اخبار اقتصادی زیمبابوه، بوتسوانا و زامبیا

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی کشورهای زیمبابوه، بوتسوانا و زامبیا در هفتۀ اول خرداد ماه 1405 مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشورها به شرح زیر ارائه می‌گردد.

زیمبابوه

نیاز به تأمین 2.1 میلیون دوز واکسن تب برفکی در زیمبابوه

زیمبابوه به منظور مهار کانون‌های شیوع بیماری تب برفکی (FMD) که تولیدات دامی، امنیت غذایی و مبادلات تجاری مسوق دام را با تهدید مواجه ساخته است، نیازمند تأمین فوری حداقل 2.1 میلیون دوز واکسن می‌باشد. اوبِرت جیری، معاون ارشد وزارت کشاورزی، اعلام کرد که در آستانه برگزاری نشست وزرای جامعه توسعه جنوب آفریقا (SADC) در منطقه ویکتوریا فالز، شیوع پراکنده این بیماری در مناطق دامی‌ با ضریب بالای خطرپذیری همچنان ادامه دارد. شیوع این بیماری عمدتاً معطوف به جمعیت دامی اعم از گاو، بز، گوسفند و خوک بوده و از طریق کاهش ملموس بهره‌وری و اعمال محدودیت‌های قرنطینه‌ای و تجاری، خسارات اقتصادی کلانی را تحمیل می‌نماید. در این میان، جوامع روستایی به سبب پیوند ساختاری مالکیت دام با معیشت، درآمد خانوار و امنیت غذایی، در برابر این بحران بسیار آسیب‌پذیر می‌باشند.

دولت زیمبابوه اقدامات نظارتی و کنترلی خود را از جمله اعمال محدودیت در جابجایی نظارت‌نشده دام، اجرای ضوابط قرنطینه‌ای و راه‌اندازی کمپین‌های پایش در مناطق آسیب‌دیده، تشدید نموده است. مقامات ذی‌ربط همچنین در حال استحکام‌ بخشی به حصارهای حفاظتی (کوردون) در مجاورت زیست‌گاه‌های حیات وحش نظیر هوانگه، چیزاریرا و گونارژو هستند؛ چرا که افزایش تراکم جمعیت بوفالوها در این مناطق، ضریب انتقال بیماری را ارتقا می‌دهد. دولت زیمبابوه در راستای بهبود روند تأمین واکسن و ارتقای نظام مدیریت بیماری، رایزنی‌ها و تعاملات سازنده‌ای را با شرکای بین‌المللی از جمله مؤسسه «بیوژنزیس باگو» در آرژانتین و «مؤسسه پیربرایت» در بریتانیا آغاز نموده است. مقامات رسمی هشدار داده‌اند که هرگونه تعلل در مهار این بیماری می‌تواند روند صادرات فرآورده‌های دامی و تلاش‌های منطقه‌ای جهت احیای تجارت دام را با چالش‌های جدی مواجه سازد.

https://www.heraldonline.co.zw/zimbabwe-needs-12-million-fmd-vaccine-doses-2/

رشد ۵۹ درصدی صادرات قهوه زیمبابوه

آمارها نشان می‌دهند که ارزش صادرات قهوه زیمبابوه در سال گذشته (2025) با جهشی ۵۹ درصدی نسبت به رقم ۶۰۰,۰۰۰ دلار در سال ۲۰۲۲، به مرز ۱ میلیون دلار رسیده است در بازه زمانی سه ساله، حجم وزنی صادرات با ۳۳ درصد افزایش به 15.8 تن افزایش یافت، و این رقم با وجود کاهش 13 درصدی قیمت‌های جهانی به ۴.۶۱ دلار می‌باشد. این افزایش صادرات در سبد صادراتی زیمبابوه شامل قهوه برشته‌شده و خام، پوسته قهوه و فرآورده‌های جایگزین می‌شود. علاوه بر این، کشور زیمبابوه اقداماتی را جهت انطباق با ضوابط جدید اتحادیه اروپا در زمینه پیشگیری از جنگل‌زدایی که مستلزم قابلیت ردیابی منشأ محصولات کشاورزی است، در دستور کار قرارداده است. شورای توسعه باغبانی به منظور تضمین انطباق قهوه صادراتی با استانداردهای زیست‌محیطی اتحادیه اروپا و حفظ پایداری دسترسی به بازارهای مذکور، طرح‌های نقشه‌برداری اراضی و مزارع را با جدیت دنبال می‌کند. بر اساس برآوردهای رسمی، در حال حاضر نزدیک به ۲,۰۰۰ کشاورز در این چرخه تولیدی فعال هستند

https://www.heraldonline.co.zw/zim-coffee-exports-jump-59pc-to-us1m/?from=herald

پروژه زنبورداری در زیمبابوه؛ صادرات به اتحادیه اروپا

زیمبابوه پروژه اجرایی و برنامه آموزش ملی آماده‌سازی و ارتقای ظرفیت‌ها جهت صادرات عسل به بازارهای اتحادیه اروپا را به پایان رساند. در این دوره، شانزده تن از کارشناسان ارشدِ سازمان دامپزشکی، کمیسیون جنگل‌داری و خدمات مشاوره بازرگانی کشاورزی، تحت آموزش‌های تخصصی مرتبط با استانداردهای ایمنی مواد غذایی و سامانه‌های انطباق اتحادیه اروپا قرار گرفتند. اعتبار این طرح از سوی آژانس توسعه فرانسه (AFD) تأمین و اجرای آن بر عهده سازمان توسعه صادرات زیمبابوه (ZimTrade) با همکاری وزارت کشاورزی بود. پاره‌ای از حمایت‌های فنی و علمی نیز توسط مرکز همکاری‌های بین‌المللی تحقیقات کشاورزی برای توسعه (CIRAD) و دانشگاه زیمبابوه ارائه گردید.

