ظرفیت صادراتی جمهوری بلاروس در بخش کشاورزی
بخش کشاورزی یکی از ارکان مهم اقتصاد ملی بلاروس است و سهم قابلتوجهی در تجارت خارجی این کشور دارد. بلاروس با صادرات گسترده لبنیات، گوشت، غلات و دانههای روغنی، جایگاه تثبیتشدهای در بازارهای منطقهای و بینالمللی دارد. در این گزارش بر اساس آخرین دادههای وزارت کشاورزی و مواد غذایی این کشور نگاهی به سهم بخش کشاورزی در تولید و صادرات بلاروس میشود.
بر اساس دادههای رسمی، ۶٫۹ درصد از تولید ناخالص داخلی بلاروس از بخش کشاورزی تأمین میشود و ۱۶ درصد از کل سرمایهگذاریهای انجامشده در سرمایه ثابت به این بخش اختصاص دارد. همچنین ۶٫۷ درصد از کل شاغلان کشور در حوزه کشاورزی فعالیت میکنند. بلاروس با برخورداری از ۷٫۹ میلیون هکتار اراضی کشاورزی، ظرفیت قابلتوجهی برای تولید محصولات متنوع دارد. اهمیت این توان تولیدی زمانی آشکارتر میشود که بدانیم ۲۵ درصد از کل صادرات کشور مربوط به محصولات کشاورزی است.
بلاروس در تولید محصولات اساسی مصرفی نیز به سطح بالایی از خودکفایی رسیده است؛ بهطوریکه میزان خودکفایی در سیبزمینی ۱۰۰ درصد، سبزیجات ۱۰۲ درصد، گوشت ۱۴۰ درصد، شیر ۲۹۲ درصد و تخممرغ ۱۳۱ درصد گزارش شده است. این ارقام نشان میدهد که کشور نهتنها نیاز داخلی را تأمین میکند، بلکه مازاد قابلتوجهی برای صادرات دارد.
در حوزه صادرات جهانی، بلاروس در سال ۲۰۲۴ توانسته است جایگاههای مهمی را در بازارهای بینالمللی کسب کند. این کشور در صادرات کره، شیر خشک بدون چربی، پنیر و آبپنیر در میان هشت کشور برتر جهان قرار گرفته است. همچنین در صادرات محصولات سوسیس رتبه ۱۳، در گوشت مرغ رتبه ۱۰ و در گوشت گاو منجمد رتبه ۱۲ جهان را به خود اختصاص داده است. این جایگاهها نشاندهنده قدرت رقابتی بلاروس در صنایع لبنی و گوشتی است.
صنعت لبنیات بلاروس شامل ۳۱ سازمان تولیدی است که بیش از ۱۸۰۰ نوع محصول شیر کامل و ۵۰۰ نوع پنیر تولید میکنند و محصولات خود را به ۶۹ کشور صادر مینمایند. در بخش گوشت نیز ۱۹ شرکت بزرگ فرآوری گوشت فعال هستند که بیش از ۱۰۰۰ نوع محصول گوشتی تولید کرده و به ۲۰ کشور صادر میکنند. در مجموع، حدود ۶۰ درصد از صادرات غذایی بلاروس مربوط به محصولات لبنی و گوشتی است. این صنایع بهطور مستمر در حال نوسازی هستند و انواع جدیدی از محصولات نیز در حال توسعه میباشند.
در سال ۲۰۲۵، ساختار صادرات محصولات کشاورزی بلاروس نشان میدهد که لبنیات با سهم ۳۹٫۸ درصدی بیش ترین سهم را در محصولات صادراتی این بخش داشته است. پس از آن گوشت و محصولات گوشتی با ۱۸٫۷ درصد، روغنهای گیاهی با ۸٫۷ درصد، ماهی و محصولات شیلاتی با ۶٫۸ درصد، سبزیجات و قارچها با ۲٫۸ درصد، میوهها و انواع توت با ۲٫۷ درصد و شکر با ۲٫۱ درصد قرار دارند. همچنین ۱۸٫۴ درصد از صادرات به سایر محصولات اختصاص دارد که شامل طیف گستردهای از کالاهای کشاورزی و غذایی است.
در بخش صادرات گوشت، گوشت گاو با ۵۳ درصد بیشترین سهم را دارد و پس از آن گوشت مرغ با ۲۱٫۳ درصد، سوسیس با ۱۴٫۱ درصد، محصولات گوشتی آماده مصرف با ۱۰٫۹ درصد و سایر محصولات با ۰٫۷ درصد قرار دارند. در بخش لبنیات نیز پنیر با ۴۵ درصد، کره با ۱۶٫۶ درصد، محصولات شیر کامل با ۱۲٫۹ درصد، شیر خشک بدون چربی با ۸٫۸ درصد و آبپنیر با ۴٫۸ درصد سهم عمده صادرات را تشکیل میدهند.
