اخبار اقتصادی تاجیکستان-دوشنبه

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی تاجیکستان در هفته دوم مهرماه 1405 مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشور به شرح زیر می‌باشد:

درخواست رئیس جمهور تاجیکستان جهت توسعه سریع هوش مصنوعی و فناوری،

رئیس دولت خواستار حفظ خلوص زبان تاجیکی و گسترش دامنه استفاده از آن شد. امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان، خواستار توسعه اصطلاحات جدید در زبان تاجیکی شده است تا منعکس کننده پیشرفت در علم، فناوری و هوش مصنوعی باشد. رحمان زبان تاجیکی را یکی از ارکان کلیدی دولت ملی توصیف کرد و گفت که این زبان نقش مهمی در حفظ تاریخ، فرهنگ و هویت ملی مردم تاجیک دارد.

او گفت که در طول بیش از ۳۵ سال استقلال، زبان تاجیکی مرحله مهمی از توسعه را پشت سر گذاشته و به یکی از ابزارهای اصلی اتحاد جامعه تبدیل شده است.رئیس جمهور همچنین بر اهمیت مطالعه و حفظ میراث ادبی دانشمندان و نویسندگان برجسته‌ای که در توسعه زبان تاجیکی-فارسی سهم داشته‌اند، تأکید کرد.

رحمان با اشاره به اصطلاحات جدید برای جهانی در حال تغییر و توسعه سریع علم، فناوری و هوش مصنوعی گفت که پیشرفت‌های فناوری در زبان و اصطلاحات تخصصی نیز منعکس می‌شوند.او از متخصصان خواست تا هنگام توسعه اصطلاحات جدید، از منابع واژگانی و معنایی موجود در زبان بیشتر استفاده کنند.

رحمان گفت: «متخصصان در زمینه‌های مربوطه باید با بهره‌گیری از منابع معنایی و واژگانی زبان، نظام اصطلاح‌سازی را غنی‌تر کنند و بر اساس واژگان بومی تاجیکی، اصطلاحاتی را پیشنهاد دهند که صحیح، قابل فهم و متناسب با محتوا و ویژگی‌های زمینه‌های مختلف باشند.»او همچنین خواستار استفاده بیشتر از زبان ادبی تاجیکی در فضای آنلاین شد و بر همگرایی پیشرفت‌های علمی و فنی در فضای دیجیتال جهانی با در نظر گرفتن ارزش‌های ملی و فرهنگی تأکید کرد.

https://asiaplus.news/en/2026/10/05/president-calls-

for-enriching-tajik-language-with-new-

اجرای چهار برنامه استراتژیک در تاجیکستان مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

وزارت توسعه اقتصادی و تجارت تاجیکستان، اجرای چهار سند برنامه‌ریزی استراتژیک در زمینه توسعه اقتصاد سبز، آموزش، سیاست منابع انسانی و گردشگری را بررسی کرد. جلسه کارگروه بین بخشی نظارت و ارزیابی اسناد استراتژیک در تاریخ ۱ اکتبر ۲۰۲۶ به ریاست معاون وزیر توسعه اقتصادی و تجارت، آقای وصیدون فرهاد سعدولو، برگزار شد. نمایندگان وزارتخانه‌ها و سازمان‌های مربوطه نیز به صورت مجازی در این بحث شرکت کردند. در این جلسه، نتایج حاصل از اجرای اسناد زیر مورد بررسی قرار گرفت:

راهبردهای توسعه اقتصاد سبز در جمهوری تاجیکستان برای سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۳۷؛

برنامه‌های توسعه مؤسسات پیش‌دبستانی و آموزش عمومی خصوصی برای سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۷؛

برنامه دولتی برای آموزش، انتخاب و به‌کارگیری پرسنل رهبری از میان زنان و دختران توانمند برای سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۳۰؛

برنامه‌های توسعه منطقه گردشگری روغون برای سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۸.

کریم زاده روشن، معاون وزیر آموزش و علوم؛ اودین زاده چمنورو، معاون رئیس کمیته امور زنان و خانواده؛ خلمتیان رستم، معاون اول رئیس کمیته توسعه گردشگری؛ و شریف زاده بهرام، معاون رئیس اجرایی شهر راغون. پس از بحث و بررسی، تصمیمات مناسبی با هدف تضمین اجرای به موقع فعالیت‌های پیش‌بینی‌شده در برنامه‌ها، یافتن منابع مالی و بهبود کیفیت کار انجام‌شده اتخاذ شد. علاوه بر این، شرکت‌کنندگان در جلسه، مسائل مربوط به سازماندهی نظارت و ارزیابی مداوم از اجرای این اسناد و همچنین سایر زمینه‌های مرتبط را بررسی کردند

https://avesta.tj/2026/10/03/v-tadzhikistane-obsudili-realizatsiyu

-chetyryoh-strategicheskih-programm/ Avesta.

تاجیکستان کمک ۳۰۰ میلیون دلاری بانک جهانی برای سد راغون را تصویب کرد

مجلس نمایندگان تاجیکستان کمک مالی ۳۰۰ میلیون دلاری بانک جهانی برای نیروگاه برق آبی راغون را تصویب کرد که تامین مالی جدیدی را برای بزرگترین پروژه زیرساختی این کشور فراهم می‌کند. این توافق‌نامه در اول اکتبر تصویب شد. این بودجه از سوی انجمن توسعه بین‌المللی (IDA)، بازوی تأمین مالی امتیازی بانک جهانی برای کشورهای کم‌درآمد، تأمین می‌شود. این بودجه از ادامه ساخت و ساز و نصب تجهیزات، در کنار اقدامات ایمنی و زیست‌محیطی و حمایت از جوامع آسیب‌دیده از اسکان مجدد، پشتیبانی خواهد کرد .

