تحرک تازه در مناسبات اقتصادی دهلی و ویند هوک

جمع‌بندی نتایج چهارمین نشست کمیته مشترک تجاری هند و نامیبیا پس از یک دهه وقفه

چهارمین نشست کمیته مشترک تجاری هند و نامیبیا پس از یک وقفه ۱۰ ساله، به میزبانی وزارت امور خارجه و وزارت بازرگانی هند در دهلی برگزار شد و با امضای سند پایانی توسط نمایندگان ارشد دو کشور به کار خود پایان داد. در این نشست، علاوه بر بررسی آمار مبادلات تجاری بین دو کشور، توافقات مهمی جهت نهایی‌سازی چارچوب مذاکراتی موافقت‌نامه تجارت ترجیحی هند و اتحادیه گمرکی جنوب آفریقا (India–SACU PTA) ظرف یک سال آینده حاصل شد. همچنین دو طرف با هدف ارتقای روابط از سطح تجارت سنتی به شراکت استراتژیک، بر اصلاح ساختار مبادلات از طریق ایجاد ارزش‌افزوده و فرآوری داخلی مواد معدنی حیاتی در نامیبیا، توسعه زیرساخت‌های پرداخت دیجیتال و تشکیل کارگروه اختصاصی خدمات و سرمایه‌گذاری به توافق رسیدند؛ رویدادی که نقشه راه تازه‌ای را برای تثبیت موقعیت اقتصادی هند در جنوب آفریقا و تنوع‌بخشی به اقتصاد نامیبیا تا برگزاری دور بعدی نشست در سال ۲۰۲۸ در ویندهوک ترسیم می‌کند.

بازگشت به ریل همکاری بعد از ۱۰ سال

چهارمین نشست «کمیته مشترک تجاری هند و نامیبیا» (India–Namibia Joint Trade Committee / JTC) در روزهای ۱۰ و ۱۱ آگوست ۲۰۲۶ به میزبانی وزارت امور خارجه و وزارت بازرگانی هند در دهلی برگزار شد و با موفقیت به کار خود پایان داد. ریاست مشترک این نشست را خانم ان‌دیتا نگیپوندوکا-روبیات، مدیرکل وزارت روابط بین‌الملل و تجارت نامیبیا، و آقای امیت کومار، مدیرکل در وزارت بازرگانی هند، بر عهده داشتند. 

این نشست از یک جهت اهمیت ویژه‌ای داشت: پایان دادن به یک وقفه ۱۰ ساله. آخرین دور این گفتگوها (سومین نشست) در سال ۲۰۱۶ برگزار شده بود. پس از یک دهه، امضای سند پایانی (Agreed Minutes) در نیودهلی، نشان‌دهنده اراده جدی هر دو کشور برای احیا و جهش در روابط اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری متقابل است.

تحولات کلیدی و مبادلات تجاری

یکی از محورهای این نشست، نهایی‌سازی ساختار و چارچوب اولیه (Terms of Reference / ToR) برای امضای موافقت‌نامه تجارت ترجیحی هند و اتحادیه گمرکی جنوب آفریقا (India–SACU PTA) بود. با امضای این توافق، مقرر شد مذاکرات اصلی اندکی پس از نشست آغاز شده و ظرف یک سال به نتیجه برسد تا راه برای کاهش تعرفه‌ها و تسهیل صادرات میان هند و ۵ کشور عضو این اتحادیه (از جمله نامیبیا) هموار شود.

در بررسی آمارها، حجم تجارت دوجانبه کالا میان هند و نامیبیا در سال مالی ۲۰۲۵–۲۰۲۶ به ۵۹۲.۹۴ میلیون دلار (آمریکا) رسید که تراز تجاری آن به نفع هند مثبت بوده است. از این میزان، صادرات هند به نامیبیا ۳۴۹.۰۹ میلیون دلار و صادرات نامیبیا به هند ۲۴۳.۸۵ میلیون دلار را شامل می‌شود. علاوه بر تجارت کالا، تجارت خدمات میان دو کشور نیز رشد قابل توجهی داشته و با افزایش ۷.۳۴ درصدی در سال ۲۰۲5 به حدود ۳۸۰ میلیون دلار رسیده است.

