استراتژی کره جنوبی در آسیای مرکزی و مولفه‌های اقتصادی تاثیرگذار در توسعه روابط بین کره جنوبی با این کشورها ، چشم انداز

در ۱۵ سپتامبر، مذاکرات در سطح ورزاء در سئول برگزار شد که طی آن طرفین در مورد چشم‌اندازهای تقویت مشارکت استراتژیک گسترده بین قزاقستان و کره جنوبی گفتگو شد. علاوه بر این، قرار است با روسای شرکت‌های پیشرو کره جنوبی نیز با روسای شرکتهای بزرگ کشورهای آسیای مرکزی دیدار کردند. در ۱۶ سپتامبر، روسای جمهور کشورهای قزاقستان، ترکمنستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان در اولین اجلاس آسیای مرکزی - جمهوری کره حضور پیدا کردند .

نشست ۱۶ سپتامبر اولین اجلاس چندجانبه کره جنوبی با رهبران می‌باشد. این نشست، روابطی را که پیش از این عمدتاً از طریق مجمع همکاری کره و آسیای مرکزی، که در سال ۲۰۰۷ تأسیس شد و در سطح وزرا فعالیت می‌کرد، ارتقا خواهد داد. سئول قصد دارد از این اجلاس برای تصویب اعلامیه سئول که چارچوب بلندمدت‌تری برای همکاری تعیین می‌کند، استفاده کند. انتظار می‌رود مواد معدنی حیاتی بخش اصلی این دستور کار را تشکیل دهند. دولت کره جنوبی می‌گوید که می‌خواهد منابع معدنی آسیای مرکزی را با فناوری اکتشاف و فرآوری کره متصل کند، ضمن اینکه به شرکت‌های کره جنوبی کمک می‌کند تا در پروژه‌هایی که در زنجیره ارزش بالاتری قرار دارند، مشارکت کنند.

در سال‌های اخیر، آسیای مرکزی از یک حوزه نسبتاً حاشیه‌ای در سیاست خارجی کره جنوبی به یکی از محورهای مهم دیپلماسی اقتصادی، امنیت زنجیره تأمین و تنوع‌بخشی جغرافیایی این کشور تبدیل شده است. نقطه عطف این روند، معرفی «ابتکار همکاری K-Silk Road کره–آسیای مرکزی» در ژوئن ۲۰۲۴ بود. این ابتکار، همکاری با پنج کشور قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، قرقیزستان و تاجیکستان را در قالبی منسجم‌تر دنبال می‌کند. 

در سال ۲۰۲۶ نیز این رویکرد در حال تبدیل‌شدن به یک چارچوب نهادی سطح بالاتر است؛ نخستین اجلاس سران کره و آسیای مرکزی برای ۱۶–۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ در کره جنوبی برنامه‌ریزی و در در سطح دولتی و وزارتخانه‌ای برگزار شد. این کشورها قصد دارند با افزایش مشارکت کره جنوبی در پروژه‌هایی شامل مناطق صنعتی یکپارچه، زیرساخت‌های هوشمند و نوسازی شرکت‌های صنعتی، همکاری خود را فراتر از تجارت سنتی گسترش دهند. تمرکز اصلی بر توسعه زنجیره‌های تأمین مواد معدنی حیاتی خواهد بود. انتظار می‌رود منابع معدنی آسیای مرکزی، از جمله لیتیوم و عناصر خاکی کمیاب ، با فناوری‌های کره جنوبی برای فرآوری و تولید مواد با ارزش افزوده بالا ترکیب شوند. این همکاری نه تنها استخراج، بلکه فرآوری و پالایش محلی و تولید مواد در امتداد زنجیره ارزش را نیز در بر خواهد گرفت

 اولین اجلاس «آسیای مرکزی - جمهوری کره» بُعد منطقه‌ای به همکاری‌های دوجانبه می‌افزاید. سئول بستری برای تعامل مستقیم با هر پنج کشور آسیای مرکزی به دست می‌آورد، در حالی که قزاقستان می‌تواند از تجربیات انباشته خود در همکاری با شرکت‌های کره‌ای در پیشبرد پروژه‌های منطقه‌ای استفاده کند.

برای شرکت‌های کره‌ای، امکان استقرار تولید با دسترسی به بازارهای آسیای مرکزی، چین و اروپا از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در عین حال، منابع طبیعی، زیرساخت‌های صنعتی و موقعیت این کشورها در مسیرهای بین چین و بازارهای اروپا نیز حائز اهمیت است. اثربخشی این نزدیکی به میزان تبدیل توافقات سیاسی به پروژه‌های سرمایه‌گذاری، فناوری و صنعتی ملموس بستگی دارد. اجرای آنها نشان خواهد داد که آیا گسترش فعلی تماس‌ها می‌تواند به همکاری‌های اقتصادی عمیق‌تر منجر شود یا خیر.