این دوره آموزشی منطبق بر استاندارد بین‌المللی کدکس (Codex Alimentarius)، پایش نظام‌مند باقی‌مانده‌های شیمیایی، قابلیت ردیابی فرآورده‌های عسل و مقررات گمرکی و صادراتی اتحادیه اروپا بود. همچنین، کارشناسان مربوطه مهارت‌های لازم را جهت انتقال دانش به جوامع زنبورداری روستایی در قالب طرح توسعه روستایی کسب نمودند. این اقدام بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری ساختاری زیمبابوه در حوزه زیرساخت‌های انطباق صادراتی عسل توصیف شده است. صنعت زنبورداری به عنوان یکی از بخش‌های دارای پتانسیل بالای صادراتی ارزیابی شده است که می‌تواند نقش به‌سزایی در ارتقای سطح درآمد کشاورزان و توسعه اقتصادی مناطق روستایی، به‌ویژه در استان ماتابه‌لند شمالی ایفا نماید.

https://www.heraldonline.co.zw/bee-project-advances-zims-bid-to-export-honey-to-eu/?from=herald

 تشدید بحران شیوع مالاریا در پی کاهش کمک‌های بین‌المللی و تغییرات اقلیمی

جمهوری زیمبابوه با افزایش نگران‌کننده آمار ابتلا و مرگ‌ومیر ناشی از بیماری مالاریا مواجه است؛ به‌طوری که بین ماه‌های ژانویه تا آوریل ۲۰۲۶، بیش از ۶۵,۰۰۰ مورد ابتلا و ۱۷۴ مورد فوتی به ثبت رسیده است. کارشناسان ارشد حوزه سلامت، بارندگی‌های شدید ناشی از پدیده تغییرات اقلیمی و همچنین اختلال در اجرای برنامه‌های حمایتیِ فراملی در پی کاهش بودجه‌های اعطایی از سوی ایالات متحده آمریکا را از عوامل اصلی بروز این وضعیت می‌دانند. در حال حاضر، جوامع روستایی با کمبود شدید پشه‌بند، تجهیزات تشخیصی و اقلام داروییِ ضد مالاریا روبرو هستند.

مقامات بهداشتی و پژوهشگران هشدار داده‌اند که تضعیف ساختارهای پیشگیرانه و تقلیل بودجه‌های تخصیص‌یافته، روند تحقق اهداف ریشه‌کنی مالاریا را با کندی مواجه ساخته است. در این میان، برنامه‌های پژوهشی و نظارتی نظیر ZAPIM II و ZENTO بیشترین آسیب را از این کاهش بودجه متحمل شده‌اند. کارشناسان مؤکداً به دولت زیمبابوه توصیه می‌کنند تا جهت دستیابی به هدف ریشه‌کنی کامل مالاریا تا سال ۲۰۳۰ و کاهش وابستگی به نهادهای بین‌المللی، ساختار تأمین مالی داخلی در بخش سلامت را تقویت نماید.

https://www.aljazeera.com/news/2026/5/28/aid-cuts-and-climate-change-drive-deadly-malaria-surge-in-zimbabwe

امضای توافق‌نامه تاریخی مشارکت در تولید نفت میان دولت زیمبابوه و شرکت‌های بین‌المللی

دولت زیمبابوه توافق‌نامه تاریخی مشارکت در تولید نفت و گاز (PPSA) را با شرکت‌های «ژئو اسوشیتس» (Geo Associates) و «این‌ویکتوس انرژی» (Invictus Energy) استرالیایی در چارچوب پروژه اکتشافی حوزه «کابورا باسا» واقع در مناطق «موزارابانی» و «امبیره» به امضا رساند. این توافق‌نامه با تبیین چارچوب‌های قانونی و مالی در حوزه اکتشاف و تولید فرآورده‌های نفتی، گام پُراهمیتی در راستای پیوستن زیمبابوه به جرگه کشورهای تولیدکننده نفت به شمار می‌رود. میدان نفتی و گازی حوضه کابورا باسا که کشف آن در سال ۲۰۲۳ به تأیید رسید، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین ذخایر هیدروکربنی در منطقه جنوب صحرای آفریقا شناخته می‌شود. حجم ذخایر این میدان در حدود ۲۳۰ میلیون بشکه معادل نفت خام و ۱.۳ تریلیون فوت مکعب گاز طبیعی برآورد شده است. آقای مثولی انکوبه، وزیر امور اقتصادی و دارایی زیمبابوه، در این خصوص اظهار داشت که اجرایی شدن این پروژه اثر زیادی در کاهش وابستگی به واردات سوخت، ارتقای امنیت انرژی، بهبود تراز پرداخت‌ها و همچنین تسریع روند صنعتی‌سازی کشور در راستای سند چشم‌انداز ۲۰۳۰ ایفا خواهد کرد. در همین راستا و به منظور شتاب‌بخشی به روند توسعه این طرح، دولت زیمبابوه به این پروژه جایگاه «پروژه ملی» اعطا نموده است که تسهیلاتی نظیر مشوق‌های مالیاتی و دیگر اقدامات حمایتی را در پی خواهد داشت. در حال حاضر، تمرکز اصلی بر چاه اکتشافی «موسوما-۱» معطوف است؛  این پروژه‌ با طرح‌ آزمایشی تبدیل گاز به برق ظرف ۱۲ تا ۱۸ ماه آینده راه‌اندازی خواهد شد.