در خصوص ترکیب اقلام تجاری، اصلی‌ترین کالای صادراتی نامیبیا به هند را الماس خام و سنگ‌های قیمتی تشکیل می‌دهد؛ چرا که هند یکی از بزرگ‌ترین مراکز تراش و فرآوری الماس در جهان به شمار می‌رود. علاوه بر الماس، نامیبیا مواد معدنی و فلزات خامی مانند اورانیوم، مس، روی، سرب و منگنز و همچنین محصولات سنگی و مرمر را به هند صادر می‌کند.

در مقابل، هند طیف متنوعی از کالاهای ساخته‌شده را به نامیبیا می‌فرستد که در رأس آن‌ها دارو و تجهیزات پزشکی قرار دارد. هند با صادرات دارویی به ارزش ۳۶.۵ میلیون دلار، دومین تامین‌کننده بزرگ دارو در نامیبیا است و ۱۶.۴ درصد از بازار دارویی این کشور را در اختیار دارد. همچنین صادرات محصولات مهندسی و خودرویی هند با جهشی ۱۲۴ درصدی به ۳۰.۲۴ میلیون دلار رسیده است. فرآورده‌های نفتی پالایش‌شده، مواد شیمیایی صنعتی، برنج، مواد غذایی فرآوری‌شده و ماشین‌آلات کشاورزی از دیگر اقلام صادراتی هند به نامیبیا محسوب می‌شوند.

تا پیش از این نشست، الگوی تجاری دو کشور عمدتاً بر پایه صادرات مواد خام از نامیبیا و واردات کالاهای ساخته‌شده از هند استوار بود. با این حال، هر دو طرف در نشست دهلی توافق کردند که این ساختار سنتی را اصلاح کنند و با برطرف کردن موانع غیرتعرفه‌ای، به سمت ایجاد ارزش افزوده و فرآوری داخلی در نامیبیا، به ویژه در حوزه الماس و معادن حیاتی، حرکت نمایند.

بلافاصله پس از پایان نشست دو روزه کمیته مشترک تجاری، مراسم رسمی امضای سند چارچوب مذاکراتی (Terms of Reference / ToR) برای موافقت‌نامه تجارت ترجیحی میان هند و اتحادیه گمرکی جنوب آفریقا (SACU–India PTA) در تاریخ ۱۲ آگوست ۲۰۲۶ در شهر دهلی برگزار شد.

در این مراسم، خانم ان‌دیتا نگیپوندوکا-روبیاتی به عنوان هماهنگ‌کننده ارشد مذاکرات SACU، این سند را به همراه آقای یاش‌ویر سینگ، معاون وزارت بازرگانی هند، به امضا رساند.

این رویداد با حضور و سخنرانی آقای پیوش گویال، وزیر مرکزی بازرگانی و صنعت هند و همچنین حضور رؤسای نمایندگی‌های دیپلماتیک و سفرا کشورهای عضو SACU در هند برگزار شد که نشان‌دهنده گام عملی و رسمی‌ برای آغاز فرایند مذاکرات تخصصی ظرف یک سال آینده است.

نکته حائز اهمیت در این توافق، نقش محوری نامیبیا به عنوان هماهنگ‌کننده کل بلوک تجاری اتحادیه گمرکی جنوب آفریقا (SACU) است؛ چرا که دبیرخانه دائمی این اتحادیه در شهر ویندهوک مستقر بوده و خانم نگیپوندوکا-روبیاتی مدیریت این فرایند را بر عهده داشته است. این موافقت‌نامه راه را برای دسترسی ترجیحی هند به بازار پنج کشور عضو این اتحادیه شامل نامیبیا، آفریقای جنوبی، بوتسوانا، لسوتو و اسواتینی هموار می‌سازد.

همکاری‌ در حوزه‌های پیشران

در کنار توافقات تجاری سنتی، چهارمین نشست کمیته مشترک تجاری هند و نامیبیا بر حوزه‌های نوین تمرکز ویژه‌ای داشت؛ حوزه‌هایی که هدف آن‌ها ارتقای سطح روابط از «تجارت ساده» به «شراکت استراتژیک بلندمدت» است. مهم‌ترین محورهای این بخش عبارتند از:

الف) مواد معدنی حیاتی: با توجه به ذخایر غنی نامیبیا در زمینه عناصر معدنی مورد نیاز برای انرژی‌های پاک و فناوری‌های نو، دو کشور بر سر همکاری گسترده در حوزه استخراج و فرآوری فلزات حیاتی به توافق رسیدند. برنامه‌ریزی‌ها بر سرمایه‌گذاری هند در بخش‌های استخراج، فرآوری و ایجاد ارزش‌افزوده داخلی در نامیبیا برای منابعی چون لیتیوم، گرافیت، مس، کوبالت و عناصر خاکی کمیاب (Rare Earth Elements) متمرکز است. این اقدام هم نیاز صنایع پیشرفته هند را تامین می‌کند و هم ظرفیت‌های صنعتی نامیبیا را ارتقا می‌دهد.