برای کشورهای آسیای مرکزی سفر به سئول گامی دیگر در راستای گسترش تعاملات اقتصادی و تجاری و سرمایه گذاری با شرکای کره خنوبی است. در عین حال، اهمیت آن فراتر از روابط دوجانبه است: شرکت در اولین اجلاس «آسیای مرکزی - جمهوری کره» به این کشورها اجازه می‌دهد تا منافع اقتصادی خود را در قالب منطقه‌ای ارتقا دهد. از طرفی جهت‌گیری همکاری کره جنوبی به  این کشورها اجازه می‌دهد تا به طور همزمان به چندین هدف اقتصادی - جذب سرمایه‌گذاری و فناوری، توسعه فرآوری صنعتی و استفاده از پتانسیل کشورها بپردازد و برای این کشور ، به نوبه خود به بستری برای گسترش حضور اقتصادی خود در آسیای مرکزی و توسعه زنجیره‌های تأمین جدید تبدیل می‌شود.

 

مدل همکاری کره جنوبی با کشورهای آسیای مرکزی

بخش قابل توجهی از اهمیت آسیای مرکزی در سیاست خارجی سئول، انگیزه‌های امنیتی و ژئوپلیتیکی است. نشست‌های مشترک کره جنوبی و آسیای مرکزی به عنوان مهمترین بستر برای توسعه روابط بین کره و منطقه عمل می‌کند. در ماه ژوئن، تلاش‌هایی برای افزایش همکاری‌های اقتصادی و سیاسی بین کره جنوبی و کشورهای آسیای مرکزی صورت گرفت. همکاری جاده ابریشم کره جنوبی، اولین استراتژی کره جنوبی برای منطقه، در ابتدای ماه اعلام شد. از ۱۰ تا ۱۵ ژوئن، رئیس جمهور کره جنوبی، یون سوک یول، سفرهای رسمی‌به ترکمنستان، قزاقستان و ازبکستان انجام داد . پس از این جلسات، سیاستمداران و کارشناسان در هفته‌های بعدی به بحث در مورد منابع معدنی و زنجیره‌های تأمین آنها ادامه دادند.

در جریان این بازدیدها که شامل بیش از ۸۰ نماینده تجاری کره جنوبی بود، اعلام شد که فرمت کره جنوبی-آسیای مرکزی به سطح روسای دولت ارتقا خواهد یافت.  چندین ده توافقنامه و قرارداد اولیه دولتی و شرکتی، از جمله قراردادهایی با شرکت مهندسی هیوندای (HEC) و SK Ecoplant امضا شد. مهمترین معاملات مربوط به موارد زیر بود: ایجاد یک خوشه فناوری پیشرفته منطقه‌ای در ازبکستان از سال ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۷؛ تأمین مالی پروژه‌های ازبکستان به ارزش مجموعاً تا ۲ میلیارد دلار (از جمله خرید شش قطار پرسرعت هیوندای)؛ ادامه صادرات نفت و اورانیوم قزاقستان از منطقه و ادامه تلاش‌های مشترک برای شروع استخراج لیتیوم؛ قراردادی که طبق آن HEC واحدهای گوگردزدایی گاز ترکمن‌گاز (با ظرفیت ۱۰ میلیارد متر مکعب) را برای استفاده در بزرگترین میدان گازی ترکمنستان، همراه با حفاری در طول مرحله چهارم کار در این میدان، به فروش رساند؛ و اجرای اقدامات اصلاحی توسط HEC برای راه‌اندازی مجدد یک کارخانه پلیمر در غرب ترکمنستان.

استراتژی کره جنوبی در آسیای مرکزی بر ابتکار همکاری جاده ابریشم و دیپلماسی اقتصادی متمرکز است که هدف آن تأمین امنیت زنجیره‌های تأمین حیاتی، تنوع‌بخشی به واردات انرژی و گسترش نفوذ سیاسی فراتر از شرکای سنتی غربی و شرق آسیا است.

 

چارچوب استراتژیک کره جنوبی در آسیای مرکزی :

۱- ابتکار جاده ابریشم کره جنوبی: این طرح که به عنوان اولین استراتژی جامع منطقه‌ای کره جنوبی برای آسیای مرکزی آغاز شد، بر ارتباطات، مواد معدنی حیاتی و همکاری‌های دیجیتال/آب و هوایی تمرکز دارد.