https://www.heraldonline.co.zw/govt-signs-landmark-petroleum-production-deal/

رئیس‌جمهور زیمبابوه امنیت آبی را محور آینده اقتصادی  قاره آفریقا می داند

رئیس‌جمهور زمیبابوه امرسون منانگاگوا اعلام کرد که آینده اقتصادی آفریقا اکنون به تامین منابع آبی پایدار وابسته است، چرا که تغییرات اقلیمی، خشکسالی‌ها و سیلاب‌ها همواره تولید مواد غذایی و رشد صنعتی را در سراسر این قاره تهدید می‌کنند. وی طی سخنرانی خود در مراسم بزرگداشت روز آفریقا ۲۰۲۶ در هراره، آب را یک دارایی اقتصادی راهبردی توصیف کرد که می‌تواند پیشران بخش‌های کشاورزی، تولید انرژی، صنعتی‌سازی و اشتغال‌زایی باشد. وی هشدار داد که رشد جمعیت، شهرنشینی و افزایش تقاضای صنعتی، فشار سنگینی بر سیستم‌های آبرسانی وارد می‌کند. وی گفت بخش کشاورزی بیش از ۷۳ درصد از برداشت آب در آفریقا را به خود اختصاص می‌دهد، در حالی که تنها از پنج درصد پتانسیل آبیاری استفاده می‌شود. وی همچنین خواستار سرمایه‌گذاری در ساخت سدها، سیستم‌های فاضلاب، بازیافت پساب و فناوری‌های آبی مبتنی بر انرژی‌های تجدیدپذیر شد و به پروژه‌های زیمبابوه از جمله «پروژه تامین آب و فاضلاب چیروندو» و «طرح سد گلس‌بلاک بوپوما» در بولاوایو اشاره کرد.

https://newziana.co.zw/water-security-central-to-africas-economic-future-president-mnangagwa/?srsltid=AfmBOooz1wCjSN8EbWYwroInAyh12hdbJeVtTkhOYP2jRsJoRJhRSaXs

آمادگی هراره برای میزبانی از نمایشگاه تجارت درون‌قاره‌ای آفریقا در سال ۲۰۲۹

هراره در حال آماده‌سازی خود برای میزبانی از نمایشگاه تجارت درون‌قاره‌ای آفریقا (IATF) در سال ۲۰۲۹ است؛ امید مسئولان اقتصادی این است این رویداد تجاری بزرگ قاره‌ای، زیمبابوه را در مرکز بازار تجاری ۳.۵ تریلیون دلاری آفریقا قرار دهد. جهت میزبانی از این رویداد گسترده، محوطه نمایشگاه کشاورزی زیمبابوه ارتقا داده خواهد شد و یک مرکز همایش با ظرفیت ۱۵,۰۰۰ صندلی در میدان رابرت موگابه احداث می‌شود. بیش از ۲۵,۰۰۰ مهمان به اقامتگاه در شعاع ۴۰ کیلومتری نیاز خواهند داشت که این امر مستلزم ارتقای فوری زیرساخت‌ها در بخش‌های جاده‌ای، هتلداری، حمل‌ونقل، و شبکه تامین آب و برق است. سناتور چارلز تاونگوا اظهار داشت که اگر زیمبابوه حتی نیمی از قراردادهای تجاری منعقد شده در نمایشگاه قبلی در الجزایر را جذب کند، می‌تواند بین ۵ تا ۶ میلیارد دلار رشد در تولید ناخالص داخلی (GDP) خود کسب کند. همچنین برگزاری نمایشگاه‌های تجاری کوچک و تخصصی در زمینه‌های معدن، کشاورزی، فناوری اطلاعات و زیرساخت‌ها پیش از رویداد اصلی برنامه‌ریزی شده است.

https://www.heraldonline.co.zw/harare-gears-up-for-2029-intra-african-trade-fair/ 

