بررسی عملکرد تجارت خارجی میوه و سبزیجات ویتنام (نیمه نخست سال 2026 تا نیمه ژوئیه)

اتحادیه اروپا با جهش 32 درصدی در نیمه نخست سال جاری میلادی و بهره‌گیری از مزیت‌های موافقتنامه تجارت آزاد ویتنام و اروپا، به عنوان ستاره نوظهور ظاهر شده‌است. با این حال، تصویر تجاری این بخش با رشد سریع واردات (نزدیک 1.8 میلیارد دلار در هفت ماه، معادل 28 درصد افزایش) توأم است که سهم 39 درصدی چین و 25 درصدی آمریکا را در تأمین کالاهای وارداتی نشان می‌دهد و همراه با افت 14 درصدی صادرات میوه دراگون، چالش‌هایی جدی را پیش روی تولید داخلی قرار می‌دهد. در نهایت، با وجود این تهدیدها و وابستگی نسبی به بازار چین، چشم‌انداز دستیابی به هدف 7 میلیارد دلاری صادرات تا پایان سال روشن به نظر می‌رسد، مشروط بر اینکه ویتنام با ارتقای استانداردهای کیفی، توسعه زنجیره سرد و مدیریت هوشمندانه واردات، بتواند تعادل و پایداری این رشد را تضمین کند.

بخش میوه و سبزیجات ویتنام در نیمه نخست سال جاری میلادی، عملکردی درخشان و فراتر از پیش‌بینی‌ها به ثبت رسانده‌است. بر اساس آخرین آمارهای گمرکی، این صنعت نه تنها از رکود گذشته عبور کرده، بلکه با جهشی قابل توجه در حجم صادرات، جایگاه خود را در زنجیره تأمین جهانی مستحکم‌تر ساخته‌است. با این حال، در کنار رشد خیره‌کننده صادرات، افزایش بی‌رویه واردات نیز زنگ هشداری برای تولیدکنندگان داخلی به صدا درآورده‌است. این گزارش به بررسی ابعاد مختلف این تجارت، از روند صادرات و ترکیب کالایی تا وضعیت واردات و چشم‌انداز پیشتاز آن می‌پردازد.

بخش اول: صادرات (افزایش چشمگیر و ثبت رکوردهای جدید)

 کلیات و ارقام کلان

بر اساس گزارش گمرک ویتنام، صادرات میوه و سبزیجات این کشور تا تاریخ 15 ژوئیه 2026 به رقم تاریخی 4.2 میلیارد دلار رسیده‌است.بررسی جزئی‌تر ارقام نشان می‌دهد که در شش ماهه اول سال 2026، کل صادرات به حدود 3.7 میلیارد دلار رسیده که نسبت به مدت مشابه در سال 2025، حدود 19 درصد افزایش یافته‌است. در این میان، عملکرد سه ماهه دوم (آوریل تا ژوئن) بسیار چشمگیر بوده و به بالغ بر 2.2 میلیارد دلار رسیده‌است. این مقدار نه تنها نسبت به سه ماهه نخست سال جاری (43 درصد رشد)، بلکه نسبت به سه ماهه دوم سال قبل (12 درصد) نیز رشد قابل توجهی داشته و چهارمین فصل متوالی رشد مثبت را برای این بخش به ارمغان آورده‌است.بررسی سبد صادراتی در سه ماهه دوم سال نشان می‌دهد که گروه میوه‌های تازه و هسته‌دار با سهم 66.5 درصدی (معادل 1.46 میلیارد دلار) همچنان محور اصلی صادرات است.

در این میان، میوه دوریان به عنوان موتور محرک رشد شناخته می‌شود و با ارزشی معادل 863.5 میلیون دلار در سه ماهه دوم، بیش از 56.5 درصد از کل ارزش صادرات این بخش را به خود اختصاص داده است. نرخ رشد این محصول نسبت به سه ماهه نخست سال جاری، خیره کننده و معادل 289.5 درصد بوده و نسبت به مدت مشابه سال قبل نیز 18.9 درصد افزایش یافته است.

دو قطب دیگر صادرات میوه، وضعیت متفاوتی داشتند:

موز با ثبت 121.5 میلیون دلار، رشد 18.5 درصدی نسبت به سه ماهه قبل را تجربه کرد.اما میوه دراگون با کاهش مواجه شد و به 115.2 میلیون دلار رسید که نسبت به سه ماهه قبل 29.9 درصد و نسبت به مدت مشابه سال گذشته 13.6 درصد افت داشته است.نکته حائز اهمیت، رشد چشمگیر بخش میوه و سبزیجات فرآوری‌ شده‌است. این گروه با سهم 26.7 درصدی از کل صادرات (معادل 586.2 میلیون دلار)، در سه ماهه دوم نسبت به مدت مشابه سال قبل 20.2 درصد رشد داشته‌است که بیانگر حرکت صنعت ویتنام به سمت ارزش افزوده بالاتر است. در این بخش، محصولات فرآوری‌شده از نارگیل با ارزش 102.6 میلیون دلار (رشد 28.2 درصدی نسبت به سه ماهه قبل) و همچنین محصولات فرآوری شده از لیموترش و انبه از رشد قابل‌توجهی برخوردار بوده‌اند.