۲ - قالب منطقه‌ای C5+1: سئول از یک چارچوب گفتگوی چندجانبه استفاده می‌کند که کره جنوبی را با هر پنج جمهوری آسیای مرکزی (قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، قرقیزستان و تاجیکستان) مرتبط می‌کند و روابط دیپلماتیک را به سطح اجلاس‌های ریاست جمهوری ارتقا می‌دهد.

۳ - پوشش ژئوپلیتیکی: کشورهای آسیای مرکزی از کره جنوبی به عنوان یک شریک حیاتی برای ایجاد تعادل در وابستگی شدید به همسایگان بزرگی مانند روسیه و چین بدون ایجاد صف‌بندی‌های خصمانه استقبال می‌کنند.

۴- قدرت نرم و پراکندگی قومی: حضور بیش از ۳۰۰ هزارکره‌ای تبار ( کوریو -سارام ) در آسیای مرکزی، در کنار تبادلات آموزشی رو به رشد، طرح‌های بدون ویزا و پروازهای مستقیم، به عنوان یک پل فرهنگی حیاتی عمل می‌کند.

 

عوامل اقتصادی کلیدی در رابطه با توسعه روابط اقتصادی و تجاری کره جنوبی با کشورهای آسیای مرکزی :

۱ - امنیت منابع و انرژی: کره جنوبی فاقد انرژی داخلی و ذخایر معدنی حیاتی است. این کشور برای واردات حیاتی مانند نفت، گاز طبیعی و اورانیوم به آسیای مرکزی متکی است.

۲ - اقتصادهای مکمل: کره جنوبی سرمایه با فناوری پیشرفته، تخصص صنعتی و سرمایه‌گذاری در صنعت خودرو را تأمین می‌کند، در حالی که کشورهای آسیای مرکزی مواد خام، منابع طبیعی و بازارهای مصرف رو به گسترش را ارائه می‌دهند.

۳ - تاب‌آوری زنجیره تأمین: در بحبوحه تغییر الگوهای تجارت جهانی و فشارهای رقابتی از سوی اقتصادهای بزرگ، سئول دسترسی پایدار به مواد معدنی حیاتی ضروری برای بخش‌های پیشرفته تولید و فناوری را در اولویت قرار می‌دهد.

۴- تحرک نیروی کار و رشد تجارت: تجارت دوجانبه در سراسر منطقه (به‌ویژه با قزاقستان، ازبکستان و ترکمنستان) افزایش یافته است که این امر با مهاجرت نیروی کار و توافق‌نامه‌های اشتغال صنعتی که کارگران آسیای مرکزی را به بخش صنعتی کره جنوبی متصل می‌کند، تقویت شده است.

 

رویکرد کره جنوبی به آسیای مرکزی: متغیرهای مؤثر

موفقیت این رویکرد و نگرش را می‌توان به توانایی سئول در مدیریت چالش‌های داخلی و خارجی و تقویت رویکرد چندجانبه‌گرایی آن نسبت داد که می‌تواند نقش سئول را در آسیای مرکزی ارتقا دهد. شاید در دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰، منافع کره جنوبی در منطقه آسیای مرکزی در اولویت نبود. با این حال، طی سه دهه گذشته، سئول به تدریج توجه بیشتری به آسیای مرکزی نشان داده است. سئول با بهره‌گیری از ابزارهایی مانند اقلیت کره‌ای، همکاری با آمریکا و تأسیس مؤسسه همکاری کره و آسیای مرکزی در ژوئیه ۲۰۱۷، نشست‌های منطقه‌ای و نفوذ خود را در منطقه افزایش داده است.

در سطح دوجانبه، دولت کره جنوبی در سال ۲۰۰۶ همکاری استراتژیک با ازبکستان برقرار کرد که بعداً منجر به امضای توافق‌نامه‌ای برای ارتقاء روابط به «مشارکت استراتژیک ویژه» شد. روابط با قزاقستان نیز استراتژیک شده است. سئول امیدوار است در صورت بروز بحران ژئوپلیتیکی و زنجیره تأمین، همکاری با آسیای مرکزی را در حوزه‌های کلیدی زنجیره تأمین مواد معدنی گسترش دهد.

در ژوئن ۲۰۲۴، سئول اولین استراتژی خود برای آسیای مرکزی، « ابتکار جاده ابریشم کره » را اعلام کرد. در نوامبر ۲۰۲۴، پنج کشور آسیای مرکزی به عنوان شرکای کلیدی اعلام شدند. در اکتبر ۲۰۲۴، دومین نشست روسای مجالس کشورهای آسیای مرکزی و جمهوری کره در عشق آباد برگزار شد. در واقع، گفتگوی بین پارلمانی در اجرای توافقات، تقویت مبانی قانونی همکاری و نقش گروه‌های دوستی بین پارلمانی اهمیت بیشتری یافته است. 