بوتسوانا 

افزایش شمار ابتلا به بیماری دامی تب برفکی به ۱۵۹ مورد در بوتسوانا

بر اساس آخرین گزارش‌های دریافتی، شمار مبتلایان قطعی به بیماری تب برفکی (FMD) در منطقه گود هوپ (Good Hope) واقع در جمهوری بوتسوانا، از زمان پایش و شناسایی نخستین کانون شیوع در ماه آوریل، به ۱۵۹ مورد افزایش یافته است. شواهد حاکی از آن است که این عارضه ابتدا در مرکز آموزش و تلقیح مصنوعی راماتلاباما مشاهده گردید و سپس به چندین ایستگاه نگهداری دام و دامپروری‌های واقع در محدوده داخل و خارج از این شهرستان سرایت نمود. گوفاونه نکوآنه، ریاست شورای منطقه، اظهار داشت که اعمال قرنطینه، محدودیت در جابجایی دام و ممنوعیت موقت ذبح، آسیب‌های اقتصادی شدیدی را متوجه دامداران محلی ساخته است. در پی این تحولات، دولت وضعیت موجود را بحران ملی اعلام نموده و خواستار همکاری همه‌جانبه و منسجم جوامع محلی با اکیپ‌های دامپزشکی شده ا‌ست. همچنین به دنبال شیوع این بیماری، امتیاز تجاری بوتسوانا در «منطقه ۱۱» (وضعیت سبز صادراتی به بازارهای اتحادیه اروپا) موقتاً به حالت تعلیق درآمده است. از اعضای شورا خواسته شده است تا نسبت به آگاهی‌بخشی به بومیان در خصوص ضرورت رعایت مقررات کنترل تردد دام و گزارش‌دهی به‌موقع موارد مشکوک اقدام نمایند.

https://dailynews.gov.bw/news-detail/91554

بوتسوانا قطارهای‌ باربری‌ مستقیم‌ از آفریقای جنوبی‌ به گابورون را به صورت آزمایشی راه‌اندازی می‌کند

هیئت‌مدیره و مدیریت راه‌آهن بوتسوانا از آغاز طرح آزمایشی و موقت تردد مستقیم قطارهای باربری از آفریقای جنوبی به مقصد گابورون از تاریخ ۱۹ مه ۲۰۲۶ خبر دادند. هدف از این اقدام، رفع چالش‌های مربوط به تأمین لوکوموتیو، کاهش ناکارآمدی‌های عملیاتی و تأخیرهای ترانزیتی، و همچنین افزایش رضایتمندی و حفظ مشتریان اعلام شده است.

این طرح آزمایشی به قطارهای باربری اجازه می‌دهد بدون نیاز به تخلیه و بارگیری مجدد در ایستگاه‌های میانی، به‌طور مستقیم از مرز عبور کنند. این امر به ساده‌سازی فرایندها، کوتاه‌تر شدن زمان ارسال کالا و افزایش ظرفیت حمل‌ونقل بار با قابلیت اطمینان و کارایی بیشتر کمک می‌کند. علاوه بر این، با حذف نیاز به انبارداری در منطقه مافیکنگ، هزینه‌ها و مدت‌زمان توقف محموله‌های مشتریان کاهش یافته و شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری برنامه‌های زمان‌بندی ترانزیت بهبود می‌یابد.

سازمان راه‌آهن بوتسوانا اعلام کرد که این دوره آزمایشی به‌منظور ارزیابی آمادگی عملیاتی، شناسایی زمینه‌های بهبود فرایندها و سنجش ارزش بلندمدت خدمات تردد مستقیم قطارها انجام می‌شود. در طول این دوره، شاخص‌های عملکردی کلیدی از جمله مدت‌زمان ترانزیت، تحویل به‌موقع کالا، میزان بهره‌وری از لوکوموتیوها، زمان توقف در ایستگاه‌ها و بازخوردهای مشتریان به‌دقت رصد خواهند شد. در آینده نزدیک، حرکت متقابل قطارهای باربری به سمت آفریقای جنوبی نیز به صورت آزمایشی اجرا می‌شود. 

https://www.railwaysafrica.com/news/botswana-railways-trials-direct-cross-border-freight-trains-from-sa-to-gaborone

درخواست اجرای برنامه اقدام دوستی میان آفریقای جنوبی و بوتسوانا در مقابله با تب برفکی دامی

وزیر کشاورزی آفریقای جنوبی، جان استین‌هویزن، خواستار اجرای فوری برنامه اقدام دوستی سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ میان آفریقای جنوبی و بوتسوانا برای مبارزه با بیماری تب برفکی شد. این برنامه بر مدیریت هماهنگ و فرامرزی بیماری‌ها، از جمله کمپین‌های واکسیناسیون، نگهداری از حصارهای مرزی و تدوین برنامه مدیریت بیماری‌های حیوانی برون مرزی در مناطق پراهمیت مرزی مانند لوباتسه-ماهیکنگ و فرانسیس‌تاون-موسینا تمرکز دارد. همکاری‌های منطقه‌ای امری حیاتی است، چرا که بیماری‌ها مرزهای ملی را نمی‌شناسند. این توافق‌نامه همچنین به موضوع سرقت احشام که به عنوان اصلی‌ترین جرم فرامرزی میان دو کشور شناسایی شده است، می‌پردازد. قرار است یک کارگروه مدیریت سرقت احشام تا سپتامبر ۲۰۲۶ تشکیل شود تا جرایم مرتبط با دام که کشاورزان هر دو کشور را متأثر می‌سازد، کاهش دهد. علاوه بر این، آفریقای جنوبی و بوتسوانا توافق کردند که سیستم‌های ردیابی دام یکدیگر را به رسمیت بشناسند تا از این طریق کنترل بیماری‌ها، ایمنی مواد غذایی و تجارت محصولات کشاورزی بهبود یابد.