بانک جهانی این کمک مالی را در ماه ژوئن تصویب کرد. به همراه بسته قبلی، بودجه مصوب آن برای راغون اکنون به 6۵۰ میلیون دلار می‌رسد. تاجیکستان همچنین در حال جمع‌آوری پول از سایر شرکای بین‌المللی است. ایتالیا در ماه ژوئیه از طریق صندوق آب و هوای خود ۱۵۰ میلیون دلار متعهد شد. بانک توسعه آسیا، بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیا، بانک سرمایه‌گذاری اروپا، بانک توسعه اسلامی و صندوق‌های توسعه خلیج فارس نیز حمایت از این پروژه را تأیید یا ابراز علاقه کرده‌اند. بانک جهانی انتظار دارد تا ۳ میلیارد دلار تأمین مالی امتیازی برای این پروژه بسیج شود.

تا ماه اوت، ارتفاع سد به حدود ۱۹۰ متر رسیده بود. به گفته گروه ساختمانی ایتالیایی وِبویلد، یکی از پیمانکاران اصلی این پروژه، حدود ۱۴۵ متر تا رسیدن به ارتفاع برنامه‌ریزی‌شده ۳۳۵ متر باقی مانده است. دو واحد تولید برق در حال حاضر در حال تولید برق هستند و انتظار می‌رود با افزایش سطح مخزن، خروجی آنها نیز افزایش یابد.بانک جهانی در حال حاضر ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده را ۳۷۸۰ مگاوات اعلام کرده و انتظار دارد که این نیروگاه در سال ۲۰۳۳ به طور کامل عملیاتی شود. این بانک تولید سالانه حدود ۱۴.۴ میلیارد کیلووات ساعت را تخمین می‌زند .نیروگاه راغون قرار است کمبود مزمن برق زمستانی تاجیکستان را کاهش داده و صادرات برق را افزایش دهد. بانک جهانی انتظار دارد برق راغون به قزاقستان و ازبکستان صادر شود. برق آبی همچنین می‌تواند به متعادل کردن نوسانات تولید رو به رشد انرژی خورشیدی و بادی در سراسر منطقه کمک کند.

https://timesca.com/tajikistan-ratifies-world-bank-grant-for-rogun-dam/

 ساخت نیروگاه برق‌آبی ۸۰۰ مگاواتی «ختالون» (هوتالون) را روی رودخانه وخش در تاجیکستان

این نیروگاه در فاصله میان نیروگاههای راغون و نورک قرار دارد و مشخصات و جرئیات آن به شرح زیر می‌باشد.

• ظرفیت: ۸۰۰ مگاوات تولید ظرفیت طراحی‌شده.
• تولید سالانه: پیش‌بینی می‌شود سالانه بیش از ۲.۵ تا ۲.۶۸ میلیارد کیلووات ساعت برق تولید کند.
• نهاد مجری: دولت تاجیکستان نهادی دولتی به نام «مرکز اجرای پروژه ساخت نیروگاه ختالون» را برای نظارت بر ساخت و بهره برداری ایجاد کرده است.
• هدف کلان: این نیروگاه بخشی از برنامه توسعه آبشار نیروگاه‌های رودخانه وخش (Wahshskiy برای افزایش استقلال و ظرفیت انرژی تاجیکستان است.

وضعیت فعلی و ظرفیت نیروگاه نورک در شبکه برق تاجیکستان

مشخصات پروژه ختالون

• نام: نیروگاه برق‌آبی «ختالون» (هوتالون)، که با نام شوروب نیز معرفی شده است.
• محل: رودخانه وخش، در فاصله میان نیروگاه راغون در بالادست و نورک در پاییندست.
• نصب شده: ۸۰۰ مگاوات
• تعداد واحدهای نیروگاهی: ۶ واحد
• تولید سالانه حدود ۲.۶۸۴ میلیارد کیلووات ساعت برق ؛ بنابراین رقم «بیش از ۲.۵ میلیارد کیلووات ساعت برق ،
• ارتفاع سد: حدود ۷۶ متر
• عرض سد: حدود ۲۳۴ متر
• حجم مفید مخزن : حدود ۴ میلیون مترمکعب
• ساختمان نیروگاه: حدود ۲۲۵ متر طول، ۴۵ متر عرض و ۶۰ متر ارتفاع. آسیا پلاس
• برآورد اولیه شده: حدود ۲.۲۴۷ میلیارد دلار
• مدت ساختی: ۷۲ ماه ، یعنی تقریباً ۶ سال.
• مرحله فعلی: پروژه هنوز در مرحله مطالعات/آماده سازی و بر اساس مطالعه مقدماتی امکان‌سنجی است. بازدید وزیر انرژی تاجیکستان از محل پیشنهادی در ۴ اکتبر ۲۰۲۶ انجام شده است.

دولت تاجیکستان در سال ۲۰۲۵ نهاد دولتی «مرکز اجرای پروژه ساخت نیروگاه ختالون» را ایجاد کرد و این مرکز به‌عنوان مجری/کارفرمای پروژه تعیین شد. رودخانه وخش یکی از ستون‌های اصلی سیستم برق‌آبی تاجیکستان است. بر اساس اطلاعات وزارت انرژی و منابع آب، پتانسیل فنی و اقتصادی قابل بهره برداری وخش حدود ۳۷ میلیارد کیلووات ساعت در سال تخمین زده شده و طرح آبشار و محل مناسب برای احداث نیروگاه دارد. از این منظر، ختالون را باید یک حلقه جدید میان راغون و نورک دانست. یعنی توسعه تولید برق در همان محور اصلی هیدروانرژی کشور.

https://asiaplus.news/en/2026/10/05/a-new-hydropower-plant-to-be-built- tajikistan

 دستاوردهای تاجیکستان در توسعه هوش مصنوعی در کنفرانس SI C5+1 ارائه شد.