در ژوئن ۲۰۲۴، یون سوک-یول، رئیس جمهور کره جنوبی، از آسیای مرکزی بازدید کرد. در طول سفر او به ترکمنستان، قزاقستان و ازبکستان، چندین توافق‌نامه و یادداشت تفاهم امضا شد. در نوامبر ۲۰۲۴ ، کره جنوبی میزبان هفدهمین مجمع همکاری آسیای مرکزی و جمهوری کره بود که ۳۰۰ نفر از رهبران کلیدی کسب و کار و دولت را در مورد طیف وسیعی از مسائل گرد هم آورد. در ژوئیه ۲۰۲۵، لی جائه میونگ، رئیس جمهور کره جنوبی، مذاکرات تلفنی با روسای جمهور ازبکستان و قزاقستان انجام داد و بر افزایش تجارت، سرمایه گذاری‌های مشترک و ادامه همکاری‌های سطح بالا تأکید کرد. نزدیکی جغرافیایی آسیای مرکزی به کره به معنای هزینه‌های پایین‌تر برای تهیه و واردات منابع است.

کشورهای این منطقه دارای منابع هیدروکربنی و معدنی (نفت و گاز، اورانیوم و فلزات) هستند و سئول با سرمایه گذاری در حوزه انرژی این کشورها، مشارکت در توسعه پالایشگاه‌های نفت و گاز و استفاده از آنها به عنوان جایگزین مناسب برای سایر منابع انرژی، سعی در استفاده از ذخایر اورانیوم به عنوان جایگزینی مناسب برای سایر منابع انرژی دارد.

سئول امیدوار است در صورت بروز بحران در وضعیت ژئوپلیتیکی و زنجیره تأمین، همکاری با آسیای مرکزی را در حوزه‌های کلیدی زنجیره تأمین مواد معدنی گسترش دهد. کره جنوبی مدت‌هاست که با چالش‌هایی در مسیرهای زمینی و مسیرهای دریایی مواجه است. از این رو، در حوزه حمل و نقل و لجستیک، ایجاد پایانه‌های حمل و نقل یکپارچه و اتصال و راه اندازی مراکز لجستیک پیشرفته در کشورهای این منطقه مد نظر است.

به نظر می‌رسد کره جنوبی ایده راه‌آهن سراسری آسیا و امکان حمل و نقل ریلی بین کره جنوبی، کره شمالی، روسیه و چین و همچنین آسیای مرکزی را با جدیت بیشتری دنبال می‌کند. سئول در دو سال گذشته تلاش‌هایی برای ایجاد سیستم حمل و نقل شهری در بیشکک، انجام مطالعه امکان‌سنجی برای احداث راه‌آهن ۵۱ کیلومتری در تاجیکستان، انجام مطالعه امکان‌سنجی برای ساخت راه‌آهن سریع‌السیر تاشکند-سمرقند و نوسازی فرودگاه اورگنج ازبکستان انجام داده است.

کره جنوبی همچنین به حضور نوسازی ساختاری، تنوع‌بخشی به بخش‌های صنعتی، ایجاد مناطق ویژه اقتصادی و خصوصی‌سازی در آسیای مرکزی علاقه‌مند است. آسیای مرکزی یک بازار نوظهور برای محصولات کره جنوبی است و این نیز به دنبال سرمایه‌گذاری در این منطقه است. تنها در ازبکستان ۴۶۰ تا ۵۰۰ شرکت کره جنوبی فعالیت می‌کنند. بیش از نیمی از سرمایه‌گذاری‌های کره جنوبی در این منطقه به قزاقستان معطوف شده است.

 

اهمیت آسیای مرکزی برای سئول از چند عامل ناشی می‌شود :

دسترسی به منابع طبیعی و مواد معدنی راهبردی؛

تنوع‌بخشی به زنجیره‌های تأمین شرکت‌های کره‌ای؛

فرصت‌های سرمایه‌گذاری در زیرساخت و انرژی؛

موقعیت جغرافیایی منطقه میان شرق آسیا، چین، روسیه، خاورمیانه و اروپا؛

ظرفیت بازارهای در حال توسعه آسیای مرکزی؛

امکان توسعه همکاری‌های فناوری و دیجیتال.