جغرافیای صادرات بلاروس در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که این کشور محصولات کشاورزی خود را به ۱۱۷ کشور جهان صادر میکند. روسیه با سهم ۷۴٫۹۶ درصدی بزرگترین بازار مقصد صادراتی این کشور است. پس از آن چین با ۴٫۵۶ درصد، قزاقستان با ۴٫۰۶ درصد، ازبکستان با ۲٫۸۶ درصد، نروژ با ۲٫۶۵ درصد و هند با ۱٫۹۷ درصد قرار دارند.
فهرست زیر از سهم صادراتی کشور ها از بخش کشاورزی بلاروس نشان میدهد که اگرچه روسیه بازار اصلی و غالب است، اما این کشور شبکهای گسترده و متنوع از مقاصد صادراتی در اروپا، آسیا، خاورمیانه، آفریقا و قاره آمریکا ایجاد کرده است.
- روسیه – ۷۴٫۹۶٪
- چین – ۴٫۵۶٪
- قزاقستان – ۴٫۰۶٪
- ازبکستان – ۲٫۸۶٪
- نروژ – ۲٫۶۵٪
- هند – ۱٫۹۷٪
- لهستان – ۰٫۷۱٪
- آذربایجان – ۰٫۶۵٪
- رژیم صهیونیستی – ۰٫۶٪
- قرقیزستان – ۰٫۵۴٪
- گرجستان – ۰٫۴۸٪
- الجزایر – ۰٫۳۷٪
- لتونی – ۰٫۳۴٪
- مالزی – ۰٫۳۳٪
- صربستان – ۰٫۳۱٪
- مولداوی – ۰٫۳۰٪
- لیتوانی – ۰٫۲۶٪
- دانمارک – ۰٫۲۶٪
- ارمنستان – ۰٫۲۵٪
- بنگلادش – ۰٫۲۴٪
- آلمان – ۰٫۲۴٪
- فیلیپین – ۰٫۲۲٪
- ترکمنستان – ۰٫۱۹٪
- امارات متحده عربی – ۰٫۱۹٪
- اندونزی – ۰٫۱۸٪
- مراکش – ۰٫۱۷٪
- ترکیه – ۰٫۱۴٪
- ویتنام – ۰٫۱۲٪
- مغولستان – ۰٫۱۰٪
- آمریکا – ۰٫۰۹٪
- مکزیک – ۰٫۰۸٪
- سوریه – ۰٫۰۷٪
- عمان – ۰٫۰۵٪
- استونی – ۰٫۰۵٪
- تایلند – ۰٫۰۵
این گستره وسیع نشاندهنده حضور فعال بلاروس در بازارهای جهانی و تلاش برای تنوعبخشی به مقاصد صادراتی است.
یکی از مهمترین پیش زمینهها برای توسعه صادرات در این بخش، موضوع استانداردها و کنترل دامپزشکی و بهداشتی است. سیستم تولید و کنترل محصولات لبنی بلاروس در کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU)، کشورهای مستقل مشترکالمنافع (CIS)، جمهوری صربستان، مونتهنگرو، اتحادیه اروپا، مغولستان، ژاپن، ویتنام، اندونزی، مالزی، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، مصر، کوبا، چین، زیمبابوه و سایر کشورها بهطور رسمی معادل و همسطح سیستمهای کنترلی آن کشورها شناخته شده است. این سطح از پذیرش بینالمللی، پشتوانهای مهم برای توسعه صادرات لبنی و گوشتی بلاروس بهشمار میرود.
در سال ۲۰۲۵، بلاروس مجوز صادرات گوشت گاو به ویتنام را بهطور رسمیبه دست آورده و مجوز صادرات محصولات گوشتی کنسروی به کره جنوبی نیز تأیید شده است. همزمان، کار گستردهای برای ورود محصولات بلاروسی به بازار چین در جریان است. علاوه بر این، بلاروس در حال هماهنگی گواهیهای دامپزشکی صادراتی و اخذ اعتبار برای شرکتهای تولیدی خود در کشورهای مختلف بهویژه در آسیا و اقیانوسیه است. درخواستهای بلاروس برای ارزیابی سیستم کنترل دامپزشکی برای انواع مختلف محصولات، در حال حاضر توسط نهادهای صلاحیتدار کشورهای سنگاپور، آفریقای جنوبی، ژاپن، فیلیپین، ویتنام و جمهوری کره در دست بررسی است.