هیئتی از تاجیکستان در کنفرانس SI گروه C5+1  که در آستانه، قزاقستان برگزار شد، شرکت کرد. این کنفرانس بر توسعه هوش مصنوعی، تقویت همکاری‌های دیجیتال و گسترش مشارکت‌های فناوری بین کشورهای آسیای مرکزی و ایالات متحده تمرکز داشت. در یکی از جلسات کنفرانس، حکیم اسماعیل‌زاد، معاون اول مدیر آژانس نوآوری و فناوری‌های دیجیتال، سخنرانی کرد. او دستاوردهای تاجیکستان در توسعه هوش مصنوعی و تحول دیجیتال را ارائه داد. شرکت‌کنندگان همچنین در مورد چشم‌اندازهای گسترش همکاری‌های بین‌المللی، پیاده‌سازی فناوری‌های هوش مصنوعی و اجرای طرح‌های مشترک در حوزه دیجیتال‌سازی تبادل نظر کردند. کنفرانس هوش مصنوعی C5+1  به عنوان بخشی از AI MONTH 2026 برگزار شد. در این کنفرانس نمایندگانی از سازمان‌های دولتی، سازمان‌های بین‌المللی، بخش فناوری و کارشناسانی از آسیای مرکزی و آمریکا حضور داشتند.

در حاشیه این کنفرانس، حکیم اسماعیل‌زاد، معاون اول مدیر آژانس نوآوری و فناوری‌های دیجیتال، دستاوردهای تاجیکستان در توسعه هوش مصنوعی و روند گذار به سیستم دیجیتال را ارائه کرد. در عین حال، در مورد چشم‌انداز گسترش همکاری‌های بین‌المللی، اجرای فناوری‌های هوش مصنوعی و توسعه ابتکارات مشترک در زمینه دیجیتالی شدن تبادل نظر صورت گرفت.

کنفرانس هوش مصنوعی C5+1 که به عنوان بخشی از AI MONTH 2026 برگزار شد، نمایندگانی از سازمان‌های دولتی، سازمان‌های بین‌المللی، بخش فناوری و کارشناسانی از کشورهای آسیای مرکزی و آمریکا را گرد هم آورد تا در مورد مسائل توسعه هوش مصنوعی، زیرساخت‌های دیجیتال، آموزش منابع انسانی و همکاری‌های فناوری بحث و تبادل نظر کنند. در این کنفرانس، مسائل مربوط به توسعه هوش مصنوعی، زیرساخت‌های دیجیتال، آموزش پرسنل و همکاری‌های فناوری مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

https://avesta.tj/2026/10/06/v-sez-kulyab-postroyat-tekstilnyj-kompleks-s-640-rabochimi-mestami/ Avesta.tj –

 یک مجتمع نساجی با ۶۴۰ شغل در منطقه آزاد اقتصادی کولیاب ساخته خواهد شد.

امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان، از پروژه ساخت مجتمع نساجی بازدید کرد و سنگ بنای آن را در منطقه آزاد اقتصادی کولاب گذاشت. این خبر توسط دفتر مطبوعاتی رئیس جمهور تاجیکستان گزارش شده است. به رئیس دولت اطلاع داده شد که این مجتمع توسط شرکت‌های تکستیل تاجیکستان و پختای تاجیکستان با سرمایه‌گذاری خارجی ساخته خواهد شد. ظرفیت تولید کارخانه ریسندگی ۱۰،۰۰۰ تن نخ و تا ۳۰۰۰ تن پارچه کشباف در سال خواهد بود. این تأسیسات در مجموع برای ۴۴۰ نفر از ساکنان محلی شغل ایجاد خواهد کرد. این کارگاه‌ها از تجهیزات مدرن و بسیار خودکار از تولیدکنندگان پیشرو جهانی و همچنین فناوری‌های پیشرفته ریسندگی استفاده خواهند کرد. خاطرنشان می‌شود که این امر، محصولات با کیفیت صادراتی و بهره‌وری پایدار را در سطح بهترین شیوه‌های جهانی تضمین می‌کند. علاوه بر این، این مجتمع شامل یک کارخانه پنبه پاک کنی با ظرفیت فرآوری سالانه ۶۰۴۸۰ تن پنبه خام خواهد بود. این پروژه برای ۲۰۰ نفر از ساکنین محلی، اشتغال دائمی و فصلی ایجاد خواهد کرد.

https://avesta.tj/2026/10/06/v-sez-kulyab-postroyat-tekstilnyj-kompleks-s-640-rabochimi-m/

  چشم‌اندازهای توسعه بخش ساخت و ساز تاجیکستان در یک مجمع بین‌المللی در یکاترینبورگ ارائه شد

سیزدهمین همایش و نمایشگاه بین‌المللی ساخت و ساز "100+TechnoBuild" در شهر یکاترینبورگ، فدراسیون روسیه برگزار شد. نظام میرزازاده، رئیس کمیته معماری و ساخت و ساز تحت نظر دولت جمهوری تاجیکستان، از تاجیکستان در این مراسم شرکت کرد. موضوع اصلی این گردهمایی "خانه آینده" بود. در این گردهمایی مسائل مربوط به توسعه ساخت و ساز مدرن، بهره‌وری انرژی، استفاده از فناوری‌های جدید و ایجاد یک محیط زندگی امن و راحت مورد بحث قرار گرفت.در طول این مجمع، او دیدگاه‌های خود را در مورد توسعه صنعت ساخت و ساز، بهبود کیفیت و ایمنی ساخت و ساز، اجرای فناوری‌های مدرن، استفاده کارآمد از منابع و ایجاد یک محیط شهری راحت به عنوان زمینه‌های مهم همکاری حرفه‌ای بیان کرد.