 

برنامه جاده ابریشم ، سئول پل‌های دوستی می‌سازد

در سال ۲۰۲۴، سئول بر تقویت مشارکت با آسیای مرکزی، برنامه جاده ابریشم، مواد خام و معدنی، کمک‌های توسعه‌ای، تبادل فرهنگی و همکاری تمرکز کرد. بنابراین، کره جنوبی توافق‌نامه‌ها و یادداشت‌های تفاهمی را با قزاقستان، ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان برای اکتشافات زمین‌شناسی امضا کرده است که زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی را بهبود می‌بخشد.

در شرایطی که تغییرات اقلیمی و مشکلات زیست‌محیطی، آسیای مرکزی را تهدید می‌کند، کره جنوبی با سیاست‌های سبز، انرژی‌های تجدیدپذیر و گفتگو بین کره جنوبی و کشورهای آسیای مرکزی، تلاش می‌کند بازیگر پیشرو در این منطقه باشد. قرار است شرکت YPP کره جنوبی حدود ۳.۱ میلیارد دلار در تولید هیدروژن و آمونیاک سبز در قزاقستان سرمایه‌گذاری کند. کره جنوبی قصد دارد علاوه بر ادامه واردات نفت و اورانیوم، وابستگی خود را به سایر منابع معدنی کاهش دهد و تلاش می‌کند تا استخراج لیتیوم را در قزاقستان آغاز کند؛ در قرقیزستان و تاجیکستان حضور داشته باشد، پروژه‌های ازبکستان را تأمین مالی کند و در گاز ترکمنستان نیز حضور داشته باشد.

در مورد تجارت دوجانبه کره و ترکمنستان، این تجارت در سه ماهه اول سال ۲۰۲۵، به میزان ۷۰ درصد افزایش یافته است. افزایش حجم تجارت و سرمایه‌گذاری شرکت‌های کره‌ای در قرقیزستان (۲۰۲۴)، حضور در میان پنج شریک تجاری برتر ازبکستان در سال ۲۰۲۳ و تجارت عمده با قزاقستان برجسته بوده است.

بُعد دیگری از مهاجرت شهروندان آسیای مرکزی به کره برای کار در چند سال گذشته افزایش یافته است. در سال های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ چندین توافق نامه با کشورهایی مانند تاجیکستان امضا شد.

کره جنوبی با افزایش نفوذ فرهنگی و سرگرمی خود، گسترش مؤسسات فرهنگی کره و دانشجویان بورسیه، برندسازی مدل توسعه، مراکز فرهنگی و هنری کره، افتتاح مراکز آموزشی و دانشگاهی، رژیم بدون ویزا، پروازهای مستقیم و افزایش جریان گردشگران، قدرت نرم خود را پیش می‌برد. حضور بیش از ۵۰۰ هزار نفر از مردم کره‌ای‌تبار در این منطقه نیز پلی برای دوستی و همکاری محسوب می‌شود.

 

محرک اصلی تلاش های اخیر کره جنوبی برای تعامل با منطقه غنی از منابع آسیای مرکزی :

1- محرک اصلی تلاش اخیرکره جنوبی برای تعامل با منطقه غنی از منابع آسیای مرکزی، تمایل این کشور به کاهش وابستگی به نفت، به ویژه از خاورمیانه، است. چائبول‌های کره جنوبی می‌توانند طیف وسیعی از خدمات ، از جمله تأمین سرمایه، یافتن بازارها و تأمین و تأمین مالی زیرساخت‌ها - را ارائه دهند که می‌تواند به خروج این اقتصادها از انزوای نسبی کمک کند، همانطور که در توسعه مرکز حمل و نقل ناوی در ازبکستان نشان داده شده است.

۲ - علاوه بر این، افزایش "قدرت نرم" کره جنوبی که با محبوبیت موج کره‌ای تقویت شده است، ابزاری مؤثر برای افزایش پذیرش نقش رو به رشد کره جنوبی در منطقه است. با این حال، این منطقه از نظر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی همچنان شکننده است. با وجود نرخ رشد چشمگیر در سال‌های اخیر، هر پنج جمهوری به دلیل ضعف‌های اساسی در سیستم‌های حکومتی خود در برابر شوک‌های داخلی و خارجی آسیب‌پذیر هستند. در حالی که الگوها در پنج کشور متفاوت است، قدرت و ثروت در همه آنها به طور نامتناسبی در دست نخبگان باقی مانده است. فقر، فقدان انسجام اجتماعی، رشد تفرقه‌های قومی و افراط‌گرایی، فساد و نفوذ فزاینده سندیکاهای تبهکار، ترکیبی قابل اشتعال است که رهبری این جمهوری‌ها را برای مدیریت عاقلانه ثروت منابع طبیعی خود به چالش می‌کشد. با این حال، قرار گرفتن در پیوندگاه چنین منطقه استراتژیک حیاتی، به این معنی است که موفقیت این جمهوری‌ها برای کل سیستم بین‌المللی بسیار مهم است.