https://www.politicsweb.co.za/news/fmd-call-for-implementation-of-sa-botswana-action-plan-john-steenhuisen

توافق در مورد بنیان گذاری برنامه‌ی راهبردی «زنجیره ارزش سبز» توسط بوتسوانا و اتحادیه اروپا

جمهوری بوتسوانا و اتحادیه اروپا به طور رسمی از موافقت‌نامه اجرایی برنامه «توسعه زنجیره ارزش سبز» به ارزش ۱۲۵ میلیون‌پولا (800هزاریورو) برای‌ تقویت زیرساخت‌های توسعه‌ای اقتصاد پایدار در بوتسوانا پرده‌برداری کردند. این سند چشم‌انداز در قالب توافق‌نامه مالی مشترک بوتسوانا و اتحادیه اروپا، برای یک دوره چهارساله (از فوریه ۲۰۲۶ لغایت فوریه ۲۰۳۰) تنظیم شده است. این برنامه با توجه به پتانسیل‌های بالای بازار و قابلیت‌های اشتغال‌زایی بالا، اولویت اجرایی خود را معطوف به باغبانی علمی و بخش‌های اکوتوریسم (طبیعت‌گردی پایدار) نموده است. مرکز تجارت بین‌الملل (ITC) اعلام داشت که این پروژه با اتکا به یک رویکرد یکپارچه و نظام‌مند (سیستم‌محور)، تضمین پایداری بلندمدت را در بخش‌های هدف دنبال می‌کند. مقامات دولت می‌گویند اجرای این برنامه ساختاری موجبات ارتقای ارزش افزوده داخلی، بهبود شاخص‌های رقابت‌پذیری در بازارهای جهانی و افزایش مشارکت جوامع بومی در فرآیندهای اقتصادی را فراهم خواهد ساخت. دولت بوتسوانا همچنین انتظار دارد این پروژه ضمن صیانت از اصول زیست‌محیطی، به عنوان محرکی جهت تنوع‌بخشی به منابع درآمدی و خروج از اقتصاد تک‌محصولی (صادرات الماس) عمل نماید.

https://www.mmegi.bw/business/botswana-eu-launch-green-value-chain-development-programme/news

تعمیق شراکت راهبردی میان آفریقای جنوبی و بوتسوانا

آفریقای جنوبی و بوتسوانا روابط دوجانبه خود را در جریان ششمین نشست کمیسیون مشترک دو کشور که در گابورون و همزمان با سفر رسمی رئیس‌جمهور سیریل رامافوسا و رئیس‌جمهور گیدئون دوما بوکو برگزار شد، تقویت کردند. دو کشور بر تعهدات خود در قبال تجارت منطقه‌ای، توسعه زیرساخت‌ها و همگرایی اقتصادی در چارچوب جامعه توسعه جنوب آفریقا (SADC) و منطقه تجارت آزاد قاره آفریقا (AfCFTA) تاکید کردند. حجم مبادلات تجاری میان این دو کشور همسایه در سال ۲۰۲۵ به حدود ۸۲ میلیارد رند رسید که در این میان، آفریقای جنوبی تامین‌کننده بیش از نیمی از واردات بوتسوانا و بیشتر محصولات کشاورزی آن بوده است. در این نشست، چهار توافق‌نامه دوجانبه جدید با تمرکز بر بخش‌های تجارت، انرژی، لجستیک و توسعه پایدار به امضا رسید. مقامات همچنین از فرصت‌های موجود در زمینه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر، معدن، خودروسازی و خدمات دیجیتال به عنوان پیشران‌های کلیدی رشد منطقه‌ای در آینده یاد کردند.

https://brandsouthafrica.com/180870/news-facts/south-africa-and-botswana-deepen-strategic-partnership/

فراتر از الماس؛ چشم‌انداز بوتسوانا برای رونق صادرات انرژی

بوتسوانا تلاش‌های خود را برای تنوع‌بخشی به اقتصاد افزایش می‌دهد. با کاهش تقاضای جهانی برای الماس طبیعی، منابع درآمدی سنتی این کشور تحت فشار قرار گرفته است. کارشناسان بخش مالی و معدن می‌گویند بوتسوانا به طور فزاینده‌ای بر بخش‌هایی مانند انرژی‌های تجدیدپذیر، گردشگری، کشاورزی، تولید برق و خدمات مالی تمرکز کرده است تا اقتصاد تاب‌آورتری پدید آورد. مدیران صنعتی می‌گویند اصلاحات در ساختار با هدف تشویق سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، هم‌اکنون توجه‌ها را به سمت پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر جلب کرده است؛ به طوری که گزارش‌ها نشان می‌دهند در سال گذشته بیش از ۱۰۰ مگاوات برق (تجدیدپذیر) به شبکه سراسری افزوده شده است. بوتسوانا امیدوار است با بهره‌گیری از پتانسیل بالای انرژی خورشیدی و زیرساخت‌های رو به رشد انرژی خود، به یک صادرکننده منطقه‌ای برق در جنوب آفریقا تبدیل شود تا از این طریق، تجارت و همگرایی اقتصادی را در سراسر قاره تقویت کند.