خاطرنشان شد که در طول سال‌های اصلاحات اقتصادی در تاجیکستان، تغییرات قابل توجهی رخ داده و سازوکارهای کاملاً جدیدی برای تنظیم دولتی فعالیت‌های سرمایه‌گذاری در بخش ساخت و ساز شکل گرفته است. به ویژه، توسعه و گسترش بیشتر سازوکارهای مشارکت عمومی-خصوصی و بهبود سیستم صدور مجوز در بخش ساخت و ساز از جنبه‌های مهم این فرآیند هستند. از زمان کسب استقلال دولتی و توسعه روابط اقتصاد بازار، تاجیکستان تغییرات قابل توجهی در بخش ساخت و ساز داشته است. حجم عظیم کارهای ساختمانی انجام شده، اجرای پروژه‌های بزرگ زیرساختی و معماری، گواه روشنی بر توسعه اجتماعی-اقتصادی و تغییرات سازنده در مهارت‌ها است.

همزمان، در این گردهمایی اطلاعاتی در مورد پروژه یک مجتمع معماری چندمنظوره بزرگ در دوشنبه ارائه شد. این پروژه شامل ساخت ۵۲ سازه، از جمله ۵ برج بلندمرتبه است و ارتفاع «برج دوشنبه» ۳۴۰ متر با ۷۷ طبقه است. این مجتمع دارای زیرساخت‌های مسکونی، اجتماعی، تجاری و تفریحی مدرن خواهد بود. تأکید شد که خانه آینده نه تنها باید مجهز به فناوری‌های مدرن باشد، بلکه باید ایمن، سازگار با محیط زیست، از نظر انرژی کارآمد باشد و نیازهای انسانی را برآورده کند.

https://khovar.tj/2026/10/durnamoi-rushdi-so-ai-sohtmoni-to-ikiston

-dar-forumi-bajnalmilal-dar-ekaterinburg-muarrif-gardid/

 برنامه توسعه گردشگری داخلی جمهوری تاجیکستان برای سال‌های ۲۰۲۷-۲۰۳۱

"برنامه توسعه گردشگری داخلی جمهوری تاجیکستان برای سال‌های ۲۰۲۷-۲۰۳۱" در این کشور تصویب شد. طبق ارزیابی این برنامه، تاجیکستان بیش از ۴۰۰ منطقه حفاظت‌شده گردشگری، ۱۰۰۰ تنگه، ۱۰۰۰ دریاچه و سایر جاذبه‌های گردشگری برای توسعه گردشگری داخلی دارد و شرایطی برای کشف مکان‌های جدید ایجاد شده است. این برنامه توسعه گردشگری داخلی برای سال‌های ۲۰۲۷-۲۰۳۱» با هدف ترویج توسعه سریع صنعت گردشگری در مناطق به منظور بهبود رفاه و کیفیت زندگی مردم، حفظ تاریخ باستانی، ارائه و ترویج مناظر جذاب کشور، ترویج و رواج فرهنگ ملی و افزایش خودآگاهی مردم تدوین شده است.

این طرح با هدف افزایش بهره‌وری در استفاده از منابع گردشگری داخلی و قابلیت‌های زیرساختی دولت با اجرای اصول اقتصاد «سبز»، تقویت پایه نهادی صنعت گردشگری و رسمی‌سازی آن بر اساس استفاده گسترده از فناوری‌های دیجیتال، افزایش رقابت‌پذیری صنعت از طریق توسعه سرمایه انسانی و اجرای نوآوری‌ها تدوین شده است.اهداف این برنامه عبارتند از ارزیابی نیازهای واقعی جمعیت کشور به خدمات گردشگری و تفریحی، شناسایی عواملی که بر نیازهای جمعیت کشور به خدمات گردشگری تأثیر می‌گذارند، شناسایی موانع عینی و ذهنی که مانع توسعه گردشگری داخلی در تاجیکستان می‌شوند، فعال کردن مشارکت رسانه‌های جمعی برای اطلاع‌رسانی بهتر به مردم در مورد لزوم توسعه خدمات گردشگری در کشور، تجزیه و تحلیل فعالیت‌های فعلی مؤسسات گردشگری و تفریحی جمهوری و ارزیابی استفاده از پتانسیل گردشگری جمهوری در رابطه با اولویت‌های موجود، ارزیابی موقعیت تأسیسات و مجتمع‌های گردشگری و تفریحی در مناطق مختلف جمهوری، افزایش کارایی مدیریت گردشگری، گسترش فرصت‌ها برای یافتن مشاغل مناسب و مولد، تضمین دسترسی برابر به خدمات گردشگری برای مردم با تنظیم قیمت خدمات در این بخش، ساده‌سازی و کاهش سطح مدیریت مالیات در این بخش، استفاده گسترده از فناوری‌های دیجیتال در مدیریت و خدمات، شناسایی راه‌های بهبود استانداردهای گردشگری و تفریحی داخلی و انطباق آینده آنها با استانداردهای بین‌المللی.

این برنامه تنوع‌بخشی به بازارهای گردشگری داخلی و انطباق آینده آنها با استانداردهای بین‌المللی را تنظیم می‌کند، اعتبار دولت را در عرصه بین‌المللی افزایش می‌دهد، به بخش خصوصی در ایجاد یک محیط گردشگری باکیفیت کمک می‌کند و توسعه بیشتر محصولات گردشگری داخلی را تشویق می‌کند.

طبق تحلیل این برنامه، صنعت گردشگری داخلی مشکلات زیر را دارد:

- عدم رعایت الزامات مدرن برای برخی از زیرساخت‌های خدماتی لازم برای فعالیت ارائه دهندگان خدمات گردشگری در مقاصد گردشگری در مناطق جمهوری؛

 - سطح ناکافی سیستم جمع‌آوری داده‌های آماری در بخش گردشگری؛

- کمبود حمل و نقل لازم در زیرساخت‌های گردشگری داخلی موجود؛

- فقدان یک سیستم جامع برای گردشگران پردرآمد و اطلاعات ناکافی در مورد فرصت‌های گردشگری و تدارکات

- پایین بودن سطح دانش و فرهنگ راهنمایان و کارشناسان شرکت‌های مسافرتی؛

- عدم علاقه به توسعه گردشگری داخلی در بین کارآفرینان گردشگری، عدم حضور کارآفرینان محلی در تجارت گردشگری به دلیل بی‌اعتمادی و تردید در مورد کسب درآمد؛

