پروژه اتوبوس تندرو (BRT) داکار الگویی برای ابیجان
سامانه اتوبوس تندرو (BRT) در داکار بهعنوان یکی از مهمترین پروژههای تحول حملونقل شهری، از زمان بهرهبرداری در سال ۲۰۲۴ به موفقیتی قابل توجه دست یافته و به الگویی منطقهای تبدیل شده است.
موفقیت این مدل باعث شده شهر ابیجان در ساحل عاج نیز بهدنبال پیادهسازی سامانه مشابهی باشد. پروژه PMUA که از سال ۲۰۲۴ آغاز شده، قرار است تا سال ۲۰۲۸ تکمیل شود و یک خط ۲۰ کیلومتری با ۲۱ ایستگاه ایجاد کند. این سامانه با ناوگانی شامل ۱۲۰ اتوبوس (ظرفیت هرکدام ۱۶۰ نفر)، هدف جابهجایی روزانه حدود ۵۰۰ هزار مسافر را دنبال میکند.
پایتخت سنگال به سامانه اتوبوس تندرو (BRT) مجهز میباشد؛ سامانهای که در ژانویه ۲۰۲۴ افتتاح و از مه همان سال به بهرهبرداری رسید. پیشبینی میشود ابیجان نیز تا سال ۲۰۲۸ به شبکهای مشابه دست یابد. پروژه تحول شهری ابیجان (PMUA) با سرعت در تلاش است تا این برنامه را در موعد مقرر به انجام برساند.
در داکار، این سامانه به بخشی ضروری از زندگی روزمره کاربران حمل و نقل شهری تبدیل شده است. در کنار قطار سریعالسیر منطقهای (TER)، اتوبوسهای «Dakar Dem Dikk»، «کلاندوها» (تاکسیهای غیررسمی)، «کار رپیدها» (مینیبوسها) و «ندیگا ندیایه» (مینیبوسها)، سیستم BRT از زمان افتتاح در ژانویه ۲۰۲۴ و آغاز به کار در می همان سال، به یکی از محبوبترین شیوههای جابهجایی برای هزاران ساکن داکار تبدیل شده است. این سامانه در مسیر ۱۸ کیلومتری بین مرکز شهر (پتروسن) و گیجاوای فعالیت میکند و به طور چشمگیری تحرک شهری را در پایتختی که در ساعات اوج با ترافیک شدید دست و پنجه نرم میکند، بهبود بخشیده است. این سامانه 23 ایستگاه دارد و روزانه حدود 300 هزار مسافر را جابهجا میکند.
زیرساخت پروژه اتوبوس تندرو داکار توسط شرکت چینی China Road and Bridge Corporation ایجاد شده است، اتوبوسهای 100درصد برقی آن توسط شرکت چینی CRRC Group تولید و تحویل داده شده است و مدیریت پروژه برعهده شرکت فرانسوی SYSTRA بوده است. نوع بهرهبرداری نیز کنسرسیومی میباشد، بدین صورت که 70 درصد متعلق به شرکت فرانسوی Meridiam و 30 درصد متعلق به صندوق سرمایهگذاری دولتی سنگال (FONSIS) است. موفقیت این اتوبوسهای برقی با مسیر اختصاصی، فراتر از مرزهای سنگال رفته است.
در ابیجان، یکیدیگر از کلانشهرهای بزرگ غرب آفریقا که با مشکلات مشابه یا حتی شدیدتر ترافیکی مواجه است، BRT به عنوان یکی از راهحلها برای بهبود جابهجایی در نظر گرفته میشود. «این سامانه بر اساس همان اصولی که در داکار اجرا شده، فعالیت خواهد کرد».
کوفی کلود، مهندس مسئول عملیات در پروژه تحرک شهری ابیجان (PMUA)، در جریان بازدیدی که روز شنبه ۱۸ آوریل با حضور خبرنگاران عضو سازمان «Africa Road Builders (ARB)» برگزار شد، توضیح داد: «برای این منظور، ما یک مأموریت بنچمارک در سنگال انجام دادیم که برای پیشبرد پروژه بسیار تعیینکننده بود». این سازمان هر ساله جایزه «باباکار انجایه» را به کشورهایی که در حوزه زیرساختهای جادهای و حمل و نقل تلاش کردهاند، اعطا میکند.
ساخت سامانه اتوبوس تندرو در ابیجان از سال ۲۰۲۴ آغاز شده و قرار است در اکتبر ۲۰۲۸ به پایان برسد. این خط به طول حدود ۲۰ کیلومتر، یوپوگون را در غرب به بنژرویل در شرق متصل میکند و از مناطق پرجمعیتی مانند کوکودی، پلاتو، آتکووبه و منطقه بسیار شلوغ آجامه با بازار پرجنبوجوش آن عبور خواهد کرد. مهندس PMUA میگوید: «ما ۲۱ ایستگاه خواهیم داشت و ناوگانی متشکل از ۱۲۰ اتوبوس مفصلی، هر کدام با ظرفیت ۱۶۰ مسافر. برنامهریزی کردهایم روزانه ۵۰۰ هزار مسافر جابهجا کنیم». زمان سفر بین دو پایانه (یوپوگون، پرجمعیتترین منطقه ساحل عاج، و بنژرویل) حدود ۴۵ دقیقه خواهد بود. این پروژه با تأمین مالی بانک جهانی، آژانس توسعه فرانسه (AFD) و دولت ساحل عاج در حال پیشرفت سریع است.
تجربه داکار نشان میدهد که سرمایهگذاری هدفمند در زیرساختهای حملونقل عمومی، به ویژه سیستمهای BRT، میتواند راهکاری سریع، کمهزینهتر نسبت به مترو و مؤثر برای مقابله با بحران ترافیک در کلانشهرهای آفریقا باشد. الگوبرداری ابیجان از داکار بیانگر شکلگیری یک الگوی بومی توسعه شهری در غرب آفریقا است؛ الگویی که مبتنی است بر کاهش وابستگی به مدلهای پرهزینه غربی (مانند متروهای سنگین)، تمرکز بر راهحلهای مقیاسپذیر و سریعالاجرا و تقویت همکاریهای منطقهای و انتقال تجربه. در مجموع، روند فعلی نشاندهنده حرکت شهرهای غرب آفریقا بهسوی مدلهای حملونقل پایدار، برقی و یکپارچه است. اگر این پروژهها بهدرستی اجرا شوند، میتوانند نهتنها به کاهش ترافیک و آلودگی کمک کنند، بلکه به افزایش بهرهوری اقتصادی، بهبود کیفیت زندگی شهری و جذب سرمایهگذاری نیز منجر شوند.
منابع: