطقه و جهان تا حد زیادی به نتایج درگیری حول این تنگه حیاتی بستگی دارد.
- کنترل تنگه هرمز برای هر دو طرف، آمریکا و ایران گزینه ای حیاتی است که میتواند چهره نظام منطقهای و بینالمللی را پس از این جنگ بازنمایی کند.
پیامدهای جنگ برای تونس
- افزایش قیمت نفت پیامدهای جدی برای اقتصاد تونس دارد و در صورت تثبیت قیمت فعلی نفت برنت حدود ۱۰۳ دلار برای هر بشکه، در مقابل بودجه پیشبینیشده دولت برای سال ۲۰۲۶ که ۶۳.۳ دلار در هر بشکه است، اختلاف نزدیک به ۴۰ دلار به ازای هر بشکه خواهد بود.(در زمان تهیه این گزارش قیمت نفت از ۱۰۸ دلار فراتر رفته بود)
- ادامه قیمتها در این سطح تا پایان سال میتواند برای بودجه دولت زیانی حدود ۶.۴ میلیارد دینار ایجاد کند، که تقریباً معادل هزینههای توسعه کشور است.
- پیامدهای این افزایش تنها محدود به بودجه عمومی نخواهد بود، بلکه شامل حوزههای مختلفی از جمله کاهش حوالههای مالی تونسیها در خارج (ارسال پول از طرف شهروندان تونسی از خارجه به داخل کشور)، به ویژه در خلیج فارس و اروپا، به دلیل کاهش قدرت خرید ناشی از تورم و کاهش درآمدهای گردشگری به دلیل کاهش قدرت خرید گردشگران اروپایی خواهد شد، که ممکن است بر تعداد مسافران ورودی تأثیر بگذارد.
- بانکهای مرکزی در اروپا و آمریکا ممکن است سیاستهای پولی خود را تشدید و نرخ بهره را افزایش دهند، که این امر منجر به افزایش هزینه بدهی خارجی تونس و افزایش بار مالی بر دولت خواهد شد.
- دولت تونس با گزینههای دشواری روبهرو است: یا قرض گرفتن مستقیم از بانک مرکزی، که ممکن است حجم تأمین مالی را به حدود ۱۷ میلیارد دینار (نزدیک ۶ میلیارد دلار) در مقابل ۱۱ میلیارد برنامهریزیشده برساند، با خطرات تورمی و اثرات منفی بر رشد، یا بازبینی در اولویتهای بودجه.
- گزینههای ممکن، با وجود دشواری، شامل به تعویق انداختن طرح های برنامهریزیشده سال ۲۰۲۶، یا به تأخیر انداختن استخدام در بخش دولتی، یا افزایش قیمت سوخت و کاهش یارانهها، یا به تعویق انداختن افزایش دستمزدها است.
- ادامه افزایش قیمت نفت موجب فشار تورمی اضافی خواهد شد که ممکن است بانک مرکزی را مجبور به افزایش دوباره نرخ بهره مرجع کند. همچنین کسری تجاری افزایش مییابد، تراز پرداختها تحت تأثیر قرار میگیرد و ذخایر ارز خارجی کاهش یافته و ارزش دینار تحت تأثیر قرار میگیرد.
- بهترین سناریو برای تونس بازگشت آرامش به منطقه از طریق راهحلهای دیپلماتیک است تا از پیامدهای اقتصادی و اجتماعی سنگین جلوگیری شود.
- کمیته اضطراری اقتصادی تونس شامل بهترین کارشناسان باید تشکیل شود تا سیاستهای فوری را پیشنهاد دهد و با هدف کاهش ریسکها و جلوگیری از سناریوهای بدتر بتوان آنها را در یک لایحه بودجه تکمیلی گنجاند.