- کمبود خدمات حمل و نقل هوایی برای گردشگران داخلی؛

- تبلیغات و بازاریابی در بخش گردشگری داخلی مطابق با استانداردهای جهانی نیست؛

- خدمات بانکی ترجیحی ناکافی برای جمعیت به منظور ایجاد زیرساخت‌های گردشگری؛

- در دسترس بودن مسیرهای پروازی محلی و گران‌قیمت؛

-کیفیت پایین خدمات پذیرش گردشگر در مناطق (هتل‌ها، رستوران‌ها و غذاخوری‌ها)؛

- فقدان سطح لازم از فرهنگ مهمان‌نوازی در گردشگری داخلی؛

- وضعیت تأسیسات پزشکی و مناطق تفریحی در سطح مطلوب نیست، و همچنین عدم رعایت الزامات حفاظت و نگهداری از چشمه‌ها، دریاچه‌ها، مسیرهای کوهستانی و توالت‌های کنار جاده‌ای؛

- مقاصد گردشگری که الزامات زیست‌محیطی را برآورده نمی‌کنند؛

- کمبود حمل و نقل عمومی در برخی مناطق گردشگری؛

- کمبود متخصصان واجد شرایط، از جمله راهنمایان حرفه‌ای، اپراتورهای تور و مدیران گردشگری؛

- برنامه‌های آموزشی ناقص در مؤسسات آموزش عالی و متوسطه فنی و حرفه‌ای کشور در زمینه گردشگری.

برنامه توسعه گردشگری داخلی، ایجاد مسیرهای جدید گردشگری در شهرهای تاریخی، روستاهای دارای میراث فرهنگی و مناطق دیدنی را پیش‌بینی می‌کند. یکی از مسیرهای جالب، توسعه گردشگری فرهنگی و آموزشی است. سفر به خانه-موزه‌های چهره‌های مشهور ادبی و فرهنگی، از جمله میرزا تورسون‌زاده، صدرالدین عینی، سیدعلی ولی‌زاده و لایق شیرعلی، می‌تواند وسیله‌ای برای آشنایی نسل جدید با تاریخ و ادبیات ملی باشد. همچنین قرار است مسیرهای گردشگری زیارتی به ۱۳۳ مکان مقدس، زیارتگاه و مقبره ایجاد شود.

توسعه گردشگری داخلی به این معنی است که ساکنان این کشور سرزمین خود را بهتر می‌شناسند. آشنایی با مکان‌های زیبا و تاریخی تاجیکستان، از جمله هفتکول، اسکندرکول، چیلدخترون، ساری خوسور، چیلوچورچشمه و همچنین شهرهای باستانی حصار، پنجکنت، ایسترافشان و کولاب، فرصت‌های بیشتری را برای شهروندان فراهم می‌کند تا با طبیعت بی‌نظیر، تاریخ غنی و فرهنگ ملی خود بیشتر آشنا شوند.

تقویت چنین مناطقی می‌تواند به رشد فرهنگ گردشگری مردم، توسعه اقتصاد محلی، احیای سنت‌های ملی و معرفی بیشتر پتانسیل گردشگری تاجیکستان کمک کند. استفاده منطقی از این منابع، توسعه زیرساخت‌ها، بهبود کیفیت خدمات و معرفی تاجیکستان به جهان به عنوان کشوری با پتانسیل متنوع گردشگری، مهم است.

https://khovar.tj/2026/10/barnomai-rushdi-sajyo-ii-dohil-dar-to-ikiston-besh-az

-400-zahirai-sajyo-1000-dara-1000-k-l-va-mavze-oi-digari-olib-mav-ud-ast/

سال‌ها توسعه صنعتی. ۷۷ شرکت صنعتی در شهر کولاب فعالیت می‌کنند.

۷۷  شرکت صنعتی در شهر کولاب فعالیت می‌کنند و در هشت ماه اول سال ۲۰۲۶، حجم تولید صنعتی در آنها در مقایسه با مدت مشابه در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۸درصد افزایش یافته است. این مطلب را امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان، در ۵ اکتبر طی سخنرانی به افتخار سی و پنجمین سالگرد استقلال دولت در ورزشگاه کولاب بیان کرد. رئیس دولت اظهار داشت: «مطابق با هدف استراتژیک صنعتی شدن سریع کشور، توسعه صنعتی در شهر کولاب باید به عاملی برای پیشرفت اقتصادی، اشتغال پایدار و افزایش درآمد مردم تبدیل شود.»

امامعلی رحمان، رهبر ملت، افزود که در دوران استقلال، بیش از ۳ میلیارد و ۹۰۰ میلیون سامانی از بودجه دولتی برای توسعه اجتماعی- اقتصادی شهر کولاب اختصاص داده شده است. در این مدت، در مجموع یک میلیارد سامانی سرمایه گذاری مستقیم خارجی جذب اقتصاد این شهر شده است. علاوه بر این، ۲۵ پروژه سرمایه‌گذاری عمومی در زمینه‌های آموزش و بهداشت، جاده‌ها و انرژی و سایر بخش‌ها اجرا شده است و اجرای ۲۰ پروژه سرمایه‌گذاری عمومی دیگر در حال حاضر در حال انجام است.

https://khovar.tj/2026/10/sol-oi-rushdi-sanoat-dar-sha-ri-k-lob-77-korhonai-sanoat-faoliyat-menamoyad/

 وزارت کشاورزی تاجیکستان: برداشت ۸۶۶ هزار و ۷۵۴ تن غلات از زمان آغاز برداشت.