بازارهای هدف

• چین همچنان بزرگ‌ترین بازار مصرف محصولات کشاورزی ویتنام است. ارزش صادرات به این کشور در نیمه نخست سال 2026 به 2.22 میلیارد دلار رسید که 19.9 درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد نشان می‌دهد. ویتنام اکنون به سومین تأمین‌کننده بزرگ میوه و سبزیجات برای چین تبدیل شده و سهم خود را از 14 درصد به 16.1 درصد از کل واردات این کشور افزایش داده‌است. تقاضای چین به ویژه برای میوه‌های گرمسیری و محصولات باکیفیت بالا رو به افزایش است.
• ایالات متحده آمریکا با جذب 292.1 میلیون دلار (رشد 11.7 درصدی) در جایگاه دوم ایستاده‌است.
• کره جنوبی با 170.4 میلیون دلار (رشد 8.1 درصدی) رتبه سوم را حفظ کرده‌است.
• اما درخشان‌ترین عملکرد در میان بازارهای غربی متعلق به اتحادیه اروپا است. صادرات به این بلوک اقتصادی با تکیه بر مزیت‌های تعرفه‌ای موافقت‌نامه تجارت آزاد ویتنام و اروپا، در نیمه نخست سال جاری میلادی به 214.4 میلیون دلار رسیده که رشد 31.8 درصدی را به ثبت رسانده‌است. تنها در ماه ژوئن، صادرات به اتحادیه اروپا با جهش 37.9 درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، نوید‌بخش تداوم این روند صعودی‌است.

بخش دوم: واردات (افزایش تقاضا)

نگاهی به ارقام کلان واردات

واردات میوه و سبزیجات ویتنام نیز با سرعت بالایی در حال افزایش است. آمارها حاکی از آن‌است که در هفت ماهه نخست سال 2026، ویتنام حدود 1.85 میلیارد دلار صرف واردات این کالاها کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، 28 درصد رشد داشته‌است. در ماه ژوئیه به تنهایی، رقم واردات به 272 میلیون دلار رسیده که 9 درصد نسبت به ژوئیه سال گذشته افزایش یافته‌است.

 تأمین‌کنندگان اصلی بازار ویتنام

بررسی منابع تأمین‌کننده واردات در پنج ماهه نخست سال نشان می‌دهد که ساختار تأمین تا حد زیادی به سه کشور کلیدی وابسته است:

چین، بزرگترین تأمین کننده میوه و سبزیجات ویتنام محسوب می‌شود. هرچند در ماه می، واردات از چین نسبت به ماه قبل 13.5 درصد کاهش داشت، اما نسبت به می 2025 با رشد نجومی 58.9 درصدی مواجه بوده‌است که نشان از وابستگی شدید به میوه‌های مناطق معتدل چین دارد.

آمریکا در جایگاه دوم قرار دارد و اگرچه واردات از این کشور در ماه می نسبت به آوریل 26.7 درصد کاهش داشت، اما روند بلندمدت آن صعودی است (6.1 درصد رشد در ماه می 2026 نسبت به مدت مشابه سال قبل).

نیوزیلند با وجود سهم نسبتاً کوچک (3.7 درصد)، در ماه می رشد 58.1 درصدی نسبت به ماه قبل و 26.2 درصدی نسبت به می 2025 را تجربه کرده که نشان‌دهنده استقبال از میوه‌های باکیفیت این کشور مانند کیوی و سیب است.

بخش سوم:

دستاوردها و نقاط قوت:

صنعت میوه و سبزیجات ویتنام در مسیر تبدیل شدن به یک توانمندی فوق‌العاده‌ای در این حوزه قرار دارد. رشد خیره‌کننده دوریان و موفقیت چشمگیر در توسعه محصولات فرآوری شده، گواه بر تغییر رویکرد از خام‌فروشی به فرآوری‌است. همچنین، بهره‌برداری هوشمندانه از موافقت‌نامه تجارت آزاد ویتنام و اروپا باعث شده تا سهم اروپا در سبد صادراتی با نرخی دو رقمی افزایش یابد و ریسک وابستگی به یک بازار خاص کاهش یابد.

چالش‌ها و تهدیدها

کاهش شدید صادرات میوه دراگون نشان‌دهنده نیاز فوری به بازاریابی مجدد یا تغییر ارقام کشت شده است.

• افزایش سریع واردات (به‌ویژه از چین) می‌تواند به تولیدکنندگان داخلی در فصل‌های برداشت خاص فشار بیاورد. تراز تجاری مثبت است، اما رشد 28 تا 31 درصدی واردات، زنگ خطری برای تولیدات بومی محسوب می‌شود.
• وابستگی به بازار چین همچنان بالاست و هر گونه تغییر در سیاست‌های وارداتی این کشور می‌تواند تأثیر مستقیمی‌بر کل صنعت بگذارد.

چشم‌انداز پیشرو

با توجه به رشد 19.4 درصدی در نیمه نخست سال و ثبت رکورد 4.2 میلیارد دلاری تا نیمه ژوئیه، به نظر می‌رسد هدف‌گذاری برای عبور از مرز 7 میلیارد دلار صادرات در کل سال 2026 (در مقایسه با 5.7 میلیارد دلار سال 2025) کاملاً دست‌یافتنی باشد. با این حال، برای حفظ این رشد، ویتنام باید بر توسعه زنجیره سرد، ارتقای استانداردهای کیفیت برای ورود به بازارهای سختگیرتر و مدیریت هوشمندانه واردات برای حمایت از تولید داخل تمرکز کند.

https://vneconomy.vn/lan-dau-tien-xuat-khau-rau-qua-viet-nam-vuot-moc-1-ty-usdthang.htm

https://kinhte.congthuong.vn/xuat-khau-rau-qua-tang-manh-sau-rieng-tiep-tuc-dan-dat-tang-truong-467866.html

https://asemconnectvietnam.gov.vn/default.aspx?ID1=1&ZID1=66&ID8=149499