https://www.ewn.co.za/2026/05/28/beyond-diamonds-botswana-eyes-energy-export-boom

تمایل بوتسوانا به توسعه مناسبات تجاری با ایالات متحده آمریکا

رئیس‌جمهور دوما بوکو علاقه‌مندی کشور متبوع خود را برای گسترش روابط تجاری با ایالات متحده آمریکا، به‌ویژه در حوزه تجارت الماس و مواد معدنی حیاتی ابراز کرد. وی در مصاحبه تخصصی با نشریه نیوزویک اظهار داشت که بوتسوانا خواهان دستیابی به توافق‌نامه‌های مبتنی بر منافع متقابل با واشنگتن است و باور دارد کاهش تعرفه‌های گمرکی بر واردات الماس، هم به نفع مصرف‌کنندگان آمریکایی و هم مایه رونق اقتصادی بوتسوانا خواهد بود.

رئیس‌جمهور بوکو همچنین به تشریح تلاش‌های بوتسوانا در راستای تنوع‌بخشی به اقتصاد و عبور از اتکای تک‌محصولی به الماس از طریق سرمایه‌گذاری در بخش فلزات و عناصر نادر خاکی، زیرساخت‌ها و دیگر صنایع کلیدی پرداخت. وی در پایان یادآور شد که بوتسوانا در چارچوب استراتژی کلان دگرگونی اقتصادی خود، پتانسیل بالایی برای ایفای نقش به عنوان یک شریک باثبات و دموکراتیک برای کشورهای غربی دارد و در عین حال، روابط متوازن خود را با چین و سایر قدرت‌های جهانی حفظ خواهد کرد.

https://www.newsweek.com/botswana-leader-has-diamond-rich-deal-for-trump-11993660

زامبیا

تصویب تسهیلات تجاری ۲۰ میلیون دلاری بانک توسعه آفریقا برای بنگاه‌های کوچک و متوسط زامبیا

هیئت مدیره بانک توسعه آفریقا (AfDB) تخصیص یک فقره ضمانت‌نامه تأمین مالی تجاری به ارزش ۲۰ میلیون دلار را به «اکسس بانک زامبیا» با هدف حمایت از بنگاه‌های کوچک و متوسط (SMEs) این کشور به تصویب رساند. انتظار می‌رود استقرار این تسهیلات ساختاری، پتانسیل افزایش [نقدینگی] در مبادلات تجاری را تا سقف ۲۴۰ میلیون دلار در یک بازه زمانی پنج ساله فراهم آورد. بنگاه‌های کوچک و متوسط در زامبیا علیرغم سهم کلان ۷۰ درصدی در تولید ناخالص داخلی (GDP) و ایجاد ۸۸ درصد از فرصت‌های شغلی، همواره جهت دسترسی به تسهیلات مالی تجاری مقرون‌به‌صرفه با چالش مواجه بوده‌اند. ضمانت‌نامه مذکور این بنگاه‌ها را در گشایش اعتبارات اسنادی مورد نیاز برای فرآیندهای وارداتی و صادراتی کمک خواهد نمود.

این تسهیلات به طور مشخص از مبادلات تجاری در حوزه‌های نهاده‌های کشاورزی، محصولات صنعتی، تجهیزات انرژی خورشیدی و سایر کالاهای استراتژیک در بخش‌های تولیدی زامبیا حمایت می‌کند شایان ذکر است این طرح با رویکرد تعادل جنسیتی و در چارچوب ابتکار عمل AFAWA (اقدام مالی تحول‌آفرین برای زنان در آفریقا) به حمایت از بنگاه‌های تحت هدایت بانوان اختصاص یافته است.

https://www.afdb.org/en/news-and-events/press-releases/zambia-african-development-bank-approves-20-million-trade-finance-guarantee-boost-smes-93454