تاجیکستان ۸۶۶ هزار و ۷۵۴ تن غلات از زمینی به مساحت ۲۷۵ هزار و ۲۹۰ هکتار برداشت کرده است. به گزارش خبرگزاری «نیت خاور»، میزان برداشت به ۴۰ سنت در هر هکتار رسیده است. به گفته این آژانس، امسال محصولات غلات در زمینی به مساحت ۲۸۶ هزار و ۶۷۹ هکتار در مزارع کشور کاشته شده است. از زمان استقلال، تولید غلات در تاجیکستان ۱.۴ میلیون تن افزایش یافته است. تا پایان سال ۲۰۲۵، این کشور ۱.۷ میلیون تن غلات تولید کرده است که ۱.۴ میلیون تن بیشتر از سال ۱۹۹۱ است.

این نشان دهنده افزایش شش برابری تولید است. طبق آمار، در سال ۲۰۲۵، کل مساحت زیر کشت غلات در تمام دسته‌های شرکت‌های کشاورزی در کشور به ۲۷۵۷۰۹ هکتار رسیده است. غلات و حبوبات اصلی مورد استفاده در رژیم غذایی روزانه مردم شامل گندم، چاودار، لوبیا، نخود فرنگی، ماش، برنج و ذرت است. وزارت کشاورزی تاجیکستان قصد دارد تولید این محصولات را بیشتر افزایش دهد. این کار با هدف تأمین غذاهای طبیعی، پاک و سالم برای جمعیت کشور انجام می‌شود

https://avesta.tj/2026/10/02/v-tadzhikistane-sobrali-866-tysyach-tonn-zerna/ Avesta.tj 

 تجارت تاجیکستان با چهار کشور آسیای مرکزی به ۱.۶۷ میلیارد دلار رسید.

حجم مبادلات تجاری تاجیکستان با چهار کشور قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان و ترکمنستان در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶ میلادی (ژانویه تا آگوست سال ۲۰۲۶) به ۱.۶۷ میلیارد دلار رسید، تقریباً ۱۸ درصد از کل تجارت خارجی این کشور را تشکیل می‌دهد . قزاقستان همچنان شریک تجاری اصلی تاجیکستان در آسیای مرکزی است.

📊 جزئیات تجارت منطقه‌ای :

• حجم کل: ۱.۶۷ میلیارد دلار
• دوره زمانی: ژانویه تا اوت ۲۰۲۶
• کشورهای طرف معامله: قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان، ترکمنستان

بر اساس داده‌های اداره آمار وابسته به ریاست جمهوری تاجیکستان که بر اساس اطلاعات گمرک تهیه شده است، کل گردش مالی تجارت خارجی تاجیکستان در این دوره به  ۹. ۲۳ میلیارد دلار رسیده است.

قزاقستان: بیش از نیمی از تجارت منطقه‌ای

قزاقستان همچنان از نظر حجم تجارت با تاجیکستان از همسایگان خود پیشی می‌گیرد و بیش از نیمی از کل گردش مالی تجاری این جمهوری با کشورهای آسیای مرکزی را تشکیل می‌دهد. تجارت بین دو کشور عمدتاً از طریق حمل و نقل از قزاقستان به تاجیکستان انجام می‌شود. طی هشت ماه گذشته، واردات از قزاقستان بیش از ۱۳ برابر صادرات تاجیکستان بوده است.

در تجارت با ازبکستان تصویر متفاوتی مشاهده می‌شود. اگرچه گردش مالی کلی تجارت آن کمتر از قزاقستان است، ازبکستان بزرگترین بازار برای کالاهای تاجیکی در بین کشورهای منطقه است. بیش از دو سوم صادرات تاجیکستان به چهار کشور همسایه خود را به خود اختصاص می‌دهد.

ترکمنستان و قرقیزستان بالاترین نرخ رشد را دارند

ترکمنستان و قرقیزستان در حال حاضر سهم کمی از تجارت منطقه ای تاجیکستان را به خود اختصاص داده اند، اما آمارها نشان دهنده بالاترین نرخ رشد در این دو حوزه در سال ۲۰۲۶ است. حجم مبادلات تجاری با ترکمنستان در مقایسه با ژانویه تا آگوست سال گذشته ۴.۴ برابر و با قرقیزستان ۲.۵ برابر افزایش یافته است.

یکی دیگر از ویژگی‌های تجارت منطقه‌ای، شکاف زیاد بین صادرات و واردات است. در هشت ماه اول سال ۲۰۲۶، تاجیکستان تقریباً شش برابر بیشتر از آنچه به کشورهای آسیای مرکزی صادر کرده، کالا از این کشورها وارد کرده است.تجارت با قزاقستان بخش عمده‌ای از این عدم تعادل را تشکیل می‌دهد. در میان شرکای اصلی، تجارت با ازبکستان متوازن‌تر به نظر می‌رسد، اگرچه واردات در اینجا هنوز از صادرات بیشتر است.

رشد تجارت نامتوازن است

پویایی پنج سال گذشته نشان می‌دهد که تجارت منطقه‌ای به طور مداوم رشد نکرده است.پس از یک جهش در سال ۲۰۲۲، زمانی که گردش مالی تجارت برای اولین بار در دوره مورد بررسی از ۲ میلیارد دلار فراتر رفت، در سال ۲۰۲۳ کاهشی رخ داد. حجم مبادلات در دو سال بعد دوباره افزایش یافت، اما تا پایان سال ۲۰۲۵، این رقم هنوز کمی‌پایین‌تر از سطح سال ۲۰۲۲ بود.

