هفتمین جشنواره جهانی فین‌تک ۲۰۲۶ در بمبئی

هفتمین جشنواره جهانی فین‌تک (Global Fintech Fest 2026 – GFF 2026) از مهم‌ترین رویدادهای بین‌المللی حوزه فناوری‌های مالی است که با تمرکز بر آینده خدمات مالی، پرداخت‌های دیجیتال، هوش مصنوعی، توکن‌سازی دارایی‌ها، فناوری کوانتومی و توسعه زیرساخت‌های مالی دیجیتال در شهر بمبئی برگزار شد. GFF 2026 نشان داد که صنعت فین‌تک در حال عبور از مرحله‌ای است که تمرکز اصلی آن صرفاً بر پرداخت دیجیتال بوده و به سمت یک اکوسیستم گسترده‌تر شامل اعتبار، سرمایه‌گذاری، بیمه، مدیریت دارایی، بانکداری هوشمند و زیرساخت‌های مالی مبتنی بر AI و توکن‌سازی حرکت می‌کند. در عین حال مباحث جشنواره نشان داد که رشد فناوری بدون توجه به اعتماد، امنیت، حفاظت از داده، مسئولیت‌پذیری و تنظیم‌گری با چالش‌های جدی مواجه خواهد بود. به‌ویژه در حوزه Agentic AI، مسئله اصلی صرفاً توانایی انجام خودکار عملیات مالی نیست؛ بلکه تعیین حدود اختیارات سیستم‌های هوشمند، مسئولیت در قبال تصمیمات، امنیت داده‌ها و امکان نظارت بر عملکرد آنها نیز اهمیت دارد. گزارش‌های پس از جشنواره نیز همین تنش میان ظرفیت بالای AI و محدودیت‌های اتوماسیون کامل را برجسته کرده‌اند.

این رویداد از ۸ تا ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ در مجموعه‌های Jio World Centre و Trident BKC در بمبئی برگزار شد. وب‌سایت رسمی جشنواره تاریخ برگزاری را ۹ تا ۱۱ سپتامبر نیز درج کرده، در حالی که شرایط رسمی رویداد و منابع دولتی هند بازه ۸ تا ۱۱ سپتامبر را تأیید می‌کنند.

جشنواره امسال با شعار"به طور موقت به تاثیرAgentic AI, Tokenisation, Quantum – Trusted, Connected,  سیستم های جهانی برای امور مالی فراگیر" برگزار شد؛ شعاری که بر تبدیل ظرفیت فناوری‌های نوظهور به کاربردهای واقعی در نظام مالی و در عین حال ایجاد نظام‌های مالی قابل اعتماد، متصل، جهانی و فراگیر تأکید داشت.

1 . برگزارکنندگان و جایگاه رویداد

GFF 2026  با مشارکت نهادهای اصلی اکوسیستم فین‌تک هند برگزار شد. شورای پرداخت هند (PCI)، شورای همگرایی فین تک(FCC)  وابسته به انجمن اینترنت و موبایل هند(IAMAI)  از برگزارکنندگان رسمی این رویداد بودند وشرکت ملی پرداخت ها ی هند(NPCI)  نیز از بازیگران اصلی آن بود.

این جشنواره با حمایت و مشارکت طیف گسترده‌ای از نهادهای دولتی و تنظیم‌گر هند، از جمله وزارت دارایی، اداره خدمات مالی، وزارت الکترونیک و فناوری اطلاعات؛ بانک مرکزی هند(RBI)، هیئت بورس و اوراق بهادار هند(SEBI)، سازمان مراکز خدمات مالی بین المللی(IFSCA)، سازمان تنظیم مقررات و توسعه صندوق بازنشستگی(PFRDA) وNITI Aayog  برگزار شد.

2. 2. ابعاد و گستره بین‌المللی جشنواره

این رویداد از نظر تعداد شرکت‌کنندگان و تنوع بازیگران، در مقیاسی گسترده برگزار شد. بر اساس اطلاعات اعلام‌شده برای این دوره، انتظار حضور بیش از ۱۰۰ هزار شرکت‌کننده، ۵ هزار شرکت، ۷۰۰ سخنران، ۴۰۰ سرمایه‌گذار، ۳۵۰ غرفه‌دار، بیش از ۳۵۰ نشست و جلسه تخصصی، بیش از ۴۰ ارائه و رونمایی از محصولات، حدود ۴۰ جلسه شبکه‌سازی، ۲۰ جلسه پشت درهای بسته و بیش از ۱۰ رونمایی از گزارش‌های تخصصی وجود داشت.