ب) فناوری‌های مالی و زیرساخت پرداخت دیجیتال: یکی از مهمترین دستاوردها در روابط دوجانبه، همکاری در حوزه فناوری مالی است. در جریان این نشست، بر توسعه و تثبیت سیستم پرداخت آنی نامیبیا با نام وایامی (WayaMe) تأکید شد. این سیستم که بر پایه زیرساخت فناوری معروف هند یعنی UPI (Unified Payments Interface) توسعه یافته و در ژوئن ۲۰۲۶ در نامیبیا رونمایی شد، الگویی برای همکاری‌های نوآورانه به شمار می‌رود. دو طرف همچنین توافق کردند چارچوب جامع‌تری برای همکاری‌های بانکی و مالی میان بانک‌های مرکزی دو کشور ایجاد کنند.

ج) خدمات و سرمایه‌گذاری متقابل: برای تسهیل سرمایه‌گذاری و حضور فعال‌تر بخش خصوصی، دو طرف تصمیم گرفتند «کارگروه اختصاصی خدمات» (Services Working Group) را تشکیل دهند. علاوه بر این، نهاد سرمایه‌گذاری هند (Invest India) و سازمان توسعه و ارتقای سرمایه‌گذاری نامیبیا (NIPDB) به عنوان نقاط تمرکز و متولی اصلی برای هدایت، تسهیل و پشتیبانی از سرمایه‌گذاران دو کشور تعیین شدند.

ارزیابی و چشم‌انداز آینده

جمع‌بندی نتایج چهارمین نشست کمیته مشترک تجاری هند و نامیبیا نشان می‌دهد که هر دو کشور عزم جدی دارند تا روابط دوجانبه خود را ارتقا دهند. برخی از مهم‌ترین پیامدها و چشم‌اندازهای آتی این نشست عبارتند از:

1. تثبیت جایگاه هند در جنوب آفریقا: پیشبرد موافقت‌نامه تجارت ترجیحی هند و اتحادیه گمرکی جنوب آفریقا (India–SACU PTA) و ورود به حوزه معادن کلیدی نامیبیا، موقعیت اقتصادی هند را در حوزه جنوب قاره آفریقا بیش از پیش تقویت می‌کند و دسترسی این کشور به منابع تجدیدپذیر و استراتژیک را تضمین می‌نماید. از سوی دیگر، نقش نامیبیا در هدایت مذاکرات SACU با هند، موقعیت دیپلماتیک و اقتصادی ویندهوک را به عنوان درگاه ورود قدرت‌های نوظهور آسیایی به بازار جنوب قاره آفریقا ارتقا می‌دهد.
2. تنوع‌بخشی به اقتصاد نامیبیا: تمرکز بر فرآوری داخلی مواد معدنی، توسعه زیرساخت‌های پرداخت دیجیتال و بومی‌سازی ارزش‌افزوده، به نامیبیا کمک می‌کند تا از الگوی قدیمی «صادرکننده صرف مواد خام» فاصله گرفته و به سمت صنعتی‌شدن و ایجاد اشتغال پایدار حرکت کند.
3. نقشه راه و افق زمانی مشخص: تعیین جدول زمانی یک‌ساله برای نهایی‌سازی مذاکرات تجارت ترجیحی و همچنین توافق برای برگزاری پنجمین دور نشست کمیته مشترک تجاری در سال ۲۰۲۸ به میزبانی نامیبیا (ویندهوک)، نشان‌دهنده وجود یک برنامه کاری عملیاتی و منسجم برای پیگیری توافقات صورت‌گرفته است.

Official Press Release - Press Information Bureau (PIB India)

India Brand Equity Foundation (IBEF) News Report

India Shipping News - Fourth session of the JTC

KNN India - Joint Trade Committee Reviews Trade & Investment

High Commission of India, Windhoek

Ministry of International Relations and Cooperation - MIRCO Namibia

IBEF - Fourth Session of the India-Namibia Joint Trade Committee Held in New Delhi