همزمان، تغییراتی در ساختار کلی رخ داده است. گردش مالی تجاری با ازبکستان بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، تقریباً ۶۰ درصد افزایش یافته است. تجارت با قزاقستان در مدت مشابه تا حد زیادی بدون تغییر باقی ماند: حجم آن در سال ۲۰۲۵ تقریباً مشابه سال ۲۰۲۱ بود. با وجود این، قزاقستان در تمام پنج سال گذشته بزرگترین شریک تجاری تاجیکستان در میان کشورهای آسیای مرکزی باقی ماند.

https://asiaplus.news/en/2026/10/06/tajikistans-trade-with-four-central-asian-countries-tops-1-6-billion/

بخش حمل و نقل و لجستیک تاجیکستان یکی از موتورهای رشد اقتصادی این کشور

کارشناسان بانک توسعه آسیا، بخش حمل و نقل و لجستیک تاجیکستان یکی از موتورهای رشد اقتصادی این کشور می دانند. اقتصاد تاجیکستان در سال ۲۰۲۶، به میزان ۷.۳ درصد و در سال ۲۰۲۷، به ۶.۸ درصد رشد خواهد کرد. این پیش‌بینی در " پیش‌بینی‌های اقتصادی آسیا و اقیانوسیه " بانک توسعه آسیا آمده است . این تخمین‌ها با پیش‌بینی ماه آوریل بانک توسعه آسیا مطابقت دارد که انتظار داشت رشد اقتصادی تاجیکستان تا حدودی کند شود، اما پس از رشد ۸.۴ درصدی در سال ۲۰۲۵، همچنان بالا باقی بماند. به گفته اقتصاددانان بانک توسعه آسیا، رشد اقتصادی با نرخ ۷ درصد یکی از بهترین شاخص‌ها در بین کشورهای در حال توسعه جهان تلقی می‌شود. بر اساس پیش‌بینی بانک توسعه آسیا، تولید ناخالص داخلی تاجیکستان در سال ۲۰۲۶، ۷.۳ درصد و در سال ۲۰۲۷،  ۶.۸ درصد رشد خواهد کرد.   

کو ساکاموتو، نماینده مقیم بانک توسعه آسیا در تاجیکستان، خاطرنشان کرد: «رشد اقتصادی بالای تاجیکستان فرصت‌هایی را برای ایجاد سریع شغل فراهم می‌کند. با توسعه بخش‌های رقابتی و پردرآمد، از صنایع غذایی و نساجی گرفته تا تولید محصولات معدنی، این کشور می‌تواند رشد اقتصادی را به مشاغل باکیفیت‌تر تبدیل کند، که این امر از اولویت‌های اصلی استراتژی مشارکت ما با تاجیکستان است.»

کارشناسان بانک توسعه آسیا چهار بخش را به عنوان محرک‌های اصلی رشد اقتصادی در کشورهای آسیای مرکزی شناسایی می‌کنند: انرژی، حمل و نقل و لجستیک، صنعت و خدمات. برخی از کشورهای آسیای مرکزی که در خشکی محصور هستند، به طور فعال در حال توسعه کریدورهای حمل و نقلی هستند که به مراکز ترانزیتی بین شرق و غرب تبدیل خواهند شد.

بانک توسعه آسیا از پروژه‌هایی برای بهبود زیرساخت‌های حمل و نقل حمایت می‌کند. این امر هزینه‌های لجستیک را کاهش می‌دهد، تجارت خارجی را تشویق می‌کند و سرمایه‌گذاری‌های بیشتری را جذب می‌کند. توسعه حمل و نقل چندوجهی و دیجیتالی شدن فرآیندها، مانند ساده‌سازی رویه‌های مرزی، کارایی را افزایش می‌دهد و فرصت‌های جدیدی برای همکاری اقتصادی ایجاد می‌کند.

مطابق با «استراتژی جدید مشارکت برای ۲۰۲۶-۲۰۳۰»، بانک توسعه آسیا قصد دارد در زیرساخت‌های حمل و نقل تاجیکستان، به ویژه در چارچوب همکاری اقتصادی منطقه‌ای آسیای مرکزی (CAREC)، سرمایه‌گذاری کند. این سرمایه‌گذاری‌ها، از جمله موارد دیگر، شامل بهبود جاده‌ها و ایجاد کریدورهای لجستیکی می‌شود.

برخی از پروژه‌هایی که تاکنون با حمایت بانک توسعه آسیایی در تاجیکستان اجرا شده‌اند عبارتند از بازسازی بزرگراه بین‌المللی دوشنبه-باختار، ساخت بزرگراه اوبیگرم-نورآباد، ساخت بزرگراه‌های خلبوک-تمورمالک-قنقورت و باختار-دنغره-گلستان و احیای بخش ۴۰ کیلومتری جاده از آکمازور به باختار در منطقه ختلان.

لازم به یادآوری است که در دوره ۲۰۲۶-۲۰۲۸، بانک توسعه آسیا تقریباً ۱.۱میلیارد دلار برای حمایت از توسعه اقتصادی و اجتماعی تاجیکستان، از جمله برای نوسازی زیرساخت‌ها، اختصاص خواهد داد. بانک توسعه آسیا یک بانک چندجانبه پیشرو است که از توسعه فراگیر، مقاوم و پایدار در منطقه آسیا و اقیانوسیه حمایت می‌کند. بانک توسعه آسیا با همکاری کشورها و شرکا برای مقابله با چالش‌های توسعه جامع، از ابزارهای مالی نوآورانه و مشارکت‌های استراتژیک برای تغییر زندگی مردم، ایجاد زیرساخت‌های باکیفیت و محافظت از سیاره ما استفاده می‌کند. بانک توسعه آسیا در سال ۱۹۶۶ تأسیس شد و متعلق به ۶۹ کشور است که ۵۰ کشور از آنها در منطقه واقع شده‌اند.

https://www.eurasianstar.com/ebrd-central-asia-growth-to-remain-robust

  بررسی گسترش روابط تجاری اتاق‌های بازرگانی و صنایع تاجیکستان و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS)

 جلسه شورای روسای اتاق‌های بازرگانی و صنایع کشورهای عضو CIS در مینسک، جمهوری بلاروس، در چارچوب نمایشگاه بین‌المللی صنعتی "INNOPROM" برگزار شد. در این جلسه، حیدر رجب‌زاده ، معاون رئیس اتاق بازرگانی و صنایع جمهوری تاجیکستان، حضور داشت. در این نشست، رؤسا و نمایندگان اتاق‌های بازرگانی و صنایع کشورهای عضو CIS حضور داشتند و در مورد مسائل مهم توسعه همکاری‌های بین اتاقی و گسترش روابط تجاری و اقتصادی بین کشورهای عضو CIS بحث و تبادل نظر کردند.