همچنین گزارش‌های پس از برگزاری نشان می‌دهد که نمایندگان مؤسسات مالی، شرکت‌های فین‌تک، تنظیم‌گران و شرکت‌های فناوری از بیش از ۷۰ کشور در این رویداد مشارکت داشتند.

از این منظر، GFF 2026  صرفاً یک نمایشگاه فناوری نبود، بلکه بستری برای تعامل میان دولت‌ها، بانک‌های مرکزی، نهادهای تنظیم‌گر، بانک‌ها، شرکت‌های فناوری، استارتاپ‌ها، سرمایه‌گذاران و فعالان صنعت پرداخت محسوب می‌شد.

3. 3. محور اصلی جشنواره: نسل جدید فناوری‌های مالی

سه فناوری در مرکز مباحث GFF 2026 قرار داشتند، هوش مصنوعی عامل‌محور(Agentic AI): یکی از اصلی‌ترین موضوعات جشنواره، حرکت صنعت مالی از هوش مصنوعی متعارف به سمت Agentic AI بود. در مدل‌های سنتی، هوش مصنوعی عمدتاً به تحلیل داده، تشخیص تقلب، پیش‌بینی یا ارائه پیشنهاد محدود است؛ اما در مدل عامل‌محور، سیستم‌های هوشمند می‌توانند در چارچوب‌های تعریف‌شده، مجموعه‌ای از اقدامات را به‌صورت خودکار انجام دهند.

در حوزه مالی، این فناوری می‌تواند در آینده در زمینه‌هایی مانند پرداخت، مدیریت حساب، اعتبارسنجی، مدیریت سرمایه، خدمات مشتری، تشخیص تقلب، مدیریت ریسک، خرید و پرداخت خودکار به کار گرفته شود.

با این حال مباحث جشنواره نشان داد که استفاده از AI در خدمات مالی صرفاً مسئله فناوری نیست و موضوعاتی مانند امنیت، مسئولیت‌پذیری، نظارت انسانی، حریم خصوصی و مدیریت ریسک نیز اهمیت اساسی دارند. گزارش پس از برگزاری جشنواره نیز تأکید کرد که در کنار ظرفیت بالای AI، محدودیت‌های اتوماسیون کامل و ضرورت ترکیب توانایی‌های انسانی و هوش مصنوعی مورد توجه قرار گرفته است.

4. 4. توکن‌سازی و «Demat 2.0»

یکی از مهم‌ترین تحولات اعلام‌شده در این رویداد، اجرای ابتکار Demat 2.0 توسط RBI و SEBI بود. این طرح با هدف آزمایش استفاده از اوراق بهادار توکن‌شده، فناوری بلاک‌چین، قراردادهای هوشمند، ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC)در فرآیند انتشار، تسویه و خدمات مرتبط با اوراق بهادار طراحی شده است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این پروژه در مرحله آزمایشی با مشارکت نهادهایی مانند CDSL، NSDL، BSE، NSE، HDFC Bank، ICICI Bank و NPCI دنبال شد.

SEBI  همچنین اعلام کرد که هند در حال تقویت نظارت بر کاربردهای هوش مصنوعی در بازار سرمایه است و استفاده از یک چارچوب نظارتی بین‌المللی برای AI را در دستور کار قرار داده است.

اهمیت Demat 2.0 در این است که فناوری توکن‌سازی می‌تواند در آینده امکان تسویه سریع‌تر، کاهش فرآیندهای تطبیق و ثبت دقیق‌تر مالکیت دارایی‌ها را فراهم کند.