۳- همکاری چندجانبه و فراملی برای تشویق توسعه پایدار و مسئولانه منطقه ضروری خواهد بود. کره جنوبی، با وجود جایگاه قدرت متوسط خود، ممکن است تنها کشوری باشد که ابتکار عمل را در آسیای مرکزی رهبری می‌کند. در واقع، هدف NAI رئیس جمهور لی تا حد زیادی «گسترش دامنه شبکه همکاری [منطقه‌ای کره] به مسائل امنیتی و فرهنگی» بود، در حالی که پیش از این تلاش‌های دیپلماتیک کره در آسیا و اقیانوسیه عمدتاً بر همکاری اقتصادی متمرکز بود. دیدگاه لی از کره جنوبی به عنوان یک «بازیگر چندبعدی» به آن اجازه می‌دهد تا نه تنها در ترویج توسعه اقتصادی، بلکه در پرداختن به تروریسم، گسترش سلاح‌های هسته‌ای و سایر نگرانی‌های امنیتی سنتی‌تر نیز یک کشور پیشرو باشد. به عبارت دیگر، او کره جنوبی را به عنوان یک ذینفع مسئول در پرداختن به چالش‌های سیاسی، اقتصادی، امنیتی، زیست‌محیطی و سایر چالش‌ها در سراسر منطقه می‌بیند.

۴ - هنوز مشخص نیست که آیا منطقه به طور کامل چنین نقشی را برای کره خواهد پذیرفت یا خیر، اما تاکنون همه نشانه‌ها حاکی از آن است که جمهوری‌های آسیای مرکزی مشتاق جایگزینی برای نفوذ و رهبری قدرت‌های بزرگ - روسیه، چین و حتی آمریکا- هستند. نکته مهم این است که چنین چشم‌اندازی برای نقش جهانی جمهوری کره (ROK) با بیانیه چشم‌انداز مشترک صادر شده توسط واشنگتن و سئول در ژوئن ۲۰۰۹ بسیار هماهنگ است. این بیانیه چشم‌انداز، که نقطه عطفی مهم در تکامل اتحاد ایالات متحده و جمهوری کره است، بر نقش اتحاد در ارتقای «ارزش‌های مشترک و اعتماد متقابل» از طریق همکاری برای «مقابله با چالش‌های پیش روی هر دو ملت به نمایندگی از نسل بعدی» تأکید دارد.

 

منطق ژئو‌اقتصادی راهبرد کره جنوبی : راهبرد سئول را می‌توان بر پایه سه منطق اصلی توضیح داد:

الف) امنیت منابع و زنجیره‌های تأمین

کره جنوبی اقتصادی صادرات‌محور و وابسته به واردات بسیاری از مواد خام است. ازاین‌رو، ذخایر نفت و گاز، اورانیوم، لیتیوم، مس، عناصر کمیاب و سایر مواد معدنی آسیای مرکزی برای سئول اهمیت فزاینده‌ای دارند.

همچنین همکاری در انرژی‌های تجدیدپذیر، نیروگاه‌ها، نفت و گاز و زیرساخت مورد توجه قرار گرفت. بنابراین هدف کره فقط خرید مواد خام نیست؛ حرکت به سمت مشارکت در اکتشاف، سرمایه‌گذاری، فرآوری و ایجاد زنجیره ارزش اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

 

ب) دسترسی به بازار و پروژه‌های زیرساختی

آسیای مرکزی از نظر کره جنوبی بازاری برای صادرات کالا، خدمات و فناوری و همچنین محل مناسبی برای صدور سرمایه و شرکت‌های مهندسی است. پروژه‌های نیروگاهی، راه‌آهن، شهرسازی، حمل‌ونقل، پالایش و پتروشیمی از حوزه‌های مهم همکاری محسوب می‌شوند. برای نمونه، همکاری کره و قزاقستان در پروژه‌های زیرساختی و انرژی و همچنین پروژه‌های صنعتی این کشور، به‌عنوان نمونه‌هایی برای توسعه مشارکت‌های آینده مطرح شده است. 