مشارکت ۳.۴۶ میلیارد دلاری شرکت معدنی «فرست کوانتوم» در اقتصاد زامبیا

شرکت معدنی بین‌المللی «فرست کوانتوم مینرالز» (مستقر در کانادا) در گزارش عملکرد خود، میزان تزریق سرمایه و مشارکت مالی در چرخه اقتصادی جمهوری زامبیا طی سال ۲۰۲۵ را بالغ بر ۳.۴۶ میلیارد دلار اعلام نمود. این مجموعه صنعتی با ایجاد اشتغال مستقیم برای بیش از ۱۲,۰۰۰ نیروی کار، حمایت از ۱۱,۵۰۰ پیمانکار و تعامل با ۱,۵۰۰ تأمین‌کننده بومی، نقش مهمی در اقتصاد منطقه ایفا کرده است. تداوم عملیات‌های کلان این شرکت در معادن کانسانشی (Kansanshi) و اف‌ام‌کیو تریدنت (FQM Trident)، محرک اصلی پویایی اقتصادی، اشتغال‌زایی و توسعه صنعتی کشور زامبیا ارزیابی می‌شود. مدیریت این شرکت تأکید دارد که چنین رویکردهای تعاملی سبب تقویت بخش خصوصی محلی و خلق ارزش‌های اقتصادی پایدار و مشترک می‌گردد. مبالغ تخصیص‌یافته مذکور شامل پرداخت‌های مالیاتی، حق امتیازهای دولتی، هزینه‌کردهای بخش تدارکات، حقوق پرداختی به کارکنان و سرمایه‌گذاری‌های عام‌المنفعه بوده است. در این میان، رقمی در حدود ۹۰۲ میلیون دلار در قالب حق امتیازهای معدنی، مالیات‌های گمرکی و دیگر تعهدات قانونی به حساب دولت زامبیا واریز شده است. این شرکت همچنین بالغ بر ۲۳ میلیون دلار در برنامه‌های توسعه پایدار جوامع محلی و مسئولیت‌های اجتماعی سرمایه‌گذاری نموده است. مقامات رسمی تصریح کرده‌اند که انتشار این گزارش، مبیّن پایبندی شرکت فرست کوانتوم به اصول شفافیت، پاسخگویی و تعهد به اصول مشارکت راهبردی و بلندمدت با اقتصاد زامبیا است.

https://www.miningweekly.com/article/first-quantum-discloses-346bn-economic-contribution-in-zambia-for-2025-2026-05-25

 اعلام آمادگی دولت زامبیا برای همکاری با سرمایه‌گذاران

کروسیوا هیچیکومبا، معاون وزیر در امور صنعتی‌سازی و سرمایه‌گذاری، در جریان بازدید از شرکت مزارع اکواستریم (Ecostream Farms Limited) در منطقه مونگوی گفت سرمایه‌گذاری برای ایجاد درآمدهای دولتی که جهت تأمین بودجه خدمات عمومی مانند بهداشت و آموزش رایگان استفاده می‌شود، نقشی حیاتی دارند. او اشاره کرد اگرچه سرمایه‌گذاری ۴.۲ میلیون کواچایی شرکت اکواستریم در مقایسه با سرمایه‌گذاری‌های بخش معدن نسبتاً کوچک است، اما تأثیر مثبت آن بر جامعه محلی از طریق ایجاد اشتغال و انتقال مهارت‌ها بسیار چشمگیر بوده است.

شرکت مزارع اکواستریم که در زمینه پرورش ماهی، برنج و مرغ فعالیت دارد، تاکنون ۳.۷ میلیون کواچا برای این پروژه هزینه کرده است و پس از به‌کارگیری اولیه ۱۵۰ نیروی بومی در مرحله ساخت‌وساز، در حال حاضر کارگران دائمی و فصلی را در استخدام خود دارد. این مزرعه الان ۳۶۰ هزار قطعه ماهی در اختیار دارد و حدود ۲۰ تن محصول عمدتاً برای بازار محلی تولید می‌کند. برنامه‌هایی نیز برای افزایش تولید تا ۳۰۰ تن جهت صادرات به کشورهای همسایه از جمله جمهوری دموکراتیک کنگو در دست اجرا است. رهبران سنتی منطقه، از جمله چیف چیتی‌موکولو (Paramount Chief Chitimukulu)، از این سرمایه‌گذاری استقبال کردند و از مردم محلی خواستند تا از تخصص این شرکت الگوبرداری کنند و در عین حال، آن‌ها را از سرقت و تخریب اموال برحذر داشتند.

https://www.lusakatimes.com/2026/05/24/government-prepared-to-work-with-investors/

امضای‌ قرارداد سرمایه‌گذاری‌ مشترک ۳۰ میلیون دلاری آهک و سیمان در زامبیا

شرکت هلدینگ سرمایه‌گذاری ZCCM و گروه واندرفول (Wonderful Group) یک توافق‌نامه سرمایه‌گذاری مشترک به ارزش ۳۰ میلیون دلار را برای توسعه یک مرکز تولید آهک و سیمان از طریق شرکت «ندولا لایم» (Ndola Lime Limited) در زامبیا امضا کردند. گروه واندرفول از طریق یک سرمایه‌گذاری ۲۵ میلیون دلاری و وام سهام‌داران، ۵۵ درصد از سهام را در اختیار خواهد داشت، در حالی که ZCCM-IH مالکیت ۴۵ درصد باقی‌ را که با دارایی‌ها و تجدید ساختار بدهی‌ها پشتیبانی می‌شود، حفظ می‌کند.