5. 5. نقش UPI در جشنواره

واسط پرداختهای یکپارچه(UPI) همچنان یکی از مهم‌ترین نمادهای موفقیت فین‌تک هند بود. درGFF 2026، UPI  نه‌تنها به‌عنوان یک سامانه پرداخت داخلی، بلکه به‌عنوان بخشی از زیرساخت قابل توسعه در سطح بین‌المللی مطرح شد. نخست‌وزیر هند در سخنرانی افتتاحیه بر گسترش حضور جهانی UPI تأکید کرد و خواستار توسعه فین‌تک هند فراتر از پرداخت‌ها و ورود گسترده‌تر آن به حوزه‌های اعتبار، بیمه، پس‌انداز، سرمایه‌گذاری و بازنشستگی شد. همچنین در جریان جشنواره، قابلیت جدید Tap-and-Pay مبتنی بر NFC برای UPI معرفی شد که امکان پرداخت با نزدیک کردن تلفن همراه به پایانه فروش را فراهم می‌کند.

6. 6. گسترش UPI به کاربران فاقد گوشی هوشمند

یکی از تحولات مهم اعلام‌شده در GFF 2026، اقدام PhonePe برای توسعه خدمات UPI به کاربران گوشی‌های ساده بود. این طرح بر پایه چارچوب UPI 123Pay طراحی شده و امکان انجام برخی عملیات مانند انتقال وجه، پرداخت به فروشندگان، پرداخت با QR و بررسی موجودی حساب را برای کاربران گوشی‌های غیرهوشمند فراهم می‌کند. این اقدام از منظر سیاست مالی هند اهمیت دارد زیرا بخشی از جمعیت هنوز به گوشی هوشمند یا اینترنت پرسرعت دسترسی ندارند.

7. 7. توسعه دسترسی به اعتبار

یکی دیگر از محورهای مهم GFF 2026، حرکت فین‌تک از حوزه پرداخت به سمت اعتبار و خدمات مالی جامع بود. در جریان جشنواره اعلام شدکه استفاده از اعتبار اختصاص‌یافته تحت طرح‌های کارت اعتباری (KCC) Kisan  و Pradhan Mantri MUDRA Yojana برای پرداخت‌های تجاری از طریق UPI امکان‌پذیر می‌شود. این تحول به‌ویژه برای کشاورزان و صاحبان کسب‌وکارهای کوچک اهمیت دارد، زیرا می‌تواند فاصله میان اعتبار رسمی و پرداخت روزمره را کاهش دهد. همچنین PhonePe از عرضه مجموعه‌ای از کارت‌های اعتباری مشترک با HDFC Bank و State Bank of India و محصولی موسوم به Wishcard برای افرادی با سابقه اعتباری محدود یا فاقد سابقه اعتباری خبر داد.

8. 8. هوش مصنوعی در بانکداری

بانک‌های هندی نیز از این رویداد برای معرفی نسل جدید خدمات دیجیتال استفاده کردند. برای نمونه،  Bank of Baroda از نسخه جدید پلتفرم بانکداری موبایلی خود با نام bob World 2.0 رونمایی کرد که قابلیت‌هایی مبتنی بر هوش مصنوعی، دستورات صوتی، مدیریت شخصی امور مالی و شخصی‌سازی خدمات را دربرمی‌گیرد. این پلتفرم تلاش می‌کند بانکداری موبایلی و اینترنتی را در یک اکوسیستم واحد ادغام کند و خدمات را برای گروه‌های مختلف مشتریان شخصی‌سازی کند.

9. 9. حفاظت از داده و اعتماد عمومی

یکی از موضوعات مهم مطرح‌شده در جشنواره، اعتماد بود. رئیس بانک مرکزی هند، Sanjay Malhotra، بر ضرورت برخورد مسئولانه فین‌تک‌ها با داده‌های مشتریان تأکید کرد و خواستار آن شد که داده‌ها صرفاً به‌عنوان یک دارایی قابل کسب درآمد تلقی نشوند، بلکه به‌عنوان اطلاعاتی که در قبال آن مسئولیت امانی وجود دارد، مدیریت شوند. از دیدگاه مطرح‌ شده در این نشست، استفاده از داده باید بر اصولی مانند رضایت کاربر، هدف مشخص، حفاظت از اطلاعات، شفافیت و مسئولیت‌پذیری استوار باشد.