 

ج) کاهش ریسک ژئوپلیتیکی و تنوع‌بخشی

از دید اقتصادی، گسترش روابط با آسیای مرکزی بخشی از سیاست گسترده‌تر کره برای تنوع‌بخشی به بازارها و منابع است. تحولات جنگ اوکراین، رقابت آمریکا و چین، تحولات مسیرهای ترانزیتی اوراسیا و نگرانی درباره اختلال در زنجیره‌های تأمین، ارزش استراتژیک آسیای مرکزی را برای سئول افزایش داده‌اند. به همین دلیل، سیاست کره را نباید صرفاً سیاست «دسترسی به منابع» دانست؛ بلکه ترکیبی از امنیت اقتصادی، دیپلماسی تجاری و تنوع‌بخشی ژئو‌اقتصادی است.

 

با توجه به روندهای موجود، می‌توان آینده روابط کره جنوبی و آسیای مرکزی را در چهار مرحله تصور کرد:

مرحله اول: ۶۲۰۲۴–۲۰۲۴ : نهادینه‌سازی

K-Silk Road  و اجلاس سران، همکاری‌های پراکنده قبلی را در قالب یک چارچوب سیاسی منسجم‌تر قرار می‌دهند. اجلاس سران ۲۰۲۶ نقطه مهمی در این فرایند است.

مرحله دوم: ۲۰۲۸–۲۰۲۶ : تبدیل تفاهم‌نامه‌ها به پروژه

این دوره، تبدیل تعداد زیادی از تفاهم‌نامه‌ها به قرارداد، سرمایه‌گذاری و پروژه واقعی خواهد بود. دولت کره نیز در سال ۲۰۲۶ بر همین موضوع، یعنی ایجاد نتایج ملموس برای شرکت‌های کره‌ای، تأکید کرده است. 

مرحله سوم: ۲۰۳۲–۲۰۲۸ : شکل‌گیری زنجیره‌های ارزش

اگر پروژه‌های معدن، انرژی، خودرو، باتری، فناوری و زیرساخت موفق شوند، روابط می‌تواند از تجارت دوجانبه به سمت زنجیره‌های تولید مشترک حرکت کند.

مرحله چهارم: ۲۰۳۰ به بعد : مشارکت راهبردی اقتصادی

در این سناریو، کره جنوبی می‌تواند به یکی از شرکای فناوری و صنعتی مهم آسیای مرکزی تبدیل شود و در مقابل، کشورهای منطقه نیز بخشی از منابع معدنی، انرژی و بازارهای خود را در چارچوب زنجیره‌های تأمین متنوع‌تر به کره پیوند دهند.به نظر می رسد سیاست خارجی دولت جدید، منافع ملی را در اولویت قرار داده و با یک سیاست خارجی غیرایدئولوژیک، از روابط خصمانه با قدرت های منطقه ای پرهیز می‌کند، ضمن حفظ رابطه با امریکا، بر لزوم بهبود روابط با چین و روسیه تأکید دارد و به دنبال نقشی مستقل در آسیای مرکزی است.

 

تفاوت حضور کره جنوبی در کشورهای آسیای مرکزی :

به نظر می‌رسد رویکرد سئول به پنج کشور متفاوت می‌باشد و بر اساس مزیت نسبی هر کشور عمل می ‌شود :

۱- قزاقستان؛ قطب بزرگ سرمایه گذاری و تجارت :

الف- سرمایه‌گذاری کلان: شرکت‌های بزرگی مثل سامسونگ، ال جی، کیا و هیوندای در قزاقستان کارخانه‌های فعال دارند. کره ششمین سرمایه‌گذار بزرگ در اقتصاد قزاقستان است.

ب- مواد و انرژی خام: کره جنوبی در این کشور روی خرید نفت، گاز و مواد معدنی کلیدی برای صنایع الکترونیکی خود است.

۲. ازبکستان؛ شریک راهبردی و پیوند فرهنگی :

الف - بزرگ‌ترین دیاسپورا: حضور نزدیک به هزار کره‌ای‌تبار (کوریو سارام) در ازبکستان، قوی‌ترین پل فرهنگی و دیپلماتیک را میان دو کشور ساخته شده است.

ب - پروژه‌های زیرساختی: کره در ساخت فرودگاه‌ها، نوسازی شبکه گاز و خطوط ریلی پرسرعت در ازبکستان نقش مستقیم دارد.

۳. تاجیکستان پروژه بر کمکهای توسعه صنعتی (ODA):

الف - موقعیت حاشیه‌های: به دلیل عدم وجود مرز مشترک با قطب‌های صنعتی و اقتصاد کوچک‌تر، تاجیکستان تا کنون تعداد کمی از سرمایه‌های تجاری تجاری کره است.

ب - آژانس بین‌المللی کره (KOICA): عمدتاً کره جنوبی در تاجیکستان به پروژه‌های فناوری، آموزشی، بهداشتی، دولتی الکترونیک و کشاورزی توجه می‌شود.