این پروژه در چند مرحله اجرا خواهد شد که در مرحله اول کارخانه تولید آهک با ظرفیت تولید روزانه ۶۰۰ تن آغاز می‌شود. مراحل بعدی ممکن است شامل یک کارخانه فرآوری سیمان یا خطوط تولید آهک بیشتر، بسته به تقاضای بازار باشد. این سرمایه‌گذاری فعالیت‌های صنعتی را در ندولا احیا کرده، زنجیره ارزش معدنی زامبیا را تقویت نموده و فرصت‌های شغلی جدیدی ایجاد می‌کند.

https://www.lusakatimes.com/2026/05/28/zccm-ih-wonderful-group-seal-30m-lime-and-cement-joint-venture/#google_vignette

تاکید رییس‌جمهور زامبیا بر تقویت شراکت اقتصادی زامبیا و آمریکا

رئیس‌جمهور زامبیا، هاکاینده اچیلما، خواستار همکاری اقتصادی عمیق‌تر میان زامبیا و ایالات متحده شد و بر لزوم تغییر رویکرد از روابط مبتنی بر کمک‌های مالی به سمت تجارت، سرمایه‌گذاری و همکاری بخش خصوصی تاکید کرد. اظهارات رییس‌جمهور در دیدار وی با میچ کوکر، کاردار جدید آمریکا، بیان شد. رهبر زامبیا افزود سرمایه‌گذاری‌های راهبردی و گسترش فرصت‌های تجاری می‌تواند به تقویت پیوندهای اقتصادی میان دو کشور کمک کند. در همین حال، میچ کوکر نیز تأکید کرد که روابط میان زامبیا و ایالات متحده همچنان مستحکم است و این شراکت را رابطه‌ای مبتنی بر منافع مشترک، ثبات و همکاری‌های دیرینه توصیف کرد که علی‌رغم تغییرات سیاسی همچنان ادامه دارد.

https://www.lusakatimes.com/2026/05/28/hh-pushes-for-stronger-zambia-us-economic-partnership/

تقویت همکاری‌های مهارتی میان غنا و زامبیا در چارچوب هیئت اعزامی سازمان بین‌المللی کار و اتحادیه اروپا

کشورهای زامبیا و غنا در پی حمایت‌های اتحادیه اروپا و سازمان بین‌المللی کار (ILO)، مناسبات خود را در زمینه توسعه منابع انسانی و مهارت‌آموزی ارتقا می‌دهند. آقای «زکریا لوهانگا»، معاون وزیر کار و تامین اجتماعی زامبیا، طی سخنانی در لوساکا اظهار داشت که این مشارکت راهبردی به هر دو کشور کمک خواهد کرد تا نظام آموزش‌های فنی، حرفه‌ای و مهارتی (TVET) را بهبود بخشیده، نرخ اشتغال‌پذیری را افزایش داده و از رشد اقتصادی پایدار پشتیبانی نمایند. این برنامه بر اصلاح ساختار حاکمیتی آموزش‌های فنی و حرفه‌ای، تقویت سیستم‌های تامین مالی مهارت‌آموزی، ترویج یادگیری مبتنی بر کار و توسعه مهارت‌های سبز و دیجیتال تمرکزدارد. در همین راستا، مقامات دولتی، فعالان حوزه‌های صنعتی و نمایندگان موسسات آموزشی، راهکارهای انطباق برنامه‌های آموزشی با نیازهای بازار کار در بخش‌های کلیدی نظیر معدن، کشاورزی، گردشگری و انرژی را مورد بحث و تبادل نظر قرار دادند. 

https://www.ilo.org/resource/news/ilo-eu-ghana-zambia-exchange-mission-strengthens-skills-development

حل‌وفصل دعاوی حقوقی دیرینه شرکت آرک مینرالز در زامبیا

شرکت معدنی آرک مینرالز (فهرست‌شده در بورس لندن) با امضای یک توافق‌نامه جامع حقوقی، به تمامی مناقشات و دعاوی قضایی جاری خود در کشور زامبیا خاتمه داد. این توافق‌نامه که چند شرکت معدنی دیگر را نیز شامل می‌شود، به هشت پرونده حقوقی در دادگاه‌ها و دیوان‌های داوری پیرامون حق بهره‌برداری و مجوزهای اکتشاف پایان بخشید. مدیریت آرک مینرالز اعلام کرد که این مصالحه، بستر لازم را برای تمرکز کامل بر پیشبرد پروژه‌های اکتشافی در زامبیا و بوتسوانا، به‌ویژه پروژه مس «کابومپو غربی»، فراهم می‌آورد.

وفق مفاد این توافق‌نامه، طرفین دعوا بدون پذیرش مسئولیت حقوقی، اقدام به پس گرفتن شکایات خود نمودند. بر اساس یکی از شروط مندرج، پرداخت مبلغ ۲۰۰,۰۰۰ دلار به عنوان غرامت مصالحه، منوط به دستیابی به سقف تعیین‌شده در استخراج منابع مس تا سال ۲۰۳۱ خواهد بود. این توافق همچنین وضعیت مالکیت مجوزهای اکتشافیِ مشخصی را شفاف‌سازی نموده و به بلاتکلیفی ایجادشده در عملیات‌های معدنی و برنامه‌ریزی‌های سرمایه‌گذاری پایان داده است.

https://www.miningweekly.com/article/arc-agrees-settlement-as-a-final-resolution-to-zambia-legal-disputes-2026-05-27