همچنین مسائل مربوط به گسترش همکاری‌های بین اتاقی به منظور تسهیل مشارکت شرکت‌ها و مؤسسات کشورهای عضو CIS در نمایشگاه‌های بین‌المللی برگزار شده در کشورهای عضوCIS ، تجربه و چشم‌انداز استفاده از سیستم‌های الکترونیکی برای تأیید مبدا کالاها در کشورهای عضو CIS و همچنین سایر مسائل مهم مربوط به توسعه همکاری‌های تجاری و اقتصادی مورد بحث قرار گرفت.

در پایان این نشست، روسای اتاق‌های بازرگانی توافق کردند که طرح‌های مشخص شده از طریق اتاق‌های بازرگانی و صنایع کشورها بیشتر اجرا شوند و به تقویت همکاری‌های بین اتاقی، گسترش روابط تجاری و توسعه بیشتر همکاری‌های تجاری و اقتصادی در کشورهای مشترک‌المنافع کمک کنند.

https://khovar.tj/2026/10/bajni-to-ikiston-va-palata-oi-savdoyu-sanoati-kishvar-oi-idm-gustarishi-robita-oi-ti-orat-barras-gardid/

 

اختصاص ۲۰.۵ میلیون دلار از سوی بانک توسعه آسیایی برای تقویت خدمات اجتماعی در تاجیکستان

این بودجه صرف دیجیتالی کردن خدمات بازنشستگی، گسترش پوشش جمعیتی و بهبود دسترسی به حمایت‌های اجتماعی خواهد شد. دفتر نمایندگی مقیمان بانک توسعه آسیا در تاجیکستان (گزارش داد که این بانک، کمک بلاعوض ۲۰.۵ میلیون دلاری را برای گسترش پوشش بازنشستگی در تاجیکستان، نوسازی سیستم ارائه مزایای بازنشستگی و سایر مزایای اجتماعی و همچنین افزایش سرعت، امنیت و دسترسی آسان‌تر به خدمات، تصویب کرده است.                   

ماساتو کاندا، رئیس بانک توسعه آسیایی، گفت: «برای افرادی که تمام عمر خود را کار کرده‌اند، امنیت بازنشستگی نباید به کاغذبازی یا فاصله از دفتر کار وابسته باشد. از آنجایی که درگیری در خاورمیانه هزینه‌ها را افزایش می‌دهد و فشار بیشتری بر خانواده‌ها وارد می‌کند، این پروژه به تاجیکستان کمک می‌کند تا حمایت‌هایی را که مردم به آن متکی هستند تقویت کند و آنها را به کارگرانی که خارج از سیستم هستند، گسترش دهد.»

این بودجه شامل ۱۹.۵ میلیون دلار کمک بلاعوض از صندوق توسعه آسیایی (ADF) بانک توسعه آسیایی و ۱ میلیون دلار کمک بلاعوض از صندوق فناوری سطح بالا است که توسط دولت ژاپن از طریق بانک توسعه آسیایی تأمین مالی می‌شود. کمک مالی ADF شامل ۱۲.۳۲ میلیون دلار از بسته حمایتی ADB برای کشورهایی است که تحت تأثیر اثرات اقتصادی و مالی درگیری در خاورمیانه قرار گرفته‌اند. مزایای بازنشستگی در تاجیکستان از جمله کمترین میزان در آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی است و بسیاری از افراد مسن را با امنیت مالی محدود مواجه می‌کند. کار غیررسمی و فصلی، خوداشتغالی و مهاجرت کاری نیز بسیاری از کارگران را خارج از سیستم بازنشستگی نگه می‌دارد. قیمت‌های بالاتر مواد غذایی و سوخت، اختلالات حمل و نقل و عرضه و عدم اطمینان در مورد مهاجرت نیروی کار مرتبط با درگیری در خاورمیانه، فشار بیشتری را بر خانوارهای کم‌درآمد، مستمری‌بگیران، کارگران غیررسمی و زنان وارد می‌کند.

این پروژه، آژانس بیمه اجتماعی و بازنشستگی را با مراکز داده امن، یک پلتفرم دیجیتال واحد برای خدمات و مدیریت مشتری، امنیت سایبری قوی‌تر، سوابق دیجیتالی و اشتراک‌گذاری بهتر داده‌ها با سایر آژانس‌های دولتی، مدرن‌سازی خواهد کرد. این پروژه همچنین به گسترش پوشش بازنشستگی برای کارگران غیررسمی و خوداشتغال، مهاجران کاری و خانواده‌های آنها کمک خواهد کرد. این پروژه به زنانی که دسترسی محدودی به مزایا دارند، کمک می‌کند تا در سیستم ثبت‌نام کنند و آنها را به خدماتی از جمله مراقبت‌های بهداشتی مادران و محافظت در برابر خشونت متصل می‌کند، ضمن اینکه امنیت مالی و توانایی آنها را برای مقابله با خطرات طبیعی تقویت می‌کند.

بانک توسعه آسیایی (ADB) یک بانک توسعه چندجانبه پیشرو است که از رشد پایدار، فراگیر و انعطاف‌پذیر در سراسر آسیا و اقیانوسیه حمایت می‌کند. این بانک با همکاری اعضا و شرکای خود برای حل چالش‌های پیچیده، از ابزارهای مالی نوآورانه و مشارکت‌های استراتژیک برای تغییر زندگی، ایجاد زیرساخت‌های باکیفیت و حفاظت از زمین استفاده می‌کند.

https://asiaplus.news/en/2026/10/02/adb-to-provide-tajikistan-with-20-5-million-to-modernize-pension-system/