۱0. امنیت سایبری و حمایت از مصرف‌کننده

با افزایش استفاده از AI و خدمات مالی دیجیتال، امنیت سایبری نیز یکی از محورهای اصلی GFF 2026 بود. نخست‌وزیر هند در افتتاحیه جشنواره بر چهار اولویت برای بخش فین‌تک تأکید کرد که شامل امنیت سایبری سطح بالا، استانداردهای اخلاقی حفاظت از داده، همکاری میان تنظیم‌گران و صنعت برای نوآوری و تقویت حمایت از مصرف‌کنندگان فین‌تک بود. این موضوع نشان می‌دهد که توسعه فین‌تک در هند همزمان با توسعه فناوری، به سمت ایجاد چارچوب‌های اعتماد و حفاظت از مصرف‌کننده نیز در حال حرکت است.

۱1. پیشنهاد ایجاد سازوکار بین‌المللی برای شرکت‌های فناوری هند

وزیر دارایی هند، Nirmala Sitharaman، در جریان GFF 2026 بر نیاز به ایجاد سازوکاری برای کمک به شرکت‌های فناوری هند در تعامل با دولت‌ها و تنظیم‌گران خارجی تأکید کرد. این پیشنهاد در شرایطی مطرح شد که شرکت‌های فین‌تک هندی در حال گسترش فعالیت‌های خود در بازارهای بین‌المللی هستند و با تفاوت‌های موجود در مقررات مربوط به هوش مصنوعی، توکن‌سازی، حفاظت از داده، امنیت سایبری، مجوزهای فعالیت و استانداردهای مالی مواجه‌اند. هدف چنین سازوکاری می‌تواند تسهیل گفت‌وگو با تنظیم‌گران خارجی، ایجاد همکاری‌های بین‌المللی و کمک به هماهنگی استانداردها باشد.

۱2. پیام اصلی دولت هند

در سخنرانی افتتاحیه، نارندرا مودی بر این نکته تأکید کرد که موفقیت فین‌تک هند نباید تنها به پرداخت‌های دیجیتال محدود شود. وی بر گسترش فناوری مالی به حوزه‌هایی مانند: اعتبار، بیمه، پس‌انداز، سرمایه‌گذاری و بازنشستگی تأکید کرد. همچنین سه فناوری Agentic AI، Tokenisation  و Quantum را از جمله فناوری‌هایی دانست که می‌توانند مسیر آینده خدمات مالی را تغییر دهند. از نگاه دولت هند، تجربه UPI، Aadhaar  و زیرساخت‌های عمومی دیجیتال نشان می‌دهد که فناوری می‌تواند در مقیاس جمعیتی بزرگ، دسترسی به خدمات مالی را افزایش دهد.

۱3. اهمیت GFF 2026 برای هند

برگزاری این رویداد در بمبئی را می‌توان در چارچوب تلاش هند برای تثبیت جایگاه خود به ‌عنوان یکی از مراکز مهم جهانی فین‌تک ارزیابی کرد. تجربه هند در حوزه‌هایی مانند: Aadhaar، UPI، گردآورنده  حساب، زیرساخت عمومی دیجیتال، CBDC و پرداخت‌های برون‌مرزی به این کشور امکان داده است که تجربه خود را در زمینه ایجاد زیرساخت‌های مالی دیجیتال در اختیار سایر کشورها قرار دهد. در همین چارچوب، GFF 2026 علاوه بر معرفی فناوری‌های جدید، بستری برای دیپلماسی فناوری، همکاری‌های اقتصادی، سرمایه‌گذاری و توسعه بازارهای بین‌المللی فین‌تک هند نیز فراهم کرد.

۱4. اهمیت بین‌المللی رویداد

یکی از ویژگی‌های مهم  GFF 2026، حضور همزمان بازیگران مختلف نظام مالی جهانی بود، از بانک‌های مرکزی و تنظیم‌گران گرفته تا شرکت‌های فناوری، بانک‌ها، سرمایه‌گذاران و استارتاپ‌ها.در میان موضوعات مطرح‌شده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

 آینده پرداخت‌های دیجیتال، توسعه جهانی UPI،  هوش مصنوعی عامل‌محور، توکن‌سازی دارایی‌ها، CBDC ، فناوری کوانتومی، امنیت سایبری، حفاظت از داده، مقابله با کلاهبرداری دیجیتال، دسترسی عادلانه به اعتبار، فین‌تک برای MSMEها، پرداخت‌های برون‌مرزی، تنظیم‌گری فناوری‌های نوظهور و همکاری بین‌المللی در حوزه فین‌تک.