قرقیزستان: حضور کوچک‌تر و توسعه‌محور :

در قرقیزستان، مقیاس سرمایه‌گذاری کره به‌مراتب کمتر از قزاقستان و ازبکستان است. همکاری بیشتر حول تجارت، کمک توسعه‌ای، کشاورزی، زیرساخت و آموزش/فناوری شکل گرفته است. KIEP نیز قرقیزستان را در کنار تاجیکستان از کشورهای دارای ظرفیت گسترش همکاری ODA کره معرفی کرده بود. 

ترکمنستان: انرژی و مهندسی :

مدل کره در ترکمنستان متفاوت است. به دلیل ساختار اقتصاد ترکمنستان و محدودیت تجارت خارجی، روابط بیشتر حول پروژه‌های گاز و پتروشیمی و خدمات مهندسی می‌چرخد. برای مثال، شرکت‌های کره‌ای در پروژه‌های مربوط به پالایش و فرآوری گاز ترکمنستان حضور داشته‌اند. 

  

این تفاوت برای تحلیل آینده بسیار مهم است: کره جنوبی احتمالاً به جای یک سیاست واحد برای کل آسیای مرکزی، سیاستی چندلایه و کشورمحور را دنبال خواهد کرد.

 

چشم‌انداز سال ۲۰۳۵–۲۰۲۶

نگاه کره جنوبی به آسیای مرکزی عمیق و مبتنی بر رویکرد بلندمدت ژئواکونومیک و ژئوپلیتیک است. اگرچه مهمترین اولویت کره جنوبی در روابط با منطقه آسیای مرکزی، اقتصاد و انرژی و صادرات کالا و فناوری است، اما تلاش کره جنوبی برای ایجاد روابط نزدیک سیاسی با آسیای مرکزی همچنان ادامه دارد. 

به نظر می‌رسد که سیاست خارجی دولت جدید کره جنوبی بر موازنه چندجانبه متمرکز خواهد بود. در همین حال، بسیاری در سئول معتقدند که سیاست خارجی کره جنوبی باید مختصات جدیدی پیدا کند و به طور منطقی اتحادهای بین‌المللی را با موضع خوداتکایی و «استقلال» ترکیب کند.

در یک جمع‌بندی، راهبرد کره جنوبی در آسیای مرکزی را می‌توان گذار از «دیپلماسی تجاری» به «دیپلماسی ژئواکونومیک» دانست. هدف دیگر صرفاً افزایش صادرات کره‌ای نیست؛ بلکه ایجاد یک شبکه نسبتاً پایدار از منابع، انرژی، زیرساخت، فناوری، سرمایه و بازار است.

لذا، موفقیت بیش از آنکه به تعداد توافق‌های سیاسی وابسته باشد، به این بستگی دارد که آیا سئول و پنج کشور آسیای مرکزی می‌توانند تفاهم‌نامه‌ها را به پروژه‌های قابل تأمین مالی، زنجیره‌های تولید مشترک و انتقال واقعی فناوری تبدیل کنند و روند سیاست‌گذاری کره در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که دقیقا ًهمین «اقتصادی‌کردن عملیاتی» همکاری، در مرکز توجه جدید سئول قرار گرفته است. 

بنابراین سه مؤلفه بیشترین اهمیت را در برنامه چشم انداز در روابط کره جنوبی و آسیای مرکزی دارند :

۱. مواد معدنی حیاتی و امنیت زنجیره تأمین → مهم‌ترین پیوند میان آسیای مرکزی و صنایع پیشرفته کره.

۲. زیرساخت، انرژی و لجستیک → اصلی‌ترین عرصه ورود شرکت‌های مهندسی و سرمایه‌گذاری کره.

۳. فناوری و توسعه سرمایه انسانی → عاملی که می‌تواند روابط را از مبادله مواد خام به همکاری صنعتی و ایجاد ارزش افزوده منتقل کند.

  منابع:

https://journal-neo.su/2025/08/23/south-koreas-approach-to-central-asia-effective-variables-and-prospects

https://www.trend.az/casia/uzbekistan/4224034.html

https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2024-07-02/south-korean-model-cooperation-central-asian-countries

https://asiaplus.news/en/2026/09/15/korea-and-central-asia-agreed-to-develop-critical-minerals-processing-and-industrial-ai/

https://timesca.com/central-asia-critical-minerals-south-korea-adb

https://www.trend.az/casia/kazakhstan/4223310.html

https://www.trend.az/casia/tajikistan/4211890.html

https://www.trend.az/casia/4224428.html